Λέγοντας Μάχη των Οχυρών, εννοούμε τον τετραήμερο εκείνο σκληρό, άνισο και επικό αγώνα 6-9 Απριλίου 1941, που έγινε στα Οχυρά, από τον ορεινό όγκο της Κερκίνης (Μπέλες) μέχρι το Νέστο ποταμό στη γραμμή των συνόρων, για την απόκρουση της γερμανικής επίθεσης, κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Γράφει ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΚΑΛΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΑΝΧΗΣ (ΠΒ)-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΣΤΡΑΤΟΥ

Στη συνοριακή αυτή γραμμή, μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, υπήρχαν 21 Οχυρά, που αποτελούσαν την οχυρωμένη τοποθεσία, τη γνωστή «Γραμμή Μεταξά», σχεδιασμένη και κατασκευασμένη αποκλειστικά από ελληνικά χέρια, ανώτερη της γραμμής «Μαζινώ» και εφάμιλλη της γραμμής «Ζίγκφριντ».

Τα Οχυρά αυτά ήταν: Παπαδοπούλα (Ποποτλίβιτσα), Οχυρό (Ιστίμπεη), Σπανή Πέτρα (Κελκαγιά), Στήριγμα (Αρπαλούκι) και Παλιουριώνες, Ρούπελ Καρατάς, Κάλη, Περσέκ, Μπαμπαζώρα, Μαλιάγκα, Περιθώρι, Παρταλούσκα, Ντάσαβλη, Λίσσε, Πυραμοειδές, Καστίλο, Άγιος Νικόλαος, Μπαρτίσεβα, Εχίνος και Νυμφαία. Το καθένα με την ιστορία του και τη γενναία αντίσταση των υπερασπιστών του εκπέμπει ηρωισμό και ανδρεία και όλα μαζί μεγαλείο και θαυμασμό.

Ο Ελληνικός Στρατός, με απαράμιλλο ηρωισμό, μάχεται σκληρά και νικηφόρα εναντίον των Ιταλών, από την 28η Οκτωβρίου 1940, στο Αλβανικό Μέτωπο. Ο Χίτλερ, από το Νοέμβριο του 1940, είχε αποφασίσει να επιτεθεί εναντίον της Ελλάδας. Στις 18 Δεκεμβρίου εξέδωσε τις κατευθύνσεις του για την επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα», που αφορούσε σε επίθεση εναντίον της Ρωσίας μετά την κατάληψη της Ελλάδας.

Το Μάρτιο του 1941 η Βουλγαρία προσχώρησε στον Άξονα Γερμανίας – Ιταλίας – Ιαπωνίας με τη δελεαστική υπόσχεση ότι θα της παραχωρούνταν ολόκληρη η Ανατολική Μακεδονία και η Δυτική Θράκη. Στις 2 Μαρτίου 1941 η 12η Γερμανική Στρατιά άρχισε να εισέρχεται στο Βουλγαρικό έδαφος και στις 9 Μαρτίου οι εμπροσθοφυλακές των προκεχωρημένων Μεραρχιών είχαν φθάσει στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

Το σύνολο των γερμανικών δυνάμεων, που διατέθηκαν εναντίον της Ελλάδας, ήταν: 3 Τεθωρακισμένες Μεραρχίες, 2 Ορεινές, 4 Πεδινές και 1 Εφεδρική, 2 ανεξάρτητα ενισχυμένα επίλεκτα Συντάγματα και 3 Στρατηγεία Σωμάτων Στρατού με τις ανάλογες Μονάδες Διοικητικής Μέριμνας. Από πλευράς Αεροπορίας διατέθηκαν 650 αεροσκάφη (βομβαρδιστικά, κάθετης εφόρμησης (Στούκας) – δίωξης, αναγνώρισης κ.λ.π.).

