Το άρθρο είναι το δεύτερο της σειράς άρθρων μας σχετικά με τα σύγχρονα βλήματα κατά πλοίων. Στο πρώτο μας άρθρο αναφερθήκαμε στο σουηδικό RBS-15 και στη νεότερη του έκδοση Mk.4. Το δεύτερο μας άρθρο πραγματεύεται το NSM (Naval Strike Missile), που σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από την νορβηγική Kongsberg, ως αντικαταστάτης των γνωστών, και στο Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ), βλημάτων κατά πλοίων Penguin, επίσης της Kongsberg (τα Penguin επιτυγχάνουν μικρότερο μέγιστο βεληνεκές, σε σχέση με τους NSM, και εντάχθηκαν για πρώτη φορά σε υπηρεσία το 1972). Το συμβόλαιο ανάπτυξης του NSM υπογράφηκε το 1996, ενώ η πρώτη δοκιμή του έγινε τον Ιούνιο του 2004. Η τελευταία δοκιμή, πριν δηλαδή από την έναρξη της παραγωγής, έγινε τον Ιούλιο του 2006, οπότε και πιστοποιήθηκε η καλή λειτουργία του βλήματος.

Το συμβόλαιο παραγωγής του NSM, αξίας $ 474 εκατομμυρίων, υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2007. Μέχρι σήμερα το βλήμα έχει επιλεγεί από τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ, την Πολωνία, τη Μαλαισία και τη Γερμανία. Μια έκδοση του NSM είναι και το JSM (Joint Strike Missile), εκτόξευσης από αέρος, στην ανάπτυξη του οποίου συμμετέχει και η Raytheon. Το JSM, που προορίζεται για τον εξοπλισμό των F-35 Lightning II, αλλά έχει πιστοποιηθεί και στα F-16, έχει τη δυνατότητα προσβολής στόχων στη θάλασσα και την ξηρά, ενώ θα φέρει και σύστημα ζεύξης δεδομένων Link-16, δυνατότητα που η Kongsberg προγραμματίζει να προσθέσει και στα NSM. Η προσθήκη Link-16 θα επιτρέψει στον ελεγκτή του, από το αεροσκάφος και/ή το πλοίο, να διαβιβάζει στο εν πτήση βλήμα νέα δεδομένα για το στόχο, αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες ευστοχίας με το πρώτο πλήγμα.

Επιπλέον, τα βλήματα JSM θα ενσωματώνουν ισχυρότερη πολεμική κεφαλή, ενώ θα διαφέρουν και εξωτερικά, δεδομένου ότι οι JSM θα πρέπει να χωρούν στις εσωτερικές θέσεις ανάρτησης οπλισμού των F-35, κάτι που σημαίνει αλλαγές στη σχεδίαση για εργονομικούς λόγους και αύξηση του μήκους (σύμφωνα με τα ισχύοντα κάθε F-35 θα μπορεί να μεταφέρει δύο JSM εσωτερικά και επιπλέον βλήματα εξωτερικά). Επίσης, τα JSM θα έχουν αυξημένο μέγιστο βεληνεκές, πάντα σε σχέση και συγκριτικά με τους NSM, στα 185-280 χιλιόμετρα με χαρακτηριστικά πτήσης του αεροσκάφους-φορέα Low-Low-Low ή άνω των 550 χιλιομέτρων με χαρακτηριστικά πτήσης του αεροσκάφους-φορέα Hi-Hi-Low. Εκτός από τις ΗΠΑ, το βλήμα JSM έχουν επιλέξει η Ιαπωνία και η Νορβηγία, αμφότερες χρήστες του F-35A Lightning II.

Ο NSM είναι ένα βλήμα το οποίο ενσωματώνει χαρακτηριστικά μείωσης του ίχνους ραντάρ (Stealth) στη σχεδίαση του, αλλά και στην κατασκευή του η οποία βασίζεται στη χρήση συνθετικών υλικών. Το βάρος του, κατά την εκτόξευση, είναι 407 κιλά, το μήκος του 3,96 μέτρα, ενώ η μέγιστη εμβέλεια του είναι της τάξεως των 185 χιλιομέτρων. Ενσωματώνει ισχυρή πολεμική κεφαλή βάρους 125 κιλών, υψηλής εκρηκτικότητας/θραυσμάτων κράματος τιτανίου. Η πυροδότηση της επιτυγχάνεται με τη χρήση προγραμματιζόμενου πυροκροτητή τεχνολογίας Void-Sensing, ο οποίος επιτρέπει την πυροδότηση της πολεμικής κεφαλής είτε κατά την επαφή με το πλοίο, είτε μετά τη διάτρηση, βαθιά εντός του πλοίου προς μεγιστοποίηση των οφελών της έκρηξης.

Το βλήμα έχει την ικανότητα πλεύσης πολύ κοντά στο επίπεδο της θάλασσας (Sea Skimming), αλλά και της ξηράς, ενώ μπορεί να παρακάμψει μάζα εδάφους (για παράδειγμα ένα νησί). Στην τερματική φάση μπορεί να εκτελέσει βίαιους ελιγμούς έτσι ώστε να δυσκολέψει την αντιμετώπιση του από τα συστήματα εγγύς υποστήριξης (CIWS : Close-In Weapon System) και τα συστήματα αυτοπροστασίας των πλοίων (αναλώσιμα, πυροτεχνικά αντίμετρα). Επίσης είναι ανθεκτικό και δεν επηρεάζεται από τα ηλεκτρονικά αντίμετρα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια δοκιμών, τις οποίες πραγματοποίησε το Πολεμικό Ναυτικό της Νορβηγίας το 2016, ο NSM απέδειξε την ικανότητα του να προσβάλει και στόχους στην ξηρά, διευρύνοντας έτσι τον επιχειρησιακό φάκελο του βλήματος.

Ίσως το σημαντικότερο πλεονέκτημα του NSM είναι το γεγονός ότι χρησιμοποιεί παθητικό αισθητήρα θερμικής απεικόνισης, σε συνδυασμό με αδρανειακό σύστημα πλοήγησης (INS : Inertial Navigation System), σύστημα παγκόσμιου προσδιορισμού θέσης (GPS : Global Positioning System), σύστημα αναφοράς ανάγλυφου και βάση δεδομένων για την αναγνώριση των στόχων. Συγκεκριμένα, ενσωματώνει σύστημα μνήμης με προφίλ πλοίων, το οποίο χρησιμοποιεί κατά τη φάση της αναγνώρισης του στόχου. Μια άλλη, εξίσου σημαντική καινοτόμα ικανότητα που ενσωματώνει ο NSM είναι αυτή της επιλογής του σημείου προσβολής. Δηλαδή, το βλήμα μπορεί να προγραμματιστεί για να προσβάλει ένα συγκεκριμένο σημείου του πλοίου, για παράδειγμα τη γέφυρα ή άλλο, ανάλογα με την κρίση του χρήστη.

Κατά τη διάρκεια της εκτόξευσης το βλήμα κινείτε με τη χρήση ενός προωθητή στερεού καυσίμου, ο οποίος απορρίπτεται μόλις εξαντλήσει το καύσιμο του, μειώνοντας το βάρος του βλήματος. Στη συνέχεια το βλήμα κινείται προς το στόχο, με υψηλή υποηχητική ταχύτητα, με τη χρήση στροβιλοκινητήρα (Turbojet) τύπου TRI-40, μέγιστης ισχύος 2,5-3,3 kN και ικανότητα χρήσης των καυσίμων JP8 ή JP10. Στην έκδοση παράκτιας άμυνας, μια πυροβολαρχία NSM αποτελείτε από έξι (4) τετραπλούς αυτοκινούμενους εκτοξευτές (το μέγιστο, με τυπική διαμόρφωση τους τρείς τετραπλούς εκτοξευτές), ένα (1) κέντρο διοίκησης πυροβολαρχίας, τρία (3) κέντρα διοίκησης μάχης, ένα (1) κέντρο επικοινωνιών, ένα (1) ραντάρ επιτήρησης θαλάσσης, ένα (1) όχημα ανεφοδιασμού και ένα (1) όχημα τεχνικής υποστήριξης.

Να σημειωθεί ότι ο NSM έχει επιλεγεί, από το 2018, ως το κύριο βλήμα κατά πλοίων των LCS (Littoral Combat Ship), ενώ αποτελεί και επιλογή για τον εξοπλισμό των νέων, υπό ναυπήγηση φρεγατών FFG(X) του Αμερικανικού Ναυτικού. Να σημειωθεί επίσης, σε μια πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη και για το ΠΝ, το οποίο πιθανότατα θα αποκτήσει ελικόπτερα MH-60R SeaHawk, ότι τον Μάιο του 2019, στο πλαίσιο διεξαγωγής του συνεδρίου «Sea Air Space Exposition», η Kongsberg και η Raytheon παρουσίασαν ένα MH-60R SeaHawk εφοδιασμένο με δύο (2) βλήματα NSM, κατόπιν απαίτησης της Ινδίας, η οποία θα αποκτήσει 24 MH-60R SeaHawk. Αλλά και οι Αμερικανοί Πεζοναύτες έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για τον NSM, στο πλαίσιο της υλοποίησης του προγράμματος JLTV ROGUE Fires (Remotely Operated Ground Unit Expeditionary).

Το πρόγραμμα JLTV ROGUE Fires, το οποίο εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα GBASM (Ground-Based Anti-Ship Missile), συνδυάζει το τακτικό όχημα JLTV (Joint Light Tactical Vehicle), σε μια μη-επανδρωμένη έκδοση και το NSM. Το σχετικό πρόγραμμα ξεκίνησε τον περασμένο Μάιο, με στόχο την αύξηση της ικανότητας προσβολής ναυτικών και χερσαίων στόχων, σε επιχειρήσεις θαλάσσιου ελέγχου και άρνησης θαλάσσιας πρόσβασης, στο πλαίσιο του υπό ανάπτυξη δόγματος EABO (Expeditionary Advanced Base Operations). Το δόγμα EABO βασίζεται στην ιδέα μιας ταχείας, μικρής χρονικής διάρκειας, αλλά τεράστια ισχύος πυρός ενέργεια σε πεδία μάχης με πολλά νησιά, ιδιαίτερα στον Ειρηνικό, εκεί που ενδεχομένως οι Αμερικανοί Πεζοναύτες να κληθούν να επιχειρήσουν ταυτόχρονα.

Σύμφωνα με το δόγμα EABO μικρές δυνάμεις Πεζοναυτών θα εισέρχονται στο πεδίο μάχης, από αέρος ή με μικρά ταχύπλοα, θα καταλαμβάνουν τον αντικειμενικό σκοπό (ένα μικρό νησί, για παράδειγμα) και εκεί θα δημιουργούν μια προωθημένη βάση, η οποία όμως θα έχει προσωρινό χαρακτήρα και αποστολή. Από τη βάση αυτή θα επιχειρούν τα πυραυλικά μέσα πυροβολικού μεγάλης εμβέλειας κατά της εχθρικής ενδοχώρας και εναντίων εχθρικών πλοίων (κατευθυνόμενες ρουκέτες και πύραυλοι). Σημαντική παράμετρος του δόγματος ΕΑΒΟ είναι η ανάγκη αναδίπλωσης των Πεζοναυτών, από τη μια στην άλλη προωθημένη βάση κάθε 48-72 ώρες, αφενός για λόγους ασφαλείας της φίλιας δύναμης, αφετέρου για την εναλλαγή και προσβολή των εχθρικών δυνάμεων από διαφορετικές θέσεις.

Τέλος, μια εξίσου ενδιαφέρουσα εξέλιξη αφορά στην πρόθεση της Kongsberg να αναπτύξει μια έκδοση του NSM εκτόξευσης από υποβρύχια, μέχρι το 2026, κατόπιν σχετικής απαίτησης του Πολεμικού Ναυτικού της Νορβηγίας. Η απαίτηση είναι συνάρτησης του προγράμματος ναυπήγησης τεσσάρων (4) νέων υποβρυχίων τύπου T-212CD (Common Design), για την αντικατάσταση των έξι (6) εν υπηρεσία υποβρύχιων κλάσης «Ula». Η έκδοση T-212CD αναπτύσσεται στο πλαίσιο συνεργασίας της Γερμανίας και της Νορβηγίας με συνολική απαίτηση για έξι (6) υποβρύχια, εκ των οποίων τέσσερα (4) για τη Νορβηγία και δύο (2) για τη Γερμανία. Σύμφωνα με τον ισχύοντα προγραμματισμό τα νορβηγικά T-212CD θα ενταχθούν σε υπηρεσία το 2025-2028 με ρυθμό ένα (1) υποβρύχια ετησίως.

Το πρώτο μας άρθρο, σχετικά με τους RBS-15 Mk.4, μπορείτε να διαβάσετε παρακάτω:

Comments

    1. Μια πολύ ικανή λύση όπως άλλωστε και ο EXOCET BLK3. Θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά. Επίσης, πρέπει να ξεκαθαρίσει το τοπίο με τα νέα όπλα των Viper όπως λ.χ. είναι ο SLAM-ER που υποτίθεται πως έχουμε αιτηθεί (…) μαζί με κάποια JASSM…………………….

      1. Εγώ θα πρότεινα να ζητήσουμε να ενσωματωθεί στα f16 block 70 ο LRASM και να ζητήσουμε και για αυτά και για το f35 των jassm xr. Αφού οι σχέσεις μας είναι τόσο καλές όσο λένε, ας το αποδείξουν. Βέβαια οι πύραυλοι αυτοί δεν μπορούν να αγοραστούν σε μεγάλους αριθμούς αφού μιλάμε για 3,5 εκ. ο καθένας, αλλά πρέπει να υπάρχουν σε μικρούς αριθμούς. Από εκεί και πέρα οι αριθμοί για αντιπλοϊκούς μποτούν να αυξηθούν με jsm στα f16/ f35. Υπόψιν, πως ο lrasm είναι υποηχητικός, αλλά σκέφτονται να τον βγάλουν και σε υπερηχητική έκδοση με ramjet κινητήρα. Όπως ξέρουμε μπαίνει σε κάνιστρα mk41 και πλέον θα φτιάξου ειδικούς εκτοξευτές, όπως αυτοί που μπαίνουν οι nsm, ώστε να υπάρχει η επιλογή αντί για nsm να χρησιμοποιούν τον lrasm είτε στην υπό, είτε στην υπερηχητική έκδοση, ώστε να μη πιάνει κελιά στους vlmk41. Πιστεύω πως τον lrasm πρέπει να τον έχουμε απαραιτήτως. Θα είναι από τους καλύτερους αντιπλοϊκούς, αλλά επειδή είναι ακριβώς ας τον έχουμε σε μικρότερο αριθμό και οι υπόλοιποι να είναι nsm και exocet για mirage – rafale. Οι exocet πάντως απ ότι έχω καταλάβει έχουν μείνει πίσω σε σχέση με τους νέους, nsm – rbs15 κλπ

  1. Μειονεκτημα: Εχει πολυ μικρη κεφαλη , σημαντικα μικροτερη απο ολους τους ανταγωνιστες του(για την κατηγορια του)

  2. Για τα f16V πρέπει ναι να αγοραστεί πύραυλος με κυριο ρόλο αντιπλοϊκό και ως δεύτερο εναντίων εγκαταστασεων μακρας ακτινα …Ο ιδιο πυραυλος πρεπει να μπει και στα f35 που σκοπευουμε να αγορασουμε ως κυριο οπλο …Οποτε πρεπει να ειναι οτι ποιο σύγχρονο υπάρχει στο αμερικανικο οπλοστασιο

  3. 1. Οποιαδήποτε σύγκριση μεταξύ penguin και nsm είναι τουλάχιστον άστοχη.

    2.Δεν θα άλλαζα τον Εxoset για κανέναν άλλον υποηχητικό ΚΒ.

    3.Καμμιά χώρα από όσες διαθέτει τον nsm στο οπλοστάσιο της,δεν έχει το κλίμα της Ελλάδας.

    1. Γιατί, τι πρόβλημα έχει το κλίμα της Ελλάδας? Απεναντίας εμένα μου φαίνεται ότι αν μπορεί στα αντίξοα βόρεια κλίματα, εδώ θα είναι χαλαρά.

    2. @ΜΚ
      Αδερφέ κι εγώ θεωρώ τον exocet κορυφή αλλά με ενδιαφέρει να ακούσω την άποψη σου… Γιατί?
      Εγώ τον θεωρώ κορυφή ως προς την πιθανότητα επιτυχους βολής ακόμα και σε υψηλά αντίμετρα soft/hard kill…

      1. Γεια σου φίλε Μάγειρα.

        Στο μέτρο του δυνατού από όσα μπορούμε δημόσια να καταθέσουμε,ας πούμε πως το ΠΝ μέσα από μια μεγάλη σειρά πραγματικών βολών που έχει πραγματοποιήσει με βλήματα διαφορετικής φιλοσοφίας και αρχιτεκτονικής , έχει εκτιμήσει ιδιαίτερα τον ενεργητικό EXOSET σε όλες τις εκδόσεις του, παρόλο που προδίδει στα αντίπαλα ESM έστω στιγμιαία την προσέγγιση του από το άνοιγμα του seeker .
        Τουλάχιστον λοιπόν όσο αφορά τις μονάδες επιφανείας μας,δεν υπάρχει κανένας λόγος,ούτε πολιτικός,ούτε επιχειρησιακός,ούτε λειτουργικός,ούτε αποτελεσματικότερος από τους ήδη γνωστούς μας Exoset και Harpoon.
        Και κάτι τελευταίο για όλους τους ΚΒ.
        Οι μέγιστες αποστάσεις εμπλοκής τους δεν έχουν κανένα νόημα παρά μόνο στην βιβλιογραφία του ΚΒ ,αν πρώτα δεν έχει εξασφαλιστεί τρόπος κατάδειξης και κατηγοριοποίησης των απειλών στην βάλλουσα μονάδα που πρόκειται να εμπλέξει το βλήμα ειδικά όταν πρόκειται για τα μέγιστα επιτρεπτά όρια του φακέλου εμπλοκής του βλήματος.

        1. @ΜΚ

          Ποσο αποτελεσματικός ειναι ο ενεργος ερευνητής του Exocet όμως σε σύγχρονες τεχνικές παρεμβολων, ηλεκτρονικού πολέμου, ECM, chaff ?? Οι Τουρκοι εχουν επενδυσει κεφαλαια και χρονο σε αυτον τον τομεα. Οι δικοί μας αεροεκτοξευομενοι EXOCETειναι τεχνολογίας του 1990, και δεν ξέρουμε εαν εχουν λήξει η εαν εχει γινει επαναπιστοποιηση.

          Επισης, ο Exocet είχε προβλήματα αξιοπιστίας όταν χρησιμοποιήθηκε επιχειρησιακα σε συγκρούσεις και ποτε επιτυχώς απεναντι σε πλοια με σοβαρή αεραμυνα CIWS, ECM, κτλ. Επομενως ειναι πάντα καλή ιδέα να μην βάζουμε όλα τα αυγά σε ενα καλάθι, και να υπαρχει και διαφορετικό οπλικό σύστημα με άλλη μέθοδο καθοδήγησης οπως ο IIR του NSM.

          1. Εξαιρετικά αξιόπιστος,ανθεκτικός και αποτελεσματικός.

            Να σας θυμίσω πως διαθέτουμε 5+2 vosper με φόρτο 8 block II ή Block III ανά μονάδα.

      1. Το κλίμα όσον αφορά τις επιχειρήσεις και στον τρόπο που επιδρά στους παθητικούς και ενεργητικούς αισθητήρες,υπολογίζεται διαφορετικά από το κλίμα στην παραλία δίπλα στην ξαπλώστρα και το φύτεμα ή όχι της γαρδένιας στον κήπο σου στην Χαλκιδική.

    3. @MK

      2. Ο ενεργος ερευνητής ραντάρ προειδοποιεί το πλοιο, το οποιο μπορει να θέσει σε λειτουργία τα συστήματα παρεμβολων και ηλεκτρονικών αντιμέτρω και αεροφυλλων, με αποτέλεσμα να τυφλωσουν τον πυραυλο. Ο Exocet είχε προβλήματα αξιοπιστίας όταν χρησιμοποιήθηκε επιχειρησιακα. Οι δικοί μας exocet ειναι τεχνολογίας 1990.

      3. Noμιζω οτι μας κανεις πλάκα. Δεν έχω ξαναδιαβασει κατι τόσο αστείο και ταυτόχρονα εντελώς περα για πέρα λανθασμένο. Έχεις ακουσει ποτε για τη Φλόριντα, το Τέξας , τη Χαβαι κτλ?? Μήπως τη Μαλαισια? Σε διαβεβαιώνω οτι εχουν πολυ πιο ζεστό κλίμα από την Ελλαδα καθως ειναι στους τροπικους . Το Αμερικανικο Π.Ν. εχει αγοράσει το βλημα, ενω σκοπεύουν να το αποκτήσουν και οι πεζοναύτες, το εχει αγοράσει επισης η «αρκτικη» Μαλαισία. Σκοπευουν να το αγοράσουν επισης οι Αυστραλοί. Εχουν γινει εκτεταμένες δοκιμές του βλήματος, τόσο από την Konesgberg οσο και την Raytheon, εαν υπήρχε πρόβλημα θα το είχαν βρει. Επομενως σε αυτο το θέμα το σχόλιο σου ειναι εντελως λανθασμένο.

      Σε ποια μελέτη βασιζεις αυτά που γράφεις για μειωμένες επιδόσεις των ερευνητών υπερυθρων όταν το κλίμα είναι ζεστο? Το ακριβώς αντίθετο ισχύει, όταν ο καιρός είναι ζεστος οι λαμαρίνες του πλοίου ακτινοβόλουν σαν φάρος σε σχέση με την κρύα θαλασσα. Το πλοιο λάμπει ολόκληρο σε ερευνητές MIR / FIR. Επισης, εαν υπήρχε πρόβλημα με τους ερευνητές υπερυθρων, τοτε γιατί είχε τετοια επιτυχία ο παλαιότερος πυραυλος penguin της ίδιας εταιρίας, και γιατί τον είχε αγοράσει η Ελλαδα???

      1. Συνεχίστε να αγαπάτε αυτό που κάνετε , συνεχίστε να ενημερώνεστε.
        Έχετε πολλά κενά , θα σας λυθούν με την πάροδο του χρόνου .

        1. Ναι αλλά αν μας τα λύνει άλλος αναγνώστης, δίνει αξία στα σχόλια και στο φόρουμ, καθώς επιταχύνει την διαδικασία ενημέρωσης/εκμάθησης. Οπότε αν δεν είναι κάποια πολύ καλά κρυμμένο μυστικό από αυτά που λένε αν σου το πω θα πρέπει…, τότε νομίζω θα ήταν πολύ χρήσιμο να μας λυθεί η απορία για το 3.

          1. Ναι αλλά να υπάρχει και μια σταθερά να μπορεί να υπάρξει διάλογος..

            Επί της ουσίας.

            Στο ΠΝ υπηρετούν/υπηρέτησαν κατευθυνόμενα βλήματα τόσο με ενεργητική , όσο και παθητική καθοδήγηση .
            Η εμπειρία έχει αποδείξει μέσα από πλήθος πραγματικών βολών , πως οι ενεργητικοί πύραυλοι που διαθέτει το ΠΝ είναι σαφώς πιο ανθεκτικοί σε παθητικά αντίμετρα , παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά επιτυχίας επί του στόχου και μεγαλύτερη αξιοπιστία ενώ παρουσιάζουν καλύτερες επιδόσεις σε συνθήκες υγρασίας,βροχής και ομίχλης.

            Το gps πρέπει να θεωρείται το πρώτο θύμα μαζί με την αλήθεια σε μια ΕΤ σύγκρουση.

            Το μεγάλο πλεονέκτημα των παθητικών αισθητήρων , είναι η απουσία early warning από τα ESM.

            Όμως:

            Αφενός όλα τα Radar τύπου smart s ή πολύ περισσότερο ΑESA προσφέρουν αποκάλυψη σε ίχνη που εκτελούν sea skimming πέραν των 25νμ , αφετέρου όλοι οι σύγχρονοι ενεργητικοί ΚΒ εκτελούν επιλεκτική και στιγμιαία ενεργή σάρωση σε προκαθορισμένα σημεία της φάσης πτήσης τους προς το θύμα στόχο με στόχο τον περιορισμό εκπομπών άρα και την μείωση πιθανότητας υποκλοπής τους , με επακόλουθο την σύγχυση/ασάφεια συνεχούς παρακολούθησης της διεύθυνσης που προσεγγίζει το βλήμα μειώνοντας έτσι σημαντικά το μοναδικό ίσως πλεονέκτημα του IR .

            Σημαντικό είναι επίσης να τονίσουμε πως όλα τα σύγχρονα CIWS των πλοίων
            μπορούν να ενεργήσουν αυτόνομα και αυτόματα με εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιτυχίας ανεξαρτήτως αν το ίχνος του ΚΒ ή η εκπομπή του γίνουν αντιληπτά από τους λοιπούς αισθητήρες του πλοίου/πληρώματος.

  4. Απ’ τη στιγμή που διαθέτουμε ήδη τους exocet block3 δεν χρειάζεται να συζητάμε για nsm.Επιπλέον τα f16 δεν χρειάζονται κανέναν πύραυλο επιφανείας κατά πλοίων μιας κι αυτόν τον ρόλο τον έχουν αναλάβει τα mirage & τα rafale εν μέρη, τα f16 τα έχουμε για αναχαιτίσεις άντε και στην καλύτερη για προσβολή επίγειων στόχων σε συνεργασία με rafale.

    1. -1

      Εαν μπορουσα να σου βαλω αρνητικη ψηφο, θα σου εβαζα. Το σχολιο σου ειναι ασχετο και εντελως εκτος πραγματικοτητας. Δηλαδη θα αφησουμε τη ραχοκοκκαλια της Π.Α., τα μαχητικα F-16 χωρις αξιοπιστα οπλα αερος-επιφανειας και αερος-εδαφους??? Τι ειδους ανοησιες ειναι αυτες παλι?

      Τι θα πρωτοκανουν τα Rafale, επιχειρησεις CAP οπλισμενα με Meteor, αποστολες κρουσης με Scalp-eg, αποστολες ΤΑΝΥΕ με Exocet? Θα παρουμε 18 αεροσκαφη ολα κιολα. Δεν ειναι αρκετα για ολες τις αποστολες.

      Μονο και μονο το δυσαρεστο, εξοργιστικο και ταυτοχρονα ντροπιαστικο θεαμα των Ελληνικων F-16 φορτωμενων με αντι-αρματικους AGM-65 Maverick πριν απο 1-2 μηνες ειναι αρκετο για να δει ακομη και η κουτση Μαρια το προβλημα της ελλειψης της Ελληνικης αποτροπης. Τα αεροσκαφη θα εκτεθουν στην εχθρικη αεραμυνα του Τουρκικου στολου και σε βληματα ESSM και SM-1 και δεν θα επιβιωσουν. Τα λεγαμε τοτε, τοσο εδω οσο και στην Πτηση. Απαιτουνται συγχρονα οπλα για ΟΛΑ τα μαχητικα της Π.Α.

      1. Ξεχασα να πω πως προφανως αγνοεις πως τα Mirage-2000 BGM/EGM εχουν τους γνωστους περιορισμους του παλαιου ρανταρ και πιλοτηριου μη συμβατου με διοπτρες νυχτος, ενω τα Mirage-2000-5 δεν ειναι καν πιστοποιημενα για βολες Exocet. Επομενως εαν δεν γνωριζεις την πραγματικοτητα, καλυτερα να κρατας τις ασχετες αποψεις για τον εαυτο σου.

      2. Πρώτα απ’ όλα δεν γνωριζόμαστε από χθες γι’ αυτό κόψε αυτό το υφάκι σε μένα,2ον δεν είπα όπως γράφεις πως δεν πρέπει να τα f16 να έχουν όπλα αέρος-εδάφους αλλά μάλλον δεν διάβασες καλά τι έγραψα. Είπα απλά πως δεν χρειάζονται μόνο τα όπλα αέρος-επιφανείας μιας που με τους exocet αυτή την δουλεία την κάνουν τα mirage κι ο στόλος.3ον όσον αφορά για τον τουρκικό στόλο τους essm τους έχουμε κι εμείς και ξέρουμε τη δράση τους, εκτός το ότι οι Τούρκοι δεν έχουν αεράμυνα περιοχής π.χ aster ή κάποιον αντίστοιχο για να εκτεθούμε τόσο. Επίσης ξεχνάς και τις επάκτιες συστοιχίες exocet που ακριβώς για αυτό ρόλο υπάρχουν για καλύπτον το Αιγαίο χωρίς να χρειάζεσαι να συνδράμουν πολλά αεροσκάφη. Τέλος όσον αφορά ότι έγραφες στην Πτήση δεν χρειάζεται καν να το σχολιάσω αυτό τα λέει όλα.

        1. Οπως είπα τα Mirage-2000 E/BGM εχουν τεχνολογικους περιορισμούς λόγω παλαιότητας ραντάρ και πιλοτήριου, επομενως μειωμένη επιχειρησιακη επαρκεια σε αποστολές ΤΑΝΥΕ, ειδικά τη νύχτα.

          Τα Mirage-2000-5 δεν ειναι καν πιστοποιημενα για βολες με Exocet, ενω θα εχουν ως κύρια αποστολή τις βολες scalp.

          Tα Rafale θα κάνουν αποστολές εναέριας υπεροχης με Meteor και αποστολές κρούσης με Scalp

          Επομενως, εαν τα F-16 δεν οπλιστουν με ένα σύγχρονο βλημα κατα πλοιων, τοτε η Π.Α. θα εχει μια εμφανη (σε ολους) αδυναμία στην αντιμετώπιση του Τουρκικου στόλου. Προφανώς αυτό εγινε αντιληπτό στην πρόσφατη κρίση.

          Τι δουλειά έχει ο στολος? Γιατί μπλέκεις το Π.Ν. στην εξισωση? Εαν απαιτηθεί η προσβολή του Τουρκικου στόλου στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν θα σταλθούν αργοκινητες φρεγατες, αλλα αεροσκαφη. Τα πλοια δεν εχουν ουτε την απαιτούμενη ταχύτητα, ουτε ευελιξία για τέτοιες αποστολές, ενω θα αποτελούν σημαντικους στόχους για την εχθρική αεροπορία και το ναυτικό, στα οποια εχουν αριθμητική υπέροχη. Επομενως το σχόλιο σου ειναι λανθασμενο, και κακώς δεν το αντιλαμβάνεσαι

          1. Όπως προ είπα υπάρχουν και οι παράκτιες συστοιχίες exocet οι οποίες αν αναβαθμιστούν σε block3 και αγοράζοντας κάποιες επιπλέον και τοποθετηθούν σε νησιά ανατολικού Αιγαίου(π.χ. Λέσβο, Σάμο, Ρόδο, Καστελόριζο ειδικά στο τελευταίο χρειάζονται επειγόντος) καλύπτουν όλο σχεδόν το Αιγαίο.2ον όσον αφορά τα mirage-5 που ανέφερες ότι δεν είναι πιστοποιημένα οι exocet σιγά τα μυρια που χρειάζονται για πιστοποιηθούν, εδώ θα πιστοποιηθούν ρε rafale οι meteor που είναι πανάκριβοι αλλά αναγκαίοι βέβαια. Εν κατακλείδι λες τι δουλειά έχει ο στόλος. Δηλαδή με βάση τη δική σου θεωρία όλη τη δουλειά σε ένα πόλεμο θα την κάνει η αεροπορία και το ναυτικό θα μένει αγκυροβολημένο στη Σαλαμίνα, λες κι τους exocet,phalanx κ.ο.κ οι φρεγάτες τα έχουν για διακόσμηση, εκτός το ότι αν αγοράσουμε digital frigates όπως π.χ. belhara,freem έχουμε μεγάλης εμβέλειας Α/Α κάλυψη από εχθρική αεροπορία οπότε δεν στέκει το σχόλιο σου ότι θα βληθούν τα πλοία από τουρκικά αεροσκάφη. Δυστυχώς με κάτι τέτοια μυαλά ότι και καλά η αεροπορία είναι το πιο σημαντικό πράγμα που χρειάζεται στον πόλεμο και το ναυτικό είναι μόνο για ανθυποβρυχιακό πόλεμο φτάσαμε να χουμε καλή μεν αεροπορία αλλά γερασμένο ναυτικό. Δεν έχεις από ναυτική κρούση πάντα ναυτικό και αεροπορία(σε σοβαρά κράτη) χτυπάνε μαζί. Και για σου αποδείξω πως το επιχείρημά σου είναι λάθος όταν λες »δεν θα σταλθούν αργοκίνητες φρεγάτες, αλλά αεροσκάφη» πες ότι στέλνεις f16 με nsm ή harpoon να βυθίσουν μόνα τους τον Τουρκικό στόλο αν στα νέα τους σκάφη οι Τούρκοι κουμπώσουν(αν τους αφήσουν Ρώσοι) Α/Α πυραύλους σαν αυτών των s300, s400 ή κάποιους άλλους θα μας ρίχνουν τα f16 σαν μύγες για την πλάκα. Είναι εξωφρενικό να λες πως η αεροπορία χτυπάει μόνη της χωρίς Α/Α κάλυψη μεγάλου βεληνεκούς από πλοία εκτός αν έχεις σ’ όλο το ανατολικό Αιγαίο συστήματα patriot ή sampt ή κάποιο αντίστοιχο. Μου θυμίζεις έναν άλλον που έλεγε ότι δεν χρειαζόμαστε άλλες φρεγάτες ας πάρουμε μόνο μεταχειρισμένες και υποβρύχια άμα βρούμε και πολλές μοίρες αεροσκαφών για να καλύψουμε το Αιγαίο, και το ναυτικό για κάποιο λόγο χρειάζεται αλλιώς ή κανένα κράτος δεν θα είχε.

          2. @ thrilosg

            Δεν ισχυριζομαι οτι το Π.Ν. ειναι αχρηστο, το αντιθετο. Η υπαρξη βληματων κατα πλοιων στο Π.Ν. ομως, ΔΕΝ ειναι λογικο επιχειρημα για την μη υπαρξη βληματων κατα πλοιων που να εξοπλιζουν τα αεροσκαφη F-16 της Π.Α.

            Τα αεροσκαφη F-16 πρεπει να εξοπλιστουν με συγχρονους αντι-πλοικους πυραυλους οπως ο NSM, ακριβως επειδη εχουν διαφορετικo κατασκευαστη και εντελως διαφορετικη μεθοδο καθοδηγησης σε σχεση με τους Exocet.

            Τι θα γινει αντιληφθουμε οτι οι Τουρκοι εχουν αναπτυξει μεθοδο ηλεκτρονικου πολεμου για να παρεμβαλουν αποτελεσματικα τον ερευνητη των Exocet??? Τι θα γινει εαν οι Γαλλοι τα βρουν με τους Τουρκους και τους παραχωρησουν την τεχνογνωσια των ερευνητων ρανταρ των πυραυλων? Ξερεις οτι οι Γαλλοι εδωσαν αυτα τα μυστικα στους Βρετανους πριν ξεκινησουν την επιχειρηση στα Φωκλαντ??

            Θα μεινουμε χωρις δυνατοτητα να προσβαλουμε τον εχθρικο στολο απο θαλασσα, στερια και αερα?? Απαιτειται διαφοροποιηση οπλικων συστηματων. Δεν μπορουμε να βαζουμε ολα τα αυγα σε ενα καλαθι.

          3. Αρχικά για αυτό που είπες »Τι θα γίνει εάν οι Γάλλοι τα βρουν με τους Τούρκους και τους παραχωρήσουν την τεχνογνωσία των ερευνητών ραντάρ των πυραύλων?» Για όποιον γνωρίζει οι Γάλλοι ήδη έχουν δώσει τεχνογνωσία στους Τούρκους όσον αφορά τον κινητήρα του exocet αν δεν κάνω λάθος, ο atmaka από που νομίζεις ξεκίνησε άρα δεν μπορείς να ξέρεις αν έχουν ήδη πουλήσει και σ’ άλλα θέματα τεχνογνωσία .2ον αν ντε και καλά πρέπει να πάρουμε anti surface missiles για f16 γιατί να μην πάρουμε τον Perseus σε λίγα χρόνια αν φυσικά κουμπώνει σε f16 που μάλλον γίνεται αφού συμπαραγωγοί είναι κι Άγγλοι που δεν έχουν γαλλικού τύπου μαχητικά.

    2. @thrilosg

      Με αυτά τα μυαλά φτάσαμε να μην έχουμε σήμερα τορπίλες για τα υποβρύχια, επαρκείς ποσότητες πυρομαχικών 120mm για τα άρματα μάχης, αλλα ούτε βλήματα stand-off και βλήματα κατά πλοίων για τα F-16 !

      1. Μίλησα για όπλα επιφανείας σε f16 δεν είπα πως δεν χρειαζόμαστε τα παραπάνω που ανέφερες. Έπρεπε ήδη να χουν γίνει αυτά αλλά είσαι εκτός θέματος και μην παρερμηνεύεις τα λόγια μου.

      1. Στην περίπτωση του RN είναι λογικό να μην περιλαμβάννεται στις υποψηφιότητες, αφού ο Exocet δεν είναι Option για τους Άγγλους που αναζητούν ένα πιο σύγχρονο σύστημα με μεγαλύτερη εμβέλεια, όπως αυτά που αναφέρονται στο άρθρο.

      2. Οι Άγγλοι θα προτιμούσαν πρώτα να κάνουν χαρακίρι παρά να συζητήσουν για αγορά καθαρά Γαλλικού οπλικού συστήματος. Είναι θέμα εγωισμού και περηφάνειας…
        (για να μην πω ότι είναι ένας πύραυλος που χρησιμοποιήθηκε εναντίον τους στα Φώκλαντ)

        1. Τι λέτε βρε παιδιά? Το RN χρησιμοποιούσε Exocet ενώ μια πληθώρα από συστήματα είναι Αγγλογαλλικά στις ΕΔ των δύο χωρών Υπάρχει πολύ στενή συνεργασία των δύο κρατών και κοινές αμυντικές βιομηχανίες

          1. Τα Αγγλογαλλικά ναι αλλά τα σκέτα Γαλλικά είναι ένα πρόβλημα εγωισμού. Έτσι κάτι σκαλπ/storm shadow κτλ υπάρχουν και είναι μια χαρά. Περαιτέρω σε διάφορα θέμα έχουν διαφορές αντιλήψεων (υποηχητικός στελθ vs υπερ-υπερηχητικός κτλ)

          2. Υπάρχει συνεργασία σε μερικά προγράμματα, αλλά όχι σε πληθώρα. Όπως συμβαίνει και με την Ιταλία.

            Συνεργάζονται στο πρόγραμμα Scalp-Storm Shadow, στους Aster και στο πρόγραμμα του πυραύλου Meteor.
            Οι αντιαεροπορικοί πύραυλοι για μικρότερες εμβέλειες AIM-132 και MICA είναι εντελώς ξεχωριστά προγράμματα, που δεν έχουν την παραμικρή σχέση.

            Στα στρατηγικά συστήματα οι Άγγλοι συνεργάζονται η στηρίζονται σε αμερικάνικα όπλα, όπως π.χ. Tomahawk και πυραύλους Trident για τα στρατηγικά υποβρύχια, ενώ οι τορπίλες Spearfish της Marconi που χρησημοποιούν είναι αγγλικής προέλευσης.

            Στα αεροσκάφη και ελικόπτερα ακολουθούν επίσης ξεχωριστά προγράμματα, είτε μιλάμε για Eurofighter είτε για NH90 και Merlin η Lynx.

            Παλαιότερα υπήρξε μια συνεργασία στο μαχητικό Sepecat Jaguar αλλά αυτό ανήκει πλέον στο παρελθόν.

            Οπότε θα έλεγα ότι η συνεργασία αφορά ελάχιστα προγράμματα.

  5. Καταρχάς όπου ακούω πως χρησιμοποιείτε για καθοδήγηση GPS κρατάω πολύ μικρό καλαθάκι
    Το σύστημα παρεμβάλλεται η η ακρίβεια του μειώνεται κατά βούληση
    Οποτε όταν φθάσει στο σημείο που δουλεύει η αναγνώριση ανάγλυφου η ο οπτικός αισθητήρας
    να έχει φύγει τόσο έξω που να πάει στο γάμο του καραγκιόζη
    Επιπλέον ο πύραυλος έχει σύστημα οπτικής αναγνώρισης στόχου με προφίλ πλοίων στη μνήμη
    Νομίζετε πως είναι τόσο ακριβές ώστε να ξεχωρίσει μια ελληνική από μια τουρκικη MEKO?
    Δεν νομίζω

  6. O JSM θα ενσωματωθεί στο οπλοστάσιο του F-35 στο μελλοντικό πρότυπο Block 4, του οποίου η εξέλιξη και οι δοκιμές είναι προγραμματισμένες σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες να ολοκληρωθούν το 2026 (το νωρίτερο). Ας θυμηθούμε ότι το κόστος της εξέλιξης του προτύπου Block 4 υπολογίζεται για την ώρα στο αστρονομικό ποσό των $14 δισ. δολαρίων. Συγκριτικά το κόστος εξέλιξης του προτύπου F4 για το Rafale είναι μόλις $2.1 δισ.

    Επίσης το ραντάρ των F-35 Block 3 έχει σοβαρά προβλήματα στην λειτουργία έρευνας αέρος-επιφανείας, αφού για την ώρα μπορεί να σαρώνει είτε μια μικρή και συγκεκριμένη περιοχή είτε να δουλεύει σε διαμόρφωση snowplow («εκχιονιστικό») σαρώνοντας μόνο ότι βρίσκεται μπροστά του. Το πρόβλημα αυτό είναι τόσο κρίσιμο που έχει κατηγοριοποιηθεί ως Category 1 defeciency, δηλαδή ως πρόβλημα που καθιστά το F-35 ανεπαρκές να εκπληρώσει την αποστολή του.

    Η λύση και σε αυτό το πρόβλημα πρόκειται να έρθει και αυτή με το (μαντέψτε)…. μελλοντικό πρότυπο Block 4 και το επίπεδο αναβαθμίσεων γνωστό ως Tech Refresh 3 (TR3), αφού βρέθηκε ότι η υπολογιστική ισχύς των τωρινών Block 3x που είναι σε παραγωγή απλά δεν επαρκεί. Θα χρειαστούν επίσης αναβαθμίσεις και επαναπιστοποιήσεις στο λογισμικό.
    https://www.defensenews.com/smr/hidden-troubles-f35/2019/06/12/the-us-navy-is-seeking-upgrades-for-the-f-35-radars-sea-search-mode/

    Μέχρι το 2026 που θα έρθει το Block 4, ενδέχεται να έχουν κατασκευαστεί σχεδόν 1000 μονάδες (!) από τα προβληματικά, τεχνολογικά παρωχημένα και περιορισμένων δυνατοτήτων… «υπερσύγχρονα» F-35 των Block 3x. Αν υποθέσουμε χοντρικά πως το κόστος εκσυχρονισμού είναι το 1/3 της τιμής ενός αεροσκάφους, τότε θα είναι η αναβάθμιση των χιλίων F-35 Block 3x μετά το 2026 θα κοστίσει όσο η αγορά… 300 καινούργιων, δηλαδή κοντά στα $30 δισ. δολάρια, πέρα των σχεδόν $15 δισ. που θα στοιχίζει η εξέλιξη του προτύπου όπως είπαμε.

    Άρα το έτος 2026, μετά από 25 χρόνια ζωής του προγράμματος και παραγωγής σχεδόν 1000 μονάδων, η εξέλιξη και ενημέρωση του στόλου των F-35 στο Block 4 ώστε να αποκτήσει επιτέλους στοιχειώδεις επιχειρησιακές δυνατότητες θα στοιχίσει όσο σχεδόν τέσσερα ολοκαινούργια πυρηνοκίνητα αεροπλανοφόρα ή 20 ολόκληρες μοίρες ολοκαίνουργιων F-15EX!

    Χώρες όπως η καημένη η Ιαπωνία (και όποιος είναι τόσο ανόητος να αγοράσει F-35 πριν το Block 4) θα αγοράσουν αεροσκάφη που ούτε όπλα αέρος-επιφανείας θα έχουν (όπως ο JSM), αλλά ούτε καν ένα radar που να αποδίδει στοιχειωδώς στον ρόλο αυτό πέρα των ατελείωτων άλλων προβλημάτων.

    1. Spiral

      Η επισήμανση σου για το ραντάρ του F-35 προκαλεί ερωτήματα και για το APG-83 που προέρχεται απο το ραντάρ του F-35 αν θυμάμαι σωστά.
      Στοιχεία για το φθηνότερο 83 σε χρήση αερους-επιφάνειας δεν έχω υπόψην μου, αλλά αν παρουσιάζει προβλήματα το ανώτερο του F-35 απο το οποίο προέρχεται, ίσως να εμφανιστούν και στο φθηνότερο που θα εγκατασταθεί στα ελληνικά μαχητικά ανάλογα θέματα.
      Σε αυτή την περίπτωση θα υπαρχέι νομίζω πρόβλημα όσον αφορά την χρήση αντιπλοϊκων πυραύλων, που στην αμερικανική περίπτωση αναλαμβάνεται απο αεροσκάφη του USN που φέρουν το APG-79 και μια παραλλαγή αυτού στα παλαιότερα Hornet που αναβαθμίζονται με το νέο ραντάρ όπως έχει ανακοινωθεί επίσημα.

      1. Καλημέρα φίλτατε Ndgi,

        Το πρόβλημα στο radar του F-35 γράφεται πως είναι κυρίως συνέπεια της έλλειψης υπολογιστικής ισχύος και λογισμικού.

        Και είναι «λογικό» αν σκεφτεί κανείς πόσο φορτωμένο είναι το F-35 με ότι μπορούσε να σκεφτεί η LM για να καταφέρει να το παρουσιάσει ως «υπερμαχητικό – ιπτάμενο υπολογιστή» που τα κάνει όλα. Τι να πρωτοκάνουν οι παρωχημένης τεχνολογίας υπολογιστές του; Και ότι πιο φρέσκο να είχε σε υπολογιστές ή να αποκτήσει με το Tech Refresh 3 (TR3), πάλι θα έχουμε να κάνουμε με ένα εξαιρετικά σύνθετο και απαιτητικό έργο της συγκεντρωτικής διαχείρισης και επεξεργασίας όλης αυτής της πληροφορίας.

        Μιλάμε για έναν τρομακτικό όγκο εξαιρετικά πολύπλοκου λογισμικού, εκατομμύρια γραμμές κώδικα σε πλειάδα υποσυστημάτων και αισθητήρων που πρέπει να «τρέχει» στο αεροσκάφος ανά πάσα στιγμή αναλύοντας με αλγόριθμους τα δεδομένα από τον καθένα. Και μετά να πρέπει σε πραγματικό χρόνο να κάνει συνχώνευση/fusion όλων αυτών μεταξύ τους αλλά και με την εικόνα που ενδεχομένως παίρνει από τα datalinks, και να τα προβάλει σε γραφικό περιβάλλον στις οθόνες και στο προβολικό σύστημα του κράνους.

        Και είναι η φιλοσοφία απόλυτης ολοκλήρωσης (integration) μεταξύ όλων των υποσυστημάτων που υιοθέτησε η Lockheed για το F-35 που κάνει την δουλειά πολύ δυσκολότερη, δηλαδή μιλάμε για μια εξ αρχής πολύ κακή σχεδιαστική αρχιτεκτονική για πολεμική μηχανή αντί για την modular/τμηματική αρχιτεκτονική που υιοθετούν οι περισσότεροι κατασκευαστές για να αντιμετωπίσουν αυτά τα προβλήματα με πολύ μεγαλύτερη επιτυχία.

        Αν δούμε πως δουλεύει μια εταιρία για παράδειγμα, θα δούμε πως έχει ξεχωριστή γραμματεία, τμήμα πωλήσεων, τμήμα marketing, λογιστήριο κτλ., είναι δηλαδή «modular». Οι πληροφορίες από όλα τα τμήματα γίνονται μια ενιαία εικόνα/fusion σε υψηλότερο επίπεδο (high level) από managers κτλ. Αν μια εταιρία δούλευε με το μοντέλο F-35 θα είχε ένα μοναδικό υπερ-τμήμα όπου θα έπρεπε να διαχειρίζεται όλες αυτές λειτουργίες και πληροφορίες ταυτόχρονα οριζοντίως σε χαμηλό επίπεδο (low level), δηλαδή «ολοκληρωμένα» με πολύ υψηλότερη όμως πολυπλοκότητα.

        Είναι δηλαδή κυρίως θέμα αρχιτεκτονικής που επέλεξε η Lockheed, όχι ότι το F-35 κάνει κάτι πολύ παραπάνω από οποιοδήποτε σύγχρονο μαχητικό. H υψηλή «ολοκλήρωση» μπορεί να έχει θεωρητικά τα δικά της μοναδικά πλεονεκτήματα ως προς την διαχείριση της πληροφορίας, αλλά έχει και πολύ υψηλές απαιτήσεις σε οργάνωση/υπολογιστές και πολυπλοκότητα. Είναι ένα τεχνολογικό και οργανωτικό ρίσκο. Για την εποχή που σχεδιάστηκε το F-35 (πριν 20 χρόνια) μπορεί κανείς να πει με ασφάλεια ότι η Lockheed εσφαλμένα (και εσκεμμένα;) στόχευσε πολύ υψηλότερα απ’ ότι της επέτρεπε το διαθέσιμο τεχνολογικό υπόβαθρο.

        Άρα εικάζω ότι πιθανότατα να μην υπάρξουν εξίσου σοβαρά προβλήματα με το APG-83 SABR των Viper σε αυτό το θέμα, άλλωστε ένα λειτουργικό και με επάρκεια υπολογιστικής ισχύος radar ΑΕSA δεν είναι και κάτι που δεν ξαναγίνει. Η ψύξη φαίνεται να είναι μεγαλύτερο πρόβλημα/περιορισμός στα F-16. Αλλά γενικά όπου βάζει η Lockheed το χέρι της αξίζει κανείς να είναι περισσότερο επιφυλακτικός απ’ ότι συνήθως αφού είναι μια… μοναδική εταιρία που μπορεί να επιβιώσει σχεδόν τα πάντα λόγω μεγέθους και χωρίς να εξαρτάται άμεσα το μέλλον της από την ποιότητα των προϊόντων της. Πιστεύουν πως είναι και πράττουν ως «too big to fail», αλλά ο χρόνος θα δείξει αν αυτή η ύβρης θα περάσει ατιμώρητη.

        1. Καλησπέρα αγαπητέ Spiral

          Αν το πρόβλημα είναι στην ισχύ του υπολογιστή είναι σχετικά μικρό, στο λογισμικό όμως θα είναι μεγαλύτερη πρόκληση στην επιδιόρθωση, αν προσθέσεις και το θέμα ψύξης που υφίσταται στο F-16 όπως έχει επισημανθεί σε σχετικές εργασίες, το θέμα γίνεται ίσως πιο περίπλοκο.

          Όσο δεν έχουμε σκοπό να αναθέσουμε στα συγκεκριμένα μαχητικά ρόλο ναυτικής κρούσης όπως στα Mirage η ενασχόληση με το θέμα ίσως να είναι όντως αμελητέα, στην ελληνική περίπτωση, και όσο δεν σκεφτόμαστε σοβαρά για απόκτηση του «αόρατου» μαχητικού που θα μας «πρότεινε» και ο Pompeo στη πρόσφατη του επίσκεψη που έκανε στην Ελλάδα.

          Η ΛΜ θα ήταν όντως προτιμότερο να ασχολείται με αυτά που μπορεί να φτιάξει όπως τα μεταγωγικά C-130 Hercules και αεροσκάφη για αναγνώριση, αφού με τα μαχητικά δεν το έχει, σε αντίθεση με άλλες εταιρίες.
          Μετά το φιάσκο στο πρόγραμμα F-35 και το άλλο με τα πλοία που ακολούθησε, νομίζω ότι εμφανίζονται ήδη σημάδια για αντίποινα στον ορίζοντα. Ένα είναι η περίπτωση για αντικατάσταση των UH-1N της USAF όπου πρόκειται για αρκετά μεγάλο πρόγραμμα που έχασε, ενώ υπάρχουν περισσότερες περιπτώσεις ως ένδειξη, σύμφωνα και με το παρακάτω που δεν είναι πρόσφατο αλλά ενδιαφέρον.

          https://news.usni.org/2018/10/23/37506

          Εμείς πάντως χάρη στον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν αποφύγαμε προς το παρόν την εμπλοκή μας στο πιο αποτυχημένο πρόγραμμα της αεροπορικής ιστορίας στην Αμερική.

  7. Στα πλοια πάνω δυσκολα να δουμε αλλαγη των Harpoon και Exocet. Θα μπορουσαμε ομως να εξετασουμε την αντικατασταση των επιγειων συστοιχειων Exocet που υπαρχουν στα νησια με τους NSM. Σε 2-3 σημεια να μπουνε, καλυπτουν ολο το Αιγαιο.

  8. Πάντως έχω μια αίσθηση ότι παρατίθενται κάποια δεδομένα που είναι γενικά, και δεν βοηθούν στην συγκριτική αξιολόγηση με άλλους πυραύλους.

    Είναι άλλο να πεις ότι εκτελεί απότομους ελιγμούς για αποφυγή της αεράμυνας, και άλλο να πεις ότι εκτελεί πχ ελιγμούς με 30g και mach 5 και από sea skimming ανεβαίνει απότομα στα 2 χλμ (παραθέτω φανταστικά και όχι πραγματικά νούμερα και ελιγμούς) και από εκεί πέφτει κατακόρυφα στο πλοίο με Χ mach με συνέπεια λόγω της θέσης να μην το πιάνουν τα ραντάρ και να αντιπυραυλικά και για αυτό είναι αποτελεσματικό.

    Επίσης είναι άλλο να πεις ότι χρησιμοποιεί gps αλλά αν τζαμαριστεί έχει και προεπιλεγμένη πορεία και μόλις έρθει στα Χ χιλιόμετρα, κάνει αναγνώριση του στόχου με βάση την μνήμη που έχει φορτωμένη και πάει πάνω του.

    Τέλος:
    -αν είναι παντός καιρού ή όχι και πόση ζημιά κάνει η κεφαλή (παλαιότερα είχαν ειπωθεί κάποια παράπονα ότι έχει ένα καλό, ακρίβεια, και ένα κακό, μικρή ζημιά με την πολεμική κεφαλή).
    -ένα συγκριτικό με τα άλλα, που είναι καλύτερο που χειρότερο κτλ. (πχ σε κολωνίτσες, εμβέλεια, ταχύτητα, πολεμική κεφαλή, αισθητήρες, αντοχή σε αντίμετρα, αποτελεσματικότητα ελιγμών κτλ). Γιατί στο τέλος να πάρει κάποιος αυτόν και όχι τον Σουηδικό ή το Exocet κτλ.

    ΥΓ. Όταν είχε ξεκινήσει η ιστορία με τον Harpoon και αν μας τον αποδεσμεύουν ή όχι, είχα πει ότι η συζήτηση είναι άσχετη, καθώς ο NSM είναι πολύ καλύτερος και επειδή είναι Νορβηγικός, τον πουλάνε παντού. Κάποιοι ανέφεραν ότι επειδή εμπλέκεται και η LM/Raytheon ότι και εκεί θα έχουμε πρόβλημα αποδέσμευσης, αλλά δεν το νομίζω. Όπερ Harpoon γιοκ, όχι γιατί δεν τον δίνουν αλλά γιατί για τα F-16 καλό θα ήταν να είχαμε μερικά κομμάτια από αυτό, και ας λέμε ότι την αποστολή αυτή την έχουν τα Γαλλικά. Μας χαλάει να έχουμε λίγα (καμιά 20αριά) και για F-16?

  9. Να τους αγοράσουμε, το 2050 αν ζούμε να γράφουμε πως έληξαν και πρέπει να εγκριθεί από την ελληνική βουλή μειονοτήτων FOS για την συντήρηση τους.
    Εδώ σάπισαν παρτίδες Exocet, τα nsm μας λείπανε, γι αυτό δεν τους χρησιμοποιούμε, επειδή θέλαμε κάτι καλύτερο.

  10. Δεν ξέρω αν ειναι τα ικανότερα, πλην όμως ειναι απαραίτητα για τα ROMEO και αφού θα γίνει η αγορά τους καλό ειναι να πιστοποιηθούν και και στα F-16V.

  11. Γιατί είναι απαραίτητοι για τα MH-60R αυτοί πυραύλοι;

    Υπόψην ότι το ραντάρ που φέρουν έχει μόνο θεωρητικά την μεγίστη εμβέλεια που αναφέρεται, και αυτή μόνο υπό προϋποθέσεις.

    The MH-60R radar is derived from the APS-143(V) which is claimed to have a maximum range of 200 nm (3). Of course, maximum range is for a large target on a clear day with calm seas. A more realistic range for smaller targets, such as naval vessels with a degree of stealth, in typical seas with wave clutter will be much, much less.

    Υπάρχει και ο Delilah που έχει πιστοποιηθεί επίσης σε αυτά τα ελικόπτερα, αλλά αυτός δεν λαμβάνεται υπόψην ενώ είναι ίσως πιο εύχρηστος για αυτά τα ελικόπτερα.

    https://www.iaf.org.il/5642-35312-en/IAF.aspx

  12. Ισως να μην δουμε και ποτε τετοια οπλα στα F -16 μας.
    Οι τελευταιες φημες λενε οτι ο «αντιπλοικος» των F -16 μας θα ειναι ο JSOW C-1.

    The JSOW C-1 is a modified variant of JSOW C. The US Navy successfully completed the first free-flight test of the C-1 in August 2011. The C-1 achieved the initial operational capability in 2016.
    The JSOW C-1 variant is equipped with a two-way strike common weapon datalink (SCWDL) for striking moving marine targets.

    Υπο-παραγωγο των JSOW που ηδη εχουμε με την ιδια εμβελεια των 130χιλρων.

    Ο κυριος λογος που δεν περνουμε harpoon, jsm/nsm, και λοιπους κλασικους αντιπλοικους ειναι το κοστος.

    The State Department has approved a potential $62 million deal with Morocco for the delivery of 10 Harpoon missiles for its F-16 aircraft.

    Η Π.Α. παρέλαβε όπλα JSOW-C.
    Η αξία του ελληνικού συμβολαίου ανέρχεται στα 30.022.725 δολάρια και περιλαμβάνει και ένα εκπαιδευτικό ομοίωμα, 41 περιλήπτες CNU-627/E και δύο κάρτες PSMCIA.

    Στη τιμη των 10 Harpoon παιρνουμε 80 και περισσοτερους JSOW C-1!

    Οποτε τα F -16 μας με τον JSOW C-1 για υποκαταστατο αντιπλοικου, και με τον επισης φτηνο Rampage Extra για υποκαταστατο κρουσης εδαφους με εμβελεια 150 χιλρων, εκλεισαν απο οπλισμο λογικα
    Τα σοβαρα οπλα θα τα ριχνουν τα Mirage και τα Rafale οπως παντα.
    Αν μπορει το DRewiew να μας κανει μια αναλυτικη παρουσιαση και του JSOW C-1, και του Rampage Extra .

    1. Διαθέτουμε JSOW-C όχι τον C1!!
      Είναι όπλο ανεμοπορίας χωρίς κινητήρα
      Η εμβέλεια του από χαμηλό ύψος είναι στα …20km
      https://en.wikipedia.org/wiki/AGM-154_Joint_Standoff_Weapon#AGM-154C_(unitary_variant)

      https://www.raytheonmissilesanddefense.com/capabilities/products/joint-standoff-weapon
      C-1 variant
      The JSOW C-1 is the world’s first network-enabled missile, packing a range of more than 100 kilometers. A two-way Strike Common Weapon Datalink has been added to the low-cost, combat-proven missile. It gives fleet forces the flexibility to engage moving maritime targets while retaining effectiveness against stationary land targets.

      This variant adds a weapon datalink radio and modified seeker software to bolster anti-surface warfare missions.

      Αλίμονο μας εάν τα F16 μείνουν μονο με αυτά!!

    2. Το πρόβλημα είναι ότι το JSOW C-1 ειναι οπλο ανεμοποριας που ακολουθεί σχετικα προβλεψιμη τροχια, χωρις να εκτελεί ελιγμους στην τελική προσέγγιση, επομενως ειναι εύκολο για ενα σύγχρονο σύστημα να το εντοπίσει και να το αναχαιτίσει με συστήματα CIWS, παρα το φημολογουμενο μικρο RCS. Ο ερευνητής υπερυθρων σίγουρα θα δημιουργεί ίχνος στα ραντάρ.

      Επομενως θα ειναι καλή προσθήκη, αλλα όχι καθαρόαιμο και αποτελεσματικό βλημα κατα πλοιων οπως το NSM. Γι αυτό άλλωστε και οι Αμερικανοί αγοράζουν NSM, LRASM, JASSM, etc.

      1. Είναι πιο εξελιγμένο από ότι περιγράφεις:
        Μπορεί να κάνει βολή 180 deg off boresight να προσεγγίσει το στόχο μέσω συγκεκριμένων waypoints η ακόμα από καθορισμένη διεύθυνση(heading)
        http://www.ausairpower.net/TE-GPS-Guided-Weps.html
        Δεν έχει radar η κινητήρα οποτε το RAM είναι άχρηστο!
        Πάντως το PHALANX εφόσον μπορεί να το εντοπίσει και να το εγκλωβίσει μάλλον θα του ανοίξει αρκετές τρύπες !!

        1. @CK

          Στην τελικη φαση προσεγγισης το βλημα JSOW C-1 εχει τοση κινητικη ενεργεια που δεν θα μπορει να εκτελεσει ελιγμους τερματικης φασης οπως ενα κανονικο βλημα κατα πλοιων. Δεν εχει την απαιτουμενη ενεργεια. Επομενως θα συμπεριφερεται (σχεδον) σαν καθοδηγουμενη βομβα ελευθερης πτωσης, με λιγο μικροτερη γωνια προσβολης. Η πορεια του θα ειναι ευκολα προβλεψιμη.

          Πιστευω πως ο IR ερευνητης του RAM μπορει να εντοπισει και να καταστρεψει ενα τετοιο βλημα, ακριβως επειδη ειναι οπλο ανεμοποριας. Ουσιαστικα το μονο που χρειαζεται να κανει ο ερευνητης IR ειναι «απορριψη υποβραθρου», καθως το βλημα θα εχει διαφορετικη θερμοκρασια σε σχεση με τον ουρανο. Δεν χρειαζεται κινητηρας για να κανει το βλημα ανεμοποριας ορατο σε ερευνητες υπερυθρων, αρκει και μονο η τριβη του αερα και η αντιθεση με το υποβαθρο του ουρανου.

          1. Δεν είναι όπλο κινητικής ενέργειας.Aνεμοπορει προς τον στόχο
            Οποτε την αρχική δυναμική λόγω ύψους και κινητική ενέργεια την αναλώνει για να καλύψει την απόσταση στο στόχο
            Δεν νομίζω πως πλησιάζει με υπερηχητικές ταχυτιτιτες οποτε δεν θα έχει τόσο υψηλές θερμοκρασίες ώστε να ανιχνεύεται από έναν IR sensor σαν του RAM

          2. Oταν λεω οτι δεν εχει την απαιτουμενη ενεργεια, εννοω πως το βλημα λογω ελλειψης κινητηρα, δεν μπορει να παραξει την απαιτουμενη ενεργεια για να εκτελεσει βιαιους ελιγμους στην τερματικη φαση της πορειας του.

          3. Oχι δεν κάνει τέτοια!!
            είναι ένα σιωπηλό όπλο:
            Είναι σχεδιασμένο να πλησιάζει τον στόχο χωρίς να γίνει αντιληπτό
            Ούτε radar ούτε IR και πολύ χαμηλό RCS
            Αλλα εάν το PHALAMX μπορεί να το εντοπίσει τότε δεν έχει ελπίδα να περάσει !

    3. Θα συμφωνήσω μαζί σου όπως και στα παρακάτω που γράφουν οι CK και Jason.

      Ο JSOW C-1 είναι απαραίτητο συμπλήρωμα αλλά παραμένει υποκατάστατο αντιπλοϊκού βλήματος όπως λες κι εσύ. Θεωρώ όμως ότι είναι κατάλληλοτερο εναντίον μεγάλων πλοίων (αρματαγωγών – πλοίων υποστήριξης, λόγω μεγάλης κεφαλής, σε σχέση με άλλα αντιπλοϊκά βλήματα.

      Δυστυχώς οι Exocet block II με εμβέλεια 50-70 km θα είναι ανεπαρκείς μεσοπρόθεσμα / μακροπρόθεσμα. Η ΠΑ θα πρέπει να αποκτήσει κάποια στιγμή κάτι με μεγαλύτερη εμβέλεια, όταν βεβαίως βρεθούν και κονδύλια. Το ιδανικό θα ήταν LRSAM, JSM ή Harpoon Block II η αμέσως επόμενη εναλλακτική.

      1. Θεωρώ πως η ΠΑ έχει πάρει τις αποφάσεις της και δεν θα ρισκάρει να πάει σε αμερικανικά όπλα για tasmo και μακρου βεληνεκούς κρούση εδάφους από τη στιγμή που αυτό το κάνουν ήδη τα γαλλικά, και έχουμε και τα γαλλικά όπλα.
        Οι 100 σχεδόν σκαλπ είναι αρκετοί για τα 18 ραφαλ που θα τους φέρουν εις διπλούν, και θεωρώ πανεύκολη την πιστοποιηση των εξοσετ στα mk2 από τι στιγμή που φεύγουν τα απλά μιραζ που έχουν αυτό το ρόλο τώρα και είναι και λιγότερα, άρα με 24 αεροπλάνα με εξοσετ εις διπλούν θέλουμε 48 εξοσετ για ένα πλήρες φόρτο, που δεν έχουμε έχουμε μόνο 40 εξοσετ
        Άρα πρέπει να αγοραστούν 20-30 τουλάχιστον εξοσετ ακόμα στην έκδοση block3 (θα είναι έτοιμη σε 2-3 χρόνια) που θα ξεπερναει τα 200χιλρα, και να αναβαθμίστουν οι υπάρχοντες στο ίδιο block με το μισό κόστος υπολογίζω από ότι να περνάνε καινούργιους, άρα με 100 – 120 εκρια να έχουμε 60-70 εξοσετ block3 c ψηφιακούς που να βαλονται από τα 24 μιραζ.
        Η αναλογία αεροσκαφών/πυραύλων δικών μας και μεγάλων πλοίων των Τούρκων είναι υπεραρκετή, καθώς δεν έχουν και ούτε θα έχουν πάνω από 10-15 μεγάλα πλοία με αξιόλογα ciws, οπότε όλα τα υπόλοιπα πλοία, κορβετες πυραυλακατοι υποστήριξης κτλ, χωρίς αξιόλογα ciws μια χαρά τα αναλαμβάνουν τα f 16 με jsow c1 ακόμα και με υπάρχοντες jdam και maverick.

  13. Το κλίμα όσον αφορά τις επιχειρήσεις και στον τρόπο που επιδρά στους παθητικούς και ενεργητικούς αισθητήρες,υπολογίζεται διαφορετικά από το κλίμα στην παραλία δίπλα στην ξαπλώστρα και το φύτεμα ή όχι της γαρδένιας στον κήπο σου στην Χαλκιδική.

    1. @MK

      Noμιζω οτι μας κανεις πλάκα. Δεν έχω ξαναδιαβασει κατι τόσο αστείο και ταυτόχρονα εντελώς περα για πέρα λανθασμένο. Έχεις ακουσει ποτε για τη Φλόριντα, το Τέξας , τη Χαβαι κτλ?? Μήπως τη Μαλαισια? Σε διαβεβαιώνω οτι εχουν πολυ πιο ζεστό κλίμα από την Ελλαδα καθως ειναι στους τροπικους . Το Αμερικανικο Π.Ν. εχει αγοράσει το βλημα, ενω σκοπεύουν να το αποκτήσουν και οι πεζοναύτες, το εχει αγοράσει επισης η «αρκτικη» Μαλαισία. Σκοπευουν να το αγοράσουν επισης οι Αυστραλοί. Εχουν γινει εκτεταμένες δοκιμές του βλήματος, τόσο από την Kongsberg οσο και την Raytheon, εαν υπήρχε πρόβλημα θα το είχαν βρει. Επομενως σε αυτο το θέμα το σχόλιο σου ειναι εντελως λανθασμένο.

      Σε ποια μελέτη βασιζεις αυτά που γράφεις για μειωμένες επιδόσεις των ερευνητών υπερυθρων όταν το κλίμα είναι ζεστο? Το ακριβώς αντίθετο ισχύει, όταν ο καιρός είναι ζεστος οι λαμαρίνες του πλοίου ακτινοβόλουν σαν φάρος σε σχέση με την κρύα θαλασσα. Το πλοιο λάμπει ολόκληρο σε ερευνητές MIR / FIR. Επισης, εαν υπήρχε πρόβλημα με τους ερευνητές υπερυθρων, τοτε γιατί είχε τετοια επιτυχία ο παλαιότερος πυραυλος penguin της ίδιας εταιρίας, και γιατί τον είχε αγοράσει η Ελλαδα???

      1. Νομίζω ότι η αναφορά της επίδρασης του κλίματος στη απόδοση των IIR/IR sensors σχετίζεται περισσότερο με την υγρασία παρα με τη θερμοκρασία
        Η απόδοση των IIR/IR αισθητήρων επηρεάζεται από την υγρασία
        Δείτε τη επίδραση στις εμβέλειες που έχει βγάλει οι Ζηκίδης&TEAM
        Όταν πετάει κοντά στην επιφάνεια της θάλασσας προφανώς πετάει μέσα σε SPRAY
        θαλασσινού νερού

        1. Reference??

          Η υγρασια, νεφωσεις, κακος καιρος κτλ οντως υποβαθμιζουν τις επιδοσεις, αλλα οι ερευνητες υπερυθρων παραμενουν επαρκεις για την τελικη φαση (10-20 km) οπου υπαρχει αναγνωριση και εγκλωβισμος του στοχου

          1. https://www.researchgate.net/publication/344139464_Rantar_Energetikes_Elektronikes_Saroses_AESA_kai_systemata_Yperythres_Ereunas_kai_Ichnelateses_IRST_enantion_apeilon_chameles_parateresimotetas/link/5f550b4d92851c250b974309/download
            Πίνακας 1
            #Αποτελέσματα προσομοίωσης υπολογισμού απόστασης
            αποκάλυψης για σύστημα IRST (σε km), σε εμπρόσθια θέαση και μεγάλο ύψος, ως συνάρτηση των καιρικών συνθηκών,
            σε στενό/μεσαίο/ευρύ οπτικό πεδίο (NFOV/MFOV/W#

            Ενδεικτικό της επίδρασης της υγρασίας στη αποδοση των IR sensors
            Μπορεί να βρείς και το paper στα αγγλικά

            Βεβαια εάν τα όπλα έχουν σχεδιαστεί για σίγουρα αυτό έχει ληφθεί υπόψη

            Κάποια σχετικά προβλήματα είχαν αναφερθεί με τον PENGUIN σε ελληνικό περιβαλον αλλα δεν θυμάμαι ακριβώς τις λεπτομέρειες και τις συνθήκες

            Εάν θυμάμαι σωστά υπήρχαν περιπτώσεις που ο ερευνητής τους δεν μπορούσε να διακριvει το στόχο εάν ο στόχος ήταν σε θερμό background ας πούμε μπροστά από ένα βράχο ζεσταμένο από τον ελληνικό ήλιο

        2. Ξεχασα να πω πως το προβλημα αφορα κυριως στοχους στην ξηρα, και οχι στη θαλασσα, οπου υπαρχουν συνηθως 2 σχεδον ομοιομορφα υποβαθρα, η θαλασσα και ο ουρανος, τα οποια βοηθουν ωστε ο ερευνητης να δει ξεκαθαρα το πλοιο, να το αναγνωρισει με βαση τη βιβλιοθηκη στοχων που εχει, να το εγκλωβισει και να το προσβαλει.

          Η εμβελεια του ερευνητη μπορει να μειωθει σε περιβαλλον κακων καιρικων συνθηκων, αλλα κατα ενα μικρο ποσοστο. Δεν σημαινει πως ο ερευνητης και κατ’ επεκταση το βλημα, δεν μπορουν να κανουν σωστα τη δουλεια τους.

          Ας μην ξεχναμε πως ολα τα συγχρονα αεροσκαφη ναυτικης συνεργασιας εχουν ρανταρ αλλα και ερευνητες υπερυθρων. Το ιδιο και με τα πλοια οπως φρεγατες, κορβετες, πυραυλακατους κτλ.

          1. @ CK

            Aυτο ακριβως ειναι ενα σεναριο οπου μπορει να εμφανιστει προβλημα, δηλαδη οταν το υποβαθρο ΔΕΝ ειναι θαλασσα και ουρανος, αλλα η στερια (π.χ. ενα νησι), ειδικα για ερευνητες πολυ παλαιας τεχνολογιας.

            Οι υπερυθροι ερευνητες του penguin ειχαν σχεδιαστει τη δεκαετια του 1960-70, ειναι δηλαδη 50 ετων. Απο τοτε, η τεχνολογια (ερευνητες, επεξεργαστες, λογισμικο) εχει κανει τεραστια αλματα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *