Παρά την κυριαρχία των πυραυλικών συστημάτων στον σύγχρονο ναυτικό πόλεμο, τα ναυτικά πυροβόλα εξακολουθούν να αποτελούν κρίσιμο στοιχείο του οπλισμού πολεμικών πλοίων. Προσφέρουν συνεχή πυρά, υψηλή ευελιξία, χαμηλότερο κόστος ανά βολή και άμεση αντίδραση έναντι απειλών επιφανείας, αέρος και με δυνατότητα προσβολής παράκτιων στόχων. Τα διαμετρήματα 127 mm, 76 mm και 57 mm καλύπτουν το μεγαλύτερο φάσμα επιχειρησιακών απαιτήσεων των σύγχρονων στόλων.
Το διαμέτρημα των 127 χιλιοστών αποτελεί το βαρύ πυροβολικό του ναυτικού και στο διαμέτρημα αυτό δύο είναι τα πυροβόλα που κυριαρχούν. Το Mk45 της Bae Systems και το OTO Melara 127/64LW της Leonardo. Οι κύριες αποστολές τους είναι πόλεμος επιφανείας, Ναυτική υποστήριξη/ Παράκτιος βομβαρδισμός και περιορισμένη αντιαεροπορική άμυνα.
Bae Systems – Mk45
Το Mk 45 Mod 0 αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε από την BAE Systems, ως το ελαφρύτερο, πιο συμπαγές, πλήρως αυτόματο σύστημα ναυτικών πυροβόλων 5 ιντσών (127 mm) 54 διαμετρήματος στον κόσμο και τοποθετήθηκε στα πλοία του αμερικάνικου ναυτικού από τη δεκαετία του 1970. Τα επόμενα χρόνια, τα συστήματα Mk 45 Mods 1 και 2 ενσωμάτωσαν συνεχείς τεχνολογικές βελτιώσεις στα συστήματα ελέγχου και τα υποσυστήματα χειρισμού πυρομαχικών, καθώς και ενσωματωμένα χαρακτηριστικά για τη βελτίωση της συνολικής αξιοπιστίας και συντηρησιμότητας. Το Mk 45 Mod 4 είναι η νεότερη έκδοση του πυροβόλου 5 ιντσών (127 mm) με μακρύτερη κάννη 62 διαμετρημάτων. Ορισμένες σημαντικές αναβαθμίσεις υποσυστημάτων που εισήχθησαν με το ναυτικό σύστημα πυροβόλων Mod 4 έχουν προσαρμοστεί ειδικά για να επιτρέπουν στο Mk 45 να χειρίζεται και να βάλλει πυρομαχικά υψηλής ενέργειας και να βελτιστοποιεί την απόδοση νέων και υφιστάμενων τύπων πυρομαχικών. Πρόσθετες αναβαθμίσεις έχουν επίσης εφαρμοστεί για να διευκολύνουν τη λειτουργία και τη συντήρηση του συστήματος, να βελτιστοποιήσουν τη διαθεσιμότητα και να μειώσουν την υπογραφή στο ραντάρ μέσω της υιοθέτησης κελύφους χαμηλού RCS.
Τα κύριο χαρακτηροιστικά του πυροβόλου στην τελευταία έκδοση είναι ύψος 3,225 μέτρα, πλάτος 3,124 μέτρα, ολικό μήκος 10,02 μέτρα με μήκος κάννης 62 διαμετρημάτων 7,65 μέτρα. Το βάρος του πύργου είναι 24,38 τόνοι. Το τύμπανο των πυρομαχικών έχει τη δυνατότητα να φέρει μέχρι 20 συμβατικά βλήματα των 31,75 κιλών ή 10 βλήματα εκτεταμένου βεληνεκούς των 50 κιλών. Με συμβατικά πυρομαχικά το μέγιστο βελινεκές είναι 24,1 χλμ για το Mod 2 και 37 χλμ για το Mod 4 ενώ ο ρυθμός βολής είναι 16-20 β.α.λ. Το πυροβόλο έχει τη δυνατότητα περιστροφής στο εγκάρσιο είναι 20 μοίρες/δευτερόλεπτο και ανύψωσης κάννης 30 μοίρες/δευτερόλεπτο σε ένα εύρος από μείον -15/+65 μοίρες.
Στο ελληνικό οπλοστάσιο υπάρχουν τέσσερα πυροβόλα Mk 45 Mod 2 54cal τοποθετημένα σε ισάριθμες φρεγάτες ΜΕΚΟ 200 ΗΝ. Είναι το βαρύτερο πυροβόλο στον ελληνικό στόλο και αν και μέχρι σήμερα δεν έχει λάβει κάποιου είδους αναβάθμιση απέδειξε την αξιοπιστία του καταρρίπτοντας μικρούς και δύσκολους στόχους αέρος σε πραγματικές συνθήκες στην ερυθρά θάλασσα κατά την ανάπτυξη των ελληνικών φρεγατών του τύπου για την προστασία και διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Κατά την επικείμενη αναβάθμισης των ελληνικών φρεγατών, τα πυροβόλα αυτά πρόκειται να αναβαθμιστούν στο επίπεδο Mod 2 CCS με ξεχωριστό πρόγραμμα. Το πρότυπο Mod 2 CCS είναι μια αναβάθμιση μικρού σχετικά κόστους με την οποία στο παλαιό πυροβόλο Mod 2 απαλοίφονται προβλήματα υποστήριξης συγκεκριμένων υποσυστημάτων τα οποία δεν έχουν αλλάξει από τον αρχικό σχεδιασμό Mk 45 Mod 0 που παρουσιάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και παράλληλα ψηφιοποιείται η λειτουργία του αναβαθμίζοντας τις επιδόσεις του κοντά στο πρότυπο Mod 4, χωρίς όμως τη νέα μακρύτερη κάννη των 62 διαμετρημάτων.
Το Mk 45 Mod 2 με την αναβάθμιση CCS αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη μετατροπή σε Mod 4. Τα εξαρτήματα αναβάθμισης CCS είναι άμεσα συμβατά με το Mod 4 με μόνο αλλαγές λογισμικού. Αυτές οι αναβαθμίσεις CCS περιλαμβάνουν πλήρη ψηφιακό έλεγχο, εκτεταμένη ενσωματωμένη δοκιμή (BIT) και υποβοήθηση συντήρησης, διαδραστική διεπαφή χειριστή, ανοιχτή αρχιτεκτονική υπολογιστή, προσαρμοστικότητα για τροποποίηση ή προσθήκη δυνατοτήτων και μια εκσυγχρονισμένη διεπαφή ελέγχου πυροβόλου-πυρός. Η αναβάθμιση του Mk 45 Mod 2 CCS αποτελείται από:
• Σύστημα ελέγχου Mk 45 Mod 4 με τροποποιημένο λογισμικό για τον έλεγχο του Mod 2.
• Το ψηφιακά ελεγχόμενο σύστημα μετάδοσης κίνησης και οι ανυψωτικοί κινητήρες Mk 45 Mod 4 τροποποιημένοι για τον έλεγχο της κάννης διαμετρήματος 54.
• Ψηφιακά ελεγχόμενο μηχανικό σύστημα ρύθμισης πυροσωλήνων Mk 45 Mod 4.
• Δυνατότητα αναγνώρισης πυρομαχικών που προσφέρει αυτόματο έλεγχο πυρομαχικών για να διασφαλιστεί η συμβατότητα βλήματος/προωθητικού και η συμβατότητα πυρομαχικών/όπλου για το πυροβόλο 5 ιντσών διαμετρήματος 54.
• Δυνατότητα αρχικοποίησης και πυροδότησης φυσιγγίων εκτεταμένης εμβέλειας σε επίπεδα ενέργειας Mk 45 Mod 2 με την προσθήκη της τροποποίησης του πυρομαχικού ρύθμισης εκτεταμένης εμβέλειας.
Leonardo – OTO Melara 127/64 LW
Το έτερο πυροβόλο στο συγκεκριμένο διαμέτρημα είναι το OTO Melara 127/64 LW κατασκευής Leonardo πλεόν. Η ανάπτυξη του πυροβόλου έγινε το 2005 από την γνωστή ιταλική εταιρία OTO Melara. Τα βασικά χαρακτηριστικά του πυροβόλου είναι, βάρος κενό 33 τόνοι, πύργος με σχεδίαση χαμηλού rcs, κάννη 64 διαμετρημάτων και δυνατότητα ανύψωσης -12/+70 μοίρες. Η δυνατότητα κίνησης είναι 40 μοίρες/δευτερόλεπτο ταχύτητα περιστροφής και 30 μοίρες/δευτερόλεπτο ταχύτητα ανήψωσης πυροβόλου. Το πυροβόλο διαθέτει 56 βλήματα έτοιμα για βολή και μέγιστο ρυθμό βολής στα 32 βλήματα/λεπτό. Έχει τη δυνατότητα να βάλει τα βλήματα της οικογένειας VULCANO με τα οποία επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές που υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα. Καταλαβαίνει κανείς ότι αυτό καθιστά το πυροβόλο υποστρατηγικό όπλο από τη στιγμή που μπορεί:
- Να βάλει σε στόχους βαθειά μέσα στην εχθρική επικράτεια.
- Να κάνει υποστρατηγική κρούση σε βεληνεκή που μέχρι πρότινος μόνο πύραυλοι μπορούσαν να το πετύχουν.
- Να καταστρέψει στόχους βαθειά μέσα στην εχθρική επικράτεια με κλάσμα του κόστους ενός πυραύλου.
- Τα βλήματα του πυροβόλου είναι δύσκολα αντιμετοπίσιμα από την άμυνα του αντιπάλου. Ένας πύραυλος μπορεί πιο εύκολα να ανιχνευθεί, στοχοποιηθεί και καταριφθεί από την αντίπαλη αεράμυνα σε σχέση με ένα βλήμα πυροβολικού.
Το OTO 127/64 LW – VULCANO είναι ένα υπερσύγχρονο πυροβόλο μεσαίου διαμετρήματος κατάλληλο για εγκατάσταση σε μεγάλα και μεσαίου μεγέθους πλοία και προορίζεται για πυρά επιφανείας και υποστήριξη ναυτικών πυρών ως κύριο ρόλο και πυρά αντιαεροπορικών ως δευτερεύον ρόλο. Η συμπαγής κατασκευή του συστήματος τροφοδοσίας πυροβόλων καθιστά δυνατή την εγκατάσταση σε σκάφη στενής διατομής.
Είναι εξοπλισμένο με έναν αρθρωτό γεμιστήρα τροφοδοσίας, που αποτελείται από 4 τύμπανα με 14 πυρομαχικά έτοιμα για βολή το καθένα, επαναγεμιζόμενα κατά τη διάρκεια της βολής, και εξαιρετικά ευέλικτο όσον αφορά την επιλογή πυρομαχικών, ανεξάρτητα από τη θέση τους στα τύμπανα ενώ η ροή πυρομαχικών είναι αναστρέψιμη καθώς τα φυσίγγια μπορούν να ληφθούν αυτόματα.
Τα βλήματα VULCANO διατήθενται σε δύο εκδόσεις. Την BER (Ballistic Extended Range) – τα οποία είναι μη καθοδηγούμενα και τα GLR (Guided Long Range) – τα οποία διαθέτουν καθοδήγηση GPS/INS
Το ελληνικό ενδιαφέρον για το πυροβόλο αυτό προέρχεται από την πιθανή ένταξη σε ελληνική υπηρεσία μίας ιταλικής φρεγάτας Fremm IT GP (General Purpose) απο τον σχεδιασμό απόκτησης 2+2 μεταχειρισμένων ιταλικων σκαφών. Και αναφερόμαστε σε μία γιατί η μία από τις δύο πρώτες θα είναι η Carlo Bergamini (F-590) τύπου GP ενώ υπάρχει μεγάλη πιθανότητα οι τρεις υπόλοιπες να είναι όλες της ανθυποβρυχιακής έκδοσης. Επομένως η Carlo Bergamini σε ελληνική υπηρεσία θα δώσει την ικανότητα υποστρατηγικού ναυτικού βομβαρδισμού με τα βλήματα VULCANO που μπορεί να φέρει και εάν και εφόσον αυτά αποκτηθούν απο το ελληνικό πολεμικό ναυτικό.
OTO Melara 76/62
Το συγκεκριμένο πυροβόλο είναι ο κυρίαρχος στα ναυτικά πυροβόλα μια και έχει εγκατασταθεί σε μονάδες από παράκτια περιπολικά έως αεροπλανοφόρα και βρίσκεται σε υπηρεσία με εξήντα ναυτικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο. Η ανάπτυξη έγινε στα μέσα της δεκαετίας του 1960 και μέχρι σήμερα έχουν υπάρξει τρεις εκδόσεις. Η αρχική, Compact ή Compatto, η έκδοση SR Super Rapid η οποία βγήκε το 1985 και η έκδοση Strales που προσδίδει αντιβληματικές ικανότητες στο πυροβόλο και εμφανίστηκε το 2004.
Το πυροβόλο προορίζεται για πυρά επιφανείας και υποστήριξη ναυτικών πυρών ως κύριο ρόλο και πυρά αντιαεροπορικών ως δευτερεύον ρόλο στον οποίο έχει αυξημένες δυνατότητες σε σύγκριση με τα μεγαλύτερα πυροβόλα λόγω της αυξημένη ταχυβολίας 80-120 β.αλ. Στο πολεμικό ναυτικό σήμερα υπηρετούν οι δύο εκδόσεις Compatto και Super Rapid, σε περιπολικά, ΤΠΚ, φρεγάτες και στα αρματαγωγά του στόλου. Υπολογίσουμε ότι περίπου 45 πυροβόλα βρίσκονται σε ελληνική υπηρεσία. Στην έκδοση Compatto τα βασικά χαρακτηριστικά είναι βάρος 6,5 τόνοι, ρυθμός βολής 80 β.α.λ, βεληνεκές 16,3 χλμ. Βάλοντας συμβατικά βλήματα των 6,3 κιλών. Δυνατότητα περιστροφής 360 μοιρών με ταχύτητα 70 μοίρες / δευτερόλεπτο, ανύψωση πυροβόλου -15/+85 μοίρες και ρυθμός ανύψωσης 40 μοίρες / δευτερόλεπτο. Το πυροβόλο διαθέτει 80 βλήματα έτοιμα για βολή.
Στην έκδοση Super Rapid η οποία διατίθενται και με περίβλημα χαμηλού RCS, το πυροβόλο έχει βάρος 7,9 τόνους και ρυθμό βολής 120 β.α.λ. Η αυξημένη ταχυβολία διευκολύνει την βολή κατά εναέριων στόχων με μεγαλύτερες πιθανότητες προσβολής ακόμη και σε στόχους μικρής διατομής. Τα συγκεκριμένα πυροβόλα μπορούν να βάλουν επίσης τα βλήματα OTO SAPOMER με βεληνεκές στα 20 χιλιόμετρα αλλά και τα βλήματα VULCANO 76mm με εκτεταμένο βεληνεκές στα 40 χιλιόμετρα. Το 2004 αναπτύχθηκε το σύστημα STRALES με το οποίο το πυροβόλο μετατρέπεται κατά τη χρήση του συστήματος αυτού σε σύστημα CIWS. Το σύστημα STRAKES είναι μια πολύ σημαντική προσθήκη γιατί μετατρέπει το πυροβόλο σε σύστημα CIWS χωρίς όμως αυτό να χάνει την κύρια χρήση του και με υτό τον τρόπο μικρές ναυτικές μονάδες που λόγω έλλειψης χώρου δεν έχουν τη δυνατότητα εγκατάστασης συστήματος CIWS αποκτούν αντιβληματική ικανότητα. Ακόμη όμως και για μεγάλες μονάδες το συγκεκριμένο σύστημα συμπληρώνει την αντιβληματική προσταστάσια μιας φρεγάτας ή ενός αντιτορπιλικου.
Sovraponte 76/62
Το Sovraponte 76/62 είναι ένα νέας γενιάς πυροβόλο βασίζεται στην ίδια κάννη των 76/62 του Super Rapid και διαθέτει ενσωματωμένο σύστημα αυτόματης επιλογής πυρομαχικών από το απόθεμα των 76 βλημάτων που φέρει. Έχει την ίδια ικανότητα βολής όλων των πυρομαχικών του Super Rapid με τον ίδιο ρυθμό βολής 120 β.α.λ. Επίσης έχει τη δυνατότητα βολής και των πυρομαχικών DART του συστήματος STRALES. Αυτό του δίνει την ικανότητα χρήσης ως CIWS. Ένα επίσης πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι ότι τοποθετείται επάνω στο κατάστρωμα και δεν χρειάζεται διείσδυση λόγω του ότι όλα τα πυρομαχικά τοποθετούνται εντός του πύργου. Όπως διαφαίνεται το συγκεκριμένο πυροβόλο θα τοποθετηθεί στη θέση του δεύτερου Phalanx που βρίσκεται επάνω στο ελικοδρόμιο των ελληνικών φρεγατών ΜΕΚΟ κατά την επικείμενη αναβάθμιση. Η κίνηση αυτή πρόκειται να ισχυροποιήσει τον οπλισμό των φρεγατών οι οποίες θα φέρουν δύο ναυτικά πυροβόλα χωρίς να μειωθεί η αντιβληματική προστασία τους.
Bofors / Bae Systems L70/M110 57mm
Το συγκεκριμένο πυροβόλο είναι ένα σύγχρονης σχεδίασης ναυτικό πυροβόλο μικρού διαμετρήματος. Παρ’ ότι το αμερικάνικο ναυτικό έχει την τάση να το τοποθετήσει σε όλες τις σύγχρονες κλάσεις πολεμικών πλοίων που σχεδιάζει ή ναυπηγεί. LCS, Constellation, Legend κ.α. είναι ένα πυροβόλο με υψηλή ταχυβολία αλλά μικρό βεληνεκές της τάξης των 10 χιλιομέτρων. Οι κύριες χρήσεις είναι:
• Άμυνα έναντι UAV και αεροσκαφών
• Αντιμετώπιση ταχέων σκαφών
• Επιχειρήσεις σε παράκτιο περιβάλλον, λόγω και του μικρού βεληνεκούς
Βέβαια ο αυξημένος ρυθμός βολής 220 β.α.λ. σε συδυασμό με το βλήμα των 6,5 κιλών μπορεί να επιφέρει τεράστια ζημιά σε κοντινές αποστάσεις.
Στην τελευταία έκδοση Mk3 το πυροβόλο έχει βάρος κενό 6,8 τόνους και 13 τόνους πλήρες ενώ μεταφέρει 120 βλήματα των 6,5 κιλών έτοιμα για βολή. Έχει δυνατότητα περιστροφής 360 μοιρών με ταχύτητα 57 μοιρες/δευτερόλεπτο και ανύψωση πυροβόλου -10/+77 με ταχύτητα ανύψωσης 44 μοίρες/δευτερόλεπτο.
Ανακεφαλαιώνοντας και όσον αφορά το πολεμικό ναυτικό, η αναβάθμιση των πυροβόλων Mk45 Mod 2 στο πρότυπο CCS (Common Control System) θα βελτιστοποιήσει τη λειτουργία των πυροβόλων ενώ ταυτόχρονα θα αντικατασταθούν κρίσιμα υποσυστήματα για την εύρυθμη λειτουργία των πυροβόλων τα επόμενα χρόνια. Αν και η αλλαγή κάννης θα ήταν θεμιτή για την αύξηση και του βεληνεκούς των πυροβόλων κάτι τέτοιο ουσιαστικά θα οδηγούσε στην αναβάθμιση σε Mod 4 μια αρκετά πιο ακριβή λύση. Από την άλλη η είσοδος σε υπηρεσία του ιταλικού OTO Melara 127/64 LW θα προσδώσει πρωτόγνωρες ικανότητες ναυτικού πυροβολικού στο Π.Ν. και ελπίζουμε η χρήση και η απόκτηση εμπειρίας να οδηγήσει στην εγκατάστασή του και στα υπόλοιπα πλοία της κλάσης.
