Τα ατρακτίδια στοχοποίησης έχουν γνωρίσει αλματώδη ανάπτυξη τα τελευταία 20 χρόνια και έχουν γίνει κτήμα δεκάδων αεροπορικών δυνάμεων, εξοπλίζοντας από πολύ μικρά μαχητικά μέχρι μεγάλα βομβαρδιστικά αεροπλάνα, διαφορετικής ηλικίας και τεχνολογικού επιπέδου. Η Πολεμική Αεροπορία μέσω δύο προγραμμάτων απέκτησε επαρκή αριθμό τέτοιων συστημάτων στη δεκαετία του ’90. Από τότε όμως δεν έχει γίνει καμία πρόσθετη προμήθεια με αποτέλεσμα σήμερα ο στόλος των μαχητικών F-16 που διαθέτει, να στερείται των δυνατοτήτων που προσδίδουν τα συστήματα του είδους σε σύγχρονα και μη μαχητικά.

Η ένταξη του συστήματος LANTIRN (Low Altitude Navigation & Targeting Infra Red Night) σε υπηρεσία στην Πολεμική Αεροπορία, ήταν ίσως το σημαντικότερο εξελικτικό βήμα της στο χώρο των αποστολών κρούσης και βομβαρδισμού μετά το 1975 που παραλήφθηκαν τα πρώτα A-7H. Με το αεροπλάνο αυτό εξασφαλίστηκε για πρώτη φορά η δυνατότητα προσβολής επίγειων στόχων με συμβατικά όπλα από μικρό ή πολύ μικρό ύψος και με μεγάλη ακρίβεια. Το σύστημα LANTIRN επέτρεψε το ίδιο πράγμα να καταστεί δυνατό και υπό το σκοτάδι της νύχτας, προσθέτοντας μάλιστα και τη δυνατότητα χρήσης ειδικών και περισσότερο καταστρεπτικών όπλων, όπως οι βόμβες καθοδήγησης λέιζερ (LGB).

Η επιχειρησιακή αξία του LANTIRN αναδείχθηκε ακόμα περισσότερο με την ένταξη του Block 52+ σε υπηρεσία. Οι CFT αύξησαν σημαντικά,σε συνδυασμό με τις θηριώδεις, μη απορριπτόμενες, εξωτερικές δεξαμενές των 600 US Gal (2270 λίτρα!), την ακτίνα του αεροπλάνου που πλέον με τη συνδρομή του LANTIRN μπορεί να πλήξει με ακρίβεια στόχους σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις. Με φορτίο δύο CFT (450 US Gal -1700 λίτρα έκαστη), δύο εξωτερικών δεξαμενών των 600 US Gal, δύο βομβών Mk.84 των 2000 λιβρών, δύο πυραύλων ΑMRAAM AIM-120 και δύο IRIS-T, το μικρό μαχητικό μεταμορφώνεται σε υποστρατηγική πλατφόρμα κρούσης, ιδίως κατά τη διάρκεια της νύχτας.

 

H προμήθεια του LANTRIN έγινε στο πλαίσιο του προγράμματος Peace Xenia II και το 1998 η 347 Μοίρα άρχισε την επιχειρησιακή του εκμετάλλευση επάνω στο F-16 Block 50, όταν ολοκληρώθηκε η διαδικασία παραλαβής των 24 ατρακτιδίων ναυτιλίας AN/AAQ-13 και των 16 ατρακτιδίων στοχοποίησης AN/AAQ-14 και η εκπαίδευση των πρώτων ιπταμένων στις ΗΠΑ. Ακολούθησε η παραγγελία 25 ατρακτιδίων ναυτιλίας IR και σήμανσης (κατάδειξης) λέιζερ τύπου Litening II από την ισραηλινή Rafael το 1999 για τον εξοπλισμό των εκσυγχρονισμένων F-4E AUP και ενώ σχεδιαζόταν η αγορά άλλων 20 ατρακτιδίων LANTIRN στο πλαίσιο του προγράμματος Peace Xenia III, τελικά αυτή δεν υλοποιήθηκε.

To ζήτημα που προκύπτει σήμερα είναι το εξής: Οι εφτά ελληνικές Μοίρες F-16, έχουν πρωτεύοντα ή δευτερεύοντα ρόλο την αναχαίτιση. Δυνατότητα προσβολής επίγειων στόχων καθόλη τη διάρκεια του 24ώρου με διείσδυση σε μικρό ύψος και με μεγάλη ακρίβεια έχουν μόνο οι 347, 335 και 340 Μοίρες που διαθέτουν συστήματα LANTIRN. Eπιπρόσθετα οι 341 και 343 έχουν ρόλο SEAD με πυραύλους αντι-ραντάρ HARM και η 335 έχει επίσης ρόλο air to ground με τα ειδικά όπλα JSOW και JDAM που έχει εντάξει στο οπλοστάσιό της.

Η προμήθεια πρόσθετων ατρακτιδίων ναυτιλίας και στοχοποίησης, θα δώσει τη δυνατότητα και στις άλλες Μοίρες F-16, υπό το πρίσμα του επερχόμενου εκσυγχρονισμού, να λειτουργήσουν με πλήρεις δυνατότητες ground strike, ημέρα και νύχτα και με κάθε καιρό σε συνδυασμό με τη χρήση διοπτρών νυχτερινής όρασης (NVG) βέβαια, που αυξάνουν ακόμα περισσότερο την ευχέρεια των πληρωμάτων σε όλα τα ύψη, από τη στιγμή που καταργούν πολλούς περιορισμούς. Η εκπαίδευση στο LANTIRN και τη χρήση NVG και η διάθεση πληρωμάτων που σε βάθος χρόνου θα πρέπει να διατηρούνται ενεργά, είναι μία ιδιαίτερα απαιτητική (από κάθε πλευρά) και επίπονη διαδικασία, ιδίως όταν σε καθημερινή σχεδόν βάση κάθε Μοίρα έχει και υποχρεώσεις επιφυλακής.

F-16 Block 50 της 347 με τα ατρακτίδια του LANTIRN. Η σταδιακή εισαγωγή των ιπταμένων της Μοίρας στις τακτικές και τα μυστικά των επιχειρήσεων με το LANTIRN, είχαν ως αποτέλεσμα όχι μόνο μηδενικό δείκτη ατυχημάτων επί 12 ολόκληρα χρόνια (1997-2009), αλλά και την ταχύτατη αξιοποίηση του συστήματος και από την 340 Μοίρα που εξοπλίστηκε με Βlock 52+. Eυχής έργο θα ήταν η πολύτιμη αυτή εμπειρία να «περάσει» και να διευρυνθεί και σε άλλες ελληνικές Μοίρες F-16. Ο επιχειρησιακός σχεδιασμός της Πολεμικής Αεροπορίας είναι δεδομένο ότι θα καταστεί πιο αποτελεσματικός και πιο ευέλικτος μέσω της χρήσης περισσότερων ατρακτιδίων στοχοποίησης. Με τον ίδιο αριθμό αεροπλάνων…

 

Η Πολεμική Αεροπορία είναι από τις ελάχιστες στον κόσμο, που εξακολουθεί να εκπαιδεύει ιπταμένους σε «ειδικά» προφίλ πτήσης καθόλη της διάρκεια του εικοσιτετραώρου (διείσδυση πάνω από το εχθρικό έδαφος σε μικρό έως πολύ μικρό ύψος με τη χρήση LANTIRN και NVG). Tόσο η USAF όσο και η Ισραηλινή Αεροπορία έχουν εγκαταλείψει αυτό το είδος επιθετικής τακτικής εδώ και αρκετό καιρό. Στην απόφασή τους αυτή οδηγήθηκαν προφανώς επειδή αφενός μεν έχουν εξασφαλισμένη αεροπορική κυριαρχία στις περιοχές που επιχειρούν και αφετέρου επειδή έχουν επαρκείς αριθμούς μαχητικών κρούσης που μπορούν να προστατέψουν τόσο από την εχθρική αντιαεροπορική άμυνα όσο και από τα μέσα ηλεκτρονικού πολέμου του αντιπάλου. Τέτοια πλεονεκτήματα η Ελληνική ΠΑ δεν έχει. Όχι μόνο γιατί δεν διαθέτει επαρκή αριθμό μαχητικών προς κάλυψη των επιθετικών σχηματισμών της, αλλά και γιατί πρέπει να καλύψει μία αρκετά μεγάλη περιοχή (τη μισή τουλάχιστον τουρκική επικράτεια στο δυτικό της κυρίως τμήμα και καθόλο το εύρος της από βορρά προς νότο) με πολλούς στόχους (το στρατηγικό βάθος μετώπου όπως ίσως έχετε ακούσει ή διαβάσει…).

Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η Τουρκική Αεροπορία (ΤΗΚ) απέκτησε στη δεκαετία του ’90, 40 πλήρη συστήματα LANTIRN ( 40 ατρακτίδια ναυτιλίας και ίδιο αριθμό ατρακτιδίων στοχοποίησης), ενώ τον Ιανουάριο του 2010 επανήλθε με μία δεύτερη παραγγελία για ατρακτίδια στοχοποίησης AN/AAQ-33 Sniper και ναυτιλίας AAQ-13. H Lockheed Martin είχε γνωστοποιήσει την υπογραφή συμβολαίου ύψους 118 εκατομμυρίων δολαρίων στο πλαίσιο προγράμματος FMS, για  την κατασκευή και παράδοση αριθμού των προαναφερόμενων ατρακτιδίων, χωρίς να αναφέρει αριθμό ή να διευκρινίζει αν στο εν λόγω συμβόλαιο περιλαμβάνεται και η αναβάθμιση των παλιών LANTIRN σε επίπεδο ΕR. To μόνο που διευκρίνιζε η ανακοίνωση Τύπου της αμερικανικής εταιρείας ήταν ότι τα ατρακτίδια προορίζονται να εξοπλίσουν τα F-16Block 40 και -50 της THK. Βέβαια, ενάμιση περίπου χρόνο πριν από την υπογραφή του συμβολαίου για την νέα τουρκική παραγγελία ατρακτιδίων, είχε προηγηθεί η καθιερωμένη ενημέρωση της DSCA (Defence and Security Cooperation Agency) του πενταγώνου προς το κογκρέσο των ΗΠΑ που ήταν πιο κατατοπιστική σχετικά με το τουρκικό αίτημα. Βάση της ενημέρωσης αυτής η Τουρκία ζητούσε την προμήθεια 30 ατρακτιδίων AN/AAQ-33 Sniper και ίδιου αριθμού ατρακτιδίων ναυτιλίας AN/AAQ-13 LANTIRN ER. Το ύψος της συγκεκριμένης προμήθειας είχε υπολογιστεί σε 200 εκατομμύρια δολάρια.

Είναι δεδομένο ότι η απόδοση ακόμα μεγαλύτερων επιχειρησιακών δυνατοτήτων στα μαχητικά πρώτης γραμμής, θα περιορίσει το αριθμητικό έλλειμμα της ΠΑ έναντι της ΤΗΚ στα επόμενα χρόνια. Και επειδή περισσότερα αεροπλάνα δεν υπάρχει η δυνατότητα να αποκτηθούν αυτή την περίοδο ή στο ορατό μέλλον από την Πολεμική Αεροπορία, ενδείκνυται αναμφίβολα η αγορά πρόσθετων ατρακτιδίων, λόγω του χαμηλού κόστους που συνεπάγεται αυτή η επιλογή σε συνδυασμό με τα επιχειρησιακά πλεονεκτήματά της.
Και κάτι τελευταίο… Αναφορά στο γαλλικό Damocles ή το νεότερο Talios που μπορεί να ενσωματωθεί στα Mirage 2000-5Mk.2 δεν υπάρχει επειδή τα αεροπλάνα είναι λίγα. Κατά συνέπεια, το κόστος μίας τέτοιας επένδυσης θα ήταν δυσανάλογα υψηλό προς τα επιχειρησιακά οφέλη που θα προκύψουν.

To νέας γενιάς Talios της Thales επάνω σε Rafale C. H Αεροπορία και η Ναυτική Αεροπορία της Γαλλίας μαζί με την Αεροπορία της Αιγύπτου έχουν προμηθευτεί το ατρακτίδιο αυτό, που προορίζεται ως αντικαταστάτης του Damocles. Σε περίπτωση που προκύψει πλεόνασμα του τελευταίου είτε στις γαλλικές ένοπλες δυνάμεις, είτε μέσω του μίνι εκσυγχρονισμού των Mirage 2000-9 των ΗΑΕ, καλό θα ήταν να εξεταστεί το ενδεχόμενο της απόκτησης τους από την ΠΑ.

 

Καταστροφική απραξία με δεδομένη την απόσυρση περισσότερων μαχητικών

Τα ατρακτίδια στοχοποίησης είναι ένας πολύ οικονομικός τρόπος όχι απλά αύξησης αλλά μεγιστοποίησης τον επιχειρησιακών δυνατοτήτων παλιών και νέων μαχητικών και καθαρά επιθετικών ή και μεγάλων βομβαρδιστικών αεροπλάνων. Μέχρι και στα ελαφρά ΑΜΧ της Βραζιλίας έχει ενσωματωθεί το LITENING. Τα παλιά Α/ΟΑ-10A της USAF επιχειρούν σε Ιράκ και Αφγανιστάν με LITENING και τα αναβαθμισμένα A-10C πετούν με Sniper. Aκόμα και στα θηριώδη Β-52 και Β-1 έχουν ενσωματωθεί στρακτίδια (LITENING και SNIPER αντίστοιχα) επιτρέποντας τους να λειτουργούν όχι μόνο ως πλατφόρμες προσβολών ακριβείας, αλλά και σαν μεγάλης αυτονομίας ιπτάμενες πλατφόρμες ISR (Intelligence Surveillance & Reconnaissance).

Η εικόνα του FLIR πρώτης γενιάς του ατρακτιδίου ναυτιλίας του LANTIRN, όπως προβάλλεται σε HUD μαχητικού F-15E. H ίδια εικόνα από αισθητήρα τρίτης γενιάς είναι πολύ πιο «καθαρή» και με περισσότερες λεπτομέρειες. Ενώ το LANTIRN πιστοποιήθηκε εξ ολοκλήρου μόνο επάνω στα F-16 και F-15E, το Sniper ενσωματώθηκε και στα A-10 αλλά και στο στρατηγικό βομβαρδιστικό B-1. Και αυτό αποφασίστηκε κυρίως γιατί η επιχειρησιακή φιλοσοφία της USAF σε σχέση με τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου έχει αλλάξει. Τότε, λόγω της οργανωμένης αεράμυνας της ΕΣΣΔ και των δορυφόρων της, οι διεισδύσεις πάνω από εχθρικό έδαφος έπρεπε να γίνονται από πολύ μικρό ύψος, κατά προτίμηση νύχτα και υπό άσχημες καιρικές συνθήκες. Εδώ και αρκετά χρόνια οι προσβολές επίγειων στόχων από τα αεροσκάφη της USAF και όχι μόνο, γίνονται από μεγάλα ύψη. Τόσο γιατί δεν υπάρχει αντίπαλος στον αέρα, όσο και γιατί πρέπει να αποφεύγονται οι κίνδυνοι των MANPADS. Αυτό το δεδομένο αλλάζει πάλι από ότι όλα δείχνουν. Για το περιβάλλον στο οποίο θα κληθεί να επιχειρήσει η Πολεμική Αεροπορία, ισχύουν ακόμα τα δεδομένα της ψυχροπολεμικής περιόδου…

 

Οι Αμερικανοί –και οι Βρετανοί- που πρώτοι μπήκαν στη διαδικασία και το έξοδο να πιστοποιήσουν ατρακτίδια στοχοποίησης επάνω σε παλιά αεροπλάνα, σίγουρα κάτι περισσότερο γνωρίζουν… Ένας ιπτάμενος με τους αισθητήρες ενός τέτοιου συστήματος στη διάθεσή του, μπορεί να κάνει απείρως περισσότερα πράγματα από κάποιον που ενώ πετά ένα νεότερης τεχνολογίας μαχητικό δεν το έχει…

Υπό προϋποθέσεις λοιπόν, τέτοιου είδους συστήματα μπορούν να ενσωματωθούν επάνω σε παλιά μαχητικά όπως τα ελληνικά F-16 Block 30 και τα Mirage 2000EGM (οι Ινδοί πιστοποίησαν LITENING στα δικά τους αεροπλάνα από το 1998), μεταμορφώνοντάς τα σε πραγματικά αξιόμαχες πλατφόρμες με βάση τα σημερινά δεδομένα… Δηλαδή μεταμορφώνοντάς τα σε αποτελεσματικότατους εναέριους καταδείκτες, με παράλληλη δυνατότητα αποκάλυψης στόχων στο έδαφος από μεγάλες αποστάσεις και φυσικά με δυνατότητες παρακολούθησης των κινήσεων του αντιπάλου και μετάδοσής τους σε φίλια μέσα και σταθμούς (ISR) σε πραγματικό χρόνο, με περιορισμένο κίνδυνο απώλειάς τους από εχθρικές ενέργειες, λόγω των επιδόσεών τους και των συστημάτων αυτοπροστασίας τους…

To LITENING ήταν μία σημαντική προσθήκη για τα ελληνικά Phantom AUP. H 338 Μοίρα που αξιοποιεί επιχειρησιακά το ατρακτίδιο, έχει πλήρεις δυνατότητες σε ρόλους προσβολής επίγειων στόχων και κρούσης ακριβείας. Από το 2005 μάλιστα έχει λάβει μέρος σε πολυεθνικές (Νατοϊκές και μη) ασκήσεις και σχολεία (με σημαντικότερο το TLP) στο εξωτερικό, πετυχαίνοντας πολύ καλά αποτελέσματα. Όλα αυτά με ένα αεροπλάνο που παρά τον εκσυγχρονισμό του, είναι ηλικίας 40+ ετών… Μετά την απόσυρση του F-4E AUP, τα ατρακτίδια αυτά θα μπορούσαν αναβαθμισμένα να αξιοποιηθούν επάνω στα F-16.

Επειδή όμως ένα τέτοιο σενάριο είναι επικίνδυνο (με μεγάλα ρίσκα από οικονομικής και τεχνικής πλευράς), η Πολεμική Αεροπορία ασφαλώς έχει τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί το στόλο των F-16 Block 50, Block 52+ και Βlock 52M στο έπακρο (μέσω της εκσυγχρονισμένης του μορφής), επενδύοντας πραγματικά πολύ λίγα χρήματα. Γιατί το κόστος αγοράς ανά ατρακτίδιο κατά μέσο όρο δεν θα ξεπεράσει το 1,5 εκατομμύριο δολάρια, αλλά και γιατί έτσι κάθε ένα ξεχωριστά από τα μαχητικά αυτά θα μπορεί να κάνει πολύ περισσότερες «δουλειές» στο μέλλον και σαν μεμονωμένη πλατφόρμα να γίνει πολύ πιο αποτελεσματικό σε πλειάδα ρόλων.

Μία επένδυση της τάξης των 100-150 εκατομμυρίων δολαρίων δεν μπορεί –και δεν πρέπει- να θεωρείται υπερβολική ή αδύνατη, ακόμη και σε αυτή την οικονομικά δύσκολη περίοδο που βιώνει η χώρα μας. Γιατί αν τα πράγματα αφεθούν στην τύχη τους, το κόστος (και ίσως και το τίμημα σε άλλους τομείς…) θα είναι σημαντικά πιο βαρύ. Στην καλύτερη περίπτωση επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ που έγιναν στο παρελθόν, απλά θα χαθούν με την πάροδο του χρόνου και σίγουρα όχι τόσο αργά όσο ίσως κάποιοι φαντάζονται ή πιστεύουν… Η απραξία έχει τεράστιο κόστος. Λύσεις υπάρχουν. Μένει να βρεθεί η διάθεση και το όραμα για να αξιοποιηθούν.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *