Τι πραγματικά ισχύει για αεροσκάφη-συστήματα-όπλα

Μέσα από τη σειρά των αφιερωμάτων μας με τίτλο «Πολεμική Αεροπορία: Τι πραγματικά χρειαζόμαστε» πέρα από την ανάλυση του πώς θα αντιμετωπίσουμε υφιστάμενες και μελλοντικές προκλήσεις, είδαμε ότι η έννοια «μαχητικό αεροπλάνο» είναι πολυδιάστατη. Ένα από τα πράγματα που προσπαθήσαμε να εξηγήσουμε και ίσως να μην καταφέραμε στο βαθμό που θα έπρεπε, είναι ότι το μαχητικό αεροπλάνο δεν είναι μόνο αυτό που αναφέρει η φράση… Δεν είναι μόνο το μηχάνημα και τα συστήματά του δηλαδή. Είναι και πολλά άλλα πράγματα… Τα οποία σε ένα σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων έχουν καταλυτικό ρόλο.

Αυτά τα «πολλά πράγματα» θα επιχειρήσουμε, απαντώντας στα σχόλια και τις ενστάσεις σας, να διερευνήσουμε εδώ. Για αυτά δε τα σχόλια και τις ενστάσεις, σας ευχαριστούμε για δύο λόγους: Ο πρώτος είναι ότι για εμάς αποτελούν τροφή για διάλογο και σκέψη. Και αυτοί οι δύο παράγοντες είναι που οδηγούν σε περαιτέρω διερεύνηση και μελέτη. ΚΑΝΕΝΑΣ δεν έχει το αλάθητο του Πάπα…  Ο δεύτερος είναι καθαρά ψυχολογικός… Και έχει να κάνει με το ότι ευτυχώς εξακολουθούν αν υπάρχουν άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τα της Άμυνας έξω από, αλλά και μέσα στις ένοπλες δυνάμεις. Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις σας είναι καλοδεχούμενα λοιπόν. Όσο συνεχίζετε θα συνεχίζουμε…

Οι γενιές των μαχητικών-Μεταπολεμική αναδρομή και σημαντικές διευκρινήσεις

Είναι μία μπερδεμένη ιστορία. Και σίγουρα δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο κατηγοριοποίησης. Γιατί από το τέλος της δεκαετίας του 80 μέχρι σήμερα, η αλματώδης πρόοδος της τεχνολογίας των ηλεκτρονικών και των ηλεκτροοπτικών, (ΕΟ), έχει «μετατοπίσει» πολλά μαχητικά κατά μία τουλάχιστον γενιά. Κάποια δε και κατά δύο όπως θα δούμε!

Mystrere IV της Γαλλικής Αεροπορίας σε σχηματισμό πάνω από τις γαλλικές Άλπεις. Μοναδικός τους οπλισμός, δύο πυροβόλα DEFA στο κάτω τμήμα του ρύγχους. Κατά τα άλλα, τα μαχητικά αυτά, όπως και τα εικονιζόμενα F-86E παρακάτω διέθεταν απλό σκοπευτικό με ραντάρ-αποστασιόμετρο.

Ας κοιτάξουμε όμως λίγο πιο αναλυτικά την εξέλιξη των γενεών των μαχητικών, μέσα από μία αναδρομή στο χρόνο… Ξεκινώντας από τον πόλεμο της Κορέας (1950-1953) τα αεριωθούμενα μαχητικά 1ης γενιάς χρησιμοποιούσαν πολυβόλα και πυροβόλα για την προσβολή εναέριων στόχων και συμβατικές βόμβες και ρουκέτες, σύν τα δύο προαναφερόμενα για την προσβολή στόχων στο έδαφος. Πέρα από τις υπέρτερες επιδόσεις τους σε σχέση με τα εμβολοφόρα μαχητικά της περιόδου του Β΄Π.Π., λόγω του νέου συστήματος πρόωσής τους (στροβιλοκινητήρας) και της σημαντικά διαφοροποιημένης αεροδυναμικής που αυτό επέβαλλε, τα αεριωθούμενα μαχητικά 1ης γενιάς διέφεραν και ως προς το ότι διέθεταν αποστασιόμετρα στο ρύγχος τους. Δηλαδή, μικρούς πομποδέκτες (ραντάρ) που παρείχαν μόνο την πληροφορία του σε ποια απόσταση βρισκόταν μπροστά από το επιτιθέμενο μαχητικό ο αντίπαλος.

Αεριωθούμενα μαχητικά με κανονικά ραντάρ εντοπισμού και εγκλωβισμού στόχων υπήρχαν… Κυριότεροι εκπρόσωποι εκείνης της πρώιμης περιόδου ήταν τα F3D Skyknight, F2H4 Bansee (USN) και F-94 Starfire (USAF). Τα αερομεταφερόμενα ραντάρ εκείνης της περιόδου ήταν ιδιαίτερα βαριά και ογκώδη, οπότε μόνο σχετικά μεγάλες πλατφόρμες μπορούσαν να τα μεταφέρουν. Στις περισσότερες των περιπτώσεων δε, για τη λειτουργία του ραντάρ που έφεραν στο ρύγχος, απαιτούνταν και ένας χειριστής του στο πίσω κάθισμα (ή στο δίπλα-διάταξη side by side-όπως στο Skyknight)…

Επομένως τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των μαχητικών 1ης γενιάς ήταν ότι δεν διέθεταν ραντάρ, παρά μόνο αποστασιόμετρα, δεν διέθεταν κατευθυνόμενα όπλα, όπως πυραύλους αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους και δεν είχαν τη δυνατότητα να επιχειρούν καθόλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου και υπό άσχημες καιρικές συνθήκες. Σημαντικότεροι εκπρόσωποι της 1ης γενιάς ήταν τα F-86, F-84G/F, F-100, Supermarine Swift, Hawker Hunter, Dassault Mystere και Dassault Ouragan και τα MiG-15 και MiG-17.

F-94C Starfire της USAF σε σχηματισμό echelon. Επρόκειτο για εκτεταμένα τροποποιημένο T-33 με μεγαλύτερης διατομής ουραίο τμήμα για να χωρέσει τον αξονικής ροής στροβιλοκινητήρα J48 της Pratt & Whitney, μεγαλύτερης επιφάνειας κάθετο σταθερό και επιμηκυμένο ρύγχος για να χωρέσει εκτοξευτές ρουκετών αέρος-αέρος και το ραντάρ AN/APG-40.

Στα μαχητικά 2ης γενιάς μπορούν να κατηγοριοποιηθούν, με βάση την εξέλιξη της τεχνολογίας και επομένως και των επιχειρησιακών τους δυνατοτήτων, τα μαχητικά που έφεραν πιο ισχυρούς στροβιλοκινητήρες και είχαν ακόμη πιο προηγμένη αεροδυναμική, συνδυασμός που τους εξασφάλιζε την ικανότητα να πετούν υπερηχητικά σε ευθεία και οριζόντια πτήση ή ακόμη και σε ελαφρά άνοδο. Πέρα όμως από αυτά τα σχεδιαστικά και κατασκευαστικά χαρακτηριστικά, τα μαχητικά αυτής της γενιάς έφεραν και σημαντικά διαφοροποιημένο εξοπλισμό αποστολής, αλλά και όπλα. Έφεραν ραντάρ ελέγχου πυρός στο ρύγχος τους και κατευθυνόμενα από αυτό όπλα (πυραύλους αέρος-αέρος σε πρώτη φάση).

To πιλοτήριο ενός μαχητικού 1ης γενιάς (F-84F επάνω) και ενός 2ης γενιάς (F-4G κάτω). Η διάταξη των οργάνων στο πρώτο είναι σχεδόν ίδια με αυτή των αμερικανικών καταδιωκτικών του Β΄Π.Π. με ένα σκοπευτικό στο επάνω τμήμα του πίνακα οργάνων. Κάτω υπάρχει σαφής διαχωρισμός των οργάνων ελέγχου πτήσεως (αριστερά σε μαύρα πλαίσια) και ελέγχου της λειτουργίας των κινητήρων (δεξιά σε γκρί φόντο). Στην κορυφή του πίνακα οργάνων υπάρχει η οθόνη του ραντάρ και το HUD. Πρωτοεμφανίστηκε στα μαχητικά 2ης γενιάς, παρέχοντας εκτός από στοιχεία στοχοποίησης και αποστασιομέτρησης και στοιχεία ελέγχου πτήσεως.

Εκπροσώπους αυτής της γενιάς δεν θα αναφέρουμε για τον πολύ απλό λόγο ότι είναι πάμπολοι. Εξηγούμαστε… Το F-102 για παράδειγμα ανήκει στη δεύτερη γενιά με βάση τα χαρακτηριστικά που παραθέσαμε. Με την ίδια λογική και το ίδια δεδομένα όμως στην ίδια γενιά θα πρέπει  κατατάξουμε και τα F-4 Phantom II, αλλά και τα F-14 και F-15! Αυτά τα δύο τελευταία, αν και δικινητήρια με ακόμα πιο εξελιγμένα αεροδυναμικά χαρακτηριστικά και ασύγκριτα ανώτερες επιδόσεις, δεν μπορούν να καταταχθούν στην 3η γενιά. Για τον πολύ απλό λόγο ότι ήταν εξειδικευμένα αναχαιτιστικά. Και το F-4 Phantom αν και χαρακτηριζόταν πλατφόρμα πολλαπλών ρόλων, στην πραγματικότητα δεν ήταν… Τουλάχιστον μέχρι το F-4E και σε αυτή την έκδοση με αρκετούς περιορισμούς. Και τις δύο «δουλειές» σε μία έξοδο, δεν μπορούσε να τις κάνει…

F-4C της USAF με μικτό φορτίο αέρος-αέρος (AIM-7 Sparrow) και αέρος-εδάφους (συμβατικές βόμβες των 750 λιβρών) σε διαδικασία εναέριου ανεφοδιασμού από KC-135, στη νοτιοανατολική Ασία. Το Phantom ήταν το πρώτο μαχητικό πολλαπλών ρόλων, με πολλούς όμως περιορισμούς. Κατά την άποψή μας δεν μπορεί να καταταχθεί στην 3η γενιά.

Αυτό το τελευταίο ήταν το σημαντικότερο χαρακτηριστικό των μαχητικών 3ης γενιάς. Η πρόοδος στην τεχνολογία των ηλεκτρονικών και των ηλεκτροοπτικών, επέτρεψε τον εξοπλισμό τους με αερομεταφερόμενα ραντάρ και συστήματα στοχοποίησης/κατάδειξης που εξασφάλιζαν ότι με την απλή επιλογή μίας λειτουργικής τους διαμόρφωσης από τον ιπτάμενο, το μαχητικό-φορέας μετατρέπονταν αυτόματα από πλατφόρμα αερός-αέρος σε πλατφόρμα αέρος-εδάφους και αντίστροφα… Επαναλαμβάνουμε ότι και οι εξελίξεις στην τεχνολογία των ηλεκτροοπτικών ήταν καθοριστικές, από τη στιγμή που κατέστησαν τα ατρακτίδια εντοπισμού/στοχοποίησης/κατάδειξης , καθώς και φωτογραφικής και ηλεκτρονικής αναγνώρισης/παρακολούθησης (ELINT/SIGINT), πραγματικά μικρά σε διαστάσεις και σε όγκο και ελαφρά από πλευράς βάρους. Αυτός ήταν και ο καθοριστικός παράγοντας που επέτρεψε την πλήρη αξιοποίησή τους ακόμα και από μονοκινητήρια, μονοθέσια μαχητικά της κατηγορίας των 10 τόνων.

Επιπρόσθετα, η πρόοδος που συντελέστηκε στην τεχνολογία των ηλεκτροοπτικών, δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι έφερε και μία άλλη σημαντική επιχειρησιακή εξέλιξη… Αποδέσμευσε τη χρήση του ραντάρ για σκοπούς εντοπισμού/στοχοποίησης αέρος-εδάφους. Ένα μαχητικό δηλαδή εξοπλισμένο με ατρακτίδιο Sniper, ή Talios, ή Litening, μπορεί να λειτουργεί το ραντάρ του σε διαμόρφωση αέρος-αέρος και ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ να στοχοποιεί στο έδαφος (με το ατρακτίδιο)!

SAAB J35 Draken. Εκρπόσωπος 2ης γενιάς, εξοπλισμένος με ραντάρ PS-03 και σουηδικής κατασκευής πυραύλους αέρος-αέρος AIM-4 Falcon. Εξαιρετικές επιδόσεις σε μέσα και μεγάλα ύψη με σημαντική ιδιαιτερότητα το ότι ήταν από τα πρώτα μαχητικά που εξοπλίστηκαν με Data Link. Στη έκδοση -F εξοπλίστηκε και με αισθητήρα IRST τύπου N71 της Hughes!

Τέλος, τρίτο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό χαρακτηριστικό των μαχητικών 3ης γενιάς, ήταν το ότι ήταν τα πρώτα που έφεραν ολοκληρωμένα συστήματα αυτοπροστασίας και ηλεκτρονικού πολέμου (Η/Π). Ενσωματωμένα. Δηλαδή, με συστήματα RWR (Radar Warning Receivers) και εκτοξευτές αναλωσίμων (chaff & flare dispencers) είχαν εξοπλιστεί πολλά μαχητικά 2ης γενιάς. Τα πληρώματά τους λαμβάνοντας προειδοποιήσεις από τους δέκτες RWR, ενεργοποιούσαν τους εκτοξευτές αναλωσίμων, ρυθμίζοντας χειροκίνητα και τη επιθυμητή συχνότητα και την ποσότητα σε chaffs και flares. Παρεμβολείς υπήρχαν σε μορφή (συνήθως μεγάλων) ατρακτιδίων, τα οποία φυσικά αναρτώνταν εξωτερικά. Και οι τελευταίοι ενεργοποιούνταν από το πλήρωμα χειροκίνητα. Στα μαχητικά 3ης γενιάς, ΟΛΑ ΑΥΤΑ γίνονται αυτόματα. Χωρίς την επέμβαση του πληρώματος. Και τα τρία βασικά συστατικά των συστημάτων αυτοπροστασίας και Η/Π δηλαδή, λειτουργούν σε συνεργασία μέσω μίας μονάδας διαχείρισης (υπολογιστής). Αυτό σημαίνει η λέξη «ολοκληρωμένα». Με το που δίνει την προειδοποίηση το RWR δηλαδή, ενεργοποιείται ο –εσωτερικά τοποθετημένος- παρεμβολέας, σε ισχύ και κυματομορφή εκπομπής κατάλληλα για την αντιμετώπιση της απειλής. H οποία με τη σειρά της αναγνωρίζεται από την ψηφιακή βιβλιοθήκη του RWR, κάτι που καθορίζει και την συχνότητα αλλά και την ποσότητα εκτόξευσης chaffs & flares.

To κομψό YF-17 μπορεί να έχασε στο διαγωνισμό της USAF για το ελαφρύ τακτικό μαχητικό από το ΥF-16 στα μέσα της δεκαετίας του ’70, αλλά… Έχει να επιδείξει μία 40χρονη επιτυχημένη καριέρα τόσο στις τάξεις του USN, όσο και πολλών άλλων αεροπορικών δυνάμεων. Όπως και ο μονοκινητήριος αντίπαλός του μετεξελήχθηκε από πλατφόρμα 3ης σε πλατφόρμα 4ης γενιάς (F-18E/F). Hταν μάλιστα από τα πρώτα μαχητικά που εξοπλίστηκαν με ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA, AN/APG-79). Σύστημα που εισήγαγαν σε υπηρεσία τα χαμηλής παρατηρησιμότητας μαχητικά 5ης γενιάς…

Για ποιους λόγους η κατηγοριοποίηση δεν είναι πάντα ασφαλής

Πάμε εδώ σε μία μικρή παρένθεση για να διευκρινίσουμε αυτό που λέει και ο τίτλος από πάνω… Το ότι δηλαδή η κατηγοριοποίηση των μαχητικών σε γενιές δεν είναι πάντα ασφαλής και απόλυτη. Ας ξεκινήσουμε με το F-15 Eagle… Άρχισε την πολυετή καριέρα του  στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Ώς καθαρόαιμο αναχαιτιστικό, αλλά και ως η απόλυτη πλατφόρμα αεροπορικής κυριαρχίας. Επομένως ξεκίνησε την επιχειρησιακή του ζωή ως μαχητικό 2ης γενιάς γιατί του έλλειπαν βασικά χαρακτηριστικά των μαχητικών 3ης γενιάς. Πιο συγκεκριμένα δεν είχε δυνατότητα παράλληλης εμπλοκής-προσβολής επίγειων και εναέριων στόχων, δεν διέθετε χειριστήρια φιλοσοφίας HOTAS (Hands On Throttle And Stick), δεν διέθετε σύστημα ελέγχου πτήσεως Fly-By-Wire, δεν ήταν πιστοποιημένο για την αξιοποίηση ατρακτιδίων επίγειας στοχοποίησης, καθώς και φωτογραφικής αναγνώρισης και ηλεκτρονικής. Τέλος, δεν διέθετε ολοκληρωμένο αυτόνομο σύστημα αυτοπροστασίας και Η/Π.

F-16C της USAF υπό διαμόρφωση καταστολής/καταστροφής εχθρικής αεράμυνας (SEAD/DEAD). Κάτω από τον αεραγωγό φέρει ατρακτίδιο HTS για την παροχή στοιχείων στοχοποίησης στους πυραύλους AGM-88 HARM ενώ στον κοιλιακό φορέα της ατράκτου φέρει ατρακτίδιο παρεμβολών AN/ALQ-131. Στην έκδοση V, το F-16 μπορεί άνετα να καταταχθεί στην 4η γενιά…

Μετατράπηκε σε πραγματική πλατφόρμα 3ης γενιάς στα τέλη της δεκαετίας του ’80, παίρνοντας τη μορφή του διθέσιου F-15E Strike Eagle. Δηλαδή απέκτησε ραντάρ πολλαπλών λειτουργικών διαμορφώσεων (APG-70), πιστοποιήθηκε για την αξιοποίηση του LANTIRN, απέκτησε χειριστήρια φιλοσοφίας HOTAS και οθόνες απεικόνισης στοιχείων πολλαπλών λειτουργιών στους θαλάμους διακυβέρνησης. Απέκτησε επίσης, εσωτερικά εγκατεστημένο αυτόνομο και ολοκληρωμένο (αυτοματοποιημένο) σύστημα αυτοπροστασίας και Η/Π. Στις αρχές της δεκαετίας που διανύουμε πέρασε, μέσω της μεγάλης παραγγελίας της Σαουδικής Αραβίας, στην 4η γενιά… Η οποία θα εξηγήσουμε που κυρίως διαφοροποιείται σε σχέση με την 3η παρακάτω.

Το χάσμα των γενεών… Το Litening II (επάνω) είναι πολύ μικρότερο σε διαστάσεις (μισή διάμετρος και περίπου το ένα τρίτο του μήκους) και με το ένα τρίτο του βάρους του θηριώδους ΑΝ/AAR-42 LANA αλλά με ασύγκριτα μεγαλύτερες δυνατότητες… Το τελευταίο είναι απλά ένας αισθητήρας υπερύθρων που εξυπηρετεί καθαρά σκοπούς εντοπισμού. Το Litening II εκτός από αισθητήρα υπερύθρων διαθέτει και κάμερα ημέρας σε συνδυασμό με καταδείκτη λείζερ για την καθοδήγηση βομβών και πυραύλων αέρος-εδάφους…

Και ένα τελευταίο παράδειγμα για να κλείσουμε με την 3η γενιά… Τα μονοκινητήρια Mirage 2000 και F-16 αν και σχεδιαστικά-κατασκευαστικά δεν μπορούν να ενταχθούν στην 2η γενιά (λόγω HOTAS, Fly-By-Wire και blended wing-fuselage), ξεκίνησαν την καριέρα τους ως αναχαιτιστικά μικρής ακτίνας. Στη δεκαετία του ’80 μετατράπηκαν σε πραγματικές πλατφόρμες πολλαπλών ρόλων, σε πλατφόρμες 3ης γενιάς δηλαδή, και σήμερα το F-16 που εξακολουθεί να βρίσκεται σε παραγωγή, μπορεί να ενταχθεί στην 4η γενιά.

Εικόνες από ατρακτίδιο εντοπισμού/στοχοποίησης εδάφους τύπου SNIPER.

Θα πρέπει επομένως να έχουμε πάντα υπόψη ότι η κατηγοριοποίηση ενός μαχητικού δεν είναι ΑΠΟΛΥΤΗ. Στις περισσότερες των περιπτώσεων προς το παρόν. Γιατί από την 5η γενιά και μετά, το δεδομένο αυτό αλλάζει… Θα εξηγήσουμε τους λόγους αναλυτικά παρακάτω…

Οι διαφοροποιήσεις της 4ης γενιάς

Θα μπορούσε ίσως να υποστηρίξει κανείς ότι οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των μαχητικών 3ης και 4ης γενιάς δεν είναι σημαντικές και επομένως η τελευταία (4η γενιά), θα έπρεπε να περιλαμβάνει μόνο τα μαχητικά που εξαρχής σχεδιάστηκαν με χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) και κατατάσσονται στην 5η γενιά. ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ όμως κάτι τέτοιο. Γιατί η 4η γενιά πρεσβεύει συγκεκριμένα πράγματα. Τα οποία δεν έχουν όλα τα μαχητικά που είναι ενταγμένα σε αυτή κατ΄ ανάγκη.

Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό των μαχητικών 4ης γενιάς, που προέκυψε πάλι από την συνεχιζόμενη πρόοδο στην τεχνολογία των ηλεκτρονικών και των ηλεκτροοπτικών, είναι αυτό που ονομάζουμε «ενοποίηση δεδομένων». Θα το έχετε ακούσει ως sensor fusion. Και δεν είναι τίποτε άλλο από την συνδυασμένη μέσω ειδικής συμβολογίας και ταυτόχρονη παρουσίαση στον ιπτάμενο, των σημαντικότερων στοιχείων και παραμέτρων που τον ενδιαφέρουν για να επιβιώσει και να ανταπεξέλθει σε μία πολεμική αποστολή. Sensor Fusion επομένως, είναι η παρουσίαση της εικόνας του ραντάρ σε μία οθόνη, συνδυασμένη με στοιχεία ναυτιλίας, ή αποτυπωμένη επάνω σε κινούμενο χάρτη σε συνδυασμό με ενδείξεις-προειδοποιήσεις από το σύστημα αυτοπροστασίας και Η/Π.   

Δύο πιλοτήρια μαχητικών 3ης γενιάς. F-15E (επάνω) και F-16C. Συνδυασμός οθονών απεικόνισης στοιχείων (αρχικά τεχνολογίας CRT και κατόπιν LCD) και κλασσικών αναλογικών οργάνων, μαζί με HUD εξελιγμένο σε βαθμό που το πλήρωμα να μπορεί να πετάξει με ασφάλεια το αεροπλάνο και να στοχοποιήσει μόνο μέσα από αυτό…

Για να λειτουργήσει η φιλοσοφία Sensor Fusion απαιτήθηκαν μεγαλύτερων διαστάσεων οθόνες στο θάλαμο διακυβέρνησης, ψηφιακές αρτηρίες διασύνδεσης (MIL-STD-1553B αρχικά και πλέον οι οπτικών ινών MIL-STD-1773 τα τελευταία χρόνια) των επιμέρους συστημάτων αποστολής και πτήσης με σκοπό την ανταλλαγή και μεταφορά μεγάλου όγκου δεδομένων με μεγάλες ταχύτητες και φυσικά η μόνιμη περίληψη στον εξοπλισμό αποστολής των μαχητικών, συστημάτων λήψης και μετάδοσης δεδομένων και εικόνας Link 16. Στα μαχητικά 4ης γενιάς επομένως, είχαμε ως βασική διαφοροποίηση την αύξηση της επίγνωσης της τακτικής κατάστασης από την πλευρά του ιπταμένου, με παράλληλη περαιτέρω μείωση του φόρτου εργασίας του…

Πιλοτήριο μαχητικού 4ης γενιάς (J-39C Gripen). Αποκλειστικά και μόνο οθόνες απεικόνισης στοιχείων στον πίνακα οργάνων. Μεγαλύτερων διαστάσεων και καλύτερης ευκρίνειας και ανάλυσης. Πλήρης απουσία αναλογικών οργάνων και ευρείας γωνίας HUD. Μέσω sensor fusion όλα τα στοιχεία ελέγχου πτήσεως, ναυτιλίας, κατάστασης συστημάτων και εξέλιξης της αποστολής παρουσιάζονται συνδυαστικά στις τρεις μεγάλες οθόνες και το HUD.

Άλλη φιλοσοφία που χαρακτηρίζει τα μαχητικά 4ης γενιάς, είναι η απόδοση έμφασης στον περιορισμό του ίχνους τους. Ηλεκτρομαγνητικού και υπέρυθρου. Στο πλαίσιο της προσπάθειας που έγινε προς την κατεύθυνση αυτή, υιοθετήθηκαν ως μόνιμος εξοπλισμός αποστολής, καθαρά παθητικοί (χωρίς εκπομπή κανενός είδους ακτινοβολίας δηλαδή) αισθητήρες, /όπως οι διόπτρες νυχτερινής όρασης (NVG-Night Vision Goggles) και οι αισθητήρες IRST (Infra Red Search and Track), ενώ αξιοποιήθηκαν σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό προηγμένα σύνθετα υλικά στην κατασκευή των επιφανειών επικάλυψης των μαχητικών. Με πολλαπλά οφέλη… Περιορισμός βάρους, περιορισμός της αντανάκλασης της προσπίπτουσας ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας μέσω της απορρόφησης μέρους της και του υπέρυθρου (θερμικού) ίχνους, μέσω συντομότερης απαγωγής της θερμότητας που παράγουν οι κινητήρες. Εφαρμόστηκαν επίσης νέες τεχνικές «απόκρυψης» των κινητήρων στο εσωτερικό της ατράκτου και υιοθετήθηκε η ικανότητα supercruise. Δηλαδή η ικανότητα ανάπτυξης υπερηχητικών ταχυτήτων χωρίς τη χρήση μετάκαυσης στους κινητήρες, προς περιορισμό του υπέρυθρου ίχνους με παράλληλη αύξηση των κινηματικών επιδόσεων σε διαδικασίες εκτόξευσης πυραύλων αέρος-αέρος). Τέλος, αξιοποιήθηκαν, έστω και σε μικρό βαθμό, για πρώτη φορά συστήματα μεταβολής της διεύθυνσης του ανύσματος της ώσης (Thrust Vectoring Control Systems) προς αύξηση της ευελιξίας σε όλους τους άξονες κίνησης.

Άλλο ένα σύστημα που χαρακτηρίζει την 4ης γενιά αν και ενσωματώθηκε και σε μαχητικά της 3ης γενιάς, είναι τα συστήματα στοχοποίησης επι κάσκας. Επάνω βλέπουμε το Striker II της ΒΑΕ Systems και κάτω το JHMCS που ενσωματώθηκε στα F-16, F-15 και F-18… Στο 5ης γενιάς F-35 ένα τέτοιο σύστημα έχει αντικαταστήσει πλήρως το κλασικό HUD.

Διαφοροποιήσεις από τα βασικά αυτά χαρακτηριστικά και πάλι υπάρχουν… Δεν έχουν όλα τα μαχητικά 4ης γενιάς, για παράδειγμα, ικανότητα supercruise. Ή δεν διαθέτουν όλα αισθητήρες IRST. Παρά το γεγονός αυτό δεν μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε άλλη γενιά. Το σουηδικό Gripen ας πούμε… Στην αρχική έκδοση παραγωγής του (Α/Β) κατατάσσονταν στα μαχητικά 3ης γενιάς. Στην έκδοση C/D απέκτησε νέες οθόνες απεικόνισης στοιχείων μεγαλύτερων διαστάσεων στο πιλοτήριο, πιστοποιήθηκε για την αξιοποίηση του ατρακτιδίου στοχοποίησης Litening II, απέκτησε φωτισμό εσωτερικό και εξωτερικό συμβατό με τη χρήση NVG και ψηφιακή αρτηρία δεδομένων MIL-STD-1553B με σκοπό φυσικά τη διασύνδεση των συστημάτων του (sensor fusion).

Ικανότητα supercruise δεν υπήρχε. Υπάρχει τώρα στο Gripen E/F, ενώ πέρα από το ραντάρ AESA (ES-05), εγκαταστάθηκε και αισθητήρας IRST, ενιαία οθόνη αφής στον πίνακα οργάνων, πιστοποιήθηκαν νέα όπλα και ατρακτίδια κ.ο.κ. Μαχητικό 4ης γενιάς επομένως, ακριβώς όπως και το Rafale ή οτιδήποτε άλλο…

Εφτά δεκαετίες εξέλιξης και τρεις γενιές μαχητικών για τη σουηδική SAAB… J-29 Tunan (κέντρο κάτω) και J-32 Lansen (αριστερά κάτω) για την 1η γενιά. Το J-32 αν και με ραντάρ απέκτησε σε δεύτερο χρόνο τη δυνατότητα βολής μόνο AIM-9 Sidewinder. Τα 2ης γενιάς J-35 Draken και J-37 Viggen (δεξιά επάνω) διέφεραν ως προς το ότι το τελευταίο ήταν καθαρά πλατφόρμα πολλαπλού ρόλου. Το J-39 συνεχίζει να εξελίσσεται (3η και 4η γενιά) από τότε που ξεκίνησε η παραγωγή του στις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Comments

  1. Εμένα προσωπικά με βοήθησε αυτό το άρθρο. Έχω βέβαια και μερικές απορίες. Θα ήθελα με το επόμενο άρθρο που θα περιλαμβάνει προφανώς τα αεροσκάφη 5ης γενιάς και το πως σχεδιάζονται και τι δυνατότητες θα έχουν τα αεροσκάφη 6ης γενιάς, να γίνει μια αξιολόγηση σχετικά με το τι σημαίνει ΑΚΡΙΒΩΣ η διαφορά αεροσκάφους 3ης με 4ης γενιάς (λόγω της κατοχής της Ε.Α. αεροσκαφών 3ης βασικά γενιάς) και τι σημαίνει ΑΚΡΙΒΩΣ η διαφορά 4ης με 5η γενιά.
    Για παράδειγμα, είναι σωστό αυτό που ισχυρίστηκαν οι Γάλλοι ότι 2 Rafale, έχουν τη δυναμική 6 Mirage? ή ότι οι Γάλλοι με το Rafale αντικατέστησαν 7 διαφορετικούς τύπους αεροσκαφών? (γιατί και αυτό πέραν των δυνατοτήτων, οικονομία κλίμακας είναι αφού είναι μεν ακριβότερο αλλά η δουλειά γίνεται με μικρότερους αριθμούς).
    Επίσης μια άλλη απορία που έχω είναι η εξής: Ένα πολύ αναβαθμισμένο αεροσκάφος 3ης γενιάς (ας πούμε δηλαδή ότι υπάρχει υπερ-εκσυγχρονισμός ενός Mirage), είναι δυνατόν να έχει ίδιες πιθανότητες σε αποστολή με ένα Rafale ή εγγενώς το Rafale λόγω σχεδιασμού και standard συστημάτων, θα υπερτερεί έτσι και αλλιώς από ένα αεροσκάφος 3ης γενιάς?
    Επιπλέον, αυτό που ισχυρίζονται κάποιοι, δηλαδή αναβάθμιση των Mirage-5 και συμπλήρωση του αριθμού τους από κάποιες πηγές, είναι αποτελεσματικό? Τι πιθανότητες δηλαδή θα έχει ένα τέτοιο αεροσκάφος περί το 2030? ή τι πιθανότητες θα έχει έναντι των αισθητήρων και ραντάρ που βελτιώνονται συνεχώς και θα είναι ορατό (τότε) από τότε που σηκώνεται από το αεροδρόμιό του?
    Τέλος θα ήθελα μετά το επόμενο άρθρο να κάνουμε μια κουβέντα και για το F-35, γιατί νομίζω ότι αν το πάρουν οι δίπλα πρέπει να το πάρουμε και εμείς, ενώ αν δεν το πάρουν τελικά, είναι ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ανάγκη να το πάρουμε εμείς (2 μοίρες).

    1. Χωρίσαμε το αφιέρωμα σε Α΄ και Β΄ μέρος για αυτόν ακριβώς το λόγο. Μέχρι και την 4η γενιά καλύψαμε ότι έχει γίνει μέχρι σήμερα… Ή για να ακριβολογούμε, ότι έχει γίνει μέχρι την εμφάνιση και την ένταξη σε υπηρεσία των 5ης γενιάς τακτικών stealth. Στο Β΄μέρος θα ασχοληθούμε με το τι εννοούμε όταν λέμε 5ης γενιάς, σε τι θα διαφέρει η 6η και στο που βρίσκεται η ελληνική Πολεμική Αεροπορία σήμερα και στο τι εναλλακτικές έχει για το μέλλον.

      -Το επισημάναμε και στο αφιέρωμα. ΑΚΡΙΒΗΣ διαχωρισμός μεταξύ γενεών δεν μπορεί να υπάρξει… Αναφερόμαστε πάντα σε σημαντικές διαφοροποιήσεις από πλευράς επιδόσεων, εξοπλισμού αποστολής και δυνατοτήτων μέσω της αξιοποίησης όπλων. Υπό αυτή την έννοια τα Mirage 2000-5Mk.2 για παράδειγμα, όπως και τα F-16 Block 52+ και -52+ Advanced, ενσωματώνουν χαρακτηριστικά 4ης γενιάς, αν και ανήκουν στην 3η. Ποια είναι αυτά τα χαρακτηριστικά; Υπάρχει ικανότητα sensor fusion, μετάδοσης και λήψης δεδομένων, καθώς και ικανότητα αξιοποίησης συστημάτων απεικόνισης και στοχοποίησης επί κάσκας. Το -5Mk.2 για παράδειγμα διαθέτει ραντάρ και σύστημα αυτοπροστασίας (RDY-2 και ICMS 2000Mk.3) που του παρέχουν δυνατότητες ΑΜΕΣΑ συγκρίσιμες με αυτές του Rafale και του Eurofighter σε ρόλους αέρος-αέρος. Ποιών rafale και Eurofighter όμως; Του Rafale που “φορούσε” το παθητικής σάρωσης ραντάρ (PESA) RBE2 και του Eurofighter που “φορούσε” το μηχανικής σάρωσης EC-90 Captor. Καθαρόαιμα 4ης γενιάς και τα δύο… Τα οποία συνεχίζουν να εξελίσσονται αποκτώντας νέα ραντάρ AESA, συστήματα και όπλα (https://defencereview.gr/neo-machitiko-gia-tin-polemiki-aeropor-2/), ενώ η εξέλιξη του -5Mk.2 απλά σταμάτησε, όταν τερματίστηκε και η παραγωγή του το 2006-2007…

      -Τα Block 52+ και -52+ Advanced έχουν την ικανότητα αξιοποίησης του JHMCS για εκτός γραμμής σκόπευσης βολές πυραύλων αέρος-αέρος (off boresight) όπως ο IRIS-T και ο AIM-9X. To πρώτο διαθέτει data link όπως και του -5Mk.2. Διασυνδέει μέχρι τέσσερα αεροσκάφη του ίδιου τύπου. Το δεύτερο (Advanced) διαθέτει Link 16 και θα διέθετε και μεγάλη κεντρική οθόνη 5×7 ιντσών στο κεντρικό τμήμα του πίνακα οργάνων (σαν αυτές που φαίνονται στο πιλοτήριο του Gripen C) αν η LM τότε (2005-2006) δεν επέμενε να μας χρεώσει ένα εκατομμύριο δολάρια επιπλέον ανά αεροσκάφος, προκειμένου να τις αγοράσει και να τις εγκαταστήσει (το είχε κάνει ήδη στα Block 60 των ΗΑΕ και επομένως δεν υπήρχε κόστος διασύνδεσης και δοκιμών…). Στο F-16V θα υπάρχει η μεγάλη κεντρική οθόνη και ραντάρ AESA, APG-83. Tα συστήματα AESA αποτελούν ένα από τα χαρακτηριστικά 5ης γενιάς…

      ΤΙ ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΜΕ ΟΛΑ ΑΥΤΑ; Το γράφουμε και στο κείμενο… Δεν υπάρχουν μαχητικά που ανήκουν σε συγκεκριμένες γενιές σε ότι αφορά την 3η και 4η ιδίως. ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ γενεών που ενσωματώνονται σε αεροσκάφη… Έμμεσα απαντάμε και στην απορία σας λοιπόν. Αν ρίξει κανείς χρήματα σε ένα μαχητικό όπως το Mirage 2000, μπορεί να το καταστήσει εφάμιλλο από πλευράς εξοπλισμού αποστολής με το Rafale. Αυτό που δεν μπορεί να κάνει είναι να πιάσει τις επιδόσεις, την ακτίνα και τη μεταφορική ικανότητα του Rafale σε οπλικό φορτίο… ΕΠΟΜΕΝΩΣ μαχητικά όπως το Mirage 2000-5 ή το Block 52+ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΤΑΘΟΥΝ επιχειρησιακά μέχρι το 2030, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενσωματωθεί σε αυτά τουλάχιστον LINK 16. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο επιμένουμε στην ενίσχυση της δύναμης των Mirage 2000-5 και τον εκσυγχρονισμό των Block 30 και Block 50 στο επίπεδο Block 52+ Advanced. Έτσι τα καθιστούμε πλατφόρμες με πολλά χαρακτηριστικά 4ης γενιάς…

      -Σε ότι αφορά στο F-35 θα πρέπει πάντα να έχετε υπόψη ότι ακόμη και αν αποκτήσουμε δύο Μοίρες, ΔΕΝ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΥΜΕ αποτελεσματική αντιμετώπιση των τουρκικών F-35. Που θα είναι 60, ή 80 ή 100… Χρειαζόμαστε πολυεπίπεδη και απόλυτα αξιόμαχη-σύγχρονη άμυνα. Δηλαδή αποτελεσματικά ΑΣΕΠΕ, μαχητικά εξοπλισμένα με Link 16 που θα μπορούν να λαμβάνουν και να στέλνουν εικόνα και δεδομένα, σύγχρονες μονάδες επιφανείας για το ΠΝ με πραγματικές δυνατότητες αεράμυνας περιοχής και δίκτυο αεράμυνας ΠΛΗΡΩΣ ΔΙΑΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟ, κινητό στο μεγαλύτερο μέρος του και καλά προστατευμένο από παρεμβολές… ΑΝ ΔΕΝ ΦΡΟΝΤΙΣΟΥΜΕ ΝΑ ΤΑ ΣΤΗΣΟΥΜΕ ΟΛΑ ΑΥΤΆ ακόμα και με δύο Μοίρες F-35, δεν έχουμε καμία τύχη…

      1. Αναφορα για επανδρωμενο μαχητικου με ενσωματωμενες τεχνολογιες αιχμης και σε σχεση με τα μελλοντικα 6ης γεννιας αεροσκαφη.

        Το αυτονομης δρασης UCAV loyal wingman της Aυστραλιανης Boeing εχει κατασκευαστει για ελιγμους πολλων g, και οπως εχει γραφει απο τον TYLER ROGOWAY και τον JOSEPH TREVITHICK, με προοπτικη δημιουργιας και επανδρωμενου μαχητικου, αλλα για την ωρα η αποροφηση κονδυλιων στο Αυστραλιανο F-35, αποτελει τροχοπεδη, ενσωματωνει δε, τις νεες τεχνολογιες αιχμης, εχοντας και δυνατοτητα αυτονομης πτησης μεσω προγραμματος τεχνητης νοημοσυνης.

        ….A full-on fighter-like UCAV is also possible, but due to cost and the investment Australia has already made in their growing fleet of F-35s, this seems doubtful at this time. Also, high kinetic performance would mean sacrificing stealth and range, something that makes little sense really. And we know by the features Boeing has shown that this aircraft is designed for fighter-like speed and maneuverability, not extreme stealthiness and long range.…
        Boeing will be able to adapt the technology for foreign customers far easier than developing and building in the United States.
        http://www.thedrive.com/the-war-zone/26656/boeing-will-unveil-this-loyal-wingman-combat-drone-for-australias-air-force-tomorrow

        Boeing Australia is designing and building the Loyal Wingman locally, establishing a sophisticated aerospace design and production capability…..It will carry integrated sensor packages to support intelligence, surveillance and reconnaissance (ISR) missions and electronic warfare (EW), and has an internal weapons bay that eventually could be armed with standoff weapons and precision bombs….Loyal Wingman will allow Australia to effectively exploit future air combat technology developments coming out of US programs like the US Air Force’s penetrating counter-air and the US Navy’s ‘F/A-XX’ (formerly known as ‘sixth-generation fighter’ projects), which will be based heavily on manned–unmanned teaming technologies. …..
        ….Loyal Wingman was the biggest story coming out of Avalon, and it may even surpass the F-35’s blazing performance in the skies as the cutting edge of future Australian airpower.
        https://www.aspistrategist.org.au/loyal-wingman-to-take-australias-airpower-into-the-next-era/

        ==============

        ….Wingman may also be able to carry missiles or bombs at some point in the future. Boeing hopes to sell the planes to customers around the world, though for now it remains a prototype design….Can fly with or without a manned partner….. also capable of withstanding higher g-forces and has high-powered computers that can process large amounts of data quickly…..
        https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-6752787/Boeing-unveils-38ft-long-autonomous-Loyal-Wingman-fighter-jet-uses-AI-fly-alongside-pilots.html

        ————
        Η αποψη μου , ειναι οτι επρεπε ηδη να εχουμε μπει σε συζητησεις συμπαραγωγης, οχι μονο αγορας.

        Οι Ευρωπαιοι διαβουλευονται ακομη…( οι δε Αμερικανοι θελουν να αποσβεσουν το F-35, ενω το ucav που κατασκευαζουν στις ΗΠΑ δεν δρουν αυτονομα, αλλα απαιτουν ειτε F35, f22 ειτε αναβαθμισμενα f18 κλπ δηλαδη μπορει πχ το Valkyrie της Kratos να εχει μονο $2-3 εκατομ σε σχεση με το 8-10 εκατομ. Loyal Wingman της Αυστραλιανης Boeing, αλλα δεν μπορει να δρα αυτονομα αλλα μονο συνεργατικα==> κατα τη γνωμη μου το Loyal Wingman της Αυστραλιανης Boeing δεν εχει συναγωνισμο)

        Ενα προγραμμα αναπτυξης μαζι με την Boeing Αυστραλια του ucav αλλα και επανδρωμενης εκδοσης του αεροσκαφους, θα ηταν πιστευω η σωστη κινηση, με εφικτο κοστος.

        To UCAV loyal wingman της Aυστραλιανης Boeing τοοποιο μπορει να λειτουργει και αυτονομα) θα πωλειται $8-10 million αμερικανικα δολλαρια, ενω το κοστος αναπτυξης της Αυστραλιανης κυβερνησης ηταν A$40 million ($28.53M δολλαρια ΗΠΑ) . https://defpost.com/u-s-air-forces-kratos-xq-58a-valkyrie-uav-demonstrator-conducts-maiden-flight/

        Μια επανδρωμενη εκδοση θα στοιχισει βεβαια περισσοτερα. Αν χρειαζοταν η Ελλαδα να συνεργαζοταν και με τη Saab (η οποια ηδη συνεργαζεται με την Boeing στις ΗΠΑ) τοτε θα ειχαμε ενα επανδρωμενο σκαφος (το οποιο ηδη εχει χαρακτηριστει) υπερευελικτο (στα πτητικα χαρακτηριστικα), με ενσωματωμενες συχρονες τεχνολογιες και με αναπτυξη απο χωρες που ασχολουνται σοβαρα, σε ενα πολυ καλο κοστος και συνεργασια με τη Boeing, η οποια μπορει να παρεχει προσβαση σε κινητηρες κλπ απο την Αμερικανικη αγορα. Το σεναριο αναπτυξης της επανδρωμενης εκδοσης θα επρεπε να εξεταστει και διερευνηθει αμεσα, εφοσον σε 1 χρονο απο σημερα το Loyal Wingman της Boeing θα ειναι ετοιμο και ειναι πιστευω ραμμενο για το δικο μας πορτοφολι και αναγκες.

        —->Loyal Wingman will allow Australia to effectively exploit future air combat technology developments coming out of US programs like the US Air Force’s penetrating counter-air and the US Navy’s ‘F/A-XX’ (formerly known as ‘sixth-generation fighter’ projects), which will be based heavily on manned–unmanned teaming technologies.
        Advocates of a ban on lethal autonomous weapons (LAWs) are sure to challenge this project. Australia must resist calls for projects like Loyal Wingman to be cancelled on ethical or legal grounds. The platforms will depend on trusted autonomy, with humans ‘on the loop’, and any use of force will be made with human oversight. Unlike our adversaries who don’t need to adhere to legal and ethical constraints on LAWs, Western liberal democracies will always need to operate systems like Loyal Wingman with the laws of armed conflict in mind.

        Finally, there are the defence industry and export benefits. Boeing Australia is designing and building the Loyal Wingman locally, establishing a sophisticated aerospace design and production capability. This could see Australia energise a new sector of its defence industry, complementing shipbuilding and other high-technology sectors. It would add to our defence export portfolio to key allies, including the Five Eyes countries. It would establish Australia as the leader in a global supply and support chain for Loyal Wingman operators around the world.

        Loyal Wingman was the biggest story coming out of Avalon, and it may even surpass the F-35’s blazing performance in the skies as the cutting edge of future Australian airpower.

        https://www.aspistrategist.org.au/loyal-wingman-to-take-australias-airpower-into-the-next-era/

        Απο αυτα που διαβαζω ειναι η καταλληλοτερη περιπτωση για μας, σε 1 χρονο το αυτονομης αλλα και συνεργατικης δρασης ucav θα ειναι ετοιμο, εχει υπερευλιξια πτητικη, διαθετει τεχνολογια αιχμης, ενω και το θεμα επανδρωμενης εκδοσης ειναι εξαιρετικα ενδιαφερων, και ο βασικος λογος που το αναφερω εδω.
        Μακαρι να ασχοληθουμε με το εν λογω αεροσκαφος της Βoeing.

        ——————

        1. Εξαιρετικά ενδιαφέροντα τα στοιχεία που παραθέτετε… Ήδη συλέγουμε πληροφορίες για την δημιουργία ενός αφιερώματος, ΑΛΛΑ…. Οφείλω να ομολογήσω ότι είναι εξαιρετικά δύσκιολο να καλυφθεί συνολικά ο χώρος των UAV/UCAV και των σχετικών εξελίξεων. Είναι πραγματικά πολλές και σημαντικές σε όλο τον κόσμο και εμείς ΠΟΛΥ ΠΙΣΩ. Υποσχόμαστε ότι θα επανέλθουμε στο θέμα, αφού καλύψουμε πρώτα την 5η και 6η γενιά επανδρωμένων μαχητικών. Γιατί μέσω αυτών θα προκύψει και η συνεργιστική δυνατότητα πλήρης, και όχι αποσπασματική. Είπαμε… Τα σχόλια και οι παρατηρήσεις σας είναι τροφή για σκέψη και διερεύνηση. Πράγματα που δυστυχώς δεν μπορούμε να περιμένουμε από την Πολιτεία.

        2. Μια απορια. Το loyal wingman έχει την εισαγωγή αέρα στην πάνω μεριά του αεροσκάφους, εκεί ακριβώς που θα έπρεπε να μπει το κόκπιτ σε ενδεχόμενη επανδρωμένη έκδοση. Άρα ή δε γίνεται ή θα πρέπει να επανασχεδιαστεί μια επανδρωμένη έκδοση του συγκεκριμένου;

          1. Σωστές οι παρατηρήσεις όλων. Αλλά το θέμα των μη επανδρωμένων είναι ξεχωριστό όπως λέει και ο κ. Νικήτας. Γι’ αυτό και εγώ στο δεύτερό μου post το αναφέρω για μετέπειτα συζήτηση. Πρέπει όμως να γραφτούν και μερικές απόψεις απ’ αυτών σε άλλη συζήτηση. Ιδίως από την πρόθεση (εάν είναι ακριβής) την μεθεπομένη 10ετία, το 70% περίπου των α/φ που θα πετούν, να είναι μη επανδρωμένα.
            Και όχι μόνο. Ήδη μη επανδρωμένα μπορούν να περιπολούν στη θάλασσα, να διεξάγουν μεγάλο μέρος του ναρκοπολέμου, ενώ εμφανίζονται και αρκετές λύσεις για την ξηρά με εντυπωσιακότερη το μη επανδρωμένο Patria (δηλ. όχι μόνο για περιπολίες αλλά και για αποστολές).
            Δυστυχώς τα άρθρα δεν είναι ….βιβλία, ώστε να συμπεριληφθούν τα πάντα. Αλλά ένα ένα θέμα με τη σειρά τους και χωρίς βιασύνες θα μπορούσαμε εδώ πράγματι να τα εξετάσουμε.

          2. Αυτο της Aυστραλιανης Boeing Loyal Wingman εχει τις εισαγωγες στο πλαι.
            https://www.boeing.com.au

            Αυτο της Aμερικανικης Κratos XQ-58 Valkyrie το εχει την εισαγωγη πανω, https://en.wikipedia.org/wiki/Kratos_XQ-58_Valkyrie
            οπως πανω εχει την εισαγωγη και της Boeing MQ-25 Stingray το https://en.wikipedia.org/wiki/Boeing_MQ-25_Stingray

            Για να σας δωσω να καταλαβαιτε, διοτι πιθανων το μπερδεμα ξεκινα με τον ορο Wingman που χρησιμοποιουν ολα τα παραπανω, και δινει την εντυπωση οτι αφορα καποιο συγκεκριμενο, ενω προκειται περι κατηγοριοποιησεως.

            To Aμερικανικο Πενταγωνο απαιτησε μια κατηγορια μη επανδρωμενων αεροσκαφων ‘συνεργατικων=συνεργαζομενων με αλλες πλατφορμες’ και αυτη η κατηγοριθα αεροσκαφων ονομαζεται wingman.

            Η Αυστραλιανη Boeing το πηγε παραπερα, σχεδιασε ενα υπερευελικτο αεροσκαφος, το οποιο μπορει να δρα και αυτονομα με χρηση τεχνητης νοημοσυνης. Η σχεδιαση του ισως να ειναι λιγοτερο stealth απο αυτα που εχουν την εισαγωγη πανω, αλλα εχοντας υπερευελιξια μπορει να γινει και πλατφορμα για ενα επανδρωμενο αεροσκαφος. (Ισως σε μεγαλυτερες διαστασεις, με κινητηρες οχι σαν αυτους του ucav το κοστος θα αυξηθει, αλλα θα μιλαμε και για μια κλασση αεροσκαφων εκπληκτικη απο την Αυστραλια. Γιαυτο και οι ιδιοι οι Αυστραλοι ειναι καπως φειδωλοι στις δηλωσεις, διοτι φοβουνται οτι το σκαφος και η πλατφορμα που εχουν δημιουργησει θα ειναι ανταγωνιστικη σε ‘προιοντα’ οπως το f-35 > αλλα και ισως και της ιδιας της Boeing> και απο τα λεγομενα τους ειναι αρκετα συγκρατημενοι, οπως παρουσιασα :

            Advocates of a ban on lethal autonomous weapons (LAWs) are sure to challenge this project. Australia must resist calls for projects like Loyal Wingman to be cancelled on ethical or legal grounds. The platforms will depend on trusted autonomy, with humans ‘on the loop’, and any use of force will be made with human oversight. Unlike our adversaries who don’t need to adhere to legal and ethical constraints on LAWs, Western liberal democracies will always need to operate systems like Loyal Wingman with the laws of armed conflict in mind.

            ——————-

            Η αποψη μου : οσο αφορα εμας επρεπε ηδη να εχουμε διερευνησει το θεμα και στειλει κλιμακιο στην Αυστραλια και να συζητουμε εκτος των αλλων για επανδρωμενη εκδοση-και πιθανοτητες συμπαραγωγης.
            Πιστευω πως για τη δικη μας περιπτωση και πορτοφολι ειναι το καλυτερο συστημα.
            ———-

  2. Κατ’ αρχήν ευχαριστώ για το χρόνο σας.
    Κατάλαβα αρκετά πράγματα (και με τις διευκρινήσεις) που είχα κάπως συγκεχυμένα (να πω την αλήθεια) στο μυαλό μου.
    Κάποια περισσότερα καλύτερα να τα πούμε μετά το επόμενο άρθρο.
    Προς το παρόν κρατώ το ότι, εάν αναβαθμίσουμε όπως πρέπει τα α/φ που έχουμε, μέχρι τα μαχητικά 5ης γενιάς (γιατί εκεί αρχίσουν να αλλάζουν τα πράγματα και οι προδιαγραφές κατά πολύ) μπορούμε να είμαστε πλήρως ανταγωνιστικοί.
    Σωστά επισημαίνετε και εγώ επίτηδες δεν ανάφερα (το άφησα για επόμενη φορά), και κάποιες άλλες παραμέτρους, όπως των αισθητήρων, των ραντάρ, των α/φ Έγκαιρης προειδοποίησης, ελέγχου, ηλ. πολέμου και παρεμβολών, των μη επανδρωμένων κ.λπ. που παίζουν και αυτά ρόλο στις επιχειρήσεις.

  3. @ Παύλος. Πολύ ενδιαφέρον. Διαβάζω ότι η πρώτη πτήση του αυστραλιανού μοντέλου είναι προγραμματισμένη για το 2020. Ας παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του προγράμματος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *