Το πολεμικό ναυτικό περνάει σιγά σιγά σε νέα εποχή αφήνοντας πίσω τους παλαιούς αμερικάνικους αντιπλοϊκούς πυραύλους RGM-84 Harpoon. Η κίνηση αυτή έχει ξεκινήσει ήδη από την επιλογή των γαλλικών Exocet Block IIIc για όλες τις νέες κύριες μονάδες επιφανείας αλλά όπως φαίνεται και άλλες επιλογές θα γίνουν διαθέσιμες τόσο για τα πλοία επιφανείας όσο και για τις νέες επάκτιες συστοιχίες του Θόλου. Ό περίφημος θόλος που πρόκειται να δημιουργηθεί και να καλύπτει ολόκληρη την ελληνική επικράτεια δεν αφορά μόνο αεροπορικές απειλές αλλά και απειλές από τη θάλασσα που θα προσπαθήσουν να πραγματοποιήσουν ναυτικό αποκλεισμό ή αποβατική ενέργεια. Για το λόγο αυτό υπάρχει και πρόβλεψη για την αναβάθμιση της παράκτιας (πυροβολικό) αλλά και υπεράκτιας άμυνας (πυροβολαρχίες αντιπλοϊκών πυραύλων).

Τη μεγαλύτερη κάλυψη σε αυτό το πεδίο την προσφέρουν οι αντιπλοϊκοί πύραυλοι οι οποίοι εκτοξευόμενοι από την ξηρά μπορούν να δημιουργήσουν άρνηση περιοχής σε απόσταση έως ή και ακόμη μεγαλύτερη των 200 χιλιομέτρων. Στο δυτικό οπλοστάσιο υπάρχουν αρκετές σύγχρονες λύσεις οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν στην αμυντική διάταξη της χώρας απέναντι σε σύγχρονες απειλές. Αν και δεν υπάρχουν πληροφορίες για τον αριθμό ή τον τύπο των βλημάτων / πυροβολαρχιών προς απόκτηση η Ευρωπαϊκή αγορά προσφέρει πλήθος σύγχρονων λύσεων τα οποία θα μπορούσαν να αποκτηθούν στο πλαίσιο των κονδυλίων επανεξοπλισμού των χωρών της ΕΕ.

MBDA ΜΜ-40 Block IIIc Exocet

Ίσως ο πιο γνωστός αντιπλοϊκός πύραυλος σε υπηρεσία λόγω της επιχειρησιακής χρήσης και επιτυχίας προσβολής των στόχων κατά των οποίων εβλήθηκε. Το πρώτο μοντέλο ΜΜ38 του πυραύλου πρωτοεμφανίστηκε το 1975 από την τότε γαλλική Aerospatiale. Σήμερα ο Exocet κατασκεύαζεται από τη MBDA France και η πιο σύγχρονη έκδοση του πυραύλου είναι ο MM40 Block 3c. Ο πύραυλος διατείθεται σε τρεις υποεκδόσεις, ο ΑΜ39 για μεταφορά από αεροσκάφη, ο SM39 για μεταφορά από υποβρύχια και ο ΜΜ40 για μεταφορά από πλοία επιφανείας και για χρήση από συστοιχίες παράκτιας άμυνας. Ο πύραυλος έχει μήκος 6 μέτρα, διάμετρο 34,8 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,35 μέτρα και βάρος 780 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 165 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,93 μαχ. Το τελευταίο μοντέλο MM40 Block 3c ουσιαστικά διατηρεί όλα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του μοντέλου Block 3 που είναι αυξημένο βεληνεκές στα 200 χλμ περίπου, ναυτιλία με waypoints μέσω χρήσης υβριδικού INS/GPS, μανούβρες αποφυγής αντιβληματικής άμυνας με χρήση μανούβρων υψηλών επιταχύνσεων g κατά την τελική φάση της επίθεσης και τέλος δυνατότητα προσβολής παράκτιων στόχων. Το c σε σχέση με το απλό block 3 υποδηλώνει ότι ο ερευνητής ραντάρ του πυραύλου είναι ψηφιακός. Είναι ένας νέος ερευνητής ψηφιακής ραδιοσυχνότητας (RF) από την Thales, που ονομάζεται συνεκτική επεξεργασία ραντάρ. Η νέα τεχνολογία επιτρέπει στον ερευνητή να παρατηρεί μικρότερες διαφορές στην ταχύτητα σε σύγκριση με την αναλογική τεχνολογία, παρέχοντας «λιγότερες παρεμβολές και οφέλη σήματος/θορύβου». Αυτό σημαίνει ότι είναι λιγότερο επιρρεπής σε παρεμβολές και μπορεί να αναγνωρίσει έναν στόχο μέσα σε μια ομάδα.

Θα μπορούσε επίσης να πλήξει έναν στόχο σε μια συγκεκριμένη περιοχή, μια ικανότητα που διαθέτουν νεότεροι πύραυλοι εξοπλισμένοι με ανιχνευτή υπέρυθρης ακτινοβολίας, όπως οι Lockheed Martin LRASM και Kongsberg NSM.

Το Πολεμικό Ναυτικό διαθέτει ήδη δύο πυροβολαρχίες του τύπου, οποίες αγοράστηκαν το 1991, με πύραυλους ΜΜ-40 Block 1 και μέγιστη εμβέλεια στα 70 χιλιόμετρα περίπου. Τα συστήματα αυτά είναι ήδη 35 χρόνια σε ελληνική υπηρεσία και ανεξάρτητα με το πρόγραμμα απόκτησης νέων πυροβολαρχιών ίδιου ή άλλου τύπου, το πολεμικό ναυτικό θα πρέπει να προχωρήσει σε αναβάθμιση των συγκεκριμένων συστημάτων και συμπλήρωση του εξοπλισμού με επιπλέον μονάδες εκτόξευσης και τελευταίας γενιάς Exocet. Μία τυπική πυροβολαρχία αποτελείται από μία κινητή μονάδα αισθητήρων, μία μονάδα ελέγχου πυρός και τρεις μονάδες πυρός με τέσσερις πύραυλους έκαστη.

KONGSBERG – NSM (Naval Strike Missile

Ο νορβηγικός πύραυλος της Kongsberg Defense μπήκε σε υπηρεσία το 2012. Ο πύραυλος σε αντιδιαστολή με τους Exocet και Harpoon, διαθέτει μόνο έκδοση εκτοξευόμενη από εξέδρες επιφανείας όπως είναι οι μονάδες του ναυτικού και οι παράκτιες συστοιχίες και αεροεκτοξευόμενη έκδοση. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,96 μέτρα, πλάτος 70 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,36 μέτρα και βάρος 400 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 120 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,93 μαχ.

Ο υπερσύγχρονος σχεδιασμός και η χρήση σύνθετων υλικών έχει ως στόχο να δώσει στον πύραυλο εξελιγμένες δυνατότητες stealth. Ο NSM έχει σχεδιαστεί για παράκτια ύδατα καθώς και για σενάρια ανοιχτής θάλασσας. Η χρήση μιας κεφαλής εκτόξευσης/θρυμματισμού 120 κιλών από κράμα τιτανίου υψηλής αντοχής από την TDW είναι σύμφωνη με τη μοντέρνα ελαφριά σχεδίαση. Η εκκίνηση της κεφαλής γίνεται με μια Προγραμματιζόμενη Έξυπνη Ασφάλεια Πολλαπλών Χρήσεων με ανίχνευση κενού που έχει σχεδιαστεί για τη βελτιστοποίηση της επίδρασης έναντι σκληρών στόχων.

Όπως και ο προκάτοχός του Penguin, το NSM είναι σε θέση να πετάει πάνω και γύρω από χερσαίες μάζες, να ταξιδεύει σε λειτουργία sea skimming και στη συνέχεια να κάνει τυχαίους ελιγμούς στην τερματική φάση, καθιστώντας δυσκολότερο να βληθεί από τα αντίμετρα του εχθρού.

Το NSM έχει επιλέξιμο σημείο στόχευσης στον στόχο και έχει αποδείξει ότι χτυπά τον στόχο με μεγάλη ακρίβεια. Αυτή η δυνατότητα επιτρέπει την επιλογή του αποτελέσματος ελεγχόμενης καταστροφής, που κυμαίνεται από τη μέγιστη ζημιά έως την ελεγχόμενη/ελάχιστη ζημιά. Η ακρίβεια του τερματικού έχει αποδειχθεί σε λιγότερο από 2 πόδια (απόσταση μεταξύ του σημείου στόχου και του πραγματικού σημείου χτυπήματος). Επίσης έχει τη δυνατότητα πλήγματος σε στόχους στην ξηρά.

Μια επάκτια πυροβολαρχία NSM CDS αποτελείται από τα εξής στοιχεία:

• Το Κέντρο Ελέγχου Πυρός (FCC) που παρέχει έλεγχο πυρός και Διαχείριση Μάχης, Διοίκηση, Ελέγχο, Επικοινωνία, Υπολογιστές και Πληροφορίες (BMC4I)

• Η μονάδα πυρός εκτοξευτή πυραύλων ναυτικής κρούσης, με τέσσεις NSM φερόμενους σε ισάριθμα κάνιστρα. Έως τρεις μον’αδες πυρός μπορούν να ενσωματωθούν σε κάθε (FCC)

• Ραντάρ θαλάσσιας επιτήρησης και παρακολούθησης – επιλογή από τον πελάτη (προαιρετικό)

Διαθέτει μοναδικά χαρακτηριστικά με αρχιτεκτονική που βασίζεται στο δίκτυο και επιτρέπει πολλαπλές ταυτόχρονες εμπλοκές και στόχευση πέρα ​​από τον ορίζοντα (OTH). Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρλια, το σύστημα μπορεί να ενσωματωθεί και να προσαρμοστεί στα υπάρχοντα όπλα και τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου μιας χώρας. Αυτό επεκτείνει την αμυνόμενη περιοχή και ενισχύει τη συνολική μαχητική ικανότητα. Έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί σε ένα προηγμένο δίκτυο πραγματικού χρόνου με δυνατότητα plug & fight. Οι κύριοι βασικοί κόμβοι στο δίκτυο είναι τα FCC, στα οποία μπορεί να ενσωματωθεί οποιοσδήποτε αισθητήρας ή εκτοξευτής. Το δίκτυο έως και 4 FCC δημιουργεί μια ενιαία ολοκληρωμένη εικόνα ναυτικής δραστηριότητας που επιτρέπει και ενισχύει την επίγνωση της κατάστασης μέσω της ανταλλαγής δεδομένων.

Κάθε ένα από τα FCC μπορεί, όταν εξουσιοδοτηθεί, να εμπλακεί τοπικά σε έως και 12 διαφορετικούς στόχους ή να χρησιμοποιήσει έως και 12 πυραύλους εναντίον του ίδιου στόχου σε μια ομοβροντία. Μέσω ενός καθορισμένου FCC στο δίκτυο, είναι δυνατός ο σχεδιασμός και ο έλεγχος έως και 48 εμπλοκών NSΜ ταυτόχρονα εναντίον 48 διαφορετικών στόχων. Το σύστημα έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει δεδομένα στόχου από το οργανικό ραντάρ θαλάσσιας επιτήρησης ή μέσω εξωτερικών πηγών σε συνδέσμους δεδομένων ή πρωτόκολλα μηνυμάτων διεπαφής, όπως JREAP, Link 11A & B, Link 16 και Asterix.

SAAB RBS-15 Mk3/Mk4 Gugnir

Ο Σουηδικός πύραυλος της SAAB πρωτομπήκε σε υπηρεσία το 1985. Ο πύραυλος διαθέτει έκδοση εκτοξευόμενη από εξέδρες επιφανείας όπως είναι οι μονάδες του ναυτικού και οι παράκτιες συστοιχίες και αεροεκτοξευόμενη έκδοση. Ο πύραυλος έχει μήκος 4,35 μέτρα, διάμετρο 50 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,4 μέτρα και βάρος 600 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 200 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,9 μαχ. Η τελευταία του έκδοση μπήκε σε υπηρεσία το 2017. Το σύστημα καθοδήγησης είναι GPS/INS με ραντάρ προσκτησης στόχου που δουλεύει στη μπαντα J που ενεργοποιείται στην τελική φάση της πτήσης. Στην έκδοση Mk3 ο πύραυλος έχει 200 χλμ εμβέλεια η οποία αυξάνεται στα 300 χλμ στην έκδοση Mk4. Σύμφωνα με την SAAB τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι

1. Κορυφαία ικανότητα ECCM
2. Εξαιρετική απόδοση σε παράκτιο περιβάλλον
3. Δυνατότητα πτήσης και επιχειρήσεων ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών
4. Εξελιγμένη διάκριση και επιλογή στόχων
5. Ασυναγώνιστη ικανότητα πολύ χαμηλής πτήσης (sea skimming)
6. Εξαιρετικά ευέλικτη τροχιά με πολλαπλά 3D waypoints
7. Έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει ένα ευρύ φάσμα στόχων στη θάλασσα και στη στεριά
8. Έχει αρθρωτό σχεδιασμό που επιτρέπει μελλοντικές αναβαθμίσεις

Μία επάκτια πυροβολαρχία αποτελείται από ένα κέντρο ελέγχου πυρός και τρεις μονάδες πυρός με τέσσερις πύραυλους έκαστη.

Το άρθρο Η νέα εποχή αντιπλοϊκών πυραύλων για το Πολεμικό Ναυτικό-Η διάδοχος επιλογή μετά τους Harpoon δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Γεννημένος από μια κοινή προσπάθεια Ινδίας–Ρωσίας, ο BrahMos είναι μια οικογένεια υπερηχητικών πυραύλων cruise που έχει γίνει η ραχοκοκαλιά της ικανότητας συμβατικού πλήγματος της Ινδίας στη θάλασσα, στην ξηρά, κάτω από την επιφάνεια και από τον αέρα. Αυτό που ξεκίνησε ως έργο προσαρμογής ενός ρωσικού πυραύλου κατά πλοίων σε ένα σύγχρονο υπερηχητικό όπλο cruise έχει εξελιχθεί σε πρόγραμμα με πολλές εκδόσεις, φιλοδοξίες εξαγωγών και προσπάθειες να αγγίξει ακόμη και υπερυπερηχητικές ταχύτητες.

Η BrahMos Aerospace Private Limited ιδρύθηκε το 1998 ως κοινοπραξία μεταξύ του Οργανισμού Έρευνας και Ανάπτυξης Άμυνας της Ινδίας (DRDO) και της ρωσικής NPO Mashinostroyenia. Το όνομα συνδυάζει τα ποτάμια Μπραχμαπούτρα και Μόσχα (Μόσκβα) για να συμβολίσει τη διμερή συνεργασία. Στόχος ήταν η δημιουργία ενός εξαιρετικά ικανού υπερηχητικού πυραύλου cruise, βασισμένου στον ρωσικό P-800 Oniks/Yakhont, αλλά προσαρμοσμένου στις ινδικές ανάγκες και με ενσωματωμένα εγχώρια υποσυστήματα με την πάροδο του χρόνου. Η ανάπτυξη και οι πρώτες δοκιμές ξεκίνησαν στα τέλη της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 2000, με τις επιχειρησιακές εντάξεις να ακολουθούν σταδιακά την επόμενη εικοσαετία.

Ο BrahMos είναι ένας πύραυλος cruise με πρόωση δύο σταδίων ramjet. Ένας ενισχυτής στερεού καυσίμου (booster) παρέχει την αρχική επιτάχυνση, και στη συνέχεια αναλαμβάνει ένας ramjet υγρού καυσίμου για να διατηρήσει την υψηλή υπερηχητική ταχύτητα (συνήθως Mach 2,5–3). Η μεγάλη ταχύτητα πλεύσης μειώνει τον χρόνο αντίδρασης του αντιπάλου και δυσκολεύει την αναχαίτιση από συστήματα αντιαεροπορικής και αντιβληματικής άμυνας. Ο BrahMos είναι ένα όπλο «fire-and-forget», με προηγμένο αδρανειακό σύστημα πλοήγησης, υποβοηθούμενο από δορυφορική πλοήγηση και ενεργό ραντάρ στην τερματική φάση για επίτευξη υψηλής ακρίβειας εναντίον στόχων στη θάλασσα και στη ξηρά.

Βασικά επιχειρησιακά χαρακτηριστικά

Τα τρία στοιχεία που εξηγούν την επιχειρησιακή ευελιξία του BrahMos είναι:

1. Μεγάλη ταχύτητα — Mach 2,5–3, πολύ υψηλότερη από τους υποηχητικούς πυραύλους cruise.
2. Πολλαπλές πλατφόρμες εκτόξευσης — εκδόσεις για χερσαία οχήματα, πλοία, υποβρύχια και αεροσκάφη.
3. Πτήση χαμηλού ύψους και ελιγμοί — δυνατότητα προσέγγισης σε πολύ χαμηλά ύψη (sea-skimming) με τερματικούς ελιγμούς για αποφυγή αναχαίτισης.

Ο αρχικός πύραυλος BrahMos έχει μήκος 8,4 μέτρα, διάμετρο 0,6 μέτρα και βάρος τρεις τόνους. Η αεροεκτοξευόμενη έκδοση BrahMos Α έχει τις ίδιες διαστάσεις αλλά το το βάρος του πυραύλου πέφτει στους 2,5 τόνους. Η κεφαλή του πυραύλου είναι βάρους 200-300 κιλά ενώ δύνατι να φέρει και πυρηνική κεφαλή. Ο BrahMos-NG (New Generation) ή BrahMos-MA είναι μια πιο κοντή έκδοση που βασίζεται στο υπάρχον σύστημα BrahMos. Ένα μοντέλο της νέας παραλλαγής αποκαλύφθηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2013, στους εορτασμούς της 15ης επετείου της BrahMos Corporation. Θα διατηρεί βεληνεκές 290 χλμ. και ταχύτητα Mach 3,5, αλλά θα ζυγίζει περίπου 1,5 τόνο, με μήκος 6 μέτρα και διάμετρο 50 cm, καθιστώντας τον 50% ελαφρύτερο και τρία μέτρα μικρότερο από τον προκάτοχό του. Η πρώτη δοκιμαστική πτήση αναμενόταν να πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2024, μέχρι το τέλος του 2025. Το BrahMos-NG θα έχει μικρότερη διατομή ραντάρ (RCS) σε σύγκριση με τον προκάτοχό του, καθιστώντας πιο δύσκολο για τα συστήματα αεράμυνας να ανιχνεύσουν και να εμπλακούν στον στόχο. Το BrahMos-NG θα έχει παραλλαγές που εκτοξεύονται από αέρος και υποβρύχιο με τορπιλοσωλήνα/VLS. Ο πύραυλος έχει χαρακτηριστεί ως BrahMos-M, BrahMos-NG και BrahMos-MA με την πάροδο των ετών. Επιπλέον, ο BrahMos-NG θα διαθέτει ραντάρ AESA αντί για αυτό με μηχανική σάρωση του BrahMos. Η δημόσια δηλωμένη εμβέλεια των εξαγωγικών εκδόσεων είναι έως 290–300 χλμ., λόγω καθεστώτος ελέγχου τεχνολογίας και πολιτικής εξαγωγών. Για εγχώριες εκδόσεις έχουν αναφερθεί μεγαλύτερες εμβέλειες της τάξης των 800-900 χιλιομέτρων.

Εκδόσεις και ανάπτυξη

• Χερσαία έκδοση: Αυτοκινούμενοι εκτοξευτές (TEL) για τον στρατό και την παράκτια άμυνα που φέρουν τρεις πυραύλους έτοιμους για εκτόξευση.
• Ναυτική έκδοση: Κάθετοι ή κεκλιμένοι εκτοξευτές σε πλοία του Ινδικού Ναυτικού.
• Υποβρύχια εκτοξευόμενη έκδοση: Κάθετοι εκτοξευτές από καταδυμένο υποβρύχιο.
• Αεροεκτοξευόμενη έκδοση (BrahMos–A): Ελαφρύτερη έκδοση για αεροσκάφη όπως το Su-30MKI.
• BrahMos–ER και BrahMos–NG: Εκδόσεις με αυξημένη εμβέλεια και μειωμένο μέγεθος/βάρος για περισσότερες πλατφόρμες.

Ο BrahMos προορίζεται για πλήγματα υψηλής ακρίβειας σε πλοία, παράκτιες εγκαταστάσεις, αεροδρόμια και κέντρα διοίκησης. Η καθοδήγηση περιλαμβάνει INS, δορυφορική πλοήγηση και ενεργό/παθητικό αισθητήρα στην τελική φάση, επιτυγχάνοντας μικρό CEP.

Αυξημένη εμβέλεια και μελλοντικές δυνατότητες

1. Εκτεταμένη εμβέλεια / NG: Εκδόσεις για την Ινδία με εμβέλεια έως 800+ χλμ. και μικρότερες διαστάσεις για περισσότερες πλατφόρμες.
2. BrahMos–II (υπερϋπερηχητικός): Σχέδια για πύραυλο cruise με scramjet και ταχύτητες Mach 5+, με μεγάλες τεχνικές προκλήσεις και χρονοκαθυστερήσεις.

• Πρόωση: Από ramjet σε scramjet απαιτεί πολύπλοκη μετάβαση και καύση σε υψηλές ταχύτητες.
• Θερμική αντοχή: Ταχύτητες Mach 5+ δημιουργούν ακραία θέρμανση.
• Καθοδήγηση: Τα αισθητήρια πρέπει να λειτουργούν παρά το θερμικό και πλάσμα περιβάλλον.
• Συνεργασία Ινδίας–Ρωσίας: Εξαρτάται από την πολιτική βούληση και τους περιορισμούς εξαγωγών.

Ο BrahMos αποτελεί επιτυχημένο παράδειγμα διεθνούς συνεργασίας στην ανάπτυξη προηγμένων πυραύλων. Το μέλλον πιθανότατα θα φέρει βελτιώσεις στην υπάρχουσα οικογένεια και σταδιακή πρόοδο προς τις υπερυπερηχητικές δυνατότητες. Ο BrahMos ενισχύει την ικανότητα αποτροπής της Ινδίας και την A2/AD στρατηγική στον Ινδικό Ωκεανό. Η ταχύτητα, η ακρίβεια και η ευελιξία πλατφορμών τον καθιστούν σημαντικό εργαλείο θαλάσσιας άρνησης περιοχής. Οι υπερυπερηχητικές εκδόσεις, εάν υλοποιηθούν, θα μειώσουν περαιτέρω τον χρόνο αντίδρασης των αντιπάλων.

Το άρθρο BrahMos, το υπερηχητικό «δόρυ» Ινδίας-Ρωσίας: Σχεδίαση, εξέλιξη, εκδόσεις και προοπτικές δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενες αναρτήσεις μας ο αντιπλοϊκός πύραυλος είναι το κύριο μέσο προσβολής αντίπαλων ναυτικών μονάδων σε μεγάλες αποστάσεις με μεγάλη ισχύ και ακρίβεια. Στον σύγχρονο ναυτικό πόλεμο σε μια πιθανή αντιπαράθεση δύο στόλων οι αντιπλοϊκοί πύραυλοι θα έχουν τον πρώτο λόγο από τη στιγμή που ένας τέτοιος πύραυλος έχει τη δυνατότητα με ένα και μόνο πλήγμα να απενεργοποιήσει την αντίπαλη ναυτική μονάδα αν όχι να προκαλέσει ακόμη και την βύθισή της. Κάτι το οποίο εξαρτάται κυρίως από το μέγεθος της αλλά και το σημείο πρόσκρουσης. Οι νέας γενιάς εξελιγμένοι ναυτικοί πύραυλοι στη φαρέτρα τους διαθέτουν συνδυασμό δυνατοτήτων όπως οι παρακάτω με σκοπό να δυσκολέψουν το έγκαιρο εντοπισμό και να μειώσουν το χρόνο αντίδρασης της αντίπαλης άμυνας. Οι δυνατότητες αυτές είναι:

α) η υψηλή ταχύτητα. Αν και τουλάχιστον για τα δυτικής προέλευσης όπλα η ταχύτητα ήταν υψηλή υποηχητική, η οποία μπορεί να ήταν αρκετή για εγγύς άμυνες πυροβόλων, όμως με την είσοδο σε υπηρεσία συστημάτων τύπου RAM, η νέα τάση είναι, τα νέα όπλα να διαθέτουν υπερηχητική ταχύτητα μειώνοντας ακόμη περισσότερο τους χρόνους αντίδρασης.

β) χαμηλή παρατηρησιμότητα. Αυτό εδράζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες που είναι 1) σχεδίαση του πύραυλου με πολύ μικρο RCS, 2) μείωση του υπογραφής στο υπέρυθρο φάσμα και 3) η πολύ χαμηλή πτήση πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας (Sea skimming).

γ) Αιφνιδιασμός και αποφυγή εχθρικής άμυνας. Δυνατότητα παρακολούθησης συγκεκριμένης διαδρομής (ακόμη και γύρω από νησιά και νησίδες), ταυτόχρονη άφιξη δύο ή περισσότερων πυραύλων στον ίδιο χρόνο στον στόχο και τέλος βίαιους ελιγμούς ή δυνατότητα pop-up.

δ) εξελιγμένα συστήματα πρόσκτησης στόχου και ηλεκτρονικών αντιμέτρων. Με επιπλέον δυνατότητα πρόσκτησης και προσβολής παράκτιων ή επίγειων στόχων.

Σήμερα το πολεμικό ναυτικό διαθέτει αντιπλοϊκούς πυραύλους στις 13 φρεγάτες και στις 16 ΤΠΚ καθώς και αριθμό όπλων για τα υποβρύχια και τις δύο επάκτιες συστοιχίες. Όλα τα όπλα ανήκουν στα δύο πιο γνωστά αντιπλοϊκά βλήματα της Δύσης, τους γαλλικούς Exocet και τους αμερικάνικους Harpoon. Ποιο συγκεκριμένα το πολεμικό ναυτικό διαθέτει τον RGM-84D Block 1C της McDonnell Douglas και το υποβρυχίως εκτοξευόμενο έκδοχο όπως επίσης και τους γαλλικούς ΜΜ-40 Block 2 Mod 1 & Block 3 και στο μέλλον τους νεότερους Block 3c. Ο RGM-84D Block 1C Harpoon, ο οποίος υπηρετεί σε αρκετά μεγάλους αριθμούς με το ελληνικό πολεμικό ναυτικό μπήκε σε υπηρεσία το 1985 και έχει αυξημένη εμβέλεια σε σύγκριση με το προηγούμενο μοντέλο, στα 140 περίπου χιλιόμετρα, έχει επιλέξιμη δυνατότητα sea skimming ή pop-up, εξελιγμένες για την εποχή δυνατότητες αντιμέτρων ECCM και δυνατότητα παρακολούθησης συγκεκριμένης διαδρομής (waypoints), έχει εμβέλεια 140 χιλιόμετρα, ταχύτητα 0,85 μαχ και βάρος κεφαλής γύρω στα 220 κιλά. Παρ’ όλ’ αυτά είναι ένα όπλο το οποίο μπήκε σε υπηρεσία πριν από 30 χρόνια και δεν έχει αναβαθμιστεί σε νεότερες εκδόσεις. Η νεότερη έκδοση του συγκεκριμένου πυραύλου ο οποίος διατίθεται σήμερα στην αγορά είναι ο RGM-84L Harpoon Block II.

Οι βασικές βελτιώσεις του Harpoon Block II επιτυγχάνονται με την ενσωμάτωση της αδρανειακής μονάδας μέτρησης από το πρόγραμμα Joint Direct Attack Munition και του λογισμικού, του υπολογιστή, του Παγκόσμιου Συστήματος Εντοπισμού Θέσης (GPS)/συστήματος αδρανειακής πλοήγησης (INS) και της κεραίας/δέκτη GPS από τον SLAM Expanded Response (SLAM-ER). Όμως η εμβέλεια του συγκεκριμένου μοντέλου είναι σημαντικά μειωμένη (124 χιλιόμετρα) όταν σε όλα τα σύγχρονα βλήματα η μέγιστη εμβέλεια ξεπερνάει τα 200 χιλιόμετρα. Δεν είναι τυχαίο ότι το πολεμικό ναυτικό σε όλες τις σύγχρονες μονάδες κρούσης του έχει διαλέξει το γαλλικό πύραυλο Exocet στα τελευταίας γενιάς μοντέλα 3 και 3c, ενώ αντίστοιχα οι κύριες πωλήσεις του Harpoon Block II αφορούν την αεροεκτοξευόμενη έκδοση AGM-84L η οποία επιτυγχάνει σημαντικά μεγαλύτερη εμβέλεια λόγω και της ταχύτητας του αεροσκάφους φορέα. Να υπενθυμίσουμε ότι το αμερικάνικο ναυτικό δεν έχει προμηθευτεί το συγκεκριμένο μοντέλο ενώ σε όλα τα νέα πλοία εγκαθιστά τον πύραυλο NSM της νορβηγικής Kongsberg και παράλληλα έχει ξεκινήσει και πρόγραμμα σταδιακής αντικατάστασης των παλαιότερων RGM-84 Bloc 1C/D στις υπάρχουσες κύριες μονάδες κρούσης. Επίσης πρέπει να επισημάνουμε ότι οι περισσότερες νατοϊκές ναυτικές δυνάμεις εξοπλισμένες με τον Harpoon προβαίνουν σε σταδιακή αντικατάσταση με τελευταίο παράδειγμα την Τουρκία η οποία εγκαθιστά τον εγχώρια ανεπτυγμένο και κατασκευασμένο ATMACA σε νέες και παλαιότερες αναβαθμισμένες μονάδες.

Θεωρούμε λοιπόν, ότι νομοτελειακά ο αμερικάνικος πύραυλος οδηγείται σε παροπλισμό. Στο πλαίσιο αυτό το πολεμικό ναυτικό θα κινηθεί εκ των πραγμάτων προς την απόκτηση άλλου τύπου τόσο για τον εξοπλισμό των υπαρχόντων πλοίων που είναι εξοπλισμένα με τον Harpoon όσο και για τις νέες ναυπηγήσεις. Αν και εκεί φαίνεται ότι προς το παρόν η ηγεσία έχει δώσει ψήφο εμπιστοσύνης στον γαλλικό πύραυλο. Επομένως, αν και δεν προβλέπεται στο υπάρχον πρόγραμμα, εάν θέλουμε οι φρεγάτες ΜΕΚΟ να είναι πλήρως αξιόμαχες θα πρέπει να εξοπλιστούν με έναν νέας γενιάς αντιπλοϊκό πύραυλο. Να επισημάνουμε ότι μια τέτοια κίνηση μακροπρόθεσμα δεν αυξάνει το κόστος της αναβάθμισης από τη στιγμή που αυτοί οι πύραυλοι με τους εκτοξευτές θα μεταφερθούν στα πλοία που θα αντικαταστήσουν τις φρεγάτες στο μέλλον. Το ίδιο ισχύει και για τους υποβρυχίως εκτοξευόμενους UGM-84 που εξοπλίζουν τα ελληνικά υποβρύχια οι οποίοι είτε θα πρέπει να αναβαθμιστούν σε UGM-84L Block II είτε να αντικατασταθούν. Οι βασικές υποψηφιότητες για το πολεμικό ναυτικό είναι οι εξής:

MBDA MM-40 Exocet

Ο Exocet κατασκευάζεται από τη MBDA France και η πιο σύγχρονη έκδοση του πυραύλου είναι ο MM40 Block 3c. Ο πύραυλος διατίθεται σε τρεις υποεκδόσεις, ο ΑΜ39 για μεταφορά από αεροσκάφη, ο SM39 για μεταφορά από υποβρύχια και ο ΜΜ40 για μεταφορά από πλοία επιφανείας και για χρήση από συστοιχίες παράκτιας άμυνας. Ο πύραυλος έχει μήκος 6 μέτρα, διάμετρο 34,8 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,35 μέτρα και βάρος 780 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 165 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,93 μαχ. Το τελευταίο μοντέλο MM40 Block 3c ουσιαστικά διατηρεί όλα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του μοντέλου Block 3 που είναι αυξημένο βεληνεκές στα 200 χλμ περίπου, ναυτιλία με waypoints μέσω χρήσης υβριδικού INS/GPS, μανούβρες αποφυγής αντιβληματικής άμυνας με χρήση μανουβρών υψηλών επιταχύνσεων g κατά την τελική φάση της επίθεσης και τέλος δυνατότητα προσβολής παράκτιων στόχων. Το c σε σχέση με το απλό block 3 υποδηλώνει ότι ο ερευνητής ραντάρ του πυραύλου είναι ψηφιακός. Είναι ένας νέος ερευνητής ψηφιακής ραδιοσυχνότητας (RF) από την Thales, που ονομάζεται συνεκτική επεξεργασία ραντάρ. Η νέα τεχνολογία επιτρέπει στον ερευνητή να παρατηρεί μικρότερες διαφορές στην ταχύτητα σε σύγκριση με την αναλογική τεχνολογία, παρέχοντας «λιγότερες παρεμβολές και οφέλη σήματος/θορύβου». Αυτό σημαίνει ότι είναι λιγότερο επιρρεπής σε παρεμβολές και μπορεί να αναγνωρίσει έναν στόχο μέσα σε μια ομάδα.

Kongsberg NSM / JSM

Ο νορβηγικός πύραυλος της Kongsberg Defense μπήκε σε υπηρεσία το 2012. Ο πύραυλος σε αντιδιαστολή με τους Exocet και Harpoon, διαθέτει μόνο έκδοση εκτοξευόμενη από εξέδρες επιφανείας όπως είναι οι μονάδες του ναυτικού και οι παράκτιες συστοιχίες και αεροεκτοξευόμενη έκδοση. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,96 μέτρα, πλάτος 70 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,36 μέτρα και βάρος 400 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 120 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,93 μαχ.

Ο υπερσύγχρονος σχεδιασμός και η χρήση σύνθετων υλικών έχει ως στόχο να δώσει στον πύραυλο εξελιγμένες δυνατότητες stealth. Ο NSM έχει σχεδιαστεί για παράκτια ύδατα καθώς και για σενάρια ανοιχτής θάλασσας. Η χρήση μιας κεφαλής εκτόξευσης/θρυμματισμού 120 κιλών από κράμα τιτανίου υψηλής αντοχής από την TDW είναι σύμφωνη με τη μοντέρνα ελαφριά σχεδίαση. Η εκκίνηση της κεφαλής γίνεται με μια Προγραμματιζόμενη Έξυπνη Ασφάλεια Πολλαπλών Χρήσεων με ανίχνευση κενού που έχει σχεδιαστεί για τη βελτιστοποίηση της επίδρασης έναντι σκληρών στόχων.

Όπως και ο προκάτοχός του Penguin, το NSM είναι σε θέση να πετάει πάνω και γύρω από χερσαίες μάζες, να ταξιδεύει σε λειτουργία sea skimming και στη συνέχεια να κάνει τυχαίους ελιγμούς στην τερματική φάση, καθιστώντας δυσκολότερο να βληθεί από τα αντίμετρα του εχθρού.

Το NSM έχει επιλέξιμο σημείο στόχευσης στον στόχο και έχει αποδείξει ότι χτυπά τον στόχο με μεγάλη ακρίβεια. Αυτή η δυνατότητα επιτρέπει την επιλογή του αποτελέσματος ελεγχόμενης καταστροφής, που κυμαίνεται από τη μέγιστη ζημιά έως την ελεγχόμενη/ελάχιστη ζημιά. Η ακρίβεια του τερματικού έχει αποδειχθεί σε λιγότερο από 2 πόδια (απόσταση μεταξύ του σημείου στόχου και του πραγματικού σημείου χτυπήματος). Επίσης έχει τη δυνατότητα πλήγματος σε στόχους στην ξηρά.

Ο JSM (Joint Strike Missile) είναι υπό ανάπτυξη και είναι βασιμένος στον NSM θα έχει τις ίδιες δυνατότητες ενώ θα έχει αυξημένη εμβέλεια σε σύγκριση με την έκδοση Επ.-Επ.

SAAB RBS-15 Mk3/Mk4 Gugnir

Ο νορβηγικός πύραυλος της Kongsberg Defense πρωτομπήκε σε υπηρεσία το 1985. Ο πύραυλος διαθέτει μόνο έκδοση εκτοξευόμενη από εξέδρες επιφανείας όπως είναι οι μονάδες του ναυτικού και οι παράκτιες συστοιχίες και αεροεκτοξευόμενη έκδοση. Ο πύραυλος έχει μήκος 4,35 μέτρα, διάμετρο 50 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,4 μέτρα και βάρος 600 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 200 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,9 μαχ. Η τελευταία του έκδοση μπήκε σε υπηρεσία το 2017. Το σύστημα καθοδήγησης είναι GPS/INS με ραντάρ προσκτησης στόχου που δουλεύει στη μπαντα J που ενεργοποιείται στην τελική φάση της πτήσης. Στην έκδοση Mk3 ο πύραυλος έχει 200 χλμ εμβέλεια η οποία αυξάνεται στα 300 χλμ στην έκδοση Mk4. Σύμφωνα με την SAAB τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι

1. Κορυφαία ικανότητα ECCM
2. Εξαιρετική απόδοση σε παράκτιο περιβάλλον
3. Δυνατότητα πτήσης και επιχειρήσεων ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών
4. Εξελιγμένη διάκριση και επιλογή στόχων
5. Ασυναγώνιστη ικανότητα πολύ χαμηλής πτήσης (sea skimming)
6. Εξαιρετικά ευέλικτη τροχιά με πολλαπλά 3D waypoints
7. Έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει ένα ευρύ φάσμα στόχων στη θάλασσα και στη στεριά
8. Έχει αρθρωτό σχεδιασμό που επιτρέπει μελλοντικές αναβαθμίσεις

MBDA OTOMAT/TESEO

Ο ιταλικής προέλευσης ΟΤΟΜΑΤ/TESEO μπήκε σε υπηρεσία το 1977. Το νεότερο μοντέλο Teseo Mk2/E (Evo) διακρίνεται από τη νέα σχεδίαση της ατράκτου με έμφαση στη χαμηλή παρατηρησιμότητα. Έχει μήκος περίπου στα 5 μέτρα και βάρος 700 κιλά. Διαθέτει σχεδόν διπλάσια εμβέλεια σε σύγκριση με τον προκάτοχό του και βελτιωμένα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά όπως δυνατότητα προσβολής στόχων στην ξηρά. Έχει χαμηλή υπογραφή ραντάρ και αυξημένες δυνατότητες ECCM ώστε να μπορεί να υπερνικά τα συστήματα Η/Π των πλοίων στόχων. Είναι παντός καιρού και έχει δυνατότητα ομαδικής εκτόξευσης και ταυτόχρονης προσβολής στόχου για τη δημιουργία συνθηκών κορεσμού. Σύμφωνα με την εταιρία το πλοίο φορέας αποκτάει δυνατότητα στρατηγικής κρούσης ακόμη και κατά στόχων στην ενδοχώρα. Το σύστημα διεύθυνσης είναι συνδυασμός INS/GPS και υψομετρικού ραντάρ ενώ έχει δυνατότητα προγραμματισμού πορείας 4D (space & time). Ο TeseoMk2/E παρέχει αυτοπροσαρμοσμένη πτήση στη θάλασσα, με δυνατότητα πτήσης και πάνω από την ξηρά και ελιγμών υψηλών g κατά την τερματική πτήση. Διαθέτει διπλό ερευνητή RF και EO για αυξημένη διακριτικότητα στόχου.

Επίλογος

Επειδή πολλά από τα υπάρχοντα πλοία θα συνεχίσουν να επιχειρούν και στο μέλλον ώστε να πληρούνται οι ελάχιστες οροφές μονάδων για την κάλυψη των επιχειρησιακών αναγκών και με δεδομένη την παλαιότητα των υπαρχόντων RGM-84D Block 1C είναι μονόδρομος η αντικατάσταση αυτών για την αναβάθμιση της ισχύος των ναυτικών μονάδων αυτών και του στόλου γενικότερα. Θεωρούμε, χωρίς αυτό να είναι δεδομένο, ότι τη μεγαλύτερη πιθανότητα επιλογής έχουν ο γαλλικός Exocet στο τελευταίο μοντέλο και/ή το νορβηγικός NSM. Χωρίς να θέλουμε να υποβιβάσουμε καθόλου τους εκπληκτικούς σουηδικούς RBS-15 Mk3/Mk4 Gugnir αλλά και τους ιταλικούς Teseo Mk2/E όσον αφορά τις δυνατότητες τους σε σύγκριση με τους Exocet και NSM, θεωρούμε ότι πιθανή επιλογή των τελευταίων είναι αρκετά βάσιμη.

Πρώτον, ο γαλλικός Exocet στις τελευταίες εκδόσεις του υπηρετεί ήδη σε πλοία και αεροσκάφη του Π.Ν. και της Π.Α. και είναι ήδη πιστοποιημένος στο Tacticos, επίσης υπάρχει και η υποβρύχια έκδοση που θέτει ισχυρή υποψηφιότητα για τα ελληνικά υποβρύχια ως το νέο όπλο κρούσης. Από την άλλη ο νορβηγικός NSM είναι ένα νέας γενιάς όπλο με αυξημένα χαρακτηριστικά στελθ και ήδη αντικαθιστά τον αμερικάνικο Harpoon σε πολλές ναυτικές δυνάμεις συμπεριλαμβανομένων των Η.Π.Α. Επίσης το όπλο αυτό έχει πιστοποιηθεί για μεταφορά και βολή από εναέρια μέσα όπως το ελικόπτερο ναυτικής κρούσης MH-60R που υπηρετεί με το Π.Ν., το F-16V που υπηρετεί με την Π.Α. και το F-35A το οποίο αναμένεται να μπει σε υπηρεσία το 2030. Επομένως είναι ένα όπλο το οποίο θα μπει σε ελληνική υπηρεσία κάποια στιγμή γιατί θα αναβαθμίσει τις αεροναυτικές επιχειρήσεις των Ε.Ε.Δ.  

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Η προοπτική αντικατάστασης των πυραύλων Harpoon στο άμεσο μέλλον-Σταματά σταδιακά η υποστήριξη τους δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το μακρύ χέρι των μονάδων επιφανείας αλλά και των επάκτιων/ παράκτιων συστοιχιών είναι οι αντιπλοϊκοί πύραυλοι επιφανείας-επιφανειάς. Τη χρησιμότητα αλλά και την καταστροφικότητα των όπλων αυτών τη διαπίστωσαν με πικρό τρόπο οι βρετανοί στον πόλεμο των Φώκλαντ όταν μαχητικά της αεροπορίας της Αργεντινής εξαπέλυσαν αντιπλοϊκούς πυραύλους κατά της βρετανικής αρμάδας. Το ίδιο και οι Ρώσοι στη Μαύρη θάλασσα. Η τεχνολογία των όπλων αυτών μέσα στα περίπου 50 χρόνια ύπαρξης τους έχει προχωρήσει ώστε να μπορούν να ανταπεξέλθουν στο σύγχρονο περιβάλλον αλλά και στις νέες απαιτήσεις. Έτσι τα νεότερα μοντέλα προσφέρουν μεγαλύτερες εμβέλειες, υψηλότερη ακρίβεια, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στα αντίμετρα ενώ ήδη κάποια ενσωματώνουν σχεδίαση χαμηλής παρατηρησιμότητας.

Η τακτική διάσταση του ζητήματος

Με αφορμή τις δηλώσεις του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια περί δημιουργίας πυραυλικού τείχους στο Αιγαίο, θεωρήσαμε σκόπιμο να προχωρήσουμε σε μια ανάλυση μέσα από την ιστοσελίδας μας για όλες τις εξελίξεις και τις δυνητικές επιλογές νέων οπλικών συστημάτων. Το δόγμα αντιπρόσβασης και άρνησης πρόσβασης στη θαλάσσια περιοχή A2/AD αφορά σε μέσα και τακτικές, οι οποίες έχουν στόχο την άρνηση, στον αντίπαλο, της δυνατότητας κατοχής και/ή προσπέλασης μιας χερσαίας, θαλάσσιας ή εναέριας περιοχής. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει αυτό το δόγμα στον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, κατά της Κίνας, και ποιο συγκεκριμένα στη Θάλασσα της Ιαπωνίας, την Κίτρινη Θάλασσα, τις Θάλασσες της Ανατολικής και Νότιας Κίνας και της Θάλασσας των Φιλιππίνων. Στρατηγικός στόχος η ανάσχεση της κινεζικής ναυτικής παρουσίας και επιρροής στις θάλασσες αυτές και η δυνητική προστασίας των Φιλιππίνων, της Ταϊβάν, της Νότιας Κορέας και των Φιλιππίνων, όλες χώρες φίλα προσκείμενες προς τις ΗΠΑ. Φυσικά στην κλειστή θάλασσα του Αιγαίου η ολοκληρωτική άρνηση περιοχής για την Τουρκία είναι αδύνατη. Αυτό που μπορεί να γίνει όμως είναι η εφαρμογή μια απλουστευμένη εκδοχής του δόγματος A2/AD με σκοπό της προστασίας των νησιών μας από πιθανή επιβουλή ή επιθετική ενέργεια της Τουρκίας. Κυρίως όμως της στοχοποίησης των τουρκικών μονάδων επιφανείας και του εγκλωβισμού των τουρκικών ναυτικών μονάδων σε διάφορα ναυτικά περάσματα όπως των Δαρδανελίων, της Σμύρνης και του Ακσάζ απέναντι από τη Ρόδο.

Και ακριβώς επειδή το Αιγαίο είναι μια κλειστή θάλασσα με συγκεκριμένες αποστάσεις μεταξύ των νησιών, μεγάλων ή μικρών, σε συνδυασμό με το αυξημένο βεληνεκές των σύγχρονων βλημάτων παράκτιας άμυνας και συστημάτων MLRS, δημιουργεί τις προϋποθέσεις έτσι ώστε η Ελλάδα να πετύχει άρνηση πρόσβασης θαλάσσιων περιοχών, σε τοπικό επίπεδο, για τις τουρκικές ναυτικές δυνάμεις. Μια τέτοια δυνατότητα, εάν και εφόσον αναπτυχθεί φυσικά, θα λειτουργούσε αποτρεπτικά στην ειρήνη και καταστροφικά στον πόλεμο, μέσω της προσβολής των τουρκικών πλοίων επιφανείας (πολεμικών και/ή αποβατικών), σε περιπτώσεις εντός βεληνεκούς, ή μέσω την εκούσιας απουσίας του Τουρκικού Ναυτικού από συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου, υπό το φόβο της προσβολής και του πλήγματος, μεμονωμένου ή κορεσμού. Με άλλα λόγια, θα αυξανόταν το ρίσκο, που θα έπρεπε να αναλάβει, η Τουρκία, εάν ήθελε να εκδηλώσει τα επιθετικά της σχέδια, για παράδειγμα να καταλάβει ένα ελληνικό νησί. Και όσο αυξάνει το ρίσκο του Τουρκικού Ναυτικού στο Αιγαίο, τόσο μειώνεται η ικανότητα του να προβάλει ισχύ, ενώ την ίδια στιγμή θα αυξάνει η ικανότητα της Ελλάδας να προβάλει αποτρεπτική ισχύ.

Η άρνηση θαλάσσιας περιοχής δεν επιτυγχάνεται μόνο με τα τυπικά βλήματα παράκτιας άμυνας. Πλέον, η τεχνολογίας στον τομέα των ρουκετοβόλων, αλλά και των κατευθυνόμενων βομβών, εκτοξευόμενων από το έδαφος, επιτρέπει τη χρήση των MLRS ως συστήματα άρνησης θαλάσσιας περιοχής. Η ικανότητα χρήσης, από την ίδια πλατφόρμα, κατευθυνόμενων ρουκετών ή τακτικών βλημάτων εδάφους-εδάφους (για παράδειγμα, τα M-270 MLRS, τα αναβαθμισμένα RM-70 ή τα ισραηλινά Lynx) επιτρέπει στα MLRS να εκτελούν προσβολές με ακρίβεια σε μεγάλες αποστάσεις, και στην περίπτωση της Ελλάδας, κατά μήκος των Μικρασιατικών ακτών. Την ίδια στιγμή μπορούν να λειτουργήσουν και ως συστήματα παράκτιας άμυνας, σαρώνοντας με πυρ μια ακτή, προσβάλλοντας τις εχθρικές αποβατικές δυνάμεις. Η χρήση των MLRS ως συστήματα άρνησης πρόσβασης θαλάσσιας περιοχής δεν χρειάζεται τη μεσολάβηση κάποιου ιδιαίτερου συστήματος, παρά μόνο την παροχή δεδομένων στοχοποίησης, από UAV ή μη-επανδρωμένα θαλάσσιας συστήματα (USV : Unmanned Surface Vehicles). Δηλαδή με «λίγα» κερδίζουμε «πολλά». Πώς; Ελέγχοντας θαλάσσια σημεία διέλευσης, τακτικής ή στρατηγικής σημασίας, ακόμα και συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές, για τις οποίες υπάρχει ενδιαφέρον ελέγχου. Και όχι μόνο. Η εγγύτητα των ελληνικών νησιών προς τις Μικρασιατικές ακτές, σε συνδυασμό με το μεγάλο βεληνεκές, που πλέον διαθέτουν τα MLRS, συνθέτουν ένα ιδανικό περιβάλλον για την Ελλάδα, πάνω στο οποίο μπορεί να χτίσει την αποτροπή της, δηλαδή να περάσει το μήνυμα στην Τουρκία ότι οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια εναντίων ελληνικών νησιών σημαίνει προσβολή τουρκικών στόχων και υποδομών κατά μήκος των Μικρασιατικών ακτών.

MM-40 Exocet

Ίσως ο πιο γνωστός αντιπλοϊκός πύραυλος σε υπηρεσία λόγω της επιχειρησιακής χρήσης και επιτυχίας προσβολής των στόχων κατά των οποίων εβλήθηκε. Το πρώτο μοντέλο ΜΜ38 του πυραύλου πρωτοεμφανίστηκε το 1975 από την τότε γαλλική Aerospatiale. Σήμερα ο Exocet κατασκεύαζεται από τη MBDA France και η πιο σύγχρονη έκδοση του πυραύλου είναι ο MM40 Block 3c. Ο πύραυλος διατείθεται σε τρεις υποεκδόσεις, ο ΑΜ39 για μεταφορά από αεροσκάφη, ο SM39 για μεταφορά από υποβρύχια και ο ΜΜ40 για μεταφορά από πλοία επιφανείας και για χρήση από συστοιχίες παράκτιας άμυνας. Ο πύραυλος έχει μήκος 6 μέτρα, διάμετρο 34,8 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,35 μέτρα και βάρος 780 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 165 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,93 μαχ. Το τελευταίο μοντέλο MM40 Block 3c ουσιαστικά διατηρεί όλα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του μοντέλου Block 3 που είναι αυξημένο βεληνεκές στα 200 χλμ περίπου, ναυτιλία με waypoints μέσω χρήσης υβριδικού INS/GPS, μανούβρες αποφυγής αντιβληματικής άμυνας με χρήση μανούβρων υψηλών επιταχύνσεων g κατά την τελική φάση της επίθεσης και τέλος δυνατότητα προσβολής παράκτιων στόχων. Το c σε σχέση με το απλό block 3 υποδηλώνει ότι ο ερευνητής ραντάρ του πυραύλου είναι ψηφιακός. Είναι ένας νέος ερευνητής ψηφιακής ραδιοσυχνότητας (RF) από την Thales, που ονομάζεται συνεκτική επεξεργασία ραντάρ. Η νέα τεχνολογία επιτρέπει στον ερευνητή να παρατηρεί μικρότερες διαφορές στην ταχύτητα σε σύγκριση με την αναλογική τεχνολογία, παρέχοντας «λιγότερες παρεμβολές και οφέλη σήματος/θορύβου». Αυτό σημαίνει ότι είναι λιγότερο επιρρεπής σε παρεμβολές και μπορεί να αναγνωρίσει έναν στόχο μέσα σε μια ομάδα.

Θα μπορούσε επίσης να πλήξει έναν στόχο σε μια συγκεκριμένη περιοχή, μια ικανότητα που διαθέτουν νεότεροι πύραυλοι εξοπλισμένοι με ανιχνευτή υπέρυθρης ακτινοβολίας, όπως οι Lockheed Martin LRASM και Kongsberg NSM. Η αναβάθμιση του ανιχνευτή σχεδιάζεται να γίνει και στην παραλλαγή του πυραύλου που εκτοξεύεται από υποβρύχιο SM39, αλλά όχι στον αέρος-εδάφους AM39. Σε ελληνική υπηρεσία υπάρχουν οι δύο από τις τρεις παραλλαγές ο αεροεκτοξευόμενος AM39 και ο Επιφανείας-Επιφανείας ΜΜ40, όλοι σε διαφορετικά Blocks και με διαφορετικές δυνατότητες. Οι ΑΜ39 αναβαθμίζονται έτσι ώστε να μπορούν να φορτωθούν στα νεοαποκτηθέντα Rafale, ενώ τόσο οι ΜΜ40 Block1/2/3 θα πρέπει να αναβαθμιστούν όλοι στο τελευταίο επίπεδο που θα φέρουν και οι FDI. Υπενθυμίζεται πως οι Γάλλοι έχουν ήδη καταθέσει και πρόταση στο Πολεμικό Ναυτικό για τον ολικό εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου αποθέματος βλημάτων EXOCET Block II στη τελευταία και πιο προηγμένη έκδοση MM-40 Block IIIC Exocet.

Στις 23 Φεβρουαρίου 2023 το Ναυτικό του Κατάρ ανακοίνωσε ότι το νέο σύστημα παράκτιας άμυνας, που απέκτησε η χώρα από την MBDA, είναι επιχειρησιακό. Το σύστημα παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2018 και συνδυάζει τα βλήματα MM-40 Block.3 Exocet και Marte ER σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα. Τα MM-40 Block.3 Exocet είναι βελτιωμένη έκδοση του Block.2 και επιτυγχάνουν μέγιστο βεληνεκές 170+ χιλιόμετρα, ενώ έχουν μικρότερες απαιτήσεις συντήρησης. Επίσης ενσωματώνουν νέο προηγμένο λογισμικό σχεδιασμού επιχειρήσεων. Βελτιώσεις υπάρχουν και στο σύστημα καθοδήγησης όπου το βλήμα μπορεί να σχεδιάσει τρισδιάστατες τροχιές προσέγγισης και προσβολής του στόχου. Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περίπτωση προσβολής του ίδιου στόχου με δύο βλήματα, τα οποία ακολουθούν δύο διαφορετικές τροχιές προσέγγισης και γωνίες προσβολής. Στην τερματική φάση το βλήμα ενεργοποιεί έναν ενεργητικό ερευνητή, ο οποίος λειτουργεί στη ζώνη συχνοτήτων «J» (για στόχους επιφανείας) ή έναν ερευνητή με βάση το GPS (για στόχους εδάφους). Από την άλλη, το Marte ER αποτελεί εξέλιξη των βλημάτων της οικογένειας Marte και έλκει την καταγωγή του από την έκδοση Marte Mk.2/S. Στην έκδοση Marte ER το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές περί τα 100 χιλιόμετρα.

AGM-84 Harpoon

Ο αμερικάνικος πύραυλος πρωτομπήκε σε υπηρεσία το 1977 (AGM-84A) και ήταν ανάπτυξης και παραγωγής της McDonnell Douglas. Ο πύραυλος όπως και ο γαλλικός Exocet διατείθεται σε όλες τις εκδόσεις και μπορεί να καλύψει όλο το φάσμα των ναυτικών επιχειρήσεων. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,84-4,62 μέτρα, διάμετρο 34,3 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 0,91 μέτρα και βάρος 526-690 κιλά ανάλογα με την έκδοση. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 220 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,71 μαχ. Σήμερα το μοντέλο που διατείθεται από την εταιρία είναι ο A/RGM-84L Block II. Το συγκεκριμένο μοντέλο έχει εμβέλεια στα 130 χλμ περίπου και χρησιμοποιεί το σύστημα διεύθυνσης των AGM-84H SLAM/SLAM-ER. Υπό ανάπτυξη υπάρχει και η έκδοση Η έκδοση BlocK II + ER, οι δοκιμές της οποίας ξεκίνησαν το 2017 προς ενσωμάτωση στα F/A-18E/F Block III και P-8A Poseidon Increment III του USN, έχει τα ίδια ακριβώς χαρακτηριστικά με την έκδοση Block II. Οι μόνες διαφορές εντοπίζονται στο ότι η πολεμική κεφαλή είναι μικρότερων διαστάσεων και βάρους, αλλά ίδιας καταστροφικότητας με την παλιότερη, επιτρέποντας ταυτόχρονα την ενσωμάτωση νέου κινητήρα και περισσότερου καυσίμου. Συνέπεια αυτών των τροποποιήσεων είναι η αύξηση της ακτίνας στα 250 χιλιόμετρα.

Στο ελληνικό οπλοστάσιο υπάρχουν U/RGM-84D/G που εξοπλίζουν όλες τις κύριες μονάδες κρούσης της διοίκησης φρεγατών και τα υποβρύχια. Στο σχεδιασμό του ΓΕΕΘΑ βρίσκεται η αγορά αριθμού AGM-84L Block II για τον εξοπλισμό των αναβαθμισμένων F-16V Viper και ίσως και των P-3H. Προς το παρόν όμως δεν έχει γίνει καμία κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση. Το αμερικάνικο ναυτικό είναι στη διαδικασία αντικατάστασης του συνόλου των Harpoon από τον στόλο με τον νορβηγικό NSM και στη ναυτική αεροπορία με την αεροεκτοξευόμενη έκδοση JSM.

NSM/JSM

Ο νορβηγικός πύραυλος της Kongsberg Defense μπήκε σε υπηρεσία το 2012. Ο πύραυλος σε αντιδιαστολή με τους Exocet και Harpoon, διαθέτει μόνο έκδοση εκτοξευόμενη από εξέδρες επιφανείας όπως είναι οι μονάδες του ναυτικού και οι παράκτιες συστοιχίες και αεροεκτοξευόμενη έκδοση. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,96 μέτρα, πλάτος 70 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,36 μέτρα και βάρος 400 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 120 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,93 μαχ. Ο υπερσύγχρονος σχεδιασμός και η χρήση σύνθετων υλικών έχει ως στόχο να δώσει στον πύραυλο εξελιγμένες δυνατότητες stealth. Ο NSM έχει σχεδιαστεί για παράκτια ύδατα καθώς και για σενάρια ανοιχτής θάλασσας. Η χρήση μιας κεφαλής εκτόξευσης/θρυμματισμού 120 κιλών από κράμα τιτανίου υψηλής αντοχής από την TDW είναι σύμφωνη με τη μοντέρνα ελαφριά σχεδίαση. Η εκκίνηση της κεφαλής γίνεται με μια Προγραμματιζόμενη Έξυπνη Ασφάλεια Πολλαπλών Χρήσεων με ανίχνευση κενού που έχει σχεδιαστεί για τη βελτιστοποίηση της επίδρασης έναντι σκληρών στόχων. Όπως και ο προκάτοχός του Penguin, το NSM είναι σε θέση να πετάει πάνω και γύρω από χερσαίες μάζες, να ταξιδεύει σε λειτουργία sea skimming και στη συνέχεια να κάνει τυχαίους ελιγμούς στην τερματική φάση, καθιστώντας δυσκολότερο να βληθεί από τα αντίμετρα του εχθρού.

Το NSM έχει επιλέξιμο σημείο στόχευσης στον στόχο και έχει αποδείξει ότι χτυπά τον στόχο με μεγάλη ακρίβεια. Αυτή η δυνατότητα επιτρέπει την επιλογή του αποτελέσματος ελεγχόμενης καταστροφής, που κυμαίνεται από τη μέγιστη ζημιά έως την ελεγχόμενη/ελάχιστη ζημιά. Η ακρίβεια του τερματικού έχει αποδειχθεί σε λιγότερο από 2 πόδια (απόσταση μεταξύ του σημείου στόχου και του πραγματικού σημείου χτυπήματος). Επίσης έχει τη δυνατότητα πλήγματος σε στόχους στην ξηρά. Ο JSM (Joint Strike Missile) είναι υπό ανάπτυξη και είναι βασισμένος στον NSM θα έχει τις ίδιες δυνατότητες ενώ θα έχει αυξημένη εμβέλεια σε σύγκριση με την έκδοση Επιφανείας-Επιφανείας.

Σημειώνεται ότι η Λετονία υπέγραψε σύμβαση για την προμήθεια συστήματος παράκτιας άμυνας NSM (Naval Strike Missile) με κόστος $ 105 εκατομμύρια (μαζί με τα όπλα και την υποστήριξη).

RBS-15 Mk.3/Mk.4

Ο σουηδικός πύραυλος της SAAB πρωτομπήκε σε υπηρεσία το 1985. Ο πύραυλος διαθέτει μόνο έκδοση εκτοξευόμενη από εξέδρες επιφανείας όπως είναι οι μονάδες του ναυτικού και οι παράκτιες συστοιχίες και αεροεκτοξευόμενη έκδοση. Ο πύραυλος έχει μήκος 4,35 μέτρα, διάμετρο 50 εκατοστά εκπετασμα πτερύγων 1,4 μέτρα και βάρος 600 κιλά. Η κεφαλή είναι υψηλής εκρηκτικότητας και έχει βάρος 200 κιλά. Το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα πλεύσης 0,9 μαχ. Η τελευταία του έκδοση μπήκε σε υπηρεσία το 2017. Το σύστημα καθοδήγησης είναι GPS/INS με ραντάρ προσκτησης στόχου που δουλεύει στη μπαντα J που ενεργοποιείται στην τελική φάση της πτήσης. Στην έκδοση Mk3 ο πύραυλος έχει 200 χλμ εμβέλεια η οποία αυξάνεται στα 300 χλμ στην έκδοση Mk4. Σύμφωνα με την SAAB τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι:

1. Κορυφαία ικανότητα ECCM
2. Εξαιρετική απόδοση σε παράκτιο περιβάλλον
3. Δυνατότητα πτήσης και επιχειρήσεων ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών
4. Εξελιγμένη διάκριση και επιλογή στόχων
5. Ασυναγώνιστη ικανότητα πολύ χαμηλής πτήσης (sea skimming)
6. Εξαιρετικά ευέλικτη τροχιά με πολλαπλά 3D waypoints
7. Έχει τη δυνατότητα να χτυπήσει ένα ευρύ φάσμα στόχων στη θάλασσα και στη στεριά
8. Έχει αρθρωτό σχεδιασμό που επιτρέπει μελλοντικές αναβαθμίσεις

OTOMAT/TESEO

Ο ιταλικής προέλευσης ΟΤΟΜΑΤ/TESEO μπήκε σε υπηρεσία το 1977. Το νεότερο μοντέλο Teseo Mk2/E (Evo) διακρίνεται από τη νέα σχεδίαση της ατράκτου με έμφαση στη χαμηλή παρατηρησιμότητα. Έχει μήκος περίπου στα 5 μέτρα και βάρος 700 κιλά. Διαθέτει σχεδόν διπλάσια εμβέλεια σε σύγκριση με τον προκατοχό του και βελτιωμένα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά όπως δυνατότητα προσβολής στόχων στην ξηρά. Έχει χαμηλή υπογραφή ραντάρ και αυξημένες δυνατότητες ECCM ώστε να μπορεί να υπερνικά τα συστήματα Η/Π των πλοίων στόχων. Είναι παντός καιρού και έχει δυνατότητα ομαδικής εκτόξευσης και ταυτόχρονης προσβολής στόχου για τη δημιουργία συνθηκών κορεσμού. Σύμφωνα με την εταιρία το πλοίο φορέας αποκτάει δυνατότητα στρατηγικής κρούσης ακόμη και κατά στόχων στην ενδοχώρα. Το σύστημα διεύθυνσης είναι συνδυασμός INS/GPS και υψομετρικού ραντάρ ενώ έχει δυνατότητα προγραμματισμού πορείας 4D (space & time). Ο TeseoMk2/E παρέχει αυτοπροσαρμοσμένη πτήση στη θάλασσα, με δυνατότητα πτήσης και πάνω από την ξηρά και ελιγμών υψηλών g κατά την τερματική πτήση. Διαθέτει διπλό ερευνητή RF και EO για αυξημένη διακριτικότητα στόχου.

Μελλοντικές σχεδιάσεις

Στο μέλλον φαίνεται ότι θα υπάρξουν σχεδιάσεις οι οποίες θα κάνουν συγκερασμό επιχειρησιακών απαιτήσεων ώστε να δημιουργηθούν πύραυλοι πλεύσης με πλήρεις ικανότητες τόσο προσβολής ναυτικών στόχων όσο και στόχων βαθιά στην ενδοχώρα. Ήδη τα νεότερα μοντέλα των υπάρχοντων πυραύλων που μπήκαν σε υπηρεσία πριν μερικές δεκαετίες προσφέρουν μια αρχική ικανότητα με προσβολή και παράκτιων στόχων σε μεγάλες εμβέλειες που αγγίζουν τα 200 χλμ.

3SM

Η Νορβηγία ανακοίνωσε ότι, σε συνεργασία με τη Γερμανία, ξεκινά την ανάπτυξη ενός νέου υπερηχητικού πυραύλου (3SM : SuperSonic Strike Missile). Του προγράμματος ηγείται η νορβηγική Kongsberg, η οποία έχει αναπτύξει και τον πύραυλο κατά πλοίων NSM (Naval Strike Missile). Όπως αναφέρει η ανακοίνωση ο νέος πύραυλος 3SM δεν θα αντικαταστήσει τον NSM αλλά θα τον συμπληρώσει. Ο 3SM θα έχει δυνατότητα προσβολής στόχων τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά, στατικούς ή σε κίνηση, υπό οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, ημέρα και νύχτα. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό ο πύραυλος 3SM θα είναι διαθέσιμος το 2035.

FC/ASW (Future Cruise/Anti-Ship Weapon)

Το πρόγραμμα FC/ASW έχει ως στόχο την αντικατάσταση των RGM-84 Harpoon, ΜΜ-40 Exocet και SCALP/Storm Shadow με ένα νέο βλήμα, συμβατό με τους κάθετους εκτοξευτές Mk.41 VLS (Vertical Launch System) και Sylver A70. Ως προς το χρόνο ένταξης σε υπηρεσία η Μεγάλη Βρετανία επιθυμεί να είναι το 2028. Τα βλήματα του προγράμματος FC/ASW θα ενσωματώνουν κινητήρα ramjet, το μήκος τους θα είναι περί τα πέντε μέτρα, το βάρος τους περί τα 800 κιλά και θα ενσωματώνουν τρείς πολεμικές κεφαλές, μια κύρια των 200 κιλών και δύο μικρότερες των 50 κιλών έκαστη. Οι δύο μικρότερες πολεμικές κεφαλές είτε θα συμβάλουν την καταστρεπτική ισχύ της κύριας πολεμικής κεφαλής ή θα αποχωρίζονται του βλήματος πριν την πρόσκρουση, δηλαδή θα λειτουργούν ως υπό-πυρομαχικά, με στόχο την προσβολή του στόχου σε διαφορετικά σημεία. 

H περίπτωση της Σερβίας

Μια εξίσου εξαιρετική πρόταση έρχεται από τη Σερβία και την έκδοση παράκτιας άμυνας του αντιαρματικού βλήματος ALAS. Στην αντιαρματική έκδοση ALAS-A το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 25 χιλιόμετρα, ενώ στην έκδοση ALAS-B, το μέγιστο βεληνεκές έχει αυξηθεί σημαντικά στα 60 χιλιόμετρα. Στην έκδοση παράκτιας άμυνας ALAS-C, η οποία αναπτύχθηκε σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (HAE) για τα ΗΑΕ, η μέγιστη εμβέλεια είναι της τάξεως των 25 χιλιομέτρων, με προοπτική-στόχο την αύξηση του μέγιστου βεληνεκούς στα 60 χιλιόμετρα, στο εγγύς μέλλον. Στην έκδοση παράκτιας άμυνας το ALAS φέρεται επί τροχοφόρου οχήματος 6 x 6 με έξι βλήματα έτοιμα προς βολή. Η έκδοση ALAS-C έχει αναπτυχθεί ως σύστημα που ολοκληρώνει τα βλήματα παράκτιας άμυνας μεγάλου βεληνεκούς, όπως οι Exocet, για παράδειγμα, και ενδείκνυται για χρήση κατά μικρών και ευέλικτων απειλών όπως λέμβοι και μη-επανδρωμένα θαλάσσια συστήματα.

Το ALAS-C ενσωματώνει αδρανειακό σύστημα πλοήγησης, ενώ μπορεί να εφοδιαστεί και με σύστημα καθοδήγησης GPS, άρα να αποκτήσει δυνατότητα προσβολής στόχων εδάφους. Φέρει πολεμική κεφαλή θραυσμάτων. Κατά την πτήση το βλήμα ακολουθεί προ-προγραμματισμένη διαδρομή, ενώ στην τερματική φάση χρησιμοποιεί αισθητήρα θερμικής απεικόνισης. Τα δεδομένα που συλλέγει ο θερμικός αισθητήρας αποστέλλονται, σε πραγματικό χρόνο, στο κέντρο διοίκησης και ελέγχου, μέσω οπτικής ίνας. Έτσι υπάρχει η δυνατότητα ακύρωσης του πλήγματος ή επιλογής στόχου ενώ το βλήμα βρίσκεται σε πτήση. Μια τυπική πυροβολαρχία ALAS-C αποτελείται από ένα κέντρο διοίκησης και ελέγχου και τέσσερις εκτοξευτές, δηλαδή συνολικά 24 βλήματα έτοιμα προς βολή.

Εκτός από την Αμερικής και την Ευρώπη, βλήματα παράκτιας άμυνας διαθέτει και η Ρωσία, αλλά και η Κίνα. Φυσικά γνωρίζουμε ότι για πολιτικούς λόγους η ρωσικές και πολύ περισσότερο οι κινεζικές επιλογές είναι μάλλον εκτός εξίσωσης, αλλά θεωρούμε αναγκαίο, για την πληρότητα του άρθρου να παρουσιάσουμε και τα συστήματα, από τη Ρωσία, η οποία έχει μακρά παράδοση στον τομέα της ανάπτυξης βλημάτων κατά πλοίων και παράκτιας άμυνας. Η πλέον γνωστή και παλαιότερη σειρά ρωσικών βλημάτων κατά πλοίων παράκτιας άμυνας είναι τα βλήματα της οικογένειας Kalibr (στο ρωσικό οπλοστάσιο) ή Club (για εξαγωγές), με τα πρώτα βλήματα να εντάσσονται σε υπηρεσία το 1994. Την οικογένεια βλημάτων Club, η οποία αναπτύχθηκε για την αντικατάσταση των βλημάτων της σειράς P-270 Moskit, της δεκαετίας του 1970, αποτελούν οι εκδόσεις Club-N (επιφανείας-επιφανείας), Club-S (βυθού-επιφανείας) και Club-M (παράκτιας άμυνας, εδάφους-επιφανείας). Η έκδοση παρακτίου αμύνης Club-M επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές της τάξεως των 300 χιλιομέτρων.

Η επόμενη επιλογή από τη Ρωσία, είναι το βλήμα Kh-35 (Bal) το οποίο εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2003, ως διάδοχος των βλημάτων Club, είναι υποηχητικό, φέρει πολεμική κεφαλή βάρους 145 κιλών και επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 130 χιλιόμετρα ή 260 χιλιόμετρα στην βελτιωμένη έκδοση Kh-35U. Το νεότερο ρωσικό σύστημα παράκτια άμυνας είναι το αυτοκινούμενο K-300P Bastion το οποίο εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2015. Το βάρος του είναι 3.000 κιλά και ενσωματώνει πολεμική κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας βάρους 250 κιλών. Το βλήμα μπορεί να προσβάλει στόχους στη θάλασσα, σε μέγιστη απόσταση 350 χιλιομέτρων ή στο έδαφος, σε μέγιστη απόσταση 450 χιλιομέτρων. Κινείται υπερηχητικά με μέγιστη ταχύτητα τα 2,5 Mach, κάτι που σημαίνει ότι από τη στιγμή της εκτόξευσης μέχρι την προσβολή του στόχου, σε απόσταση 350 χιλιομέτρων, μεσολαβούν 6-7 λεπτά. Το 2015 η Ρωσία ξεκίνησε ένα πρόγραμμα, ολοκληρώθηκε το 2020, ένταξης σε υπηρεσίας συστημάτων παράκτιας άμυνας Bal, αλλά κυρίων του Bastion, προς αντικατάσταση όλων των παλαιότερων πυραυλικών συστημάτων παράκτιας άμυνας σε υπηρεσία.

BrahMos

Ο BrahMos είναι ένας πύραυλος που αναπτύχθηκε από τη Ρωσία και την Ινδία. Η πρώτη δοκιμαστική εκτόξευση πραγματοποιήθηκε το 2001. Η Iνδική Αεροπορία, το Ναυτικό και ο Στρατός έχουν πλέον στο οπλοστάσιο τους BrahMos. Το υπερηχητικό βλήμα BrahMos είναι προϊόν συνεργασίας της Ινδίας και της Ρωσίας και μπορεί να εκτοξευτεί από εναέριες, θαλάσσιες ή χερσαίες πλατφόρμες. Το BrahMos είναι ένα υπερηχητικό βλήμα µε δυνατότητα πτήσης σε χαμηλό ύψος από την επιφάνεια της θάλασσας. Ενσωματώνει δύο κινητήρες. Ο πρώτος, ένας πυραυλοκινητήρας, αναλαμβάνει να επιταχύνει το βλήμα μέχρι το σημείο όπου ο κύριος προωθητής να αναλάβει την πρόωση του βλήματος. Μετά την εκτόξευση το βλήμα κινείται αδρανειακά προς το στόχο, με βάση τα στοιχεία που έχει λάβει. Στην τερματική φάση το BrahMos ενεργοποιεί τον αισθητήρα του, ενώ κινείται σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος. O αισθητήρας ερευνά και μετά τον εντοπισμό του στόχου τον εγκλωβίζει και κινείται προς αυτόν. Το βλήμα ενσωματώνει πολεμική κεφαλή βάρους 200-300 κιλών, ανάλογα της έκδοσης και κινητήρα Ramjet υγρού καυσίμου συν προωθητή στερεού καυσίμου.

Το μέγιστο βεληνεκές της αρχικής έκδοσης του βλήματος είναι 290 χιλιόμετρα και επιτυγχάνει υπερηχητική ταχύτητα σε όλες τις φάσεις της πτήσης. Έτσι επιτυγχάνει μικρότερο χρόνο πτήσης και ταχύτερο χρόνο εμπλοκής. Λειτουργεί με βάση την τεχνική «Fire and Forget», υιοθετώντας ποικιλίες πορείες πτήσης προς τον στόχο. Το μέγιστο βεληνεκές του είναι συνάρτηση της πλατφόρμας εκτόξευσης (350-400 χιλιόμετρα από εναέριες και 500 χιλιόμετρα από θαλάσσιες και χερσαίες πλατφόρμες). Στα τέλη του 2022 το Ινδικό Ναυτικό ενέταξε σε υπηρεσία συστήματα παράκτιας άμυνας BrahMos, εκτόξευσης και από εμπορευματοκιβώτια ώστε το σύστημα να στοχοποιείται εξαιρετικά δύσκολα. Η καταστροφική του ισχύς ενισχύεται λόγω της μεγάλης κινητικής ενέργειας κατά την πρόσκρουση. Το υψόμετρο πτήσης είναι από 10 μέτρα έως 15 χιλιόμετρα, ενώ μεταφέρει μια συμβατική κεφαλή βάρους 200-300 κιλών. Ο βελτιωμένος πύραυλος BrahMos-NG (New Generation) αναμένεται να ολοκληρώσει τις δοκιμές του το 2023 και την ίδια χρονιά να ξεκινήσει η παραγωγής. Ως προς το κόστος οι Φιλιππίνες ανακοίνωσαν τον Ιανουάριο του 2022 ότι ενέκριναν την προμήθεια τριών Πυροβολαρχιών Παράκτιας Άμυνας BrahMos για το Ναυτικό της, έναντι $ 375 εκατομμυρίων.

Τέλος, σε διεθνές επίπεδο η Αυστραλία ανακοίνωσε ότι σύντομα θα προκηρύξει διεθνή διαγωνισμό για την προμήθεια νέου συστήματος παράκτιας άμυνας (Project Land-8113 Phase-2). Για το πρόγραμμα ήδη έχουν εκφράσει ενδιαφέρον δύο εταιρίες, ενώ αποτελεί συνέχεια του προγράμματος Project Land-8113 Phase-1, προμήθειας 42 πολλαπλών εκτοξευτών M-142 HIMARS (High Mobility Artillery System). Η πρώτη υποψηφιότητα προέρχεται από την Kongsberg Defense Australia και την Thales Australia, οι οποίες προσφέρουν τους πυραύλους NSM (Naval Strike Missile) επί τακτικού οχήματος Bushmaster (4 x 4) συν όχημα κέντρο διοίκησης και ελέγχου. Κάθε όχημα ενσωματώνει δύο πυραύλους. Ουσιαστικά πρόκειται για το ίδιο σύστημα που επέλεξαν οι Αμερικανοί Πεζοναύτες στο πλαίσιο του προγράμματος NMESIS (Navy Marine Expeditionary Ship Interdiction System).

To NMESIS περιλαμβάνει τακτικό όχημα JLTV (Joint Light Tactical Vehicle) με πυραύλους NSM. Εναλλακτικά, οι εταιρίες προσφέρουν τετραπλό εκτοξευτή NSM, αλλά επί φορτηγού MAN HX-77 (8 x 8). Η δεύτερη υποψηφιότητα έρχεται από τη Lockheed Martin Australia και αφορά τον πύραυλο PrSM Increment.2 (Precision Strike Missile), o οποίος είναι εξέλιξη του PrSM Increment.1 και είναι ακόμα υπό ανάπτυξη. Ο PrSM Increment.2 θα έχει τη δυνατότητα προσβολής και ναυτικών στόχων, πέραν των χερσαίων στόχων, και θα ενσωματώνει ερευνητή πολλαπλής λειτουργίας, με παθητικό ερευνητή ραδιοσυχνοτήτων και υπέρυθρο ερευνητή (ο PrSM Increment.1 ενσωματώνει σύστημα καθοδήγησης GPS). Στην έκδοση Increment.2 ο πύραυλος θα εκτοξεύεται και μόλις φτάσει στην περιοχή ενδιαφέροντος, θα ερευνά την περιοχή για εχθρικά ραδιοσήματα, τα οποία εκπέμπουν εχθρικά ραντάρ ή συστήματα επικοινωνιών, προκειμένου να εντοπίσει το στόχο του. Στη συνέχεια, έχοντας εντοπίσει το στόχο, θα ενεργοποιεί και θα χρησιμοποιεί τον υπέρυθρο ερευνητή για την προσβολή του επιλεγμένου στόχου. Οι διάθεση δύο ερευνητών καθιστά τους πυραύλους της συγκεκριμένης έκδοσης ανθεκτικότερους στις ηλεκτρονικές παρεμβολές.

Το άρθρο Επάκτιες συστοιχίες πυραύλων στο Αιγαίο: Οι πιθανές επιλογές των νέων πυραυλικών συστημάτων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η γεωγραφική ιδιαιτερότητα της ελληνικής επικράτειας αποτελεί ένα δύσκολο επιχειρησιακό περιβάλλον. Γι’ αυτόν το λόγο, η συνδρομή όλων των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων είναι επιβεβλημένη για την επίτευξη του αντικειμενικού σκοπού που δεν είναι άλλος από την νικηφόρα έκβαση του αγώνα ενάντια στον επιτιθέμενο. Αυτό έχει ως σκοπό την καταρχήν απόκρουση όλων των επιθετικών ενεργειών του αντιπάλου και εξαπόλυση αντεπίθεσης για την εκδίωξη του εχθρού σε δεύτερο χρόνο.

Παρ’ όλο όμως που έχουμε να κάνουμε με ένας σύνθετο αντικείμενο λόγω αυτής της γεωγραφικής ιδιαιτερότητας, η γεωγραφία η ίδια και ο τρόπος που είναι κατανεμημένα τα χερσαία τμήματά της στο χάρτη, προσφέρουν ένα αξιόλογο γεωγραφικό αμυντικό σύστημα το οποίο με την κατάλληλη διαχείριση των στρατιωτικών πόρων μπορεί να αποτελέσει θανάσιμη παγίδα για τον επιτιθέμενο.

Αν προσέξει κάποιος προσεκτικά τον χάρτη της Ελλάδας, θα διαπιστώσει ότι ο τρόπος με τον οποίο εξελίχθηκε γεωλογικά η περιοχή μας χιλιάδες χρόνια πριν, δημιούργησε μια ζώνη νήσων και νησίδων που μπορεί να αποτελέσει μια φυσική οχύρωση. Η ζώνη αυτή ξεκινάει από την Κέρκυρα στα δυτικά, περνάει από την Κρήτη στα νότια και κλείνει στα νησιά του Αν. Αιγαίου στα βορειοανατολικά. Είναι ένα φυσικό τείχος, μια πρώτη ζώνη άμυνας. Ενώ ένας αριθμός από τα διάσπαρτα νησιά μέσα στη «λίμνη» του Αιγαίου, στρατηγικά επιλεγμένα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως «αμυντικά φρούρια», ως μια δεύτερη γραμμή άμυνας, απέναντι στις εχθρικές δυνάμεις οι οποίες θα καταφέρουν να διαπεράσουν την πρώτη ζώνη άμυνας.

Λόγω του ότι η πρώτη ζώνη άμυνας αποτελείται από νησιά και όχι από ένα ενιαίο χερσαίο τμήμα, είναι απόλυτα φυσιολογικό ότι μέρος των ναυτικών δυνάμεων του εχθρού θα καταφέρουν να περάσουν ανάμεσα και να βρεθούν μέσα στο κλειστό αρχιπέλαγος, μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης ζώνης. Εκεί, η σχετικά μεγάλη απόσταση των περιφερειακών νήσων από τη Σκύρο στα βόρεια και τη Σαντορίνη στα νότια δημιουργεί δύο μεγάλες θαλάσσιες ζώνες όπου η ανίχνευση, ο εγκλωβισμός από τα φίλια οπλικά συστήματα, η προσβολή και κατ΄ επέκταση καταστροφή των δυνάμεων του εχθρού μεγιστοποιείται.

Ο ρόλος της Κρήτης είναι επίσης πολύ σημαντικός για την αμυντική θωράκιση της Ελλάδας από εχθρικές αεροναυτικές δυνάμεις που πρόκειται να επιτεθούν από τη θάλασσα από τα νότια του νησιού. Επίσης δυνητικά μπορεί να προσφέρει αμυντική κάλυψη της ελληνικής ΑΟΖ που εκτείνεται στην ανατολική Μεσόγειο. Η στρατηγική της θέση  βοηθάει στη στρατηγική παρακολούθηση μεγάλου μέρους της Αν. Μεσογείου της βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως βάση για την αποστολή δυνάμεων στις παραπάνω περιοχές του πλανήτη. Βρίσκεται όσο κοντά και όσο μακριά χρειάζεται και θεωρείται σχετικά ασφαλής από αεροπορικές και βαλλιστικές προσβολές από κράτη των περιοχών αυτών (για το λόγο αυτό οι ΗΠΑ τη θεωρούν ύψιστης στρατηγικής σημασίας και πάντα συμπεριλαμβάνεται στα επιχειρησιακά τους σχέδια στην περιοχή). Δε μπορούμε να παραλείψουμε τον καίριο ρόλο που θα έχει στην περίπτωση που θα χρειαστεί να στείλουμε ενισχύσεις και μαχητικά αεροσκάφη στην Κύπρο.

Επίσης, το μεγάλο συγκριτικά μέγεθος του νησιού επιτρέπει την εγκατάσταση μονάδων και των τριών κλάδων παρέχοντας ικανό χώρο για εκπαίδευση, διασπορά και απόκρυψη των μονάδων αυτών. Επίσης μπορεί να προσφέρει ικανά σε μέγεθος πεδία ασκήσεων για σχηματισμούς επιπέδου ταξιαρχίας.

Η γεωφυσιολογική αυτή αμυντική διάταξη που αναλύσαμε παραπάνω για να λειτουργήσει σωστά χρειάζεται να διαθέτει τους ανάλογους αισθητήρες και οπλικά συστήματα στα σωστά γεωγραφικά σημεία ώστε ολόκληρο το Αιγαίο (και όχι μόνο) να μπορέσει να κλειδώσει και να γίνει ένα τεράστιο killbox για όποιον επιβουλεύεται την εθνική κυριαρχία της χώρας μας. Χρειάζεται τους κατάλληλους ηλεκτροπτικούς αισθητήρες και ραντάρ για επιτήρηση, αποκάλυψη και στοχοποίηση και τα κατάλληλα οπλικά συστήματα για προσβολή, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω. Παρ’ ότι το περιβάλλον είναι αεροναυτικό στην παρακάτω ανάλυση θα αναφερθούμε καθαρά στα χερσαία συστήματα κατά χερσαίων και ναυτικών στόχων. Για την αντίστοιχη αντιαεροπορική απειλή μπορείτε να διαβάσετε παλαιότερη ανάλυση ΕΔΩ.

Όπως προαναφέραμε, για την επιτυχή προσβολή και καταστροφή του αντιπάλου, η αποκάλυψη, αναγνώριση και στοχοποίηση είναι ακρογωνιαίος λίθος. Οπότε είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν οι κατάλληλοι αισθητήρες όπως:

• Ραντάρ επάκτιας επιτήρησης
• EO/IR συστήματα
• UAVs

Η κάλυψη του Αιγαίου με ραντάρ επιτήρησης επιφανείας είναι το ίδιο σημαντική με την επιτήρηση του εναέριου χώρου από τα ραντάρ αέρος, ως προς την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τον έλεγχο της λαθρομετανάστευσης όπως και ως προς την έγκαιρη προειδοποίηση και παρακολούθηση των κινήσεων του εχθρικού στόλου επιφανείας σε καιρό πολέμου.

Ο στρατός ξηράς προμηθεύτηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000, είκοσι ραντάρ επιτήρησης εδάφους επιφανείας τύπου BOR A 550 της Thales, για τις ανάγκες επιτήρησης στο ανατολικό Αιγαίο και τον Έβρο, με προαίρεση για ακόμη είκοσι συστήματα, η οποία δεν ασκήθηκε ποτέ.

Το ραντάρ αυτού του τύπου έχει εμβέλεια εντοπισμού πεζικού στα 16χλμ, πλοίου μεγέθους ΤΠΚ στα 35 χλμ, άρματος μάχης στα 39χλμ και πλοίου μεσαίου μεγέθους στα 57χλμ.

Για την πλήρη κάλυψη των αναγκών των ΕΕΔ στο Αιγαίο θα πρέπει να αγοραστούν επιπλέον συστήματα ραντάρ παράκτιας επιτήρησης νεότερης τεχνολογίας, μεγαλύτερης εμβέλειας ώστε κατάλληλα τοποθετημένα να μπορούν να καλύψουν και τομέων με ανοιχτή θάλασσα, όπως φαίνεται και στον παρακάτω χάρτη. Τα ραντάρ αυτά, μπορούν να αποκτηθούν με συγχρηματοδότηση της Ε.Ε. στο πλαίσιο της επιτήρησης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας των διαπλέοντων σκαφών στο Αιγαίο. Μερικές λύσεις είναι η σειρά SBS 800 της γερμανικής HENSOLDT, η σειρά SCANTER της δανέζικης TERMA, το ELM-2226 ACSR της ισραηλινής IAI-ELTA και το Coastal Watcher 100 της Thales.

Όσον αφορά τους EO/IR αισθητήρες οι ΕΕΔ κατέχουν τις κάμερες MARGOT, εδώ λύση μπορεί να δώσει η ελληνική εταιρία Milteck με τη σειρά καμερών MLT-SUR με εμβέλεια μέχρι τα 30χλμ. Επίσης mini-UAVs και τακτικά UAVs θα παρέχουν EO/IR επιτήρηση με τους δικούς τους αισθητήρες μεταφέροντας στόχους στα μέσα εκπομπής πυρών.

Επάκτια Άμυνα

Η επάκτια άμυνα επιφανείας και εδάφους είναι ακρογωνιαίος λίθος για την άμυνα στο χώρο του Αιγαίου. Η μεν πρώτη αφορά την προσβολή από ναυτικούς και αντιαρματικούς πυραύλους πλοίων επιφανείας είτε για την υποβοήθηση του ναυτικού πολέμου που θα διεξάγει το Πολεμικό Ναυτικό για τη διατήρηση της κυριαρχίας στη θάλασσα, είτε την προσβολή επερχόμενων αποβατικών σκαφών κατά τη φάση της απόβασης σε κάποιο ελληνικό νησί. Η δε δεύτερη, αφορά την προσβολή από στοιχεία πυροβολικού σημείων συγκεντρώσεως του τουρκικού στρατού στα παράλια της Μικράς Ασίας, τη δημιουργία μπαράζ πυροβολικού κατά θαλάσσιων στόχων και τη διενέργεια πυρών αντιπυροβολικού. Εδώ πρέπει να αναφερθεί η μεγάλη σημασία της ύπαρξης των αρμάτων μάχης (M-48A5 Molf) με σύγχρονο ΣΕΠ, που υπηρετούν στις μονάδες των έξι κύριων νησιών, στη διενέργεια αντιαποβατικών πυρών ακριβείας με μέγιστο βεληνεκές τα δυόμιση χιλιόμετρα.

Πύραυλοι Εναντίων Πλοίων

Το Π.Ν. απέκτησε στα μέσα τις δεκαετίας του 90’, δύο πυροβολαρχίες MM-40 Block 1 μειωμένης σύνθεσης από τη γαλλική τότε Aerospatiale και σημερινή MBDA. Ο μικρός αριθμός εκτοξευτών και η περιορισμένη ακτίνα της συγκεκριμένης έκδοσης, επέβαλε την τοποθέτησή τους σε στρατηγικά σημεία με πολύ συγκεκριμένη αποστολή και δευτερευόντως για την κάλυψη μιας ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής.

Για την κάλυψη της απαίτησης δημιουργίας ζωνών άμυνας και την κάλυψη ευρύτερων θαλάσσιων τομέων του Αιγαίου πρέπει να αποκτηθούν δύο-τρεις επιπλέον πυροβολαρχίες Exocet ΜΜ-40 Block 3c πλήρους σύνθεσης, τελευταίας γενιάς που θα προσφέρουν αυξημένο βεληνεκές και επομένως θα πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις κάλυψης. Επίσης θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι υπάρχουσες πυροβολαρχίες στην τελευταία έκδοση και να συμπληρωθεί ο αριθμός εκτοξευτών. Μία πυροβολαρχία ΜΜ-40 Block 3c αποτελείται από τρεις μονάδες βολής των τεσσάρων πυραύλων, ένα όχημα που φέρει τους αισθητήρες της πυροβολαρχίας και ένα όχημα που φέρει το ΚΔΠ. Διαθέτει πλήρως αυτόνομη επιχειρησιακή δυνατότητα ενώ μπορεί να διασυνδεθεί και με το υπάρχον δίκτυο C3I. Ο Exocet με 200 χλμ εμβέλεια και δυνατότητα προσβολής ελλιμενισμένων και χερσαίων στόχων τοποθετημένος σε στρατηγικά σημεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμη και για στρατηγικά χειρουργικά χτυπήματα. Επιπλέον, μία πυροβολαρχία τοποθετημένη στη Ρόδο μπορεί να προσφέρει αντιπλοϊκή κάλυψη στο σύμπλεγμα της Μεγίστης από τυχόν μονάδες που θα επιχειρήσουν ναυτικό αποκλεισμό του Καστελλόριζου. Εναλλακτικά θα μπορούσαμε να προμηθευτούμε δύο-τρεις πυροβολαρχίες NSM της νορβηγικής Kongsberg με νέας γενιάς πυραύλους με αυξημένα χαρακτηριστικά στελθ και εφάμιλλες δυνατότητες των γαλλλικών όπλων, αυξάνοντας όμως έτσι την πολυτυπία.

Για πιο κοντινές αποστάσεις ο Ε.Σ. διαθέτει τα βαρέα αντιαρματικά TOW και KORNET τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την προσβολή μικρών αποβατικών σκαφών που πλησιάζουν την ακτή και στο κοντινό μέλλον θα διαθέτει τους ισραηλινούς Spike NLOS εμβέλειας 32χλμ.

Από τη φαρέτρα των δυνάμεων του Ε.Σ. δεν θα πρέπει να λείπουν στο μέλλον και συστήματα εκτόξευσης περιφερόμενων πυρομαχικών. Είναι κάτι που λείπει από τις μονάδες του Ε.Σ., όχι μόνο στις ΑΔΤΕ αλλά και στις Ταξαιρχίες του Έβρου. Είναι μια σημαντική προσθήκη που εκτός από το να δημιουργήσει κορεσμό στα αμυντικά συστήματα μιας εχθρικής φρεγάτας, δύναται να προσβάλει τα ελλειπώς οπλισμένα πλοία, πλοιάρια και ταχύπλοα του Τουρκικού στόλου, καθώς και συγκεντρώσεις στρατευμάτων, θέσεις οπλικών συστημάτων, ναυστάθμους και άλλες υποδομές στην αντίπερα όχθη.

Πυροβολικό

Στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου το πυροβολικό μάχης του Σ.Ξ. παίζει σημαντικό ρόλο στην εγγύς άμυνα των νησιών αυτών όπως και στις πέριξ βραχονησίδες. Η μέχρι τώρα γενική φιλοσοφία που επικρατεί όσον αφορά τα κύρια οπλικά συστήματα που διατίθενται για την άμυνα των νησιών, είναι η αντικατάσταση των υφιστάμενων με πιο σύγχρονα που αποσύρονται από τις μονάδες πρώτης γραμμής του Έβρου ή θεωρούνται πλεονασματικά.

Η πλήρης μηχανοκίνηση των μονάδων πυροβολικού των ΑΔΤΕ επετεύχθει μόλις το 2012 με την αντικατάσταση της πλειονότητας των Ρ/Κ πυροβόλων από αυτοκινούμενα τύπου Μ-109Α1Β/Α2 που με τη σειρά τους αντικαταστάθηκαν στις μονάδες του Έβρου από τα πιο σύγχρονα Μ-109Α3GEA2. Σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, αυτή τη στιγμή οι μονάδες του Σ.Ξ. στα νησιά, διαθέτουν αυτοκινούμενα οβιδοβόλα Μ-110Α2 των 223χιλ, Μ-109Α1Β και Μ-109Α2 των 155χιλ και πολλαπλούς εκτοξευτές πυραύλων RM-70 των 122χιλ. Το μέγιστο βεληνεκές των όπλων αυτών κυμαίνεται από τα 20.000μ των  RM-70 στα  22.400μ των Μ-109 και στα 30.000μ των Μ-110.

Σήμερα οποιοσδήποτε τύπος αυτοκινούμενων πυροβόλων δεν διαθέτει βεληνεκές τουλάχιστον 30χλμ, θεωρείται ανεπαρκής για σύγχρονες επιχειρήσεις. Επομένως παρ’ όλη την αναβάθμιση που προσέφεραν τα Μ-109, τεχνολογίας της δεκαετίας του 70’, σε σχέση με τα Ρ/Κ πυροβόλα, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός πολέμου του 21^ου αιώνα και να αντιπαρατεθούν επί ίσοις όροις με τα αντίστοιχα συστήματα νέας τεχνολογίας. Το Μ-109Α1Β/Α2 δεν μπορεί πραγματικά να εκτελέσει πυρά αντιπυροβολικού ή κίνηση shoot & scoot. Το μικρό βεληνεκές των πυροβόλων αυτών σε συνάρτηση με 1) την εγγύτητα των νησιών στα μικρασιατικά παράλια, 2) το μικρό στρατηγικό βάθος των νησιών και 3) το μεγάλο βεληνεκές (40χλμ) των τουρκικών Ρ/Κ και Α/Κ πυροβόλων, τα κάνει εύκολη λεία για το αντίπαλο πυροβολικό. Το Μ-110, παρ’ ότι διαθέτει σχετικά επαρκές βεληνεκές, μειονεκτεί όσον αφορά τον ρυθμό βολής, 1 βλήμα ανά 3 λεπτά για παρατεταμένα πυρά, έχει έλλειψη θωρακισμένου διαμερίσματος (πύργου) για την προστασία του πληρώματος και μεγάλο αριθμό υπηρετών που φτάνει τα δεκατρία άτομα. Αριθμός υπερδιπλάσιος εκείνου που απαιτεί ένα σύγχρονο πυροβόλο των 155mm. Τέλος το RM-70 προσφέρει μεγάλο όγκο πυρός σε πολύ μικρό χρόνο (40 ρουκέτες σε 2.5sec) αλλά υπολείπεται σοβαρά στο θέμα του βεληνεκούς των πυραύλων που διαθέτει.

Επομένως, σαν πρώτο βήμα περαιτέρω εκσυγχρονισμού των μονάδων πυροβολικού των ΑΔΤΕ χρειάζεται:

1. αντικατάσταση ή εκσυγχρονισμός των Μ-109Α1Β/Α2
2. αντικατάσταση των Μ-110Α2 από μεταχειρισμένα Μ-109
3. εκσυγχρονισμός των RM-70 είτε σε RM-70/85M είτε σε RM-70 Modular. (Ήδη το πρόγραμμα έχει εγκριθεί από την επιτροπή άμυνας της Βουλής.)
4. Προμήθεια εξελιγμένων πυρομαχικών.

Οι παραπάνω κινήσεις εκτός της αναβάθμισης των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των μονάδων, προσφέρουν και οικονομίες κλίμακας στο σκέλος της συντήρησης και εφοδιασμού, στην εκπαίδευση μάχημου και τεχνικού προσωπικού αλλά και μείωση του απαιτούμενου προσωπικού σε συνάρτηση με τα παλαιότερα Μ-110 των 13 υπηρετών.

Τέλος είναι πολύ σημαντική η προμήθεια εξελιγμένων πυρομαχικών που θα βελτιώσουν την εμβέλεια και την ακρίβεια των εκπεμπόμενων πυρών. Κάτι που θα βοηθήσει στην προσβολή κινούμενων στόχων σε θαλάσσιο περιβάλλον. Τέτοια πυρομαχικά είναι όπως π.χ. το βλήμα πυροβολικού Excalibur. Το συγκεκριμένο βλήμα ακριβείας μπορεί να επιτύχει σχεδόν 40χλμ βεληνεκές βαλλόμενο από σωλήνα 39 διαμετρημάτων (που διαθέτουν όλα τα νεότερα Μ-109) και προσφέρει ακρίβεια 1-4 μέτρα. Αντίστοιχα για τα RM-70 πρέπει να αγοραστεί ικανός αριθμός ρουκετών νέας τεχνολογίας που προσφέρει στο σύστημα βεληνεκές 40 χλμ και βελτιωμένη ακρίβεια.

Το όλο εγχείρημα ενέχει κάποιο κόστος το οποίο δεν είναι απαγορευτικό και όλες οι αλλαγές και οι προσθήκες μπορούν να γίνουν σταδιακά. Όμως η στρατιωτική και στρατηγική αξία του είναι πολλαπλάσια του κόστους υλοποίησης.

Το άρθρο Μετατρέποντας το Αιγαίο σε «ΚillBox» δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το βλήμα Teseo MK2/E παρουσίασε, στη διεθνή έκθεση «SEA FUTURE 2021», η MBDA. Τα βλήματα είναι εξέλιξη των Otomat Mk.2 Block.4 (Teseo Mk.2/A για την Ιταλία), με ικανότητα προσβολής στόχων στο έδαφος και διπλάσιο μέγιστο βεληνεκές, στα 360 χιλιόμετρα. Το βλήμα προορίζεται για τον εξοπλισμών των φρεγατών FREMM και Horizon, οι οποίες σήμερα ενσωματώνουν τα βλήματα της έκδοσης Teseo Mk.2/A, ενώ αποτελεί και επιλογή εξοπλισμού για τα νέα αντιτορπιλικά που θέλει να ναυπηγήσει η Ιταλία. Να σημειωθεί επίσης ότι τα περιπολικά πλοία τύπου PPA, που ναυπηγούνται σήμερα, ενσωματώνουν βλήματα της έκδοσης Teseo Mk2/E.

Το άρθρο «SEA FUTURE 2021»: Η MBDA παρουσίασε το βλήμα κατά πλοίων και στόχων εδάφους Teseo Mk.2/E δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Εν έτει 2021 η πολιτικό-διπλωματική αναθεωρητική στάση της Τουρκίας και της Κίνας φαίνεται να δημιουργεί νέες τάσεις στο περιβάλλον των εξοπλισμών. Οι χώρες που περιβάλλουν τον Ινδικό Ωκεανό αλλά και την Νοτιο-Σινική θάλασσα (συμπεριλαμβανομένων και των ΗΠΑ) φαίνεται να διαμορφώνουν μία νέα προσέγγιση ανάπτυξης αερο-εκτοξευόμενων αντιπλοϊκών βλημάτων με συγκεκριμένες δυνατότητες. Ορισμένες εξ’ αυτών φαίνεται να είναι ιδανικές, μέχρι ενός σημείου και για το Ελληνικό οπλοστάσιο προσδίδοντας τα απαραίτητα χαρακτηριστικά που χρειάζονται για την αποτροπή του τουρκικού αναθεωρητισμού.

Hsiung Feng Block II

Εν όψει των πολιτικών/γεωπολιτικών διενέξεων με την Κίνα, η Ταϊβάν με την βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών και της Μεγάλης Βρετανίας φαίνεται να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη αντιπλοϊκών πυραύλων με ενισχυμένες επιδόσεις στο κομμάτι της ταχύτητας και της επεξεργασίας δεδομένων εν κινήσει.

Ο Hsiung Feng II (HF-2) ή αλλιώς «Brave Wind II» είναι ένας αντιπλοϊκός πύραυλος που αναπτύχθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας Chung-Shan (NCSIST) της Ταϊβάν. Έχει σχεδιαστεί για να εκτοξεύετε μέσω χερσαίων, ναυτικών και εναέριων πλατφορμών μάχης.

Έχει μήκος 4,9 μέτρα, πλάτος 0,40 μέτρα και βάρος εκτόξευσης 695 κιλά. Φέρει κεφαλή 225 κιλών υψηλής εκρηκτικότητας και περιλαμβάνει διπλό ερευνητή εχθρικών απειλών με ενσωματωμένα ηλεκτρονικά αντίμετρα. Ο Hsiung Feng II μέχρι στιγμής έχει εμβέλεια μεταξύ 100-120 χιλιομέτρων, ενώ το Εθνικό Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας Chung-Shan (NCSIST) σχεδιάζει να εξελίξει περαιτέρω τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά του βλήματος.

Ο πύραυλος λειτουργεί μέσω συνδυασμού κινητήρα στερεού καυσίμου και κινητήρα turbojet με υγρά καύσιμα. Χρησιμοποιεί αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης κατά το μέσο στάδιο πτήσης, ενώ στο τελικό στάδιο κατευθύνεται μέσω ενεργού ραντάρ καθοδήγησης.

Όπως μεταδίδει το πρακτορείο Jane’s, το Πολεμικό Ναυτικό της Ταϊβάν το καλοκαίρι του 2020 διεξήγαγε επιτυχημένη βολή ενός εκσυγχρονισμένου HF-2 ο οποίος έβαλε σε απόσταση 250 χιλιομέτρων. Το όνομά του φαίνεται να είναι HF-II ER (Extended Range), στο αρχικό στάδιο πτήσης κινήθηκε μέσω αδρανειακού συστήματος καθοδήγησης ενώ στο τελικό λειτούργησε μέσω ενεργού ραντάρ καθοδήγησης.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας Chung-Shan (NCSIST) της Ταϊβάν, το βλήμα θα ενσωματώσει τεχνολογίες αναφοράς ανάγλυφου τύπου TERCOM και θα διαθέτει ψηφιακή βιβλιοθήκη απειλών με σκοπό να επεξεργάζεται και να ταξινομεί με πλήρη αυτονομία τους εχθρικούς στόχους. Ο πύραυλος μεταφέρει κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας βάρους 180 κιλών και διαθέτει αναβαθμισμένα ηλεκτρονικά αντί-αντίμετρα (ECCM).

Σύμφωνα με έρευνα από ανοιχτές πηγές, το βλήμα κινήθηκε με μέγιστη ταχύτητα 3.5 Mach κατά την δοκιμή, εντάσσοντάς το έτσι στην οικογένεια των υπερηχητικών πυραύλων. Λαμβάνοντας υπόψιν τα γενικότερα δεδομένα περί ανάπτυξης αντιπλοϊκών ικανοτήτων από την Ταϊβάν, βλέπουμε πως κινείται παράλληλα με το US Navy στον τομέα ανάπτυξης βλημάτων ικανών να ανταπεξέλθουν σε κορεσμένο ηλεκτρομαγνητικά περιβάλλον.

Eνδεικτικά αναφέρεται το γεγονός πως ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός PLA της Κίνας μέσω αεροσκαφών Υ-8 και Υ-9 διεξάγει περίπου 2 επιχειρήσεις ηλεκτρονικού πολέμου τον μήνα σε χερσαία πλέγματα ραντάρ αέρος/επιφανείας του Εθνικού Στρατού της Ταϊβάν. Για να γίνει αντιληπτή η βαρύτητα που δίνει το Κινεζικό Υπουργείο Άμυνας στον τομέα ανάπτυξης ιπτάμενων συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου, αξίζει να σημειωθεί πως το μη επανδρωμένο όχημα UAV ASN-7 και τα έκδοχά του, θα λειτουργούν σχεδόν αποκλειστικά για αυτόν τον σκοπό.

Η επιχειρησιακή αξία περί ανάπτυξης ενισχυμένων ικανοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου από την Κίνα έγκειται στα επιχειρησιακά διδάγματα που αντλήθηκαν από τις διενέξεις μεταξύ ΗΠΑ-Ιράκ, ΗΠΑ-Αφγανιστάν και ΗΠΑ-Γιουγκοσλαβία. Στις προαναφερθείσες συγκρούσεις, τα νατοϊκά στρατεύματα αντλούσαν δεδομένα εχθρικών θέσεων επί του πεδίου της μάχης από το Σύστημα Παγκόσμιου Προσδιορισμού Θέσης GPS. Τα αμερικανικά βλήματα ακριβείας αντλούσαν και αυτά με την σειρά τους δεδομένα στοχοποίησης μέσω ψηφιακού χάρτη GPS κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων.

Σκοπός παρουσίασης του παραπάνω βλήματος είναι αφενός μεν η κατάδειξη της επιχειρησιακής αξίας βλημάτων που αναπτύσσουν υπερηχητικές ταχύτητες και αφετέρου ο εκσυγχρονισμός πυραύλων με σκοπό να λειτουργούν σε κορεσμένο ηλεκτρομαγνητικά περιβάλλον. Η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπορεί αυτήν την στιγμή να μην έχει κάποιο αξιόλογο (σε επίπεδο δοκιμών) σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, αλλά δύναται μελλοντικά να αποκτήσει.

ASM-3Α

O ASM-3 είναι ένας Ιαπωνικός αντιπλοϊκός πύραυλος που αναπτύσσεται από τη Mitsubishi Heavy Industries με σκοπό να αντικαταστήσει τους πυραύλους ASM-1 και ASM-2. Έχει μήκος 6 μέτρα, ζυγίζει 940 κιλά και μπορεί να βάλει έναντι στόχων στα 200 χιλιόμετρα. Ο Υπουργός Άμυνας της Ιαπωνίας, Takeshi Iwaya, τον Μάρτιο του 2019 ανακοίνωσε πως ο πύραυλος έχει ξεκινήσει να υφίσταται σειρά τροποποιήσεων με σκοπό να ενισχυθούν οι ικανότητές του.

Η νέα ονομασία του πυραύλου είναι ASM-3A, κινείται με ταχύτητες 3.2 Mach μέσω κινητήρα Ramjet και πλοηγείται μέσω GPS και ενεργού ραντάρ καθοδήγησης (είναι εφικτή και η σχεδίαση με παθητικό ραντάρ καθοδήγησης). Η έκδοση ASM-3A έχει μέγιστη ακτίνα δράσης τα 400 χιλιόμετρα, διαθέτει ενισχυμένα αντί-αντίμετρα ηλεκτρονικού πολέμου ECCM και εκτοξεύεται έναντι πλοίων από μαχητικά αεροσκάφη F-2 της Ιαπωνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

Να σημειωθεί πως η Ιαπωνική Πολεμική Αεροπορία εν όψει των αυξανόμενων δραστηριοτήτων της Κίνας πέριξ των νήσων Senkaku έχει οδηγηθεί στην διαμόρφωση ενός εύκαμπτου και αρκετά αποτελεσματικού οπλοστασίου έναντι ναυτικών στόχων. Ιαπωνικά F-35 θα εξοπλιστούν με βλήματα JSM με ακτίνα δράσης 250 ναυτικών μιλίων, μαχητικά αεροσκάφη F-2 θα εφοδιαστούν με βλήματα ASM-3A, ενώ τα F-15J/DJ θα εξοπλιστούν με πυραύλους LRASM με ακτίνα δράσης 430 ναυτικά μίλια.

Ο πύραυλος ASM-3A έχει την ικανότητα να εκτελέσει προφίλ πτήσης μέσω »κατάδυσης». Στο αρχικό στάδιο ανεβαίνει σε υψηλό υψόμετρο από χαμηλή γωνία εκτόξευσης και καταλήγει να εκτελεί κάθοδο με ιλιγγιώδης ταχύτητα προς τον στόχο. Σύμφωνα με το παραπάνω γράφημα το μαχητικό F-2 είναι ικανό να διατηρεί χαμηλό προφίλ πτήσης κατά την εκτόξευση έτσι ώστε να αποφεύγει το εύρος ανίχνευσης των εχθρικών ραντάρ.

Για να γίνει κατανοητή η γενικότερη γεωστρατηγική αξία του οπλοστασίου της Ιαπωνίας πέριξ των υδάτων της Κίνας, αξίζει να σημειωθεί πως η Ιαπωνία είναι μία από τις λίγες χώρες που διαθέτουν 7 αντιτορπιλικά εφοδιασμένα με σύστημα Aegis εκ των οποίων ορισμένα είναι εφοδιασμένα με πυραύλους εξωατμοσφαιρικής αναχαίτησης SM-3. Η σημασία χρήσης τους έγκειται στο γεγονός πως είναι ικανοί να αναχαιτίσουν βαλλιστικούς πυραύλους του Κινεζικού οπλοστασίου σε ύψη μεγαλύτερα των 100 χιλιομέτρων. Ο Ιαπωνικός στόλος έπειτα από αμερικανική μεταφορά τεχνογνωσίας είναι ίσως ο δεύτερος στόλος στον κόσμο ο οποίος διαθέτει οργανική δύναμη εξειδικευμένων αντιβαλλιστικών ικανοτήτων.

ΜARS

O Iσραηλινός αντιπλοϊκός πύραυλος MARS (Multi-purpose Air-launch Rocket System) αναπτύχθηκε από την Israel Military Industries με σκοπό να αντιμετωπίζει συστήματα παραπλάνησης (decoys) εχθρικών πλοίων. Έχει μήκος 4,4 μέτρα, βάρος 500 κιλά και σχεδιάζεται να τοποθετηθεί επί μαχητικών αεροσκαφών F-15EX.

Διαθέτει προηγμένους αισθητήρες με σκοπό να είναι ικανό να αναγνωρίζει και να επεξεργάζεται πολλαπλά δεδομένα επί του πεδίου της μάχης. Τακτικός σκοπός χρήσης τους είναι η εκτόξευση πολλαπλών πυραύλων MARS έναντι ναυτικών πλατφορμών. Στόχος είναι η πρόκληση κορεσμού στα εχθρικά συστήματα τερματικής αεράμυνας και η μετέπειτα καταστροφή τους. Σύμφωνα με την ΙΜΙ, το βλήμα θα έχει βεληνεκές μεγαλύτερο των 100 χιλιομέτρων, θα κινείται με υπερηχητικές ταχύτητες, στο μέσο στάδιο πτήσης θα λειτουργεί με σύστημα GPS, ενώ στο τερματικό μέσω ενεργού ερευνητή κεφαλής.

LRASM

Ο LRASM (Long Range Anti-Ship Missile) είναι ένας Αμερικανικός αντιπλοϊκός πύραυλος που αναπτύσσεται Lockheed Martin σε συνεργασία με την Αμερικανική Υπηρεσία Προηγμένων Έρευνών Άμυνας (DARPA) και το Γραφείο Ναυτικών Ερευνών (ONR). Ο LRASM-A σχεδιάστηκε με βάση το βλήμα Joint Air to Surface Stand-off Missile Extended Range (JASSM-ER) και περιλαμβάνει πρόσθετους αισθητήρες και επιμέρους συστήματα. Το LRASM-B έχει σχεδιαστεί για να εκτοξεύεται από αρκετά μεγάλα υψόμετρα και να κινείται με υπερηχητικές ταχύτητες. Η ανάπτυξη LRASM-B, ωστόσο, ακυρώθηκε από την DARPA το 2012.

Έχει σχεδιαστεί ειδικά για να εκτελεί αποστολές κρούσης έναντι στρατηγικών εχθρικών στόχων σε κορεσμένο ηλεκτρομαγνητικά περιβάλλον, χωρίς να εξαρτάται από GPS και λοιπούς συνδέσμους δεδομένων. Η γενικότερη φιλοσοφία δράσης του στηρίχθηκε στο γεγονός πως οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται βλήματα κρούσης ικανά να περάσουν εντός των πλεγμάτων Άρνησης και Αντιπρόσβασης Περιοχής που αναπτύσσουν Κίνα και Ρωσία τόσο στην Νοτιοσινική θάλασσα, όσο και στον Αρκτικό Ωκεανό και την Μαύρη Θάλασσα.

Joint Strike Missile (JSM)

O Joint Strike Missile (JSM) αποτελεί ένα πυραυλικό σύστημα πέμπτης γενιάς που κατασκευάστηκε από την Kongsberg Defense Systems και αναπτύχθηκε για χρήση από τις νορβηγικές ένοπλες δυνάμεις. Έχει σχεδιαστεί κατά κύριο λόγο για ενσωμάτωση σε πλατφόρμες αεροσκαφών με σκοπό την κρούση χερσαίων και ναυτικών στόχων. Μπορεί να αναπτυχθεί για τη διεξαγωγή αποστολών πολέμου επιφανείας (ASuW) και ναυτικής υποστήριξης (naval fire support NFS).

Ο JSM κατασκευάζεται μέσω συνθετικών υλικών τύπου RAM έτσι ώστε να διαθέτει χαρακτηριστικά stealth προσδίδοντας χαμηλό ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα στα εχθρικά ραντάρ. Έχει μήκος 4 μέτρα, βάρος 416 κιλά, μέγιστη ακτίνα δράσης 250 ναυτικά μίλια ενώ στο μπροστινό μέρος του πυραύλου υπάρχει ερευνητής απεικόνισης στόχου (imaging target seeker). Μέσω του προαναφερθέντος ερευνητή το βλήμα είναι ικανό μέσω μίας τρισδιάστατης βιβλιοθήκης απειλών που διαθέτει να ταξινομεί και να επεξεργάζεται πληροφορίες στόχων που παρακολουθεί η κάμερα στο εμπρόσθιο μέρος.

Toν Φεβρουάριο του 2021 ο Νορβηγικός Οργανισμός Αμυντικών Υλικών (Forsvarsmateriell) πραγματοποίησε με επιτυχία την πρώτη βολή πυραύλου Joint Strike Missile (JSM) από ειδικά τροποποιημένο μαχητικό αεροσκάφος F-35A. Η δοκιμή έλαβε χώρα σε ερημική περιοχή κοντά στη Βάση της Πολεμικής Αεροπορίας Edwards και αξιολογήθηκε από τις Νορβηγικές και Αμερικανικές αρμόδιες αρχές. 

H στρατηγική βαρύτητα του παρακάτω βλήματος για το Ιαπωνικό οπλοστάσιο έγκειται στο γεγονός πως ίσως για πρώτη φορά μετά τον Β’ ΠΠ, η Ιαπωνία είναι ικανή να πλήξει εχθρικούς στόχους σε ξένα εδάφη με τόσο μεγάλη ακρίβεια. Οι τεχνολογίες imaging target seeker χρησιμοποιούνται με σκοπό να προσδώσουν αξιοπιστία σε αποστολές αντιπλοϊκής κρούσης καθώς μέσω αυτών το βλήμα μπορεί αυτόνομα να διαχωρίσει χερσαίους από ναυτικούς στόχους, να αξιολογήσει την βαρύτητά τους και να βάλει ανάλογα με τον προγραμματισμό που έχει λάβει πριν την αποστολή.

Σκοπός της παραπάνω ανάλυσης δεν είναι μόνο η παρουσίαση πιθανών οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να εξοπλίσουν το ελληνικό οπλοστάσιο. Σκοπός είναι να αναλυθεί η γενικότερη τάση περί ανάπτυξης αερο-εκτοξευόμενων αντιπλοϊκών βλημάτων και οι συγκεκριμένες τεχνολογίες/δυνατότητες που αναπτύσσονται παράλληλα. Λόγω της ραγδαίας ποσοτικής αύξησης του Κινεζικού Ναυτικού, οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν έχουν προβεί σε σειρά πυραυλικών προγραμμάτων τα οποία εξειδικεύονται σε αποστολές κρούσης από μεγάλες αποστάσεις, σε χρήση imaging target seeker, σε συνθετικά υλικά τύπου RAM, κ.α. Η Ελληνική Αμυντική Βιομηχανία θα ήταν εφικτό μέχρι ενός βαθμού να ξεκινήσει να διαμορφώνει ορισμένες εκ των παραπάνω τεχνολογιών και μέσω δημιουργίας cluster εταιρειών να εξειδικευτεί στην κατασκευή συγκεκριμένων πυραυλικών υποσυστημάτων τεχνολογιών αιχμής.

Να σημειωθεί πως βλήματα σαν του Harpoon, τους Exocet και τους RBS-15 δεν αναφέρθηκαν καθώς έχουν αναλυθεί στην επισυνάπτουσα ανάλυση: https://defencereview.gr/polemiko-naytiko-kleidonontas-to-aig/

Το άρθρο Αντιπλοϊκή κρούση: Oι διεθνείς εξελίξεις στους αεροεκτοξευόμενους πυραύλους δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η οικογένεια των βλημάτων επάκτιας άμυνας (στην συντριπτική τους πλειοψηφία) είναι ικανή να εκτοξευθεί είτε από χερσαία, είτε από ναυτική είτε από εναέρια πλατφόρμα, διεξάγοντας αποστολές τόσο ναυτικής όσο και χερσαίας κρούσης. Στις τρεις γραμμές νήσων της Νοτιοσινικής θάλασσας, ΗΠΑ και Κίνα συνεχίζουν εδώ και μία 10ετία να διαμορφώνουν δομές μάχης σε όλο το φάσμα των πολεμικών επιχειρήσεων, δίνοντας μεγάλη σημασία τόσο στην ανάπτυξη, όσο και στην τροποποίηση ήδη υπάρχοντων βλημάτων επάκτιου αμύνης.

Στο θαλασσοχερσαίο περιβάλλον του Αιγαίου, το Πολεμικό Ναυτικό θα κληθεί με την σειρά του να διεξάγει πληθώρα αποστολών έναντι πολυποίκιλων γεωγραφικών δεδομένων και αποστάσεων, γεγονός που θέτει ορισμένα εκ των παρακάτω βλημάτων ως απαραίτητη προϋπόθεση για την προστασία του Αιγιακού γεωγραφικού συμπλόκου αλλά και των φίλιων πλατφορμών μάχης. Σκοπός δεν είναι μόνο η δημιουργία Ζωνών Άρνησης και Αντιπρόσβασης Περιοχής, αλλά και η δημιουργία μίας (δυνητικά) επιχειρησιακής κατάστασης η οποία θα στηρίζεται στην στοχοποίηση εχθρικών πλοίων όσο είναι ακόμα είτε εντός είτε πλησίον των ναυστάθμων. Το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό διαθέτει ήδη δύο επάκτιες συστοιχίες αποτελούμενες από βλήματα Exocet Bolock.II

Βλήμα NSM

To βλήμα NSM παράχθηκε και σχεδιάστηκε από την Νορβηγική εταιρεία Kongsberg Defence and Aerospace, έχει μήκος 3.96 μέτρα, ζυγίζει 407 κιλά και φέρει πολεμική κεφαλή βάρους 120 κιλών. Κινείται με υποηχητικές ταχύτητες 0.7-0.9 Μach, ενώ για την πλοήγηση χρησιμοποιεί GPS, αδρανειακό σύστημα πλοήγησης και σύστημα αναφοράς ανάγλυφου.

Η κατασκευάστρια εταιρεία Kongsberg δηλώνει πως το βλήμα είναι ικανό για αντιπλοϊκή κρούση καθώς πετά σε χαμηλή απόσταση από την επιφάνεια της θάλασσας, διαθέτει χαρακτηριστικά stealth -λόγω της Plasma-Stealth τεχνολογίας κατασκευής- αφήνοντας πολύ μικρό ηλεκτρομαγνητικό ίχνος στα εχθρικά ραντάρ, ενώ παράλληλα είναι ικανό να διεξάγει απότομους ελιγμούς κατά την διάρκεια πτήσης.

Σύμφωνα με την κατασκευάστρια, η αξία της τακτικής του διάστασης, έγκειται στο γεγονός ότι διαθέτει ένα υπολογιστικό σύστημα που λειτουργεί σαν ψηφιακή βιβλιοθήκη απειλών, όπου ο πύραυλος ενσωματώνει στην μνήμη του ένα προφίλ εχθρικών στόχων έναντι των οποίων πλοηγείται. Μέσω αξιοποίησης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης η διαδικασία διαχωρισμού του εχθρικού πλοίου από τα φίλια γίνεται αυτόνομα μέσω του software που διαθέτει η μνήμη του βλήματος. 

Σύμφωνα με την Raytheon Missiles and Defense, το 2018 η εταιρεία Kongsberg σε συνεργασία με την Raytheon πραγματοποίησαν δοκιμαστικές βολές του NSM σε έκδοση παράκτιας άμυνας, οι οποίες ολοκληρώθηκαν με επιτυχία το καλοκαίρι του ίδιου έτους.

Λόγω του προαναφερθέντος γεγονότος, η Πολεμική Αεροπορία των Ηνωμένων Πολιτειών ξεκίνησε εσπευσμένα να δοκιμάζει και να αναπτύσσει το βλήμα JSM (Joint Strike Missile) το οποίο θα βάλει μέσω μαχητικών F-16 και F-35Α έναντι στόχων επιφανείας και εχθρικών πλοίων. Τέλος το βλήμα JSM σύμφωνα με την USAF θα διαθέτει κεφαλή 230 κιλών, θα έχει εμβέλεια έως και 280 χιλιόμετρα ενώ θα είναι ιδανικό για hard-kill και soft-kill κρούση.

Βλήμα Harpoon

O πύραυλος Harpoon RGM-84 αναπτύχθηκε το 1977 από την εταιρεία Boeing Defense and Security, έχοντας ως αρχική ιδέα να χρησιμοποιηθεί από υποβρύχιες πλατφόρμες μάχης έναντι στόχων επιφανείας. Από το 1978 και ύστερα το πρόγραμμα ανάπτυξης του βλήματος πήρε τεράστιες διαστάσεις αναπτύσσοντας τον αεροεκτοξευόμενο AGM-84 και τον υποβρύχια εκτοξευόμενο UGM-84.

Ο Harpoon είναι ένας πύραυλος που λειτουργεί αποτελεσματικά ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών, βάλει έναντι στόχων πέραν του ορίζοντα (OTH), ενώ λαμβάνει δεδομένα πλοήγησης στο τελικό στάδιο της πορείας του μέσω ενεργού ραντάρ τερματικής καθοδήγησης. Έχει μήκος 4 μέτρα, διάμετρο 0.3 μέτρα, διαθέτει πολεμική κεφαλή 221 κιλών και εμβέλεια έως και 280 χιλιόμετρα.

Σύμφωνα με την κατασκευάστρια Boeing, χαρακτηρίζεται από υψηλή επιβιωσιμότητα στο πεδίο της μάχης, λόγω του χαμηλού προφίλ πτήσης, των βίαιων ελιγμών και την χαρακτηριστικών cruise που διαθέτει. Μπορεί να εκτοξευθεί από εναέριες, επίγειες, ναυτικές και υποβρύχιες πλατφόρμες αντιμετωπίζοντας με αποτελεσματικότητα  ένα ευρύ φάσμα απειλών στο πεδίο της μάχης.

Ο Harpoon έχει περάσει από διάφορα αναπτυξιακά στάδια γνωστά ως »Blocks». Οι εκδόσεις που χρησιμοποιούνται κατά κόρον από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στο περιβάλλον της Νότιας Σινικής Θάλασσας είναι αυτή του Block 2+ και Block IC καθώς έχουν σχεδιαστεί για σύνθετες δικτυοκεντρικές επιχειρήσεις. Μπορεί να δεχθεί δεδομένα εν ώρα πτήσης ακόμα και από μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου Heron II, εξασφαλίζοντας την αποτελεσματική προσβολή κινούμενων στόχων.

Ενώ ο Harpoon μπορεί να μην πιάνει ακραίες ταχύτητες πτήσης ή να μην διαθέτει κάποια stealth διαμόρφωση σε αντίθεση με τα σύγχρονα αντιπλοϊκά βλήματα, στην έκδοση Block II εξακολουθεί να αποτελεί ένα πολύ ικανό βλήμα όπου με σχετικά μικρό κόστος αγοράς/εκσυγχρονισμού, προσδίδει υψηλής αξίας αποτελέσματα σε θαλασσοχερσαίο περιβάλλον μάχης σαν του Αιγαίου.

Μέσω μεταφοράς τεχνογνωσίας από το πρόγραμμα Boeing Joint Direct Attack Munition (JDAM) και από διαμόρφωση βλημάτων τύπου Standoff Land Attack Missile-Expanded Response (SLAM-ER), ο πύραυλος Harpoon Block II περιλαμβάνει δέκτη GPS και προηγμένο σύστημα ελέγχου πτήσης προς τον στόχο, λειτουργώντας αξιόπιστα ακόμη και σε σύνθετες παράκτιες δομές μάχης. Έχει ενσωματωμένο σύνδεσμο δεδομένων two-way data link που επιτρέπει στον πύραυλο να αλλάξει δεδομένα πτήσης στα μέσα της πορείας του.

Σε μερικό προβληματισμό πρέπει να μας βάζει το γεγονός ότι οι νέες τουρκικές φρεγάτες Ι-Class »Instabul» F-515 (εφόσον τα τεχνικά χαρακτηριστικά άπτονται της πραγματικότητας) θα διαθέτουν και προηγμένα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου/jammer έναντι ενεργών ραντάρ καθοδήγησης εχθρικών πυραύλων. Δεδομένης της προαναφερθείσας πραγματικότητας χρήσιμο θα ήταν τα αντιπλοϊκά βλήματα του Πολεμικού Ναυτικού να είναι εφοδιασμένα είτε με κάμερα στην κεφαλή για τηλεχειριζόμενη τερματική καθοδήγηση, είτε με ερευνητή υπερύθρων IR (για γενικότερη κρούση έναντι στόχων επιφανείας), είτε με λογισμικά φωτογραφικής αναγνώρισης στόχου DSMAC.

Βλήμα Exocet 

O πύραυλος Exocet κατασκευάστηκε το 1973 από την ευρωπαϊκή εταιρεία MBDA και κατέστη επιχειρησιακός το 1979 για το Γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό. Έχει μήκος 4.7 μέτρα, διάμετρο 0.35 μέτρα, άνοιγμα φτερών 1 μέτρο, ενώ διαθέτει πολεμική κεφαλή βάρους 165 κιλών. Διαθέτει πυραυλοκινητήρα στερεού καυσίμου, πλοηγείται μέσω αδρανειακού συστήματος καθοδήγησης και ενσωματώνει ενεργό ραντάρ στην τερματική φάση της πτήσης του.

Κινείται με ταχύτητες 0.9 Μach σε απόσταση μέχρι και 2 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας χτυπώντας στόχους μέχρι στα 180 χιλιόμετρα. Η έκδοση Exocet ΜΜ40 Block 3 έχει ικανότητα προσβολής στόχων εδάφους ενώ έχει αναβαθμιστεί για να λαμβάνει δεδομένα καθοδήγησης από GPS, όπου σύμφωνα με την MBDA βάλει ακόμα και έναντι στόχων στα 200 χιλιόμετρα (δεν έχει αποδειχθεί επιχειρησιακά). Να σημειωθεί πως το βλήμα Exocet είναι σχετικά φθηνό (από οικονομικής απόψεως) σε σύγκριση με άλλα βλήματα παρεμφερών δυνατοτήτων, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί από αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και υποβρύχια.

Αξίζει να σημειωθεί πως ο Exocet έχει χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό επί του πεδίου των μαχών, ιδιαίτερα στον Πόλεμο των Φώκλαντ μεταξύ Μ. Βρετανίας και Αργεντινής το 1982 αλλά και στον Ιρανο-Ιρακινό πόλεμο το 1987. Παρ’ ότι εκείνη την περίοδο δεν υπήρχαν τόσο ανεπτυγμένα συστήματα τερματικής άμυνας τύπου Phalanx, οι προσβολές εχθρικών πλοίων μέσω των Exocet ήταν ικανές να μεταβάλλουν κατά πολύ την διπλωματική διάσταση των προαναφερθέντων πολέμων.

Βλήμα RBS-15 

Το βλήμα RBS-15 κινείται με υποηχητική ταχύτητα των 0.9 Mach, διαθέτει τέσσερις εκδόσεις, όπου η πρώτη έκδοση Mk.I έχει ως μέγιστο βεληνεκές τα 70 χιλιόμετρα, η έκδοση Mk.II τα 250 χιλιόμετρα, ενώ οι εκδόσεις Mk.III και Mk.IV αγγίζουν εμβέλειες μεγαλύτερες των 300 χιλιομέτρων. Ορισμένες εκ των εκδόσεων μπορούν να λειτουργήσουν και με δορυφορική υποβοήθηση GPS αναβαθμίζοντας συνεχώς τα δεδομένα πτήσης.

Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρεία Saab, οι εκδόσεις RBS-15 Mk.III και RBS-15 Mk.IV (Gungnir) είναι ιδανικές για κρούση έναντι ναυτικών στόχων υψηλής αξίας καθώς εντάσσονται στις κατηγορίες βλημάτων »fire-and-forget». Οι RBS-15 Mk.IV (Gungnir) και RBS-15 Mk.ΙΙ πλοηγούνται μέσω αδρανειακού συστήματος καθοδήγησης, δεχόμενοι υποβοήθηση από σύστημα παγκόσμιου προσδιορισμού θέσης GPS, αλτίμετρο λέιζερ και ερευνητή ραντάρ (συχνοτήτων Ku).

Λειτουργούν ακόμα και σε ακραίες καιρικές συνθήκες μέσω του ισχυρού ραντάρ και του Συστήματος Σχεδιασμού Αποστολής ΜΕΡS (Missile Engagement Planning System). Το MEPS δίνει στον χειριστή την ικανότητα διαχείρισης μαζικών πληγμάτων με πολλαπλούς πυραύλους RBS-15 έναντι στόχων επιφανείας, καθώς και την δυνατότητα επαναπροσδιορισμού στόχου προτεραιότητας κατά την διάρκεια της πτήσης.

Bλήμα MARTE-ΕR

To βλήμα RBS-15 της Σουηδικής Saab βρίσκεται σε υπηρεσία στο Σουηδικό Πολεμικό Ναυτικό από το 1985. Μπορεί να διεξάγει αποστολές εδάφους-εδάφους, αέρος-εδάφους, καθώς και αποστολές ναυτικής κρούσης. Ζυγίζει 800 κιλά, έχει μήκος 4.3 μέτρα, διάμετρο 50 εκατοστά και πολεμική κεφαλή που ζυγίζει 200 κιλά. Λειτουργεί μέσω κινητήρα Turbojet, πλοηγείται μέσω αδρανειακού συστήματος καθοδήγησης INS και ενσωματώνει ενεργό ραντάρ κεφαλής (J-Band) στην τερματική φάση της πτήσης του.

Ο Ιταλικός πύραυλος MARTE ή αλλιώς Sea Killer κατασκευάστηκε από την ευρωπαϊκή εταιρεία MBDA το 1960 έχοντας ως στόχο την ενίσχυση των αντιπλοϊκών ικανοτήτων του Ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού. To βλήμα MARTE-ER σύμφωνα με την κατασκευάστρια ζυγίζει 310 κιλά, έχει μήκος 3.85 μέτρα και μπορεί να χτυπήσει στόχους σε αποστάσεις από 30 έως και 100 χιλιόμετρα.

Λειτουργεί μέσω αδρανειακού συστήματος πλοήγησης, σε συνδυασμό με σύστημα δορυφορικής υποβοήθησης GPS, ενεργοποιώντας ενεργό ραντάρ τερματικής καθοδήγησης στο τελευταίο στάδιο της πορείας του. Χρησιμοποιεί τον turbojet κινητήρα Williams WJ-24-8G WR κινούμενος με υποηχητικές ταχύτητες έως και 0.9 Mach. Μπορεί να εκτοξευθεί είτε από μαχητικό αεροσκάφος είτε από ναυτική πλατφόρμα. Το 2014 η εταιρεία διεξήγαγε με επιτυχία δοκιμαστικές βολές από ελικόπτερα ΝΗ-90 τα οποία μπορούν να φέρουν μέχρι και 2 MARTE-ER.

Η γενικότερη δομή του βλήματος είναι υπό διαμόρφωση καθώς σύμφωνα με πληροφορίες από ανοικτές πηγές, η ΜΒDA σκοπεύει να αυξήσει περαιτέρω το βεληνεκές του πυραύλου. Το 2018 κατά την διάρκεια της έκθεσης »DIMDEX 2018 », η κατασκευάστρια εταιρεία παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σύστημα παράκτιας άμυνας το οποίο, μέσω δικτυοκεντρικής συνεργίας, σχεδιάστηκε για την προσβολή ναυτικών πλατφορμών μάχης. Το σύστημα παράκτιας άμυνας στηρίχτηκε στον συνδυασμό βλημάτων Exocet Block.III και Marte-ER.

Πολλαπλοί Εκτοξευτές HIMARS και MLRS σε ρόλο παράκτιας άμυνας

Σύμφωνα με τον αμυντικό αναλυτή Joseph Trevithik, ο Αμερικανικός Στρατός ενδιαφέρεται για την δημιουργία ενός συστήματος-συστημάτων προβολής ναυτικής ισχύος μέσω πυροβολαρχιών βασισμένες σε Πολλαπλούς Εκτοξευτές τύπου HIMARS (συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων των HIMARS αλλά και τροποποιημένων MLRS), οι οποίες θα είναι ικανές να βάλουν έναντι στόχων επιφανείας/πλοίων μέσω εν ανάπτυξη βλημάτων PrSM (Precision Strike Missile) αλλά και τροποποιημένων ATACMS.

Η υπηρεσία AMTC (Aviation and Missile Technology Consortium) σε δελτίο τύπου τόνισε πως στο βλήμα PrSM (αλλά και στο ATACMS) θα ενσωματωθεί κεφαλή, η οποία σε ένα προκαθορισμένο στάδιο πτήσης, θα αποδεσμεύει ένα σμήνος αυτόνομων drone, όπου μέσω τεχνολογιών αντιληπτικής τεχνητής νοημοσύνης θα διεξάγει επιχειρήσεις επιτήρησης πεδίου μάχης, ταυτοποίησης στόχων, αξιολόγησης απειλών, μεταφοράς δεδομένων σε Κέντρα Διοίκησης-Ελέγχου, αλλά και επιχειρήσεις κρούσης αντίστοιχες με αυτές των Loitering-Munitions.

Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως η προαναφερθείσα τεχνολογία θα εφαρμοστεί στους ήδη υπάρχοντες πυραύλους ATACMS (βρίσκονται εντός του ελληνικού οπλοστασίου), μέσω του προγράμματος Air Launch Effects (ALE), με σκοπό την αξιοποίηση ενός βλήματος που τείνει προς εύρεση νέου ρόλου σε θαλασσοχερσαίο περιβάλλον (τύπου Νοτιο-σινική Θάλασσα). Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του προαναφερθέντος προγράμματος, τα σμήνη μη επανδρωμένων αεροχημάτων μικρού ηλεκτρομαγνητικού αποτυπώματος, αλλά και τα σμήνη υποπυρομαχικών που θα λειτουργούν σε αποστολές ναυτικής κρούσης, θα περιλαμβάνουν εντός της δομής τους ορισμένες μονάδες οι οποίες θα αξιοποιούν τεχνολογίες ηλεκτρονικού πολέμου/jamming με σκοπό την ασφάλεια πτήσης του σμήνους.

Το Αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό σε συνεργασία με ιδιωτικές εταιρείες και την υπηρεσία AMTC εργάζεται στην δημιουργία ενός Χερσαία Εκτοξευόμενου Αντιπλοϊκού Πυραύλου PrSM (Land-Based Anti-Ship Missile LBASM), ο οποίος θα διεξάγει ναυτική κρούση δια της ξηράς μέσω των ήδη υπάρχοντων οχημάτων μεταφοράς HIMARS M-142 και MLRS M-270. Κατά την διάρκεια της συνέντευξης, αναφέρθηκε πως τα βλήματα θα μπορούν να λειτουργούν υπό δικτυοκεντρική δομή, να ανταλλάσσουν δεδομένα στοχοποίησης και πληροφορίες μάχης, θέτοντας έτσι το πρόπλασμα δημιουργίας Σμήνους Αυτόνομων Πυρομαχικών που θα ίπτανται πλήρως αυτόνομα λειτουργώντας άνευ ανθρώπινης παρεμβάσεως.

Τα επιχειρησιακά οφέλη των εν εξελίξει προγραμμάτων του Αμερικανικού Στρατού, για γεωκλιματικά περιβάλλοντα όπως του Αιγαίου, της Κύπρου και της Θάλασσας της Νότιας Κίνας, είναι προφανή. Οι ικανότητες κορεσμού τερματικής αεράμυνας ναυτικών πλατφορμών μάχης αυξάνονται δραματικά, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται/ εκσυγχρονίζονται ήδη υπάρχοντα βλήματα πυροβολικού, που διαθέτει ο Ελληνικός Στρατός, με σκοπό να διεξάγουν αντιπλοϊκές επιχειρήσεις.

Προς αποφυγή παρεξηγήσεως σε καμία περίπτωση οι συστοιχίες επάκτιων βλημάτων δεν υποκαθιστούν τις Ναυτικές Πλατφόρμες Μάχης του Πολεμικού Ναυτικού. Η φιλοσοφία δράσης τους είναι συμπληρωματική εκείνης του Πολεμικού Ναυτικού. Για την δράση χερσαία εκτοξευόμενων αντιπλοϊκών βλημάτων απαιτείται μία στοιχειώδης δομή αεράμυνας μεσαίου-μικρού βεληνεκούς, συμπεριλαμβανομένων δομών ηλεκτρονικού πολέμου.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Κλειδώνοντας το Αιγαίο με βλήματα επάκτιας άμυνας δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.