Σε συνέχεια του άρθρου του Διευθυντή σύνταξης του Defencereview.gr Ιωάννη Νικήτα με τίτλο «Πρώτη ανάγνωση για τις Πολεμικές Επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή: Η εξέλιξη των επιχειρήσεων και μια πρώτη αποτίμηση της τακτικής κατάστασης» το οποίο μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ, θα κάνουμε μια πρώτη ανάλυση για τις ομοιότητες και διαφορές σε μια πιθανή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

Πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση θα πρέπει να θέσουμε τις νέες σταθερές οι οποίες έχουν προκύψει από τις δύο τελευταίες μεγάλες συγκρούσεις στην περιοχή μας, τον Ρώσο-ουκρανικό πόλεμο που μαίνεται τώρα τέσσερα χρόνια και τη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ με το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν. Σταθερές που όπως καταλαβαίνουμε έχουν αλλάξει τον τρόπο του πολέμου. Και δείχνουν τον δρόμο για το πια βήματα θα πρέπει να ακολουθήσουν οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις καταρχάς για αντιμετωπίσουν τις νέες απειλές και κατά δεύτερον για την απόκτηση ανάλογων δυνατοτήτων.

Πέντε είναι τα βασικά στοιχεία τα οποία έχουν διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις δύο συγκρούσεις άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο. Ανάλογα με τις δυνατότητες του κάθε εμπλεκόμενου.

Πρώτον, οι Πληροφορίες. Πληροφορίες οι οποίες συλλέγονται από διάφορους αισθητήρες σε στρατηγικό και τακτικό επίπεδο και βοηθούν στη στρατηγική και τακτική αποτίμηση του πεδίου και στις ανάλογες λήψεις αποφάσεων. Πληροφορίες που συλλέγονται από δορυφόρους, από Η/Ο αισθητήρες (π.χ. UAV, Loitering Munition κ.α.), από το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα (ELINT, SIGINT, Ραντάρ) και από ανθρώπινες πηγές HUMINT. Είναι πασιφανές πως τα πλήγματα ακριβείας σε κρίσιμους στόχους απαιτούν έγκυρες και έγκαιρες πληροφορίες οι οποίες άμεσα θα αξιοποιηθούν.

Όσον αφορά τις ελληνικές δυνατότητες στον τομέα αυτό, θεωρούμε ότι οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται σε πρωταρχικό στάδιο με δυνατότητες οι οποίες συμπληρώνονται σταδιακά αλλά πολύ πιο πίσω σε όγκο συστημάτων από την Τουρκία. Παρ’ όλο που η Π.Α. διαθέτει τέσσερα αεροσκάφη AEW αυτά χρειάζονται πλην της αναβάθμισης και πλήρες πρόγραμμα FOS ώστε να θεωρούνται πλήρως επιχειρησιακά στους αριθμούς που χρειάζεται. Επίσης οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και στους τρεις κλάδους είναι πολύ πίσω τόσο σε δυνατότητες όσο και πλήθος συστημάτων. Ένα ακόμη μείζων ζήτημα για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι η ολοκλήρωση συστημάτων διοικήσεως και ελέγχου σε κάθε επίπεδο: στρατηγικό, τακτικό, επιχειρησιακό. Ένα ακόμη ζήτημα σε επίπεδο συλλογής πληροφοριών από ανθρώπινες πηγές HUMINT είναι η επάρκεια του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων καθώς και της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών προκειμένου να αξιολογείται και να παρακολουθείτε η κατάσταση στην τουρκική ενδοχώρα; Υπάρχει επαρκές προσωπικό και είναι το κατάλληλο προσωπικό;

Δεύτερον, το Πυροβολικό. Το πυροβολικό ως ευρύτερη οικογένεια που συμπεριλαμβάνει μονάδες βολής κλασικού τακτικού πυροβολικού με ρυμουλκούμενα και αυτοκινούμενα πυροβόλα με βεληνεκές έως 40 χιλιομέτρων, πυραυλικό πυροβολικό με δυνατότητες υποστρατηγικών πληγμάτων π.χ. Prsm, βλήματα Κρουζ με βεληνεκή από 500 έως 1500 χιλιόμετρα, περιφερόμενα πυρομαχικά και τέλος βαλλιστικούς πυραύλους.

Το πυροβολικό στο εύρος που αναφέρθηκε παραπάνω έχει παίξει σημαντικό ρόλο και στις δύο συρράξεις όπως σε όλους τους πολέμους διαχρονικά. Η κύρια διαφορά μέχρι στιγμής είναι ότι στον Ρώσο-ουκρανικό πόλεμο υπάρχουν αντιμαχόμενες πλευρές στο έδαφος επί του πεδίου οπότε γίνεται κυρίως χρήση τακτικού πυροβολικού, πυραυλικού πυροβολικού με υποστρατηγικά πλήγματα, χρήση πυραύλων κρουζ και περιφερόμενων πυρομαχικών. Ενώ η φύση και η απόσταση μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν έχει φέρει στο προσκήνιο τα περιφερόμενα πυρομαχικά μεγάλων αποστάσεων και των βαλλιστικών πυραύλων.

Όσον αφορά την ΕΕΔ οι δυνατότητες είναι πολύ συγκεκριμένες και κυρίως αφορούν το τακτικό επίπεδο με μόνη διαφορά τους τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους ATACMS και τους πυραύλους κρουζ Scalp EG της Π.Α. Στον συγκεκριμένο τομέα έχουν γίνει κάποια μικρά βήματα όπως η αγορά τακτικών περιφερόμενων πυρομαχικών από τις ΗΠΑ αλλά η σημαντική ενίσχυση του πυροβολικού με την αγορά των PULS, πιθανό εκσυγχρονισμό των MLRS, εκσυγχρονισμό των RM-70 δεν έχει προχωρήσει ακόμη με αποτέλεσμα οι δυνατότητες μας να παραμένουν ίδιες με εκείνες της δεκαετίας του 1990 και του 2000. Εξίσου ελάχιστες είναι οι κινήσεις για μέσα στοχοποίησης του ελληνικού πυροβολικού όπως νέα ραντάρ αντι-πυροβολικού, UAV σε επίπεδο Μοίρας- Ταξιαρχίας – Διοίκησης Πυροβολικού.

Από την άλλη πλευρά, νέα συστήματα με δυνατότητες επίτευξης μεγαλύτερης εμβέλειας έχουν μπει ή πρόκειται να μπουν σε υπηρεσία τα επόμενα χρόνια σε τακτικό και σε στρατηγικό επίπεδο όπως τα T-155 Firtina, T-300 Kasirga, J-600T Yildirim, BORA, Tayfun, Cenk καθώς και δεκάδες περιφερόμενα πυρομαχικά.

Τρίτον, Αντιαεροπορικά/Αντιβαλλιστικά συστήματα. Συστήματα αμυντικής φύσεως για την κάλυψη στρατηγικών στόχων καθώς και αστικών κέντρων απέναντι σε απειλές όπως η εχθρική αεροπορία, πύραυλοι κρουζ και βαλλιστικά βλήματα. Στην οικογένεια αυτή θα προσθέσουμε και τα συστήματα C-UAV κατά περιφερόμενων πυρομαχικών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η Ελλάδα θεωρείται ότι έχει ένα από τα πιο σύνθετα πολυστρωματικά συστήματα αεράμυνας με συστήματα MIM-104 PAC3 Patriot, S-300 PMU1, MIM-23 I-HAWK, Sa-8b, Sa-15 Tor M1 κλπ, τα οποία προσφέρουν αντιαεροπορική άμυνα περιοχής και σημείου και περιορισμένες αντιβαλλιστικές δυνατότητες. Η συγκεκριμένη σύνθεση συστημάτων αν και προσφέρει πολυστρωματική άμυνα απαρτίζεται από συστήματα παλαιότερης τεχνολογίας που είτε χρειάζονται αναβάθμιση (MIM-104 PAC3 Patriot) είτε αντικατάσταση από πιο σύγχρονα μεγαλύτερων δυνατοτήτων. Το ΥΠΕΘΑ με τον περίφημο θόλο έχει καταλήξει στην αντικατάσταση των S-300 PMU1, MIM-23 I-HAWK, Sa-8b, Sa-15 Tor M1 από ισραηλινά συστήματα BARAK MX, Spyder AiO και David Sling χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στο τι μέλει γενέσθαι με τα υπερπολύτιμο Patriot. Παράλληλα έχουν αποκτηθεί κάποια συστήματα C-UAV ισραηλινής προέλευσης και είναι υπό ανάπτυξη η χερσαία έκδοση του ελληνικού συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ.

Η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ότι η αντιαεροπορική και κυρίως η αντιβαλλιστική άμυνα είναι ένα δύσκολο και ακριβό σπορ. Η αντιμετώπιση των εχθρικών UAV και μεταφερόμενων πυρομαχικών πρέπει να γίνεται με τα κατάλληλα μέσα και με λογικό κόστος ενώ η αντιμετώπιση πυραυλων κρουζ και βαλλιστικών πυραύλων, ενίοτε πολυηχητικών, χρειάζεται εξελιγμένα συστήματα με δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης καθώς και περισσότερων των ενός ΑΑ πυραύλων ανά επερχόμενη απειλή λόγω της δυσκολίας αντιμετώπισης.

Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι ακόμη και αν αντικατασταθούν τα παλαιότερα συστήματα μέσω του προγράμματος του θόλου αλλά και γίνει αναβάθμιση των ελληνικών Patriot σημαντικό ρόλο θα παίξει το απόθεμα των πυραύλων των συστημάτων αυτών για την αντιμετώπιση του όλο και αυξανόμενου οπλοστασίου της γείτονος χώρας. Επίσης, θεωρούμε ότι τα συστήματα C-UAV θα πρέπει να πλαισιωθούν από συστήματα πυροβόλων για την σημειακή άμυνα στρατηγικών στόχων από περιφερόμενα πυρομαχικά που μπορεί να έχουν περάσει τα υπόλοιπα στρώματα αεράμυνας.

Η μη απαξίωση των συστημάτων PATRIOT θα γίνει με την αναβάθμιση στο επίπεδο PAC3+. Η αναβάθμιση αυτή θα προσφέρει καλύτερες επιδόσεις στο σύστημα και μεγαλύτερη αναχορηγία βλημάτων με τους νέους πύραυλους ενώ στο μέλλον θα μπορεί να βάλλει και τους SkyCeptor.

Μονάδα Βολής Μ901

Η υιοθέτηση νέων τύπων πυραύλων αλλά και αύξηση του φόρτου επιβάλει την αναβάθμιση των υπαρχόντων εκτοξευτών Μ901 σε Μ903. Η τελευταία έκδοση Μ903 μπορεί να βάλει όλους τους τύπους των πυραύλων που είναι σήμερα σε υπηρεσία όπως ο MIM-104D/E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, σε διαφορετικούς  φόρτους όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα. Έτσι μπορεί να φέρει είτε τέσσερις MIM-104D/E PAC-2 GEM/, είτε 12 104F PAC-3 MSE είτε 16 MIM-104F PAC-3 CRI είτε 14 πυραύλους συνδυασμό MIM-104F PAC-3 MSE και CRI. Στο πλαίσιο αυτό και με γνώμονα τη μείωση του κόστους θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν οι μισοί εκτοξευτές της κάθε πυροβολαρχίας τετραπλασιάζοντας και πάλι το φόρτο έτοιμων βλημάτων αναλόγως με τον συνδυασμό.

Πύραυλοι PAC-3

Ο φόρτος βλημάτων των ελληνικών Patriot αποτελείται από βλήματα ΜΙΜ-104Α και ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM. Τα πρώτα είναι μεγάλης ηλικίας και είναι άγνωστο εάν είναι ακόμη επιχειρησιακά και χρειάζονται άμεση αντικατάσταση. Η κατασκευάστρια εταιρία σήμερα προσφέρει τους πυραύλους MIM-104E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά των οποίων είναι:  MIM-104E PAC-2 GEM/T εμβέλεια 160 χιλιόμετρα, MIM-104F PAC-3 MSE εμβέλεια κατά αεροσκαφών 100 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 35 χιλιόμετρα και MIM-104F PAC-3 CRI κατά αεροσκαφών 70 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 20 χιλιόμετρα. Και στο μέλλον τον SkyCeptor / Patriot Advanced Affordable Capability-4 (PAAC-4).

Είναι δεδομένο λοιπόν ότι σε πρώτη φάση θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι υπάρχοντες ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM σε GEM/T (Tactical) που σημαίνει αναβαθμισμένες ικανότητες κατά τακτικών βαλλιστικών πυραύλων καθώς και να αγοραστούν φόρτοι MIM-104F PAC-3 MSE ή/και MIM-104F PAC-3 CRI για τους αναβαθμισμένους εκτοξευτές Μ903.

Τέταρτον, η Αεροπορία. Τα εναέρια μέσα που έχουν ως κύριο ρόλο την εναέρια κυριαρχία στο πεδίο, στην καταστολή της εχθρικής αεράμυνας, της εκτέλεσης αποστολών βομβαρδισμού και της συλλογή πληροφοριών (αεροσκάφη AEW, EW). Η Π.Α. βρίσκεται ένα βήμα μπροστά σε σύγκριση με τους υπόλοιπους κλάδους με τα προγράμματα αναβάθμισης των F-16 σε Viper, την απόκτηση των 24 Rafale F3R και την αγορά των 20 F-35A. Όμως οι κινήσεις αυτές θα πρέπει να πλαισιωθούν με τα αντίστοιχα όπλα αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους ειδικά για τη περίπτωση των F-35A και F-16 Viper με όπλα αμερικανικής πρόλευσης εκτός των ισραηλινών SPICE 1000/2000 και RAMPAGE σε ικανοποιητικές ποσότητες καθώς και από μεταφερόμενους αισθητήρες ΕΟ. Να τονιστεί πως υπάρχουν μεγάλες ανάγκες σε ατρακτίδια στόχευσης – ναυτιλίας και η ΠΑ επιχειρεί ακόμη με τα παρωχημένα αμερικανικά Lantirn.

Παράλληλα είναι σημαντικό να είναι πλήρως λειτουργικά και διαθέσιμα τα ιπτάμενα ραντάρ (ΑΣΕΠΕ) της Π.Α. και να προχωρήσει ένα πρόγραμμα αναβάθμισης έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποκαλύπτουν δύσκολους στόχους σε μεγαλύτερες αποστάσεις και με ακρίβεια. Μία ακόμη κρίσιμη παράμετρος είναι και η απόκτηση ιπτάμενων τάνκερ. Αυτό θα επέτρεπε στα ελληνικά αεροσκάφη να επιχειρούν περισσότερο χρόνο πάνω από μία περιοχή ή μακρύτερα ώστε να μπορούν με τα κατάλληλα όπλα να καταφέρουν στρατηγικά πλήγματα. Τέλος, όσον αφορά τη Πολεμική Αεροπορία έχουμε επισημάνει δεκάδες φορές την ανάγκη ολικής αναβάθμισης του δικτύου σταθμών ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης, το λεγόμενο Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου στο οποίο εντάσονται οι μονάδες ραντάρ, η 380 Μοίρα ΟΥΡΑΝΟΣ των ΑΣΕΠΕ καθώς και οι λοιπές μονάδες αεράμυνας.

Κλείνοντας, θέλουμε να επισημάνουμε το ζήτημα της επάρκειας προσωπικού είτε αφορά τη Πολεμική Αεροπορία είτε το Πολεμικό Ναυτικό είτε τον Στρατό Ξηράς. Αναλογιστείτε πόσα πληρώματα έχουν οι Ισραηλινοί και η Ισραηλινή Αεροπορία προκειμένου επι μια εβδομάδα να επιχειρεί και να βομβαρδίζει το Ιράν και αντίστοιχα σκεφτείτε τα επίπεδα προετοιμασίας (διοικητικής και τεχνικής φύσεως) που απαιτούνται για τέτοιες επιχειρήσεις.

Πέμπτον η Αμυντική Βιομηχανία. Ίσως το πιο σημαντικό απ’ όλα τα παραπάνω, γιατί η αμυντική βιομηχανία είναι αυτή που δίνει το στρατηγικό απόθεμα όπλων και πυρομαχικών σε μία σύγκρουση. Δηλαδή το απόθεμα πυρομαχικών, την δυνατότητα αναπλήρωσης του αποθέματος με ιδία μέσα, τη δυνατότητα εκτέλεσης επισκευών και παραγωγής συστημάτων κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης. Η αμυντική βιομηχανία είναι από τα στρατηγικά σημεία τα οποία θα προσπαθήσει ο επιτιθέμενος να πλήξει από τις πρώτες στιγμές για να κοντύνει το στρατηγικό βάθος και να μειώσει τις δυνατότητες εκτέλεσης μακροχρόνιων επιχειρήσεων του αντιπάλου.

Η δυνατότητα συνεχόμενης παραγωγής πυρομαχικών για την αναπλήρωση των αποθεμάτων είναι στρατηγικής σημασίας για τη συνέχιση των επιχειρήσεων σε βάθος χρόνου είτε είναι αμυντικού τύπου είτε επιθετικού. Γιατί η άμυνα από μόνη της δεν φέρνει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η διαφορά του ρωσό-ουκρανικού με τη σύγκρουση Ισραήλ-ΗΠΑ με το Ιράν είναι ότι οι ουκρανοί εάν δεν στηρίζονταν από τους ευρωπαίους και τους Αμερικανούς όσον αφορά τα συστήματα αλλά κυρίως τα αποθέματα πυρομαχικών δεν θα μπορούσαν να κρατήσουν απέναντι στους Ρώσους με τη ρωσική αμυντική βιομηχανία σε πλήρη λειτουργία. Ενώ στο Ιράν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εκτός των ιρανικών αποθεμάτων πλήττουν και την αμυντική βιομηχανία της χώρας ώστε να μην έχει τη δυνατότητα αναπλήρωσης των αποθεμάτων και των συστημάτων που είτε έχουν καταστραφεί είτε έχουν χρησιμοποιηθεί.

Η Τουρκία διαθέτει πλήρεις δυνατότητες παραγωγής όπλων και πυρομαχικών και μπορεί η βιομηχανία της σε πλήρη κινητοποίηση να παράγει πυρομαχικά και ανταλλακτικά προς αναπλήρωση των αποθεμάτων. Στη δική μας περίπτωση οι δυνατότητες αυτές είναι μηδαμινές και μέχρι σήμερα η στήριξη της ελληνικής πολιτείας σχεδόν ανύπαρκτη για την ανάπτυξη συγκεκριμένων τομέων παραγωγής συστημάτων και πυρομαχικών. Χαρακτηρηστικό παράδειγμα τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα…