Με γοργούς ρυθμούς εξετάζονται και αξιολογούνται όλες οι επιμέρους επιλογές και προτάσεις για είτε για την απόκτηση νέων Τεθωρακισμένων Οχημάτων Μάχης (ΤΟΜΑ) είτε για τον εκσυγχρονισμό ή την αναβάθμιση ή ακόμη και την αποκατάσταση της λειτουργικότητας ενός μέρους του στόλου των Τεθωρακισμένων Οχημάτων Μεταφοράς Προσωπικού (ΤΟΜΠ) του Ελληνικού Στρατού. Κοινός παρονομαστής όλων των παραπάνω είναι η αναβάθμιση του Πεζικού του Στρατού Ξηράς. Τόσο το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) όσο και το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ) εργάζονται στην κατεύθυνση της εύρεσης μιας λύσης προκειμένου οι Μονάδες Μηχανοκίνητου Πεζικού του Δ Σώματος Στρατού (πλέον αναφέρεται ως Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Θράκης) να διαθέτουν ένα σύγχρονο ΤΟΜΠ ή ακόμη καλύτερα ένα ΤΟΜΑ νέας γενιάς σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Το τελευταίο διάστημα το ζήτημα αναβάθμισης του Πεζικού και δεδομένων των τεχνολογικών εξελίξεων που συντελούνται στο χερσαίο πεδίο επιχειρήσεων προβληματίζει τόσο τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτριο Χούπη όσο και τον Αρχηγό ΓΕΣ Αντιστράτηγο Γεώργιο Κωστίδη.

Αρχικά οφείλουμε να επισημάνουμε πως η λύση του ριζικού εκσυγχρονισμού των ΤΟΜΠ Μ113 του Ελληνικού Στρατού έχει αποκλειστεί λόγω υψηλού κόστους η οποία για τον εκσυγχρονισμό 500 ΤΟΜΠ Μ113 ανέρχονταν στο ιλιγγιώδες κονδύλι του 1.2 δισεκατομμυρίων ευρώ άνευ επιπλέον κόστους για νέα πυρομαχικά. Σύμφωνα με τις αποκλειστικές πληροφορίες του γράφοντος και του DefenceReview.gr το κόστος για κάθε ΤΟΜΠ Μ113 προκειμένου να μεταμορφωθεί σε ΤΟΜΑ άγγιζε τα 2.4 εκατομμύρια ευρώ ανά όχημα εκ των οποίων 1.35 εκατομμύρια ευρώ κόστιζε ο πύργος του πυροβόλου και το πυροβόλο 2MK30UT της ισραηλινής Elbit. Ανώτατοι αξιωματικοί επισημαίνουν στον υπογράφοντα πως με αυτά τα δεδομένα του κόστους και με γνώμονα την ηλικία των ΤΟΜΠ και το προσδόκιμο ζωής δεν άξιζε μια τέτοια επιλογή ριζικού εκσυγχρονισμού.

Στη συνέχεια το Γενικό Επιτελείο Στρατού (ΓΕΣ) κατευθύνθηκε στην επιλογή ριζικού εκσυγχρονισμού αριθμούς της τάξης των 250 ΤΟΜΠ Μ113 πάλι με το πακέτο της Elbit, επιλογή κόστους 600 εκατομμυρίων δαπάνης στην οποία δεν υπολογίζεται το κόστος για νέα πυρομαχικά. Και αυτή η λύση δεν φαίνεται να προχωρά αφού το κόστος είναι ιδιαίτερα αλμυρό ενώ το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) την απέρριψε δεδομένων άλλων αναγκών και προτεραιοτήτων των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και του Στρατού Ξηράς. Δεδομένου όμως του τεράστιου αριθμού των ΤΟΜΠ Μ113 τόσο το ΓΕΕΘΑ όσο και το ΓΕΣ έκριναν αξιολογώντας τα δεδομένα πως αυτό που εγκαταλείφθηκε ήταν η αρχική ιδέα του ριζικού εκσυγχρονισμού των ΤΟΜΠ σε ΤΟΜΑ και όχι ένα πρόγραμμα αναβάθμισης. Και τούτο διότι ακόμη και εάν αύριο η χώρα μας υλοποιούσε ένα πρόγραμμα νέων ΤΟΜΑ η ανάγκη υποστήριξης των υφιστάμενων ΤΟΜΠ των οποίων ο αριθμός ξεπερνά τις 2000 μονάδες παραμένει βασική πρόκληση για τον Στρατό Ξηράς.

Στη κατεύθυνση αυτή πλέον εξετάζονται επιλογές και λύσεις με επίκεντρο την αποκατάσταση της λειτουργικότητας της κινητικότητας των ΤΟΜΠ και με έμφαση στο συγκρότημα ισχύος, ανάρτηση, μετάδοση κίνησης καθώς και στα ηλεκτρονικά – ηλεκτρονικά μέρη των ΤΟΜΠ. Ειδικότερα το κόστος για ένα νέο συγκρότημα ισχύος ανέρχεται περίπου στις 300.000 ευρώ ανά ΤΟΜΠ προκειμένου να ξεπεραστούν τα τιτάνια προβλήματα με την υποστήριξη του παρόντος κινητήρα. Ένα νέο συγκρότημα ισχύος εκτός της απρόσκοπτης ροής ανταλλακτικών και της άριστης υποστήριξης θα επιτύγχανε την άμεση βελτίωση της διαθεσιμότητας των ΤΟΜΠ καθώς και της κινητικότητας τους στο πεδίο των επιχειρήσεων ακολουθώντας με σχετική άνεση τα άρματα μάχης. Παραμένει όμως βασικό ζητούμενο μια θωράκιση νέας γενιάς και δευτερευόντως της ισχύος πυρός.

Στη περίπτωση που ο Στρατός Ξηράς επιθυμεί ένα πρόγραμμα που συμπεριλαμβάνει και επιπρόσθετες ριζικές βελτιώσεις το κόστος διαμορφώνεται έως τα 1.2 εκατομμύρια ευρώ με νέο πακέτο θωράκισης – προστασίας, κονδύλι στο οποίο συμπεριλαμβάνονται και όλες οι αναγκαίες μηχανολογικές και ηλεκτρολογικές παρεμβάσεις σε απαρχαιωμένη μηχανικά μέρη. Ενδεικτικά η EODH έχει προτείνει την έκδοση Μ113 HEL (ΤΟΜΠ) με κόστος περί τα 1.2 – 1.3 εκατομμύρια ευρώ. Από την ελληνική εταιρεία κατατέθηκε και πρόταση για το Μ113 HEL έκδοσης ΤΟΜΑ με κόστος περι τα 1.5 – 1.6 εκατομμύρια ευρώ.

Το τελευταίο καιρό μια λύση που εξετάζεται με ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η ελληνική πρόταση για τον εκσυγχρονισμό των ΤΟΜΠ «ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΙΙ» του Ελληνικού Στρατού, λύση που εξετάζεται και από την ηγεσία του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) δεδομένου πως η Εθνική Φρουρά είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος χρήστης των οχημάτων μετά τον Ελληνικό Στρατό. Όπως πληροφορούμαστε το πακέτο που προτείνει η EODH ανέρχεται στα 2 εκατομμύρια ευρώ ανά ΤΟΜΠ με πλήρες πακέτο νέας θωράκισης, βελτίωση της κινητικότητας – ευκινησίας και πυροβόλο των 30mm. Η πρόταση αυτή φαίνεται πως βρίσκει ευήκοα ώτα ειδικά σε επίπεδο Γενικού Επιτελείου Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ). Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να τονίσουμε πως κάλλιστα το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας μπορεί να προκυρήξει και να χρηματοδοτήσει ένα έργο προκειμένου να υπάρξει ελληνικό προτότυπο το οποίο θα δοκιμαστεί και θα αξιολογηθεί από τον Ελληνικό Στρατό.

Για μετά το 2030 μετατίθεται η απόφαση για νέας γενιάς ΤΟΜΑ (200 στον αριθμό) δεδομένου του κόστους και των άλλων προτεραιοτήτων αφού για είτε για τα KF-41 LYNX είτε για τα VBCI Philoctetes απαιτούνται πάνω από τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ. Ειδικά για τη περίπτωση των KF-41 LYNX το κόστος εκτιμάται με βάση τις τιμές των Γερμανών στα 2.5 δισεκατομμύρια ευρώ για ένα πλήρες πακέτο με υποστήριξη και πυρομαχικά ενώ το VBCI Philoctetes είναι ελαφρώς φθηνότερο με κόστος περίπου στα 2.2 – 2.4 δισεκατομμύρια ευρώ με πλήρες πακέτο με υποστήριξη και πυρομαχικά. Και οι δυο προτάσεις συνοδεύονται από την απόκτηση ΤΟΜΑ «ενδιάμεσης λύσης» με τους Γερμανούς να δεσμεύονται στα 200 – 250 MARDER 1 A3 και τους Γάλλους για 100 – 120 μεταχειρισμένα VCBI. Η τιμή μονάδας για κάθε KF-41 LYNX ανέρχεται στα 10 – 12 εκατομμύρια ανά όχημα ενώ για το VBCI Philoctetes στα 9 – 10 εκατομμύρια ανά όχημα, άνευ επιπρόσθετων δαπανών για υποστήριξη και πυρομαχικά. Εδώ να σημειωθεί ότι αμφότεροι Γάλλοι και Γερμανοί δεσμεύονται για εργοστάσια κατασκευής στην Ελλάδα με αυξημένη εγχώρια προστιθέμενη αξία και μεταφορά τεχνογνωσίας.

Συνεκτιμώντας τα παραπάνω δεδομένα είναι πασιφανές πως η επιλογή νέου ΤΟΜΑ δεν είναι επί της παρούσης στο τραπέζι από τη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία ενώ όλες οι λύσεις εξετάζονται στη βάση της ορθολογικής προσέγγισης για μια λύση καλή σχέσης κόστους – οφέλους. Επομένως, προηγούμενες «επιλογές» όπως της μετατροπής ΤΟΜΠ σε ΤΟΜΑ έχουν χάσει έδαφος ενώ πλέον το ενδιαφέρον κεντρίζουν λύσεις στοχευµένων παρεμβάσεων με έμφαση σε ένα πρόγραμμα αποκατάστασης λειτουργικότητας και μιας μικρής αναβάθμισης και όχι ενός πανάκριβου εκσυγχρονισμού σε οχήματα ηλικίας άνω των 50 ετών. Ως εκ τούτων, είναι τελείως διαφορετικό πράγμα ένας εκσυγχρονισμός και ένα πρόγραμμα αποκατάστασης λειτουργικότητας ή ακόμη και περιορισμένης αναβάθμισης.