Η Ελλάδα παρέταξε 5 Μεραρχίες, από τις οποίες 2 με «περιμαζεύματα τέως συνοριακών τομέων» (κατά Καθενιώτη), 1 με υπερήλικες και 2 με απειροπολέμους. Συγκεκριμένα, η εμπόλεμη δύναμη των Οχυρών ήταν: 329 Αξιωματικοί και 9.740 Οπλίτες (συνολικά 10.069), ωστόσο, η τοποθετημένη δύναμη στις 6 Απριλίου 1941 ήταν 5.630 άνδρες, δηλαδή το 62% περίπου της εμπόλεμης δύναμης. Επομένως, αν στην αριθμητική υπεροχή των Γερμανών προστεθεί και ο υπερσύγχρονος εξοπλισμός τους, τότε η υπεροχή τους μετατρέπεται σε απόλυτη.

Από τις 05:15 της 6ης Απριλίου, ημέρα Κυριακή, χωρίς να τηρηθούν τα συνήθη διπλωματικά έθιμα του τελεσιγράφου και της παροχής προθεσμίας για απάντηση, τα γερμανικά στρατεύματα εισέβαλαν ταυτόχρονα στο ελληνικό έδαφος και στη Νότια Γιουγκοσλαβία. (Επιχείρηση «ΜΑΡΙΤΑ»).

Η κύρια προσπάθεια των Γερμανών εκδηλώθηκε προς τα οχυρά της τοποθεσίας Κερκίνης και Αγκίστρου και ειδικότερα εναντίον του οχυρού Ρούπελ, ενώ ανατολικότερα, στο υψίπεδο Νευροκοπίου και στη Δυτική Θράκη, η γερμανική επίθεση ήταν μικρότερης έντασης.

Ο αγώνας που επακολούθησε δεν επέτρεψε στις γερμανικές δυνάμεις να διασπάσουν την οχυρωμένη τοποθεσία. Ωστόσο, η γρήγορη κατάρρευση της γιουγκοσλαβικής αντίστασης, από την πρώτη κιόλας ημέρα, ιδιαίτερα στην περιοχή της κοιλάδας του Αξιού ποταμού και η ανυπαρξία διαθέσιμων δυνάμεων, για την κάλυψη του αριστερού πλευρού της οχυρωμένης τοποθεσίας, έδωσε την ευκαιρία και τη δυνατότητα στη 2η Τεθωρακισμένη Μεραρχία να εισβάλλει στο ελληνικό έδαφος διαμέσου των κοιλάδων του Στρούμνιτσα ποταμού και του Αξιού. Τα περισσότερα οχυρά, που παρέμεναν απόρθητα, παραδόθηκαν στις 10 Απριλίου, μετά την υπογραφή του σχετικού Πρωτοκόλλου (9 Απριλίου 1941).

Οι γενναίοι υπερασπιστές των Οχυρών κατόρθωσαν με επιτυχία να αποκρούσουν όλες σχεδόν τις κατά μέτωπο γερμανικές επιθέσεις και να αποχωρήσουν με εθνική αξιοπρέπεια και τιμητικές εκδηλώσεις, όταν οι προϊστάμενοί τους τούς διέταξαν. Αναδείχθηκαν, έτσι, εφάμιλλοι των συναδέλφων τους του Ελληνοϊταλικού μετώπου, προκαλώντας το θαυμασμό των Γερμανών. Στα Οχυρά η υπεροψία του δυνατού 3 κάμφθηκε από τη δύναμη του δικαίου και της πίστης και προστέθηκε ένα ακόμη μεγάλο ΟΧΙ στην τρισένδοξη ιστορία μας.

Comments

  1. Εχω μια πολυ σημαντικη παρατηρηση:

    Εξ οσων γνωριζω, οι Γερμανοι χρησιμοποιησαν 6 Τεθρωρακισμενες Μεραρχιες στη βαλκανικη εκστρατεια.

    Το κειμενο αναφερει οτι κατατης Ελλδας διατεθηκαν 3 Τεθωρακισμενες Μεραρχιες, Συνεπως οι αλλες 3 θα πρεπει να διατεθηκαν κατα της Γιουγκοσλαβίας. Η γιουγκοσλαβικη αμυνα ομως κατερρευσε αμεσως, οποτε και αυτες θα πρεπει να στραφηκαν κατα της Ελλαδας. Λογικα θα πρεπει να ηταν αυτες που χτυπησαν την ελληνικη γραμμη απο τα ελληνογιουγκοσλαβικα συνορα στις 8 Απριλίου, παρακαμπτοντας τα οχυρα, και επιτυγχανοντας την υπερκεραση τους.

    Εδω πρεπει να πουμε ορισμενα σηματικα στοιχεια:

    Απο τις 160 περιπου Μεραρχιες που παρεταξε ο γερμανικος στρατος κατα της ΕΣΣΔ στις 22/6/1941, μονο οι 20 ηταν τεθωρακισμενες, και αλλες τοσες μηχανοκινητες. Οι υπολοιπες ηταν «απλες» Μεραρχιες Πεζικου. Απλες Μεραρχιες Πεζικου σημανινε οτι οχι μονο δεν ειχαν καθολου τεθωρακισμενα οχηματα ή αρματα, αλλα ουτε καν αρκετα φορτηγα, και δεν διεφεραν και πολυ απο αυτες του Α Παγκοσμιου Πολεμου. Οι ανδρες προχωρουσαν με τα ποδια, το πυροβολικο σερνοταν με αλογα, και ο εφοδιασμος με κάρα. Στον Β Παγκοσμιο Πολεμο, οι Γερμανοι χρησιμοποιησαν 4.000.000 αλογα, σχεδον 1 αλογο ανα 3 ανδρες.
    Αυτα που βλεπουμε στις ταινιες, με τα γερμανικα τεθωρακισμενα να προελαυνουν ακαθεκτα στις πεδιαδες της Ευρωπης, δεν ειναι αντιπροσωπευτικα της πραγματικοτητας, υπο την εννοια οτι το 75 % των γερμανικων Μςεραρχιων δεν ηταν ετσι.

    Οπως γινεται αντληπτο, οι γερμανικες Τεθωρακιμσενες Μεραρχιες ειχαν χαώδη διαφορα απο τις απλες Μεραρχιες Πεζικου, απο αποψεως ταχυτητας και μαχητικης ισχυος, και ηταν το επικεντρο της γερμανικης στρατιωτικης μηχανης.

    Αυτο σημαινει πολυ απλα, οτι οι Γερμανοι παρεταξαν εναντιον της Ελλαδας ενα πολυ μεγαλο μερος της στρατιωτικης του ισχυος, πολυ μεγαλυτερο απο οτι γενικως πιστευεται.
    Παρεταξαν λιγοτερο απο το 8 % των δυναμεων που παεταξαν κατα της ΕΣΣΔ, (11 Μεραρχιες) αλλα το 30 % του τεθωρακισμενων Μεραρχιων τους.
    Απο τις απλες Μεραρχιες, οι δυο ηταν Ορεινες, και πιθανολογω σποτι αυτο σημαινε Μεραρχιες Αλπινιστων, δηλαδη Μεραρχιες Ορεινων Καταδρομων επι της ουσιας.

    Καποιοι ανθρωποι στη σημερινη εποχη, οχι και τοσο φανατικοι πατριωτες, γραφουν οτι ο Ελληνικος Στρατος νικησε τους Ιταλους επειδη ηταν αντιπαλος της πλακας, ενω τραπηκε σε φυγη προ των Γερμανων μεσα σε μερικες μερες.
    Ηπραγματικοτητα ειναι διαφορετικη.

    Οπως φαινεται παραπανω, οι Γερμανοι, που σεβονταν τις ελληνικες στρατιωτικες δυνατοτητες, παρεταξαν στην πραγματικοτητα ενα πολυ σημαντικο μερος του στρατιωτικου τους δυναμικου, για να επιτυχουν ταχεως αποφασιστικο αποτελεσμα. Δεν θα πρεπει να κοιταμε μονο τους αριθμους, που και υτο ιδεν ειχναι καθολου μικροι , αφουαπρεταξαν μια ολοκληρη Στρατια, με 3 Σωματα. Θα πρεπει ομως προπαντος να κοιταμε την ΠΟΙΟΤΗΤΑ των δυναμεων που χρησιμοποιησαν.

    Και τουτο εναντιον ενος αντιπαλου που ειχε τον κυριο ογκο των δυναμεων του στην Ηπειρο και την Αλβανια.
    Η γερμανικη υπεροπλια επομενως ηταν συντριπτικη, πολυ μεγαλυτερη απο οτι δειχνουν οι αριθμοι, και το γεγονος οτι η γραμμη των οχυρων κρατησε για 3 ολοκληρες μερες, και δεν επεσε παρα μονο οταν παρεκαμφθη, εινα τρανη αποδειξη της αξιας των ανδρων που υπερασπιστηκαν τα οχυρα.

    Μεταξυ αυτων ηταν και ενας πανυψηλος Εφεδρος Ανθυπολοχαγος του Πεζικου, απο την Κρητη. Λεγοταν Κώστας Μητσοτάκης……………

    1. όλα καλά στο τέλος το χάλασες, για τον Μητσοτάκη και τους Γερμανούς έχουν ακουστεί πολλά και από συντοπίτες του που γνώριζαν από πρώτο χέρι, καλό είναι όταν θέλουμε να εκθειάσουμε κάποιο να κοιτάμε όλο το προφίλ του και όχι αποσπασματικα

      .

    2. Ηρωες που εγω εχω ακουστα στην μαχη των οχυρων Μεταξα, ενας απο τους οποιους ειναι ο εφεδρος Λοχιας, Δημητριος Ιτσιος.

      Για κωνσταντινο μητσοτακη εχω ακουστα εκεινον που ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΕ με τους κατακτητες Γερμανους. Μαλιστα ελαβε να υπερασπιστει εναν Γερμανο αξιωματικο (Στρατηγος) απο τις φυλακες Αβερωφ τον Bruno Brauer, το 1946.

      Αρα, δεν ξερω σε ποια ιστορια εσυ αναφερεσαι !

    3. Εξαιρετικη παρατηρηση. Ο πιο μηχανοποιημενος στρατος του Β’ΠΠ ηταν οι Αμερικανοι και οχι οι Γερμανοι οπως πολλοι φανταζονται τα γερμανικα πανζερ να προελαυνουν. Αντιστοιχως ψευδης ειναι και η ανωτεροτητα των γερμανικων αρματων στην αρχη του πολεμου οπου οι Γαλλοι ειχαν πλεονεκτημα. Το γεγονος οτι οι Γερμανοι ενεταξαν τσεχικα και γαλλικα αρματα στο δυναμικο τους μετα την κατακτηση αυτων των χωρων δειχνει και το τι στερηση μεσων ειχαν σε εκεινα τα πρωτα σταδια οπως γραφεις. Απλα τετοιες δικαιολογιες σωζουν τα προσχηματα για την ταχεια καταρρευση καποιων χωρων οπως η Γαλλια.

  2. Περαιτερω, βρηκα τις κατωθι πληροφοριες.
    Οι Γερμανοι χρησιμοποιησαν κατα της Ελλαδας τις 3 απο τις 6 Τεθωρακισμενες Μεραρχιες που ειχαν αναπτυξει στη Βουλγαρια. Αρα το αρθρο ειναι απολυτως ακριβες ως προς αυτο.
    Απο τις αλλες 3, η μια τηρηθηκε σε εφεδρεια, και αλλες 2 πολεμησαν μονο στη Γιουγκοσλαβια.
    Και οι 3 Τεθωρακισμενες Μεραρχιες που πολεμησαν στην Ελλαδα, περασαν μεσω των Σκοπίων και της ελληνογιουγκοσλαβικης μεθοριου, και δεν χρησιμοποιηθηκαν κατα των οχυρων της γραμμης Μεταξα. (ουτε μπορουσαν να χρησιμοποιηθουν εκει αλλωστε).
    Στη Γραμμη Μεταξα ομως χρησιμοποιηθηκαν μεταξυ αλλων 2 ολοκληρες Ορεινες Μεραρχιες. Απο οσα εχω βρει, αυτες ηταν επιλεκτες μοναδες, αντιστοιχες των δικων μας ΛΟΚ. Η μια απο αυτες, ηταν η 5η υπο τον Ταξίαρχο Γιούλιους Ρίγκελ. Αυτην θα την συναντησουμε λιγο αργοτερα: Ειναι η Μεραρχια που θα προσγειωθει στο Αεροδρομιο του Μάλεμε στις 21/5/1941, θα στρεψει αποφασιστικα την πλαστιγγα υπερ των Γερμανων, και θα καταλαβει περιπου μονητης την Κρητη, συλλαμβανοντας χιλιαδες Βρεττανους αιχμαλωτους. H 5η ορεινη Μεραρχια εξαπελυσε τις πρωτες επιθεσεις στο οχυρο Ρούπελ, και αποκρουστηκε υφισταμενη αρκετα μεγαλες απωλειες.

    Οι Γερμανοι σε καθε περιπτωση χρησιμοποιησαν πολλες επιλεκτες δυναμεις.
    Για να μην πουμε για την τεραστια αεροπορικη δυναμη που παρεταξαν. (ενα ολοκληρο Αεροπορικο Σωμα).

    ΥΓ: Ο Ταξίαρχος Ρίγκελ στην Κρήτη επιδοθηκε σε φοβερα αντιποινα κατα του πληθυσμου, (για τα οποια παντως φαινεται οτι μαλλον διαταχθηκε ανωθεν) αλλα και σε………αρχαιοκαπηλία στην Κνωσό.

  3. Συγχαρητήρια το άρθρο σας.οι ήρωες της μάχης των οχυρών της γραμμής Μεταξά,δυστυχώς στο σύγχρονο νεοελληνικό κράτος είναι οι «ξεχασμενοι»,ήρωες.καθε χρόνο στην επέτειο της περιλαμπρης αυτής μάχης σιωπή.τα μ.μ.ε. , δεν λένε σχεδόν τίποτα,στα σχολεία ούτε λέξη,στο στρατό τίποτα.θλιβομαι πραγματικά όταν βλέπω μαθητές να φορούν μπλουζάκια με τη φωτογραφία του τσε(Αλήθεια τι έκανε αυτός??)Και όχι του ΛΟΧΙΑ ΙΤΣΙΟΥ,η κάποιου άλλου ήρωα,γιατί κανείς δάσκαλος δεν τους μίλησε για την ιστορία τους έθνους τους!
    Επίσης σε κανένα δημοσιό κτήριο δεν υπάρχει αναρτημένος ένας πίνακας όπου να απεικονίζει τα γερμανικά στρατεύματα να παρουσιάζουν όπλα στην φρουρά του οχυρού Ρουπελ,πόσες φορές έγινε αυτό στο β π.π.?σε ποιον άλλο στρατό οι απόγονοι του Μεγάλου Φρειδερίκου, του φον Μόλτκε,του φον Κλαουσεβιτσ,κ.α. τήρησαν αυτή τη στάση?

  4. Το μονο που μπορουμε να πουμε πως οι ηθικοι κι φυσικοι Νικητες του πολεμου αντιστασης εναντιων των Γερμανων κατακτητων σε αυτες τις Ηρωικες μαχες , οι Ελληνες, ηττηθηκαν απο τον ιδιον τους τον εαυτο !

    Κι ετσι οι Ηρωες του 1941, εχουν καταντησει μισεροι κι δουλοι απο τα Κυνοβουλια κι τις δημοκρατιες που οι ιδιοι επελεξαν!

  5. Ενα θεμα που κανεις δεν εθιξε για την επιθεση των Γερμανων στα Οχυρα Μεταξα, ηταν ποσες πυροβολαρχιες χρησιμοποιησε ο τοτε Γερμανικος Στρατος για να καταβαλει την αντισταση αμυνας των οχυρων.

    Θα εκπλαγειτε με την απαντηση !!!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *