Στο ερώτημα αυτό είχαμε προ καιρού απαντήσει αρνητικά. Με αφορμή την είδηση της απόσυρσης αριθμού (12) βομβαρδιστικών αεροσκαφών Mirage 2000D από τις τάξεις της Γαλλικής Αεροπορίας (AdlA), σε συνδυασμό με τον μίνι εκσυγχρονισμό των εναπομεινάντων 55 μονάδων, είχαμε τότε επισημάνει
(https://defencereview.gr/neo-machitiko-gia-tin-polemiki-aeropor/)  ότι τα αεροσκάφη αυτά ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ κατάλληλα για την Πολεμική Αεροπορία. Η οποία -και το αναλύσαμε διεξοδικά- θα πρέπει να στραφεί είτε στα γαλλικά -5F, είτε στα καταριανά -5EDA/DDA, είτε στα -5ΕΙ/DI της μακρινής Ταϊβάν.

Επειδή από ότι όλα δείχνουν, στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά δύσκολο σενάριο το να αποκτηθεί έστω και μικρός αριθμός αυτών των -5, θα κάνουμε μία αναλυτικότερη αναφορά εδώ… Ο γαλλικός επιχειρησιακός σχεδιασμός για την επόμενη δεκαετία (μέχρι το 2030), προβλέπει την παραμονή του Mirage 2000 ως τύπου σε υπηρεσία. Τα παλιά Mirage 2000C έχουν πρακτικά αποσυρθεί, ενώ το καλοκαίρι του 2018 αποσύρθηκαν επίσημα και τα πυρηνικής κρούσης Mirage 2000N. Γεγονός που σε συνδυασμό με το ότι με βάση τον ισχύοντα σχεδιασμό η Γαλλική Αεροπορία, μαζί με τη Ναυτική Αεροπορία, θα διατηρήσουν συνολική δύναμη 225 μαχητικών, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι Mirage 2000-5F δεν είναι, και δεν θα είναι μέχρι το 2030, διαθέσιμα.

Δύο φωτογραφίες από την αρχική περίοδο της επιχειρησιακής ζωής του Mirage 2000D. Και τα δύο αεροπλάνα φέρουν πυραύλους αέρος-εδάφους AS-30L με κεφαλές αναζήτησης ακτινοβολίας λείζερ. Επάνω φέρει ατρακτίδιο ATLIS II (Automatic Tracking Laser Illumination System) που ήταν καταδείκτης λείζερ μόνο, ενώ το αεροπλάνο της κάτω φωτογραφίας φέρει το πιο προηγμένο PDL-CT. Και τα δύο έχουν εδώ και αρκετά χρόνια αποσυρθεί από την AdlA. Τα αεροπλάνα του τύπου είχαν πιστοποιηθεί και για την αξιοποίηση του πυραύλου αντι-ραντάρ ARMAT, αν και επιχειρησιακά δεν τον αξιοποίησαν ποτέ.

Ο αριθμός των 225 μαχητικών, αποτελεί προϊόν σημαντικών περικοπών στους γαλλικούς αμυντικούς προϋπολογισμούς, παρά το γεγονός ότι η δέσμευση των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων για τη συνολική προμήθεια 290 μαχητικών Rafale όλων των εκδόσεων σε βάθος χρόνου, παραμένει… Επομένως, δεν έχει μάλλον κανένα νόημα να στραφούμε στη Γαλλία για μεταχειρισμένα -5F, αλλά μόνο στο Κατάρ και την Ταϊβάν. Σημαντικό πλεονέκτημα των 12 μαχητικών του Κατάρ είναι το ότι είναι ΗΔΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ για την αξιοποίηση του SCALP-EG, αλλά και το ατρακτιδίου ηλεκτρονικής αναγνώρισης/παρακολούθησης (ELINT/SIGINT), τύπου ASTAC. Στα -5ΕΙ/DI της Ταιβάν πιστοποιημένα είναι μόνο όπλα αέρος-αέρος και το ASTAC.

Ο λόγος για τον οποίο θα άξιζε μία διερευνητική επαφή με τους Γάλλους για την απόκτηση Mirage 2000D που έχουν αποσυρθεί, είναι ο εικονιζόμενος… Παρά το γεγονός ότι τα συστήματα των αεροσκαφών του τύπου έχουν σταματήσει να υποστηρίζονται. Όπως και οι R550 Magic 2 που αξιοποιούνταν για σκοπούς αυτοπροστασίας… Μιλάμε για τη συγκρότηση μίας Μοίρας με δύναμη 12 έως 15 αεροσκαφών με χρονικό ορίζοντα όχι μεγαλύτερο της δεκαετίας…

Φυσικά, θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι και οι δύο αυτές επιλογές, αν κάποτε κάποιος μπει στη διαδικασία να τις διερευνήσει, έχουν κόστος. Και μάλιστα θα είναι σημαντικό… Με το Κατάρ δε, λόγω των σχέσεων του με την Τουρκία, τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα… Επειδή όμως στις διακρατικές και τις διεθνείς σχέσεις τίποτα δεν θα πρέπει να θεωρείται απίθανο ή αδύνατο, πιστεύουμε ότι η ελληνική πλευρά θα άξιζε να κάνει κάποιες διερευνητικές επαφές. Γιατί σε ότι αφορά στα Mirage 2000-5 του Κατάρ, θα μπορούσαμε να εξετάσουμε και μία άλλη εναλλακτική που έμμεσα θα μας απάλλασσε από το κόστος. Την εκπαίδευση μηχανικών και προσωπικού άλλων ειδικοτήτων του Κατάρ στη χώρα μας. Είναι κάτι που -τουλάχιστον στην ΕΑΒ- έχει γίνει επανηλλειμένα στη χώρα μας τα τελευταία 40 χρόνια.

MIRAGE 2000Ν και -D. Οι εξειδικευμένες εκδόσεις κρούσης

H ένταξη της Γαλλίας στην ομάδα των χωρών με δυνατότητα πυρηνικής κρούσης στις αρχές της δεκαετίας του ΄60, ήταν καθοριστικής σημασίας γεγονός για την ανάδειξή της σε μία από τις μεγάλες δυνάμεις του Δυτικού κόσμου και του πλανήτη γενικότερα. Aυτό το γεγονός σε συνδυασμό με το ότι η τεχνογνωσία των Γάλλων στο χώρο των βαλλιστικών πυραύλων, ήταν εξαιρετικά περιορισμένη, ώθησαν στην ανάπτυξη του Mirage IV στα τέλη της δεκαετίας του ’50.

Σε πτήση πάνω από το Αφγανιστάν με οπλικό φορτίο δύο βόμβες GBU-12 των 227 κιλών. Το Mirage 2000D μπορεί να φέρει επίσης μέχρι 10 GBU-49 (227 Kg) καθοδήγησης INS/GPS, μέχρι τρεις GBU-16 (454 Kg), μέχρι τρεις GBU-10 (907 Kg), μέχρι τρεις GBU-24 (907 Kg) και μέχρι τρεις BGL-400 (400 Kg) ή ισάριθμες BGL-1000 (1000 Kg). Βέβαια τα νούμερα αυτά είναι θεωρητικά καθώς τα αεροπλάνα του τύπου πετούν πάντα με τις μεγάλης χωρητικότητας υποηχητικές εξωτερικές δεξαμενές RPL-541/542 χωρητικότητας 2000 λίτρων.

Δεκαπέντε περίπου χρόνια αργότερα στο πλαίσιο του προγράμματος ανάπτυξης του ACF, η Armee de l’Air έθεσε σαν βασική προδιαγραφή την ικανότητα του νέου αεροσκάφους να μεταφέρει έναν επίσης νέο τακτικό πύραυλο οριζόντιας πλεύσης, εφοδιασμένο με πυρηνική κεφαλή. Ο ASMP (Air-Sol Moyenne Portee/Αέρος-εδάφους μέσης ακτίνας), εκτός από το νέο αεροσκάφος της Γαλλικής Αεροπορίας, επρόκειτο να πιστοποιηθεί και στο στρατηγικού χαρακτήρα Mirage IV, αλλά και στο Super Etendard του Γαλλικής Ναυτικής Αεροπορίας, φέροντας είτε μία θερμοπυρινική κεφαλή 150 κιλοτόνων τύπου ΤΝ80, ή την ισχύος 300 κιλοτόνων ΤΝ81.

Όταν τα πράγματα άλλαξαν το 1975 και το σχέδιο του μονοκινητήριου και σημαντικά μικρότερου σε διαστάσεις Delta 2000, εμφανίστηκε στο προσκήνιο, οι Γάλλοι αποφάσισαν την ανάπτυξη δύο διαφορετικών εκδόσεων του αεροσκάφους για την κάλυψη των επιχειρησιακών αναγκών της AdlA. Η έκδοση αναχαίτισης, το Μirage 2000C (στις τάξεις της AdlA είναι γνωστό και ως Mirage 2000DA-Defense Aerienne) που προηγήθηκε του εξειδικευμένου Mirage 2000 κρούσης, αποτέλεσε τη βάση για την εξέλιξή του. Η νέα έκδοση που αρχικά έφερε την ονομασία Mirage 2000P (Penetration-διείσδυση) και ελάχιστα αργότερα ονομάστηκε Mirage 2000N (Nucleaire) προκειμένου να αποφεύγεται κάθε σύγχυση με το Mirage IVP, προήλθε από το διθέσιο Mirage 2000B σε σύγκριση με το οποίο εξωτερικά δεν διαφέρει. Η μόνη διαφορά του –Ν εντοπίζονταν στο ότι είναι δομικά ενισχυμένο, ιδιαίτερα στα σημεία σύνδεσης ατράκτου-πτέρυγας, προκειμένου να εξασφαλιστούν μεγαλύτερα περιθώρια δομικής αντοχής κατά τις χαμηλού ύψους διεισδύσεις του αεροσκάφους με υψηλές ταχύτητες.

Τροποποιημένο Mirage 2000N σε πτήση δοκιμής του AASM/Hammer (SBU-54/Smart Bomb Unit). Στους πρόσθετους κοιλιακούς φορείς, αλλά και στους εσωτερικούς πτερυγικούς, τα Mirage 2000D θα μπορούν να φέρουν τέτοια όπλα βασισμένα σε βόμβες βάρους 125, 250 και 1000 κιλών, εξοπλισμένες με μονάδες πρόωσης και κεφαλές καθοδήγησης λείζερ, υπερύθρων (IR) και συνδυασμού GPS/INS.

Η διθέσια διαμόρφωση επιλέχθηκε προκειμένου να περιοριστεί ο φόρτος εργασίας του χειριστή ο οποίος σε μία αποστολή κρούσης με χαμηλόϋψη διείσδυση, θα έπρεπε εκτός από το να πετά το αεροσκάφος, να κάνει και τις δουλείες του WSO (War Systems Officer) στις οποίες μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται η διαχείριση των οπλικών συστημάτων, των συστημάτων ηλεκτρονικών αντιμέτρων (ECM), η ναυτιλία και ο χειρισμός του ραντάρ. Ενώ λοιπόν εξωτερικά το Mirage 2000N δεν διέφερε από το Mirage 2000B, ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός του ήταν εντελώς διαφοροποιημένος και απόλυτα εξειδικευμένος για την εκτέλεση αποστολών κρούσης. Πιο συγκεκριμένα το ραντάρ RDI στο ρύγχος αντικαταστάθηκε από το Antilope-5 το οποίο αναπτύχθηκε από την Thomson-CSF σε συνεργασία με την Dassault Electronique. Σύστημα εφοδιασμένο με πομπό λυχνίας οδεύοντος κύματος (Travelling Wave Tube Transmitter) συνοχής φάσης, ο οποίος λειτουργεί (εκπέμπει και λαμβάνει) στη ζώνη συχνοτήτων Ku.

Το Antilope-5 παρά το γεγονός ότι σαν σύστημα απέδιδε τη μεγαλύτερη έμφαση, όσον αφορά τις λειτουργικές του διαμορφώσεις, στις λειτουργίες αέρος-εδάφους, περιλάμβανε και λειτουργίες αέρος-επιφανείας. Στις διαμορφώσεις αέρος-εδάφους πέρα από τις λειτουργίες αποστασιομέτρησης, ένδειξης κινούμενου στόχου, αυτόματης άφεσης οπλισμού και ανανέωσης στοιχείων ναυτιλίας σε συνεργασία και με τα δύο αδρανειακά συστήματα πλοήγησης, περιλαμβάνονται και λειτουργίες παρακολούθησης αναγλύφου (ΤFR) και χαρτογράφησης. Στη διαμόρφωση παρακολούθησης αναγλύφου το ραντάρ παρείχε στο πλήρωμα τη δυνατότητα ασφαλούς πτήσης πάνω από το έδαφος σε ελάχιστο ύψος 91 μέτρων (300 μόλις ποδών) και με ταχύτητα πλεύσης 600 κόμβων (1.111,8 χ.α.ώ.), αναλαμβάνοντας την αποφυγή των φυσικών εμποδίων που βρίσκονται στo ίχνος πτήσης του αεροσκάφους.

H εξέλιξη του πιλοτηρίου του Mirage 2000 σε χρονικό διάστημα 20 ετών απεικονίζεται σε αυτές τις φωτογραφίες. Από πάνω προς τα κάτω: Mirage 2000C/E (1983), Mirage 2000D (1993) και Mirage 2000-5Mk.2/-9 (2000). Στη μεσαία φωτογραφία φαίνεται ο θάλαμος διακυβέρνησης του Mirage 2000D. Ο πίνακας οργάνων διαφέρει σε μεγάλο βαθμό σε σύγκριση με τον αντίστοιχο θάλαμο του -Ν, καθώς εκτός από την τρίχρωμη οθόνη VMC-180 στο κεντρικό τμήμα του, διαθέτει και μία μικρότερη τύπου FCD 34, τεχνολογίας CRT αριστερά και μεγαλύτερο πίνακα διαχείρισης οπλισμού, ακριβώς από κάτω. Τα χειριστήρια είναι εξολοκλήρου βασισμένα σχεδιαστικά στη φιλοσοφία ΗΟΤΑS, ενώ στα δύο αδρανειακά συστήματα του αεροσκάφους που συνδυάζονται και από GPS, μπορούν να αποθηκευθούν οι συντεταγμένες 74 συνολικά σημείων για κάθε αποστολή… Τόσο οι θάλαμοι διακυβέρνησης του Mirage 2000D, όσο και του –Ν διαθέτουν φωτισμό συμβατό με τη χρήση διοπτρών νυχτερινής όρασης (NVG).

Στον ηλεκτρονικό εξοπλισμό του Mirage 2000N περιλαμβάνονταν δύο INS τύπου ULISS 52P της SAGEM, δύο ραδιοϋψόμετρα τύπου AHV-12 της TRT, υπολογιστής αποστολής Type 2084 της Dassault Electronique και αυτόματος πιλότος SFENA ΑΡ606. Στον θάλαμο διακυβέρνησης το σύστημα προβολής στοιχείων TMV-980 της Sextant (περιλάμβανε το HUD τύπου VE-130 και την τρίχρωμη οθόνη απεικόνισης στοιχείων VMC-180) των Μirage 2000C και –Β είχε διατηρηθεί. Η βασική διαφορά σε σύγκριση με τον πίνακα οργάνων στον θάλαμο διακυβέρνησης των –C και –Β, εντοπίζεται στο ότι η βασική οθόνη VMC-180 τροποποιήθηκε ώστε να παρέχει και απεικόνιση ψηφιακού, κινούμενου χάρτη (ICARE-Indicateur CArtographie et Radar Electronique). Eπιπλέον, στον εξοπλισμό αποστολής των Mirage 2000N, περιλαμβάνονταν και μία κατακόρυφης θέας φωτομηχανή TRT ή OMERA της Thomson-CSF.

Η Dassault υπέγραψε συμβόλαιο με το Γαλλικό Υπουργείο Άμυνας για τη διεξαγωγή μελετών ανάπτυξης της έκδοσης πυρηνικής κρούσης του Mirage 2000 στις 15 Δεκεμβρίου του 1978. Η οριστική απόφαση για την υιοθέτηση ενός διθέσιου αεροσκάφους πάρθηκε τον Αύγουστο του 1979 και η υπογραφή συμβολαίου για την κατασκευή δύο πρωτοτύπων έγινε στις 5 Μαρτίου του 1981. Το πρώτο από αυτά, το Mirage 2000N-01, εφοοδιασμένο με κινητήρα M53-5, πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση από το κέντρο δοκιμών του Istres στις 3 Φεβρουαρίου του 1983 με χειριστή τον Michel Porta και τo δεύτερο, το Mirage 2000N-02, ακολούθησε στις 21 σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου.

Tα πρώτα Mirage 2000N εντάχθηκαν σε υπηρεσία στην AdlA στις 30 Μαρτίου του 1987. Από τις 75 συνολικά μονάδες της έκδοσης αυτής οι 25 πρώτες (s/n 301 έως 325) είχαν πιστοποιηθεί μόνο για την μεταφορά του πυραύλου ASMP και πυραύλων αέρος-αέρος, μικρής ακτίνας R.550 magic για αυτοπροστασία από την στιγμή που, όπως και το διθέσιο –Β, δεν διέθεταν τα πυροβόλα DEFA 554 και έφεραν το χαρακτηριστικό –Κ1. Τα υπόλοιπα 50 αεροσκάφη, που παραδόθηκαν σαν Mirage 2000N-K2, είχαν τη δυνατότητα μεταφοράς συμβατικού οπλικού φορτίου, όχι όμως και βλημάτων ή βομβών καθοδήγησης λέιζερ. Επίσης τα –Κ2, εκτός από το σύστημα προειδοποίησης εντοπισμού-εγκλωβισμού από ραντάρ άλλων μαχητικών (RWR) τύπου Serval της Thomson-CSF και τον παρεμβολέα Cameleon της Dassault Electronique που είναι εγκατεστημένος στο πίσω τμήμα της βάσης του ουραίου κάθετου σταθερού (στον μικρό κώνο επάνω από το ακροφύσιο του κινητήρα), έφεραν στο εσωτερικό των αεροδυναμικών καλυμμάτων πίσω από την πτέρυγα (Karman fairings) και εκτοξευτές αερόφυλλων και θερμοβολίδων τύπου Spirale της Matra. Αργότερα το σύστημα Spirale εγκαταστάθηκε και στα –Κ1. Θα πρέπει τέλος εδώ να σημειώσουμε ότι όλα τα Mirage 2000N παραγωγής αλλά και τα –D που ακολούθησαν, έφεραν κινητήρες Μ53-Ρ2.   

Τροποποιημένο Mirage 2000N δοκιμών φορτωμένο με τέσσερις βόμβες GBU-49. Tόσο τα -Ν, όσο και τα -D δεν έφεραν πυροβόλα εσωτερικά. Tα αναβαθμισμένα -D MLU θα φέρουν πυροβόλο των 30 χιλιοστών σε ατρακτίδιο, αναρτημένο στον εμπρός δεξιά αναρτήρα της ατράκτου. Σε περίπτωση που καμία εναλλακτική για την προμήθεια μεταχειρισμένων Mirage 2000-5 δεν αναζητηθεί ή δεν τελεσφορήσει, η Ελλάδα θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο της απόκτησης 15 τουλάχιστον Mirage 2000D και της αναβάθμισης τους στο ίδιο επίπεδο με τα γαλλικά. Και με το ίδιο κόστος, ή παραπλήσιο… Από τα δικά μας Mirage 2000E θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν εκτός από τους κινητήρες και το σκάφος (ώς πηγή ανταλλακτικών) και τα συστήματα INS/GPS τύπου TOTEM 3000, όπως και το ICMS 2000Mk.1

Aν και οι αρχική πρόθεση της ΑdlA ήταν η προμήθεια 110 Mirage 2000N, τελικά μόνο 75 κατασκευάστηκαν και παραδόθηκαν, καθώς αποφασίστηκε η ανάπτυξη μίας πιο προηγμένης έκδοσής του, με κύριο ρόλο την εκτέλεση τακτικών αποστολών κρούσης από μικρό ύψος και με μεγάλες ταχύτητες. Το Mirage 2000D (Diversifie) πιστοποιήθηκε εξαρχής για την μεταφορά όλων των συμβατικών και μη όπλων αέρος-εδάφους του γαλλικού οπλοστασίου, καθώς και των συστημάτων κατάδειξης/απεικόνισης στόχων που μεταφέρονται σε ατρακτίδια, ενώ διατήρησε την ικανότητα μεταφοράς του πυραύλου ASMP. H νέα έκδοση κρούσης προήλθε από την ανάγκη αναπλήρωσης της δύναμης των Mirage IIIE που η AdlA απέσυρε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ΄90, αλλά και από το γεγονός ότι το πρόγραμμα ανάπτυξης του Rafale –που επρόκειτο προς τα τέλη της δεκαετίας του ΄90 να αναλάβει και τέτοιους ρόλους- είχε ήδη αρχίσει να καθυστερεί σημαντικά.

Αρχικά η πρόθεση της AdlA ήταν τα αεροσκάφη αυτά να μην αξιοποιηθούν επιχειρησιακά σε ρόλους πυρηνικής κρούσης, αν και θα είχαν τη δυνατότητα μεταφοράς της πυρηνικής βόμβας ελεύθερης πτώσης ΑΝ 52 και να χρησιμοποιηθούν σε καθαρά τακτικό επίπεδο. Τότε ήταν που προκειμένου να διακρίνονται από τα –Ν, τα αεροσκάφη της νέας έκδοσης ονομάστηκαν Mirage 2000N’. Μέσα στο 1990 όμως υιοθετήθηκε το –D (Diversifie-διαφοροποιημένο), προκειμένου να υπάρχει σαφής διαχωρισμός, ενώ αποφασίστηκε και η πιστοποίηση του ASMP με σκοπό την εξασφάλιση ικανότητας πυρηνικών πληγμάτων.

Το πρώτο πρωτότυπο του Mirage 2000D, το Mirage 2000D-01, που προήλθε από την τροποποίηση του πρώτου πρωτοτύπου του Mirage 2001 (N-01), πραγματοποίησε την παρθενική του πτήση στις 19 Φεβρουαρίου του 1991 και το δεύτερο (D-02), που επίσης προήλθε από την τροποποίηση του Μirage 2000N-02, πρωτοπέταξε ένα περίπου χρόνο αργότερα, στις 24 Φεβρουαρίου του 1992.

Mirage 2000D στο Αφγανιστάν. Προσέξτε τους εκτοξευτές θερμοβολίδων και αερόφυλλων SPIRALE στη ράχη της ατράκτου, μπροστά από το κάθετο σταθερό. Αποτελούν κομμάτι του συστήματος αυτοπροστασίας και Η/Π, ICMS 2000Mk.2 που στα Mirage 2000D περιλαμβάνει και υποσύστημα προειδοποίησης επερχόμενων πυραύλων εδάφους-αέρος (MAW-Missile Approach Warning) τύπου DDM 2000 της SAT.

Σε ότι αφορά τον βασικό ηλεκτρονικό εξοπλισμό, τα Mirage 2000D δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα –Ν, διαθέτουν δηλαδή ψηφιακή αρτηρία δεδομένων Digibus, δύο αδρανειακά συστήματα ναυτιλίας INS τύπου SAGEM ULISS 52Ρ τα οποία όμως πλαισιώθηκαν και από GPS, ραδιοβοηθήματα VOR/ILS τύπου Socrat 8900 και TACAN τύπου Deltac ή NC12 της Thomson-CSF και δύο ραδιοϋψόμετρα τύπου ΑΗV-12 της TRT. Από εκεί και πέρα ο υπολογιστής αποστολής είναι ο Type 2084XR της Dassault Electronique, ο αυτόματος πιλότος είναι τύπου SFENA ΑΡ607 και το ραντάρ είναι πάλι το Antilope 5, αλλά σε μία αναβαθμισμένη έκδοσή του, το Antilope 5-3C (Antilope 50) που επιπρόσθετα έχει πλήρεις δυνατότητες ναυτιλίας με βάση τη μορφολογία του εδάφους.

Τέλος, σε ότι αφορά στο σύστημα απεικόνισης στοιχείων και εδώ έγιναν κάποιες -σημαντικές όμως- αλλαγές. Από τo σύστημα ΤΜV-980 έχει παραμείνει μόνο το Head Up Display τύπου VE-130. Η εγκατεστημένη στο κάτω κεντρικό τμήμα του πίνακα οργάνων (Head Down Display), τρίχρωμη οθόνη απεικόνισης στοιχείων τύπου VMC-180, αντικαταστάθηκε από μία έγχρωμη οθόνη CRT στην οποία απεικονίζονται ενδείξεις από το ραντάρ και στοιχεία αποστολής, ενώ στο αριστερό τμήμα του πίνακα οργάνων την θέση των συμβατικών οργάνων ελέγχου πτήσεως, τοποθετηθηκε μία οθόνη απεικόνισης στοιχείων πολλαπλών λειτουργιών, τεχνολογίας CRT και διαστάσεων 8,89 x 11,43 εκατοστών, τύπου FCD 34 της Sextant Avionique. Όλα αυτά ισχύουν για τον εμπρός θάλαμο διακυβέρνησης του χειριστή, καθώς ο πίνακας οργάνων του χειριστή οπλικών συστημάτων, είναι εξοπλισμένος με δύο οθόνες FCD 34 (δεξί και αριστερό τμήμα), θυμίζοντας έντονα τη διαμόρφωση του πίνακα οργάνων του Mirage 2000-5. To Μirage 2000D επομένως είναι το πρώτο Mirage 2000 που ενσωμάτωσε προηγμένη διαμόρφωση απεικόνισης στοιχείων, καθώς αναπτύχθηκε μέσα στη δεκαετία του ΄90, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι τουλάχιστον σε αυτόν τον τομέα, αποτέλεσε τη βάση για την ανάπτυξη και την τελική διαμόρφωση του θαλάμου διακυβέρνησης του πολλαπλού ρόλου Mirage 2000-5. Tα πρώτα έξι Mirage 2000D παραγωγής (R1N1L) είχαν τη δυνατότητα μεταφοράς όπλων αέρος-εδάφους (πυραύλων και βομβών) κατευθυνόμενων μέσω λέιζερ. Τα υπόλοιπα όμως (διαμόρφωση R2) πιστοποιήθηκαν για τη χρήση όλων των γαλλικών αερομεταφερόμενων όπλων, συμπεριλαμβανομένου και του πυραύλου οριζόντιας πλεύσης Apache (Scalp EG).

Tέλος, σε ότι αφορά το σύστημα αυτοπροστασίας το Mirage 2000D υπήρξε η πρώτη έκδοση του τύπου που εφοδιάστηκε με ολόκληρο το πακέτο που περιλαμβάνει το ICMS 2000 Mk.2 και όχι με κάποια υποσυστήματα αυτού, ενώ υπήρξε και η πρώτη έκδοση στην οποία εγκαταστάθηκε το σύστημα DDM (Detecteur Depart Missile), εντοπισμού εκτόξευσης πυραύλων (SA-7, SA-13, STINGER) από το έδαφος, το οποίο αναπτύχθηκε από την Matra σε συνεργασία με την SAT. H ανάπτυξη του συστήματος είχε ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 1995 και η εγκατάστασή του στα Mirage 2000D επισπεύτηκε μετά από την κατάρριψη ενός τέτοιου αεροσκάφους, πάνω από το Σεράγεβο τις απογευματινές ώρες της 30ης Αυγούστου του 1995. Τελικά το DDM –που μπορεί να ενσωματωθεί στο σύστημα αυτοπροστασίας ICMS- εγκαταστάθηκε σε όλα τα Mirage 2000D και –Ν καθώς και σε όσα Mirage 2000C της AdlA συμμετείχαν στις επιχειρήσεις στη Βοσνία.

Σε υπηρεσία στη Γαλλική Αεροπορία

To πρώτο Mirage 2000NΚ1 παραδόθηκε στην AdlA και την EC 1/4 «Dauphine» στις 30 Μαρτίου του 1988, στην αεροπορική βάση Luxeuil (BA-116) στο St. Sauveur. H ΕC 1/4 κηρύχθηκε επιχειρησιακή την 1η Ιουλίου του 1988 και ακριβώς ένα χρόνο αργότερα, την 1η Ιουλίου του 1989, ακολούθησε και η δεύτερη Μοίρα των –Ν, η EC 2/4  «La Fayette» με τα περισσότερα από τα αεροσκάφη της να είναι της διαμόρφωσης -Κ2. Η EC 3/4 “ Limousin» κηρύχθηκε επιχειρησιακή την 1η Ιουλίου του 1990 και η τελευταία Μοίρα που παρέλαβε Mirage 2000N, προκειμένου να τα αξιοποιήσει όμως σε ρόλους κρούσης με συμβατικά όπλα, ήταν η EC 2/3 «Champagne” με έδρα την αεροπορική βάση του Nancy (BA-133), την 1η Σεπτεμβρίου του 1991. Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι μέχρι την ημερομηνία αυτή, οι Μοίρες των Mirage 2000N ήταν ενταγμένες στην Τακτική Αεροπορική Δύναμη της AdlA (FATac), από τη στιγμή που στην Στρατηγική Aεροπορική Δύναμη (Forces Aeriennes Strategiques) περιλαμβάνονταν μόνο τα Mirage IVP. Την 1η Σεπτεμβρίου του 1991 λοιπόν η St. Sauveur η EC 1/4 πέρασε στη δύναμη της FAS και το ίδιο έγινε και με όλες τις άλλες Μοίρες των –Ν μέχρι το 1996 που τα Mirage IVP αποσύρθηκαν από την ενεργό υπηρεσία.

Το ατρακτίδιο Damocles θα παραμείνει σε υπηρεσία για αρκετά ακόμη χρόνια επάνω στα γαλλικά Mirage 2000D και Rafale μέχρι την αντικατάστασή του από το νεότερο TALIOS.

Η πρώτη Μοίρα των Mirage 2000D που κατέστη επιχειρησιακή ήταν η EC 1/3 «Navarre» στην αεροπορική βάση του Nancy (BA-133), στις 31 Μαρτίου του 1994. Ακολούθησαν οι EC 3/3 «Ardennes” τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς και EC 2/3 «Champagne” που μέχρι τότε ήταν εξοπλισμένη με Mirage 2000N και επιχειρούσε αποσπασμένη από την αεροπορική βάση του Istres (BA-125), μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 1996, όταν πλέον αποσύρθηκαν και τα τελευταία Mirage IVP από την ενεργό υπηρεσία. Με την απόσυρση των Mirage 2000N το καλοκαίρι του 2018, το ρόλο πυρηνικής κρούσης για την AdlA, ανέλαβε το Rafale. Παρά το γεγονός αυτό, αποφασίστηκε η παράταση της επιχειρησιακής ζωής του Mirage 2000D, οπότε και οι τρείς Mοίρες που προαναφέραμε στη βάση Nancy-Ochey, στη βορειοδυτική Γαλλία, θα παραμείνουν ενεργές.

Mirage 2000D-Ο εκσυγχρονισμός και η ελληνική διάσταση

Παραθέσαμε τα στοιχεία του ιστορικού ανάπτυξης των Mirage 2000N και -D και όχι την εμπλοκή τους σε επιχειρήσεις ανά τον κόσμο από τότε που εντάχθηκαν σε υπηρεσία (Γιουγκοσλαβία, Αφγανιστάν, Λιβύη, Αφρική) για ένα και μόνο λόγο… Για να επιβεβαιώσουμε το γεγονός ότι δεν έχουν παρά ελάχιστα πράγματα, από πλευράς εξοπλισμού αποστολής πάντα, κοινά σε σχέση με τα ελληνικά Mirage 2000E και Mirage 2000-5Mk.2. Οι Γάλλοι προώθησαν εμπορικά το Mirage 2000E ώς πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων στη δεκαετία του ’80, με το ραντάρ RDM. Το τελευταίο όμως στην πραγματικότητα δεν είχε τέτοιες δυνατότητες… Αυτός ήταν και ο λόγος για τον οποίο αναπτύχθηκαν τα -Ν και -D ώς πλατφόρμες αέρος-εδάφους και κατόπιν και το πραγματικά πολλαπλών ρόλων -5Mk.2.

Το -D εμάς θα μας ενδιέφερε, αποκλειστικά και μόνο λόγω της δυνατότητάς του να αξιοποιεί τον SCALP-EG. Για να μπούμε στον κόπο και το έξοδο να πάρουμε, έστω και δωρεάν, μία τόσο παλιά πλατφόρμα, και κατόπιν να πιστοποιήσουμε το ASTAC που το έχουμε εκτός ενέργειας από τότε που αποσύρθηκαν τα RF-4E, και τους MICA IR, ούτε λόγος να γίνεται… Ο σημαντικότερος αποτρεπτικός παράγοντας είναι το κόστος, αλλά υπάρχουν και άλλοι στους οποίους θα αναφερθούμε παρακάτω. Όσο για το κόστος, είναι πραγματικά τεράστιο και δυσανάλογο του χρονικού διαστήματος που τα αεροπλάνα αυτά θα παραμείνουν σε υπηρεσία, υπάρχουν τα εξής δεδομένα…

H πιστοποίηση του ατρακτιδίου ASTAC ξεκίνησε ώς διαδικασία στα γαλλικά Mirage 2000D το καλοκαίρι του 2015. Ενέργεια υποχρεωτική μετά την απόσυρση των Mirage F1CR η οποία απο πλευράς κόστους καλύφθηκε ξεχωριστά από το πρόγραμμα MLU…

H γαλλική κυβέρνηση μέσω της DGA είχε για πρώτη φορά ανακοινώσει την πρόθεσή της να προβεί στον εκσυγχρονισμό και των 77 Mirage 2000D που διατηρούσε τότε (Σεπτέμβριος 2010) σε υπηρεσία, με στόχο να τους αποδώσει δυνατότητες πολλαπλού ρόλου. Δηλαδή και δυνατότητες αέρος-αέρος. Χωρίς να έχει διευκρινιστεί αν το πακέτο που είχε προταθεί τότε, περιλάμβανε και νέο ραντάρ, το συνολικό κόστος, περιλαμβανόμενης και της πιστοποίησης του ατρακτιδίου ELINT/SIGINT, βάρους 400 κιλών, ASTAC. To κόστος και για τα 77 αεροπλάνα που διατηρούσε τότε σε υπηρεσία η AdlA είχε υπολογιστεί στο αστρονομικό ποσό των 10 εκατομμυρίων ευρώ ανά μονάδα!

Λόγω των περικοπών που προαναφέραμε στους γαλλικούς αμυντικούς προϋπολογισμούς, το πρόγραμμα αυτό δεν υλοποιήθηκε ποτέ… Παρόλα αυτά αποφασίστηκε τον Ιούλιο του 2016 ο εκσυγχρονισμός 55 Mirage 2000D, με κόστος τριών εκατομμυρίων ευρώ ανά μονάδα! Το ASTAC είχε ήδη πιστοποιηθεί στα αεροσκάφη του τύπου από το καλοκαίρι του 2015, μετά την απόσυρση των Mirage F 1CR. Δεν γνωρίζουμε σε πόσα Mirage 2000D αποδώθηκε αυτή η ικανότητα (της αξιοποίησης του ASTAC…), αλλά έμμεσα βγήκε εκτός του προϋπολογισμού του νέου προγράμματος εκσυγχρονισμού μέσης ζωής (MLU)! Αυτό που θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο, είναι ότι το ατρακτίδιο ΔΕΝ είναι πιστοποιημένο στα αεροσκάφη που αποσύρθηκαν. Είναι άλλος ένας από τους αποτρεπτικούς παράγοντες που προαναφέραμε…

Όπως δεν είναι βέβαιο ότι και τα αεροσκάφη που αποσύρθηκαν είναι πιστοποιημένα για την μεταφορά και αξιοποίηση του SCALP-EG. Μέσω του προγράμματος Mirage 2000D MLU, το οποίο θα υλοποιηθεί σε επίπεδο μονάδας, θα πιστοποιηθούν το ατρακτίδιο εντοπισμού/στοχοποίησης Talios της Thales, το ατρακτίδιο DEFA 550F, με το γνωστό πυροβόλο των 30 χιλιοστών, φερόμενο εξωτερικά, τα όπλα αυτόνομης κατεύθυνσης/πρόωσης ΑASM-Hammer και ο αέρος-αέρος MICA IR. Ο τελευταίος θα αντικαταστήσει τον R550 Magic 2 που τα αεροσκάφη του τύπου έφεραν για σκοπούς αυτοάμυνας. Οι συνεργιστικές επιχειρήσεις με τα Rafale της Αdla και της Ναυτικής Αεροπορίας, προϋποθέτουν και την εγκατάσταση Link 16 στα Mirage 2000D MLU, αλλά δεν υπάρχει καμία αναφορά οπουδήποτε σχετικά με τέτοιο ενδεχόμενο…

Τέλος, επεμβάσεις θα γίνουν τόσο στο ραντάρ Antilope 50 με την αντικατάσταση συγκεκριμένων μονάδων και πλακετών, όσο και στο σύστημα ναυτιλίας και άφεσης οπλισμού του αεροσκάφους, ενώ θα προστεθούν άλλα τρία Hardpoints στην κοιλιά της ατράκτου, προκειμένου να αυξηθεί η μεταφορική ικανότητα σε οπλικό φορτίο. Όσα προαναφέρθηκαν, μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το κόστος μίας απόπειρας αξιοποίησης μαχητικών κρούσης Mirage 2000D, θα ήταν ασύμφορο για την Πολεμική Αεροπορία. Και αν αναρωτιέστε γιατί τα νούμερα σε ότι αφορά στα οικονομικά κόστη στους εκσυγχρονισμούς των γαλλικών μαχητικών, είναι ασύγκριτα μεγαλύτερα σε σχέση με τα αμερικανικά, θυμηθείτε ότι οι αριθμοί παραγωγής των πρώτων είναι υποδεκαπλάσιοι των αμερικανικών μαχητικών (η παραγωγή του F-16 θα ξεπεράσει τις 5000 μονάδες τη στιγμή που το Mirage 2000 κατασκευάστηκε σε λιγότερα από 700 αντίτυπα όλων των εκδόσεων!). Και αυτό είναι κάτι που απλά σημαίνει ότι το κόστος ανάπτυξης, που είναι συνήθως μεγάλο, μετακυλίεται σε πολύ μικρότερους αριθμούς παραγωγής, με αποτέλεσμα να διαμορφώνει πολύ υψηλή τιμή.

Ένας δεύτερος λόγος κατακόρυφης αύξησης του κόστους, είναι η ίδια η αυτόνομη αμυντική πολιτική των Γάλλων. Πρόκειται για τη μοναδική χώρα στην Ευρώπη και από τις λίγες στον κόσμο, που σχεδιάζουν, αναπτύσσουν και κατασκευάζουν μαχητικά αεροπλάνα και το σύνολο των συστημάτων τους αξιοποιώντας αποκλειστικά και μόνο απάρτια και λογισμικό τα οποία αναπτύσσονται εγχώρια ή κυκλοφορούν στο ελεύθερο εμπόριο χωρίς εξαγωγικούς περιορισμούς. Στη συγκεκριμένη περίπτωση για παράδειγμα, τον εκσυγχρονισμό των Mirage 2000D της AdlA, η αναβάθμιση κάποιων μονάδων του ραντάρ και μέρους του εξοπλισμού αποστολής είναι customized… Είναι δηλαδή σχεδιασμένη και θα υλοποιηθεί αποκλειστικά και μόνο με βάση τις απαιτήσεις ενός συγκεκριμένου χρήστη… Πέρα από το οικονομικό λοιπόν, είναι και το τεχνικό ρίσκο πολύ μεγάλο για την Πολεμική Αεροπορία.

Comments

  1. Το ζήτημα είναι να μπούμε σε κοινό πρόγραμμα αναβάθμισης μαζί με χώρα-χρήστη των mirage (ΗΑΕ) ώστε να κερδίσουμε και σε κόστος και σε ποιότητα

  2. Είναι δύσκολος γρίφος τι πρέπει να γίνει ώστε να αναβαθμιστεί ο στόλος των Mirage.
    Από μεταχειρισμένα ακόμα και -5 δεν φαίνεται να υπάρχει κάτι διαθέσιμο άμεσα, ακόμα και τα Mirage της Ταιβάν δεν διαφαίνεται κάτι ξεκάθαρο.
    Το μόνο που ίσως μπορούμε να εκμεταλλευθούμε είναι τα αεροσκάφη του Κατάρ, πλήν όμως είναι λίγα σε αριθμό και επιπλέον αν προχορήσει ο εκσυγχρονισμός Mirage των ΗΑΕ, να τσιμπήσουμε ότι αντικατασταθεί με νεότερο ή έστω ένα μέρος του.
    Σε ότι αφορά των κόστος της αναβάθμισης νομίζω ότι κάνετε ένα λάθος. Το κόστος φαινομενικά ειναι μεγάλο για το εκσυγχρονισμό των παλαιότερων Mirage, πλην όμως αυτό πρέπει να συγκριθεί με αντίστοιχής ηλικίας αμερικάνικά… δηλαδή και τα block.30 εχουν κριθεί ασύμφορα να εκσυγχρονιστούν γιατί απαιτείται πολύ μεγάλο κόστος.

    1. To μεγάλο κόστος εκσυγχρονισμού των Block 30 είναι ένας ΜΥΘΟΣ που έχει καλλιεργηθεί από διάφορους κύκλους στη χώρα μας, με πονηρό σκοπό… Εφόσον τα μαχητικά αυτά δεν εκσυγχρονιστούν, θα χρειαστεί να τα αποσύρουμε μέσα στην επόμενη πενταετία… ΠΡΑΓΜΑ ΠΟΥ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ότι θα προκύψει ανάγκη αντικατάστασής τους.
      -Τα Block 30 μπορούν να εκσυγχρονιστούν και μάλιστα με χαμηλό κόστος. Σκεφθείτε ότι Ολλανδοί, Βέλγοι, Νορβηγοί και Δανοί εκσυγχρόνισαν τα δικά τους F-16A/B (σαφώς παλαιότερα Block παραγωγής από τα δικά μας 30άρια) πρίν από 20-25 χρόνια! Χωρίς να έχουν προβεί σε δομικές αναβαθμίσεις, όπως εμείς.

      -Σας υπενθυμίζουμε ότι στα Block 30 έχουμε πληρώσει ΔΥΟ δομικές αναβαθμίσεις (Falcon Up και Falcon STAR) γιατί ενώ ο κατασκευαστής (General Dynamics τότε) διαφήμιζε όριο ωφέλιμης ζωής τις 8000 ώρες, αποδείχθηκε ότι το πραγματικό δεν ξεπερνούσε τις 4.500!

      -Σας υπενθυμίζουμε επίσης ότι πληρώσαμε και αναβάθμιση των κινητήρων F110 των Block 30 πρίν από 12-13 χρόνια (ένα εκατομμύριο δολάρια ανά κινητήρα!).

      -Τέλος, σας υπενθυμίζουμε ότι τα νέα πακέτα αναβάθμισης είναι πολύ χαμηλότερου κόστους σε σχέση με το παρελθόν… ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΏΝ F-16 ακόμα και παλαιότερων Block από τα ελληνικά Block 30 ειναι πολλά για να αγνοηθούν…

      -Όταν μία παγκόσμια δύναμη όπως είναι Γαλλία εκσυγχρονίζει με πολλούς συμβιβασμούς (για να κρατήσει το κόστος χαμηλά) μαχητικά 25ετίας όπως είναι τα Mirage 2000D, σε μία αγωνιώδη προσπάθεια να διατηρήσει οροφή 225 μαχητικών, εμείς δεν μπορούμε να απαξιώνουμε συστηματικά μαχητικά όπως τα Block 30 και τα Block 50, με τον Τούρκο να απειλεί απέναντι…

      1. Για να γίνω πιο σαφής τα block 30 απαιτούσαν πολύ παραπάνω χρήματα από τα νεότερα block. Το κόστος αυτό ειναι άμεσα συγκρίσιμο με τον εκσυγχρονισμό των παλαιότερων Mirage. Επομένως για να καταλήξω, οι εκσυγχρονισμοί που προσφέρουν οι Γάλλοι, ως ενα βαθμό είναι μύθος ότι ειναι ακριβοί.

        Η block 30 για ειναι σαφώς ότι πρέπει να διατηρηθούν σε υπηρεσία, ιδίως μετά την διάθεση υποσυστημάτων από των νεότερων μαχητικών. Εκτός αν μιλάμε για αντικατάσταση τους με Mirage από Ταιβάν ή ΗΑΕ.

        1. Συμφωνούμε μαζί σας για το μεγαλύτερο κόστος εκσυγχρονισμού των Block 30 έναντι νεοτέρων Block… ΟΧΙ όμως τόσο μεγαλύτερο ώστε να προσεγγίζει (ούτε κατά διάνοια!) τα ποσά που απαιτούνται (διαβάστε κάτω από τον υπότιτλο «Γιατί η ευκαιρία να μετατρέψουμε τα παλιά Mirage 2000EG σε πλατφόρμες 4ης γενιάς έχει οριστικά χαθεί» στο αφιέρωμα: https://defencereview.gr/technologia-machitikon-h-5i-genia-kai-i-e/… με στοιχεία της Thales!) για τον εκσυγχρονισμό των Mirage 2000E. Εξηγούμε τους λόγους για τους οποίους οι γαλλικοί εκσυγχρονισμοί είναι ακριβοί, σε αυτό το αφιέρωμα…

          Ακόμη και υπό την προϋπόθεση ότι ο εκσυγχρονισμός των Block 30 θα κοστίσει (ας πούμε) 20 εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα, συμφέρει δεδομένου ότι η προμήθεια νέου μαχητικού πρός αντικατάστασή του, σημαίνει στην καλύτερη περίπτωση δαπάνη 80 έως 90 εκατομμυρίων δολαρίων ανά μονάδα! Παρακαλώ διαβάστε εδώ (https://defencereview.gr/66-f-16-viper-thelei-i-taivan-sta-13-dis-to-kostos/) το αστρονομικό ποσό που καλείται να πληρώσει η Ταϊβάν για να αποκτήσει 66 καινούρια F-16. Ειναι πληροφορίες από διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία και πηγές… Όχι δικές μας!

          Ακόμη και αν (υποθετικά μιλάμε πάντα) κατορθώσουμε να αποκτήσουμε μεταχειρισμένα Mirage 2000-5/-9 όπως λέτε, αυτά θα πρέπει να αντικατaστήσουν τα Mirage 2000E και τα Phantom F-4E AUP. ΟΧΙ τα Block 30…

  3. Είναι πολύ δύσκολη η κατάσταση. Η Τουρκία μας σπρώχνει χρόνια τώρα σε μια εξοπλιστική κούρσα που δεν μπορούμε να ακολουθήσουμε. Από την άλλη εμείς κάναμε μη ορθολογική διαχείριση των δικών μας κονδυλίων για την άμυνα ( για να το πω ευγενικά). Ενώ η εκτεταμένη διαφθορά κακοδιαχείριση των πόρων του κράτους μας οδήγησε στη χρεοκοπία μια ώρα γρηγορότερα.
    Αυτό εννοούσε ο ποιητής «θέλει αρετή και τόλμη η ελευθερία». Αυτές οι αξίες χρειάζονται και για τη διατήρηση της ελευθερίας και όχι μόνο την απόκτηση της, και στην καθημερινή διαχείριση της ζωής και όχι μόνο για τον πόλεμο.

    1. Σε αυτό που λέτε, για παράδειγμα η Γαλλική αεροπορία πασχίζει για μια οροφή 225 α/φ (όπως λέει και το άρθρο), ενώ εμείς (πριν τις προγραμματισμένες αποσύρσεις), έχουμε οροφή πάνω από 230!
      Η ανάγκη για τέτοιο στόλο α/φ δείχνει και το μέγεθος της απειλής που αντιμετωπίζουμε.
      Δυστυχώς, είμαστε αναγκασμένοι σε μεγάλες δαπάνες Ε.Δ., δυσανάλογες με το μέγεθος και την οικονομία της χώρας.

      1. Και επειδή από ότι φαίνεται μεταχειρισμένα δε θα αγοραστούν θα πρέπει τουλάχιστον να υποστηριχθούν τα υπάρχοντα αεροσκάφη -όλα τα μιραζ και όλα τα F16- και να πιστοποιηθούν οι πύραυλοι που λήγουν. Ας διατηρηθούν αυτά έστω και χωρίς εκσυγχρονισμό και ας αποσυρθούν τα φάντομ όταν έρθει η ώρα τους. Παλι μια χαρά αποτροπή θα έχουμε αν υπάρχουν ανταλλακτικά και όπλα και τα αεροσκάφη πετάνε.
        Αν οι γείτονες ξέρουν ότι όλα μας τα αεροσκάφη, πλοία, άρματα, πυροβόλα λειτουργούν και έχουν επαρκή πυρομαχικά θα κουνηθούν; Προσωπικά αμφιβάλω.

        1. Αυτές οι σωστές σκέψεις δείχνουν το δρόμο.
          Για την ακρίβεια το μονόδρομο που πρέπει να πάρουμε.
          Δεν γίνεται αλλιώς.

  4. Από οικονομικά μεγέθη δεν γνωρίζω και αποδέχομαι τα στοιχεία που περαθέτετε ώς έχουν. Ομως η τεχνική ανάλυση θεωρώ οτι φτάνει στην τελειότητα. Πλήρως κατανοητή και από αναγνώστες με πολύ βασικές τεχνικές γνώσεις. Συγχαρητήρια !

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *