Από το 1974 και για χρονικό διάστημα 35 ετών περίπου, η Πολεμική Αεροπορία και σε μικρότερο ίσως βαθμό οι δύο άλλοι Κλάδοι των ενόπλων δυνάμεων, υπήρξαν οι αποδέκτες των συνεπειών μίας πραγματικά αλλοπρόσαλλης εξοπλιστικής πολιτικής η οποία καταδικάστηκε επανηλλειμένα στο παρελθόν και όχι μόνο από τα εξειδικευμένα αμυντικά περιοδικά… Επειδή όμως τα τελευταία 30 έτη χάριν ατιμωρησίας δεν «ίδρωσε κανένα αυτί», η «πολιτική» αυτή ουδέποτε εγκαταλείφθηκε. Αρχικός στόχος από την περίοδο που ιδρύθηκε και άρχισε να λειτουργεί η ΕΑΒ ήταν η ανάδειξή της σε σημαντικό κατασκευαστικό πρωτευόντος και δευτερευόντος σε εξειδικευμένο επισκευαστικό κέντρο των Βαλκανίων. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκαν και οι σχετικές με το μέλλον των άλλων δύο μεγάλων κρατικών εταιρειών (ΕΒΟ-ΠΥΡΚΑΛ και ΕΛΒΟ) εξαγγελίες, αλλά και των ναυπηγείων Σκαραμαγκά και Ελευσίνας που επίσης θα αναλάμβαναν κατασκευαστικό έργο για τις ένοπλες δυνάμεις και για λογαριασμό Δημόσιων Οργανισμών. Κάποιες από αυτές τις εξαγγελίες υλοποιήθηκαν αλλά στο χώρο της αεροπορικής βιομηχανίας αυτά που έγινα ήταν πραγματικά πολύ λίγα. Οι προσδοκίες περί μεταφοράς τεχνογνωσίας στη χώρα μας αλλά και ανάληψης υποκατασκευαστικού έργου που θα δημιουργούσε αυτόματα χιλιάδες θέσεις εργασίας… έμειναν προσδοκίες. Η άμυνα δεν αποτέλεσε κατά συνέπεια ποτέ μοχλό ανάπτυξης, αν και κάλλιστα θα μπορούσε να έχει και αυτή τη λειτουργία. Από τη θεωρία της αυτονομίας και της ανάπτυξης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, περάσαμε σταδιακά στην πραγματικότητα των εξοπλιστικών επιλογών με βάση «πολιτικά» κριτήρια και άλλες «πατέντες» με ότι αυτά συνεπάγονται σήμερα… Κάποιες από αυτές τις «πολιτικού χαρακτήρα» επιλογές μπορεί να λειτούργησαν θετικά. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων όμως αποδείχθηκαν άστοχες και ζημιογόνες τόσο για την άμυνα της χώρας, όσο και για τη βιομηχανία της που τελικά ποτέ δεν αυτονομήθηκε έστω και σε μικρό βαθμό, και σήμερα αποτελεί άλλο ένα θύμα της οικονομικής κρίσης.

Αυτό που θέλουμε να καταδείξουμε μέσα από αυτή την εισαγωγή είναι το ότι φυσικά τα λάθη των παρελθόντων ετών δεν πρέπει να επαναληφθούν. Η ιστορία του σύγχρονου ελληνικού Κράτους βέβαια έχει αποδείξει κατ΄ επανάληψη ότι δεν μαθαίνουμε από τα παθήματά μας. Αυτό οπωσδήποτε είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα που δεν πρέπει βέβαια να αναλύσουμε εδώ. Αυτό που μπορούμε και οφείλουμε να κάνουμε όμως, είναι να εξετάσουμε με στοιχεία το πώς θα συνεχίσουν να υπάρχουν ένοπλες δυνάμεις και με ποιους τρόπους θα συνεχίσουν να είναι αξιόμαχες.

Το ζήτημα της αστυνόμευσης του ελληνικού εναέριου χώρου και του FIR Αθηνών

Πρόκειται για θέμα για το οποίο έχει χυθεί πολύ μελάνι και –δυστυχώς- και αίμα τις τελευταίες δεκαετίες. Από καθαρά επιχειρησιακής πλευράς πιστεύουμε ότι αντιμετωπίστηκε αποτελεσματικά ως πρόβλημα από την Πολεμική Αεροπορία και κατά τον πλέον οικονομικό τρόπο. Ξεκαθαρίζουμε ότι δεν εξετάζουμε και δεν αναφερόμαστε στην πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων έναντι της τουρκικής προκλητικότητας στο Αιγαίο… Άλλο το ένα πράγμα, άλλο το άλλο.

Παίρνοντας τα πράγματα από την αρχή λοιπόν με πρώτο και σημαντικότερο οργανωτικό όπλο το ΕΚΑΕ, η Πολεμική Αεροπορία βρέθηκε από τη δεκαετία του ’70 όπου χρειάστηκε και όταν χρειάστηκε, απέναντι στους τουρκικούς σχηματισμούς, έχοντας μάλιστα σχεδόν πάντα το τακτικό πλεονέκτημα. Επιχειρώντας κυρίως με μονοκινητήρια μαχητικά (F-104G, Mirage F 1CG, Mirage 2000 και F-16C) και λιγότερο με δικινητήρια (F-5A, F-4E), αξιοποίησε και αξιοποιεί κύρια αεροδρόμια στην ηπειρωτική Ελλάδα και αρκετά βοηθητικού χαρακτήρα στα νησιά του Αιγαίου για να καλύψει καθημερινά τις επιχειρησιακές της ανάγκες έναντι της ΤΗΚ. Και εδώ είναι που ερχόμαστε σε έναν δεύτερο σημαντικό διαχωρισμό. Άλλο αστυνόμευση, άλλο αεροπορική κυριαρχία και άλλο αεροπορική υπεροχή. Από το 1974 και μετά η Πολεμική Αεροπορία κάνει τα δύο πρώτα στους ουρανούς του Αιγαίου. Αστυνομεύει και διατηρεί αεροπορική κυριαρχία. Τι εννοούμε με τον όρο αυτό; Ότι παρακολουθεί αδιάκοπα τις κινήσεις της ΤΗΚ, είναι παρούσα σε κάθε ενέργειά της εντός του ελληνικού εναέριου χώρου και των ορίων του FIR Αθηνών και αντιμετωπίζει χωρίς καθυστέρηση κάθε παράνομη ενέργεια από τα τουρκικά αεροσκάφη. Η αεροπορική υπεροχή είναι άλλο πράγμα και μάλλον σχετικό αν θέλουμε να μιλήσουμε για το χώρο του Αιγαίου. Που είναι μία κλειστή θάλασσα με πολλά νησιά που διαμορφώνουν ένα ιδιόμορφο επιχειρησιακό περιβάλλον. Εάν σε αυτό το τελευταίο προσθέσουμε και τον παράγοντα που ονομάζεται Κόστος Κύκλου Ζωής μαχητικών αεροπλάνων, τότε αυτόματα προκύπτει το εξής δεδομένο: Είναι οικονομικά ασύμφορο και επιχειρησιακά άκρως φθοροποιό, το να χρησιμοποιούνται πανάκριβα μαχητικά αεροπλάνα (κόστος αγοράς και κόστος χρήσης) για αυτό που γίνεται καθημερινά στο Αιγαίο. Για σκοπούς αστυνόμευσης και αεροπορικής κυριαρχίας δηλαδή. Επομένως η λογική επιλογή για την κάλυψη της συγκεκριμένης ανάγκης είναι ένα μονοκινητήριο μαχητικό χαμηλού κόστους, αλλά κατάλληλα εξοπλισμένου και οπλισμένου για την αντιμετώπιση μίας σειράς καθημερινών προκλητικών ενεργειών που ανά πάσα στιγμή μπορεί όμως να εξελιχθούν σε πραγματική επίθεση. Σε αυτό που ονομάζουμε «πρώτο πλήγμα» με άλλα λόγια.

Σε περίπτωση που φτάσουμε στην εκδήλωση της απόπειρας του «πρώτου πλήγματος», ήτοι σε διεξαγωγή κανονικών αεροπορικών επιχειρήσεων, επειδή στον άξονα Ανατολή-Δύση ο χώρος του Αιγαίου ιδίως στο κεντρικό και βόρειο τμήμα του είναι περιορισμένος, ο χρόνος που έχει στη διάθεσή της η Πολεμική Αεροπορία για να αντιδράσει, είναι επίσης εξαιρετικά περιορισμένος. Αυτό που έχει καθοριστικό ρόλο επομένως στην επικράτηση έναντι του αντιπάλου, είναι η ικανότητα ταχείας αναγνώρισης-ταυτοποίησης του και το «σπάσιμο» των σχηματισμών του (πακέτα COMAO συνήθως) πριν προσεγγίσουν τις ακτές της ηπειρωτικής χώρας. Σε αυτή τη φάση ο αριθμός των εμπλεκόμενων μαχητικών δεν έχει οπωσδήποτε τη σημασία που έχει ο ασφαλής διαχωρισμός του ποιος είναι ποιος (φίλος ή εχθρός) και ο άμεσος καθορισμός προτεραιοτήτων σε ότι αφορά τη στοχοποίηση και τη βολή όπλων αέρος-αέρος, υπό την ύπαρξη ηλεκτρονικών παρεμβολών κατά πάσα πιθανότητα. Εδώ επομένως από την πλευρά του αμυνόμενου δεν χρειάζονται πολλά μαχητικά. Χρειάζονται μαχητικά που θα μπορούν με τη μέγιστη δυνατή αυτονομία να κάνουν όσα προαναφέραμε, με δυνατότητα αντίστασης στις ηλεκτρονικές παρεμβολές. Και από την πλευρά του επιτιθέμενου όμως δεν μπορεί να αξιοποιηθεί μεγάλος αριθμός μαχητικών, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος «κορεσμού» συγκεκριμένων τμημάτων του εναέριου χώρου με τον κίνδυνο να σημειωθούν καταρρίψεις φίλιων σχηματισμών ή μεμονωμένων αεροσκαφών (blue on blue).

Αυτό που θέλουμε να επισημάνουμε είναι ότι ένας μικρός αριθμός ελληνικών μαχητικών που θα διεισδύσουν ανάμεσα στους τουρκικούς σχηματισμούς και τα πακέτα COMAO, μπορεί να προκαλέσει πραγματικά πολύ μεγάλη σύγχυση και καταστροφή… Και αυτό δεν είναι κάτι που έχουμε βγάλει από το μυαλό μας. Έχει συμβεί και στο Αιγαίο και σε νατοϊκές ασκήσεις ανά την Ευρώπη, αλλά και στην αμερικανική Red Flag το 2008! Είναι ζωτικής σημασίας επομένως το ότι θα είναι πολύ δύσκολες μαζικού χαρακτήρα επιθέσεις, μέσα από εκμετάλλευση του μεγαλύτερου αριθμού των τουρκικών μαχητικών.

Το συγκεκριμένο πρόβλημα εκτιμάται ότι σε πολύ μεγάλο βαθμό θα αντιμετωπιστεί από την ΤΗΚ μέσω της ευρείας υιοθέτησης συστημάτων Link-16 που φέρουν τα περισσότερα από τα εκσυγχρονισμένα F-16 που εντάσσει σε υπηρεσία, αλλά και πάλι υπενθυμίζουμε ότι οι χρόνοι και ο χώρος αντίδρασης και τροποποίησης της επιθετικής πρωτοβουλίας είναι εξαιρετικά περιορισμένα…

Είναι πραγματικά απίστευτο το πόσο μπορεί να διαφοροποιήσει προς το καλύτερο τις δυνατότητες ενός μαχητικού η προσθήκη ενός και μόνο συστήματος, ή ακόμα και μίας λειτουργίας σε ένα υποσύστημα. Ο λόγος για το F-16C/D Block 52+ Adv. Η προσθήκη Link-16 καθώς και η δυνατότητα απεικόνισης κινούμενου χάρτη στις δύο MFD, αύξησαν κατακόρυφα τα επίπεδα επίγνωσης της τακτικής κατάστασης των ιπταμένων του τύπου. Αύξησαν κατακόρυφα με άλλα λόγια την επίγνωση του τι γίνεται γύρω τους κατά τη διάρκεια μίας εμπλοκής BVR και όχι μόνο… Μέσω των δύο προαναφερόμενων προσθηκών οι χειριστές μπορούν να δουν εκτός από το που ακριβώς στο χώρο -και γεωγραφικά- βρίσκονται τα εχθρικά μαχητικά σε σχέση με τα φίλια, ποιος έχει εγκλωβίσει ποιόν και ποιος έχει εκτοξεύσει πύραυλο εναντίον τίνος! Όλα αυτά μέσα από την σχετικά μικρών -για τα σημερινά δεδομένα- MFD, δεξιά! Την εικόνα αυτή οι ιπτάμενοι των F-16V θα την βλέπουν μεγεθυμένα σε ορθογώνιες οθόνες των 5X7 ιντσών.

Συμπερασματικά, υπό πραγματικές συνθήκες οι εμπλοκές θα έχουν τελείως διαφορετική μορφή από αυτές που λαμβάνουν χώρα καθημερινά στο Αιγαίο. Αυτός που θα εντοπίζει πρώτος το στόχο μέσω ραντάρ ή ηλεκτροοπτικού συστήματος, ή μέσω Data Link, θα αναγνωρίζει και θα ταυτοποιεί πρώτος και θα παίρνει έγκαιρα την κατάλληλη θέση (ύψος-ταχύτητα) για τη βολή BVR βλήματος. Δεν θα διακινδυνεύει να πάρει οπτική επαφή και μετά να εμπλακεί. Και εδώ είναι που κομμάτια του εξοπλισμού αποστολής των αντίπαλων μαχητικών θα διαδραματίσουν τον καθοριστικό ρόλο… Συστήματα ραντάρ, Η/Π, αντιμέτρων, παρεμβολής και μετάδοσης δεδομένων, καθώς και παθητικά (ηλεκτροοπτικά) συστήματα εντοπισμού και εγκλωβισμού, σε συνδυασμό φυσικά με το ηλεκτρομαγνητικό (RCS) και υπέρυθρο (IR) ίχνος του αεροσκάφους-φορέα, είναι οι παράγοντες που θα κάνουν τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου. Σε όλα αυτά δε προστίθεται –ήδη υπάρχει και πάντα συνυπολογίζεται σε όλες τις σύγχρονες Αεροπορικές δυνάμεις εδώ και δεκαετίες- και ο παράγοντας που ονομάζεται Κόστος Κύκλου Ζωής γιατί είναι αυτός που καθορίζει μία άλλη εξίσου ζωτική επιχειρησιακή παράμετρο. Την διαθεσιμότητα των μαχητικών σε καθημερινή βάση!

Όπλα όπως ο ΜΕΤΕOR και ο αντιπλοϊκός RBS-15 καθιστούν μαχητικά όπως το Gripen F που εικονίζεται εδώ, πλατφόρμες πολύ πιο επικίνδυνες από μαχητικά με καλύτερες επιδόσεις και μεταφορική ικανότητα οπλικού φορτίου… Το σουηδικό μαχητικό με RCS και κόστος ανά ώρα πτήσης χαμηλότερα ακόμη και από αυτά του F-16, μπορεί να μεταφέρει ασύγκριτα μεγαλύτερη ποικιλία όπλων (ευρωπαϊκών και αμερικανικών) και είναι εξοπλισμένο με ραντάρ AESA, Raven ES-05. Μία πραγματικά ιδανική λύση για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών αστυνόμευσης του ελληνικού FIR, με χαμηλό κόστος και τεράστια βιομηχανική συμμετοχή. Διαφωνεί κανείς;

Συνοψίζοντας επομένως, η Πολεμική Αεροπορία θα χρειαστεί τρία βασικά πράγματα στο άμεσο μέλλον για να συνεχίσει να βρίσκεται «μπροστά» από την τουρκική απειλή, οποιαδήποτε μορφή και αν αυτή πάρει:

α). Τη διατήρηση σε υπηρεσία το πολύ δύο τύπων μαχητικών.

β). Η ελληνική Πολεμική Αεροπορία και κατ’ επέκταση η ελληνική άμυνα, δεν έχουν την «πολυτέλεια» να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στο μέλλον με στόλο μικρότερο των 200 μαχητικών. Με δεδομένη διαθεσιμότητα 75% (150 μονάδες μόνιμα διαθέσιμες), οποιοδήποτε νούμερο κάτω από τα 200 μαχητικά (10 ετοιμοπόλεμες πολεμικές Μοίρες), καθιστά την ελληνική αμυντική μηχανή αναποτελεσματική…

γ). Εξοπλισμός του συνόλου των μαχητικών με όλα τα προαναφερόμενα συστήματα και έμφαση το χαμηλό ΚΚΖ.

Τα διδάγματα του παρελθόντος…

Τόσο απλά είναι τα πράγματα. Ανεξάρτητα από το εάν η Τουρκία τελικά κατορθώσει να υλοποιήσει ή όχι το πρόγραμμα προμήθειας 100 μαχητικών 5ης γενιάς F-35, η Ελλάδα θα πρέπει, έστω και με καθυστέρηση δεκαετιών, να χαράξει το δικό της δρόμο μέσα από τις δικές της βιομηχανικές και επιχειρησιακές επιλογές. Τι εννοούμε… Στο μέλλον είναι βέβαιο ότι δεν μπορεί και δεν πρέπει να ακολουθεί ή να προσπαθεί να ακολουθεί ασθμαίνοντας. Είναι πασιφανές ότι στο καθαρά επιχειρησιακό κομμάτι επιβάλλεται να αντιπαραθέσει σαφώς διαφοροποιημένο οπλοστάσιο, όπως και ιπτάμενα μέσα. Ακριβώς όπως είχε πράξει στη δεκαετία του ’70 με τα εξειδικευμένα A-7H Corsair II και Mirage F 1CG. Θυμηθείτε ότι την ίδια περίοδο η ΤΗΚ απέκτησε σταδιακά μεγαλύτερο αριθμό μαχητικών F-4E Phantom II, μία πλατφόρμα που θεωρητικά έκανε όλες τις «δουλειές». Στην πράξη αποδείχθηκε ότι το θηριώδες «ναυτικό» μαχητικό δεν μπορούσε να ανταποκριθεί σε air to air και air to ground αποστολές με την ίδια αποτελεσματικότητα με τους δύο ελληνικούς τύπους που προαναφέρθηκαν. Δεν είχε ούτε την ακτίνα, ούτε την ακρίβεια βολής του A-7 με συμβατικά και κατευθυνόμενα όπλα. Στο Βιετνάμ δε είχε διαπιστωθεί ότι ήταν και μακράν πιο ευάλωτο στην εχθρική αεράμυνα. Σε ρόλο αναχαίτισης επίσης υστερούσε σε σχέση με το Mirage F 1CG, λόγω των διαστάσεων του (οι Έλληνες χειριστές το αποκαλούσαν «οροφοδιαμέρισμα») και του θερμικού ίχνους που δημιουργούν οι δύο J79 που «φορά». Πολλοί ιπτάμενοι που ήρθαν αντιμέτωποι με τα τουρκικά Phantom στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, πάνω από το Αιγαίο πετώντας το γαλλικό μαχητικό, μας είπαν το ίδιο ακριβώς πράγμα… Ότι το ραντάρ Cyrano IV τα εντόπιζε πολλές φορές ακόμη και από τα 80 (!) μίλια. Επειδή το σύστημα δεν διέθετε επεξεργαστή σήματος, απεικόνιζε στην οθόνη του πιλοτηρίου κάθε στόχο με κουκίδα μεγάλη, ανάλογα με το πραγματικό του μέγεθος. Το «μπλίπ» που έδινε το Phantom ήταν σχεδόν όσο μεγάλο ήταν αυτό που έδιναν τα Boeing B737-200 της Ολυμπιακής Αεροπορίας!

Το F-4E ήταν ένα ακριβό και στην αγορά και στη συντήρηση μαχητικό, κατάλληλο για τις επιχειρησιακές ανάγκες της USAF. Όχι όμως και της Πολεμικής Αεροπορίας όπως στην πράξη αποδείχθηκε…

Όλοι -μα όλοι- επίσης επέμεναν ότι μπορούσαν να δουν τα τουρκικά Phantom (και τα ελληνικά βέβαια στις ασκήσεις και τις συνεκπαιδεύσεις-Ιέρακες, μεταξύ των πολεμικών Μοιρών της ΠΑ) από 20 μίλια μακριά με γυμνό μάτι… Οι J79 δεν έγιναν ποτέ απόλυτα άκαπνοι, αλλά ειδικά τότε που δεν είχαν ακόμη τροποποιηθεί, άφηναν τεράστιες μαύρες ουρές πίσω τους, προδίδοντας τη θέση του αεροπλάνου από μεγάλες αποστάσεις. Ακόμη και με τα παλιά βλήματα AIM-9J, οι ιπτάμενοι των F 1 έπαιρναν σχεδόν πάντα πρώτοι ήχο από τα τουρκικά F-4E. To ίδιο και όταν άρχισαν να πετούν με τους πιο εξελιγμένους AIM-9L και –P. Aργότερα, προς το δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’80 τα περισσότερο ικανά (σχεδόν all aspect) -P2 και P3 αποδόθηκαν πρώτα στις Μοίρες των F-5A Freedom Fighter και F-4E της ΠΑ και σε δεύτερο χρόνο στις 342 και 334 ΜΠΚ των F 1CG! Παρά το γεγονός αυτό, ακόμα και τότε το γαλλικό μαχητικό υπερτερούσε έναντι των τουρκικών Phantom στις κλειστές εμπλοκές και μόνο όταν εμφανίστηκε το F-16C στις αρχές της δεκαετίας του ’90, ανατράπηκε η υπεροχή του στον αέρα.

Τα γαλλικά Mirage F 1CG και Mirage 2000EGM αν και ουδέποτε απέκτησαν τα κατάλληλα όπλα και συστήματα για να καταστούν πλατφόρμες πολλαπλών ρόλων, έκαναν τη διαφορά στους ουρανούς του Αιγαίου για τρεις τουλάχιστον δεκαετίες στην αναχαίτιση. Η ΠΑ θα ήταν πολλαπλά κερδισμένη επιχειρησιακά αν μέσω ενός μίνι εκσυγχρονισμού τα πρώτα αποκτούσαν τη δυνατότητα μεταφοράς και βολής του ΑΜ-39 Exocet, καθώς και αξιοποίησης του ατρακτιδίου ASTAC και τα δεύτερα εκσυγχρονίζονταν στο σύνολό τους σε -5Mk.2. Με τα «αν» όμως δεν γράφεται ιστορία…

Κάτι αντίστοιχο επομένως, χωρίς πολλά άλλα λόγια πρέπει να γίνει και στο μέλλον. ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΜΕ, σε συνδυασμό με το χαμηλότερο δυνατό Κόστος Κύκλου Ζωής.

…η τέχνη της κάλυψης των πραγματικών επιχειρησιακών αναγκών.

Δεδομένου ότι τη σημαντικότερη απειλή για τα επόμενα χρόνια αντιπροσωπεύει η ειλημμένη απόφαση της Τουρκίας για την προμήθεια του F-35 Lightning II, θα ξεκινήσουμε από το πώς αυτή η απειλή μπορεί να αντιμετωπιστεί κατά τον αποτελεσματικότερο τρόπο και με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Ανατρέχοντας στη διεθνή ειδησεογραφία διαπιστώνει εύκολα κανείς ότι –προς το παρόν- το κόστος κτήσης είναι απαγορευτικό για την Ελλάδα, αλλά και για πολλές άλλες χώρες. Αυτό αναφέρεται καθαρά στη διεθνή ειδησεογραφία και δεν είναι κάτι που υποστηρίζουμε εμείς. Επιβεβαιώσεις δε, υπάρχουν πλέον πολλές… Οι Ολλανδοί είναι προβληματισμένοι και προς το παρόν προσανατολίζονται στον περιορισμό του αρχικού αριθμού των μονάδων που είχαν πρόθεση να αποκτήσουν. Tα οικονομικά δεδομένα του προγράμματος F-35 όπως έχουν διαμορφωθεί σε συνδυασμό με τις καθυστερήσεις, έχουν οδηγήσει την USAF στην επιλογή του εκσυγχρονισμού σημαντικού αριθμού μαχητικών F-16, στα οποία θα εγκατασταθούν ραντάρ AESA με στόχο όχι μόνο την παράταση της επιχειρησιακής τους ζωής φυσικά, αλλά την με αξιώσεις παραμονή τους στην πρώτη γραμμή των αεροπορικών επιχειρήσεων ακόμα και μετά το 2040!

Η απόφαση της USAF για τον εκσυγχρονισμό από την κατασκευάστρια Lockheed Martin, 300 έως 350 σε πρώτη φάση μαχητικών F-16C/D των Block 40 και -50, (το νούμερο αυτό πιθανόν θα ανέλθει σε 600 μονάδες στις οποίες σίγουρα θα περιλαμβάνονται και παλιότερα Block παραγωγής), βασίστηκε δε στο ότι θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι επιχειρησιακές δυνατότητες του F-16, μέχρι την εισαγωγή σε υπηρεσία ικανού αριθμού μαχητικών F-35.

Οι καθυστερήσεις λοιπόν στις παραδόσεις του F-35 είναι η επίσημη αιτιολογία της υλοποίησης ενός τόσο σημαντικού προγράμματος εκσυγχρονισμού για το Fighting Falcon. To ύψος του υπολογίζεται ότι θα ανέλθει σε τρία περίπου δισεκατομμύρια δολάρια. Δεδομένου ότι ο εκσυγχρονισμός των ηλεκτρονικών στα αμερικανικά Block 40 και -50/52 θα συνδυαστεί και με πρόγραμμα επέκτασης ορίου δομικής ζωής (SLEP-Service Life Extension Program), υπολογίζεται ότι η Αμερικανική Αεροπορία θα κληθεί με βάση σημερινά δεδομένα να καταβάλει 9,4 εκατομμύρια δολάρια για κάθε μονάδα. Τρία για το SLEP που θα αυξήσει το όριο ωφέλιμης ζωής από τις 8.000 στις 10.000 έως 12.000 ώρες πτήσης και άλλα 6,4 για το κιτ των ηλεκτρονικών και την ενσωμάτωσή του.

Η ΕΑΒ έιχε στα τέλη της περασμένης δεκαετίας αναλάβει τον εκσυγχρονισμό 76 μαχητικών F-16C Block 40/42 της USAFE στο πλαίσιο του προγράμματος CCIP της USAF. Για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι… Από τότε το συζητάγαμε για τα Block 30 που σήμερα θεωρούμε καλό να πουλήσουμε!

ΖΩΤΙΚΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ επιλογή επομένως δεν μπορεί να είναι άλλη από τον εκσυγχρονισμό των παλαιότερων Block 30 και Block 50 σε επίπεδο τουλάχιστον Block 52+ Adv. Γιατί το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του προγράμματος της USAF (CAPES- Combat Avionics Programmed Extension Suite), σε σχέση με τα παλαιότερα είναι ότι δεν έχουν τους περιορισμούς των παλαιότερων CCIP… Είναι δε και ο λόγος για τον οποίο, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε πριν από μερικά χρόνια, σήμερα πολύ απλά δεν υπάρχουν μεταχειρισμένα F-16… Ακόμη και οι Ολλανδοί που είχαν στις αρχές της δεκαετίας ανακοινώσει πρόθεση πώλησης 20 περίπου από τα 69 F-16A MLU που διέθεταν, τελικά δεν έπραξαν κάτι τέτοιο. Διατηρούν 61 τέτοια μαχητικά σε υπηρεσία και ενώ είχαν αποφασίσει να μειώσουν τον αρχικά σχεδιαζόμενο αριθμό των F-35A που θα προμηθεύονταν από 85 σε 45, τελικά θα παραλάβουν 35-37 μονάδες!

Ο παράγοντας F-35 και οι μύθοι γύρω από αυτόν…

 Από επιχειρησιακής πλευράς είναι σίγουρο ότι δεν μπορεί να γίνει σύγκριση μεταξύ των F-16 και F-35. Ακόμη και με ραντάρ AESA, το πρώτο δεν έχει τις δυνατότητες του δεύτερου. Υπό συγκεκριμένες συνθήκες και προϋποθέσεις όμως… Ας δούμε μερικές από αυτές.

Το F-16 παρουσιάζει χαμηλό ηλεκτρομαγνητικό ίχνος (RCS) και το F-35 παρά τις μεγαλύτερες διαστάσεις του, χαμηλότερο επειδή είναι σχεδιασμένο με βάση τη φιλοσοφία stealth. Χωρίς να έχουμε στη διάθεσή μας βέβαια νούμερα, που οπωσδήποτε έχουν προκύψει από δοκιμές, θεωρούμε δεδομένο ότι τα RCS των δύο μαχητικών είναι συγκρίσιμα όταν φέρουν όπλα εξωτερικά και φορτία καυσίμου… Το ίδιο ισχύει και για το θερμικό (υπέρυθρο-ΙR) ίχνος των δύο αεροπλάνων. Δεν γνωρίζουμε επίσης αν και κατά πόσο του F-16 είναι μεγαλύτερο. Είναι οπωσδήποτε όμως συγκρίσιμο όταν το τμήμα μετάκαυσης στους κινητήρες των δύο αεροσκαφών λειτουργεί!

Επίδειξη της μεταφορικής ικανότητας του F-35 σε οπλικό φορτίο εσωτερικά… Δύο JDAM και ισάριθμοι ΑΙΜ-120! Θα μπορούσε κάποιος να μας εξηγήσει πώς, με αυτό το φορτίο και χωρίς εξωτερικές δεξαμενές καυσίμου (ήτοι stealth), μπορεί να αξιοποιηθεί και σε ποιους ρόλους το εν λόγω μαχητικό;

Συμπερασματικά επομένως είναι τουλάχιστον παράλογο να αποφασίσει κανείς να χρησιμοποιήσει ένα μαχητικό σημαντικών απαιτήσεων συντήρησης και υποστήριξης και με τιμή αγοράς 80-100 εκατομμυρίων δολαρίων καθημερινά πάνω από το Αιγαίο, αποκλειστικά και μόνο για να κάνει ψυχολογικό πόλεμο. Αντίθετα είναι λογικό –και οικονομικά εφικτό και αποδοτικό- να το αξιοποιήσει ως πλατφόρμα κρούσης με καθαρή εξωτερική διαμόρφωση για να εκμεταλλευτεί πλήρως τις δυνατότητες και να αυξήσει τις πιθανότητες επιβίωσης του, ή -υπό συγκεκριμένες πάλι συνθήκες- ως πλατφόρμα αεροπορικής υπεροχής. Ποιες είναι αυτές οι συνθήκες; Πάλι να επιχειρεί με καθαρή εξωτερική διαμόρφωση (με εσωτερικά φερόμενα όπλα μόνο), να έχει το ραντάρ του σε silent mode, να λαμβάνει στοιχεία στοχοποίησης μέσω data link από άλλες πλατφόρμες και να διατηρεί το υπέρυθρο ίχνος του στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα. Σημειώστε ότι αυτές οι συνθήκες, αυτοί οι περιορισμοί, ισχύουν και για τα συμβατικά-παλαιότερα μαχητικά. Τα οποία εμφανίσουν όντως μεγαλύτερο RCS και επομένως είναι ορατά από ραντάρ ηλεκτρονικής και μηχανικής σάρωσης πιο άμεσα και από μεγαλύτερες αποστάσεις. Το ότι το RCS του F-35 όμως είναι χαμηλό δεν σημαίνει και ότι είναι αόρατο… Ειδικά από συστήματα AESA που αποδεδειγμένα έχουν και μεγαλύτερες δυνατότητες και μεγαλύτερες ακτίνες αποκάλυψης και εγκλωβισμού στόχων. Όλα αυτά δεν τα λέμε εμείς φυσικά. Τα γράφουν οι ίδιοι οι Αμερικανοί που έχουν αξιολογήσει το F-35 κατ΄ επανάληψη στις Red Flag της USAF…    

Stealth mode=5700 λίβρες οπλικού φορτίου. Δηλαδή 2.585 κιλά που μπορούν να μεταφερθούν σε απόσταση 750 περίπου ναυτικών μιλίων. Για την επίτευξη τακτικού ή στρατηγικού πλήγματος; Τι ακριβώς δηλαδή μπορεί να επιτύχει κανείς με αυτό το οπλικό φορτίο σε αυτή την απόσταση;

Οι αναφορές της USAF που αφορούν στις επιδόσεις του F-35A, σημειώνουν ότι από την αρχική αναλογία καταρρίψεων/καταριφθέντωνμαχητικών του τύπου, 15/1, έχει σήμερα επιτευχθεί 20/1. Εντυπωσιακό νούμερο χωρίς αμφιβολία ΑΛΛΑ… Υπό προϋποθέσεις! Ο άνθρωπος που είχε τη συνολική ευθύνη της συγγραφής των τακτικών εναέριας μάχης για το F-35, απόστρατος σήμερα του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ, Ταγματάρχης Dan Flatley, είχε αιτιολογήσει αυτή την συντριπτική υπέρ του F-35 αναλογία, ακόμα και μετά την «κατάρριψη» ενός τέτοιου μαχητικού από f-16 στο πλαίσιο της Red Flag 17-01, της πρώτης Red Flag για το 2017, σημειώνοντας τα εξής: «Παρά το γεγονός ότι οι κλειστές εμπλοκές είναι εντυπωσιακές, στην πραγματικότητα έχουν περάσει δεκαετίες (εννοεί την εποχή του Βιετνάμ) από την τελευταία φορά που αμερικανικά μαχητικά αεροπλάνα έχουν έρθει αντιμέτωπα με εχθρικά υπό τέτοιες συνθήκες. Η φιλοσοφία σχεδίασης του F-35 αντικατοπτρίζει αυτή την πραγματικότητα. Εάν από την πρώτη ημέρα χρειαζόταν να αντιμετωπίσω ένα F/A-18 από μικρή απόσταση, προφανώς θα έχανα… Αν όμως το F-35 αξιοποιηθεί όπως πρέπει, μπορεί να κάνει πράγματα που δεν μπορεί κανείς ούτε να ονειρευτεί πετώντας άλλο μαχητικό». Συνεχίζοντας τόνισε ότι στις κλειστές εμπλοκές τα πλεονεκτήματα του εξαιρετικά χαμηλού RCS του F-35, καθώς και της πλειάδας των «φιλτραρισμένων» και κατηγοριοποιημένων δεδομένων που παρέχουν στον ιπτάμενο οι αισθητήρες του, εξασφαλίζοντας ταχύτερη και πληρέστερη επίγνωση της τακτικής κατάστασης, ΧΑΝΟΝΤΑΙ. Αυτό εννοούσε με τη φράση «να αξιοποιηθεί όπως πρέπει…». Σημείωσε επίσης ότι μετά τις πρώτες εικονικές εμπλοκές με F-16 και άλλα μαχητικά του οπλοστασίου των ΗΠΑ, μετά από υποδείξεις των δοκιμαστών του προγράμματος F-35, οι τεχνικοί της Lockheed Martin επενέβησαν στο σύστημα ελέγχου πτήσεως, τροποποιώντας την ελικτική ικανότητα του μαχητικού σε κλειστές στροφές και μεγάλες γωνίες προσβολής (AoA-Angle of Attack), προκειμένου να αφήσουν μεγαλύτερα περιθώρια ελευθερίας κινήσεων στους ιπταμένους.

Αυτό που ενδιαφέρει εμάς είναι η φράση «στις κλειστές εμπλοκές τα πλεονεκτήματα του εξαιρετικά χαμηλού RCS του F-35, καθώς και της πλειάδας των «φιλτραρισμένων» και κατηγοριοποιημένων δεδομένων που παρέχουν στον ιπτάμενο οι αισθητήρες του, εξασφαλίζοντας ταχύτερη και πληρέστερη επίγνωση της τακτικής κατάστασης, ΧΑΝΟΝΤΑΙ». Για σκοπούς καθημερινής αστυνόμευσης του FIR Αθηνών επομένως, η Ελλάδα πολύ απλά ΔΕΝ ΕΧΕΙ την πολυτέλεια να αξιοποιήσει το F-35.

Η προσβολή στόχων υψηλής αξίας και η ψυχολογική της επίδραση

Στις παραπάνω γραμμές αναφερθήκαμε σε επιχειρήσεις αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους τακτικού χαρακτήρα, προτείνοντας ως καλύτερη δυνατή επιλογή –τόσο από πλευράς απόδοσης, όσο και από πλευράς κόστους- τον εκσυγχρονισμό ολόκληρου του στόλου των F-16 με βασικό συστατικό τον εξοπλισμό του με ραντάρ AESA, αν όντως θέλουμε να διαφοροποιηθούμε σοβαρά και προς τα επάνω, σε σχέση με τον τουρκικό μεγαλύτερο στόλο. Η δαπάνη των 10 εκατομμυρίων δολαρίων ανά μονάδα κατά προσέγγιση, για να καταστούν πραγματικά αξιόμαχα για τα επόμενα 15-20 χρόνια, μαχητικά όπως τα Block 30 και -50, φαίνεται ως η μόνη επιλογή που έχει στη διάθεσή της η Πολεμική Αεροπορία για τη διατήρηση ενός υπολογίσιμου κορμού τακτικών μαχητικών πολλαπλού ρόλου σε ενέργεια στο άμεσο μέλλον. Είναι επίσης μία επιλογή που παράλληλα δίνει ευκαιρίες δραστηριοποίησης και στην ελληνική αμυντική και αεροπορική βιομηχανία. Υπενθυμίζεται ότι μόνο η ΕΑΒ έχει συσσωρευμένη –ακόμη και μετά τις πολλές αποχωρήσεις εργαζόμενων τα τελευταία τρία χρόνια- τεράστια εμπειρία σε προγράμματα δομικής (SLEP) αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού ηλεκτρονικών (SLEP F-4E SRA/RF-4E, SLEP F-4E και υλοποίηση προγράμματος Peace Icarus 2000, πρόγραμμα δομικής αναβάθμισης Falcon-Up/FALCON STAR, πρόγραμμα εκσυγχρονισμού Mirage 2000EGM σε επίπεδο Mirage 2000-5Mk.2, δομική αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός 90+ F-16 της USAFE).

Τα όπλα που είναι πιστοποιημένα στο Gripen NG. ΟΛΑ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΙΜΑ για την Ελλάδα…

Το πρώτο σκέλος λοιπόν, αυτό της ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ θεωρούμε ότι μέσω της ανάλυσης των δεδομένων αστυνόμευσης και της αεροπορικής κυριαρχίας, εκτιμούμε ότι το έχουμε καλύψει πλήρως.

Το δεύτερο σκέλος, αυτό της αεροπορικής υπεροχής, εξασφαλίζεται, πάντα κατά την ταπεινή μας άποψη, από:

Α). Τον επαρκή αριθμό κατάλληλα εξοπλισμένων μαχητικών και φυσικά αεροσκαφών υποστήριξης επιχειρήσεων, όπως τα ΑΣΕΠΕ και τα ιπτάμενα τάνκερ.

Β). Τα κατάλληλα όπλα.

Και οι δύο αυτοί παράγοντες είναι εξίσου κρίσιμοι για τη διασφάλιση αεροπορικής κυριαρχίας. ΤΟΣΟ ΑΠΛΑ… Και εξηγούμαστε. Ικανός αριθμός εκσυγχρονισμένων F-16 εξοπλισμένων με Link-16, ραντάρ AESA, αποτελεσματικά συστήματα Η/Π και παρεμβολών καθώς και αισθητήρες EO, μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας αποτροπής απέναντι ακόμη και σε μία Αεροπορία εξοπλισμένη με F-35… ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ όμως να λειτουργήσει ως παράγοντας αεροπορικής κυριαρχίας, στο βαθμό που μπορεί να λειτουργήσει το Mirage 2000-5Mk.2. Γιατί δεν έχει τα κατάλληλα όπλα. Και δεν τα έχει γιατί η αμερικανική εξωτερική πολιτική ΔΕΝ ΤΑ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΕΙ για την Ελλάδα και την Τουρκία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία αναπτύσσει το μεγάλης ακτίνας SOM-J  (https://defencereview.gr/xekinisan-oi-dokimes-pistopoiisis-toy-som-j-sto-f-35-lightning-ii/) ειδικά για χρήση από το F-35A. Ένα όπλο που θα αξιοποιηθεί σε περίοδο επιχειρήσεων ακριβώς όπως το SCALP-EG…  Από απόσταση για να μην εκθέτει το μαχητικό-φορέα στην εχθρική αεράμυνα, για την επίτευξη πληγμάτων ακριβείας με κεφαλές μεγάλης εκρηκτικής/διατρητικής ισχύος.

Στην προσπάθειά τους να άρουν τους αμερικανικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζουν ώς προς την αποδέσμευση όπλων, οι Τούρκοι αποφάσισαν να αναπτύξουν τον δικό τους μινι SCALP-EG (επάνω). To SOM (Stand Off Missile) με διαστάσεις που να επιτρέπουν τη μεταφορά του στην καταπακτή του F-35A… Στην ανάπτυξη του όπλου ώς SOM-J συμμετέχει και η Lockheed Martin.

Οι ΗΠΑ επομένως μπορούν όντως να παρέχουν ικανά μαχητικά κατάλληλα εξοπλισμένα για ευρύ φάσμα ρόλων και αποστολών. Με τα όπλα όμως υπάρχει θέμα… Που δεν μας επιτρέπει να κάνουμε τη δουλειά μας. Θέμα καταλληλότητας των αμερικανικών μαχητικών (F-16E Block 70, F-35A, F-15E, F/A-18E/F) ΔΕΝ ΤΙΘΕΤΑΙ για την κάλυψη των ελληνικών επιχειρησιακών αναγκών. Είναι ΟΛΑ αξιόλογα ως προϊόντα. ΤΟ ΙΔΙΟ ΙΣΧΥΕΙ και για τα ευρωπαϊκά πολλαπλού ρόλου Gripen –E και Rafale, οπότε η διαφορά έγκειται στα όπλα που έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τα συγκεκριμένα αεροσκάφη (αμερικανικά και ευρωπαϊκά) και στα όπλα ΠΟΥ ΘΑ ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΤΟΥΝ για εξαγωγή προς τη χώρα μας.

Comments

  1. Θα σταθω στα Block 30. Πάμε να σκοτώσουμε εναντι πινακιου φακης ενα ευελικτο μαχητικο που εχει σηκώσει την αναχαίτιση εδω και 20 χρονια στο Αιγαίο… για 10-15 μυρια το τεμαχι. Το κοστος αντικαταστασης αυτων ειναι πολυ μεγαλυτερο και οτιδηποτε νεοτερο θα κληθει να κάνει την ιδια ακριβως δουλεια (να μ@λακιζεται με τους γείτονες σε dogfights). Απο το να χαραμίζουμε ωρες πτησεις και να ταλαιπωρουμε πανακριβα μαχητικα με πολλαπλασιο κοστος χρησης, δεν θα ηταν καλυτερα να συνεχισουν να σηκώνουν τα Block 30 μερος του βάρους αυτου?

    Με ενα SLEP και κάποιες μικρές παρεμβάσεις (πχ νεοτεροι ασύρματοι), μπορουν να συνεχίζουν να παιζουν το παιχνιδι της γάτας με το ποντίκι με ελάχιστο κόστος.

    Σε καιρό επιχειρήσεων μπορουν να έχουν τον ρόλο τους σε αποστολες CAS και κυνηγι ελικοπτερων-drone ή οτι αλλο ειναι του… φτερού τους.

  2. Εντυπωσιακός ο οπλισμός που μπορεί να φέρει το Gripen. Το ίδιο όμως ισχύει και για τα Rafale και typhoon! Νομίζω πως έχει πιστοποιηθεί και ο agm-158 jassm. Δεν γνωρίζω για τον jsm (λόγω του rbs-15) και για AASM HAMMER. GBU-28 Δύσκολο. Γενικά το Gripen είναι ένα μαχητικό που έχει περάσει απαρατήρητο στην χώρα μας. Κάποια απο τα όπλα πάντως θα μπορούσαν να πιστοποιηθούν και στα mirage.
    Το F-35 δεν είναι έτοιμο ακόμη και δεν ξέρουμε πότε και αν θα είναι!
    Το F-15 είναι το μαχητικό που πάντα ήθελα ως αντικαταστάτη του F-4.
    Σίγουρα η αποδέσμευση των όπλων είναι το σημαντικότερο αλλά για εμάς δυστυχώς το ζήτημα είναι οτι δεν έχουμε χρήματα.
    Οπότε το πιθανότερο είναι να καταλήξουμε σε μτχ F-15 ή F-18 και mirage

  3. Στην κατασταση που ειμαστε μεταξυ Ευρωπης και ΗΠΑ, αναγκαστικα προμηθευεσαι και απο τις 2.
    »Φυσιολογικα» μετεχεις στο Γαλλικο προγραμμα νεου stealth δικινητηριου μαχητικου, και αυτο βεβαια για γεωπολιτικους, (Τοταλ) ενεργειακους & στρατιωτικους λογους (χρηση γαλλικων στρατηγικων και αλλων οπλων που ηδη διαθετουμε).
    https://www.businessinsider.com/watch-france-and-germanys-next-generation-stealth-fighter-2018-7
    Επιτηρηση και αποστολες πανω απο το Αιγαιο με stealth ucav εξελιξης nEuron. Η Dssault ειχε υπολογισει το κοστος του με νεωτερο κινητηρα οπως του Ραφαλε γυρω στα 25 εκατομμυρια το κομματι.
    Οσο αφορα τον εξυγχρονισμο και τη διατηρηση των F16 ειναι κατι το αναγκαιο, αλλα οχι οσο αφορα το F35 , καλυτερα να μπουμε απο τωρα σε συνεργασια για το επομενο 6ης γεννιας stealth δικινητηριου μαχητικου,και λογο EXXON πιθανα να εχουμε καποιες πιθανοτητες που θα πρεπει να αντλησουμε.
    Ο χρονος πιεζει, αλλα ακομη και αν αυριο μας παραχωρουσαν f35, ουτε συντηρηση μπορουμε να τους κανουμε λογο κοστους αυτην την περιοδο, αλλα και ουτε υποδομες συντηρησης, κινητηρα και ανταλακτικων εχουμε (σε αντιθεση με την Τουρκια που εχει<εαν και εφοσον λυσουν και τα θεματα με τις ΗΠΑ/S400).
    Για αυτο το λογο, και επειδη στο προσεχες διαστημα ποροι απο τα ενεργειακα θα δημιουργηθουν υπο προυποθεσεις, θα μπορουσαν να κατευθυνθουν για μια συμμετοχη σε 6ης γεννιας, καθως οι χρονοι παραδοσης, οικονομια και η τεχνολογικη εξελιξη δεν ευνοει κατα τη γνωμη μου την προμηθεια f35, αλλα ενος αεροσκαφους που να μπορουμε να το συντηρουμε και οικονομικα και τεχνικα και να ειναι νεωτερης τεχνολογιας. https://www.lockheedmartin.com/en-us/who-we-are/business-areas/aeronautics/advanced-aeronautics/air-dominance-of-the-future.html
    Αλλα αυτη τη στιγμη επειγει η αναβαθμιση των υπαρχοντων αεροσκαφων, και οπλικων συστηματων διοτι ειναι πιθανο να βρεθουμε λογο ενεργειακων σε αμεση αντιπαραθεση.
    Και βεβαια η ΠΑ μπορει να σταθμισει καλυτερα το τι απαιτειται, για το παρων και το μελλων.

  4. Συμφωνώ μαζί σας απόλυτα , αλλά θα πάω μερικά χρόνια μπροστά.

    Εάν παρατηρήσει κάποιος το διαγωνισμό T-X για το νέο εκπαιδευτικό αεροσκάφος της USAF, θα δει ότι επιλέχθηκε η νεότερη σχεδίαση που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τα αεροσκάφη 3ης γενιάς. Επίσης ενσωματώνει κάποια χαρακτηριστικά stealth. Σίγουρα το εν λόγω αεροσκάφος θα εξελιχθεί σε επιθετικό (γιατι είναι πολύ χαζό να μην γίνει) με ισχυρότερο κινητήρα , οπλισμό, κάποιο ραντάρ aesa και εάν κρίνουμε από την σουηδική περίπτωση και με αισθητήρα IR.

    Επίσης εάν δει κάποιος την σχεδίαση και εάν κρίνει από την ήδη δυνατότητα της boeing για τοποθέτηση σύμμορφων δεξαμενών καυσίμων (F-A-18 ) και σύμμορφων δεξαμενών εσωτερικού οπλισμού (F-15 X), δεν είναι απίθανο το ελαφρύ επιθετικό (όταν γίνει ) T-X, να μπορεί να μεταφέρει έναν μικρό οπλισμό (2 amraam ή 4 sdb) σε μεγάλες ακτίνες με χαρακτηριστικά stealth (και ίσως ποιο stealth εάν κρίνουμε από το μέγεθος του σε σχέση με το F-35). Δεν θα κάνει ότι κάνει το F-35 , αλλά θα μπορεί να το αντικαταστήσει σε πολλές αποστολές. Τέλος θα είναι πολύ ποιο ευέλικτο από το F-35.

    Όσον αφορά τέλος τα μη αποδεσμεύσημα όπλα πιθανώς το αεροσκάφος θα μπορεί να δεχθεί σουηδικά όπλα. Κατά αυτόν τον τρόπο εάν εξελιχθούν όλα όπως, νομίζω λογικά, τα περιγράφω τότε μια τέτοια επιλογή θα ήταν ιδανική για την ελληνική ΠΑ, όχι όμως σαν το μοναδικό αεροσκάφος, γιατί η ελληνική ΠΑ πρέπει να έχει και κανονικά μαχητικά .

  5. Η απόκτηση του F-35 είναι μονόδρομος. Η μείωση της οροφής στα 150 περίπου μαχητικά είναι επίσης μονόδρομος. Η απόκτηση προηγμένων αεροσκαφών υποστήριξης όπως αεροσκάφη εναερίου ανεφοδιασμού εν πτήση, για την παράταση παραμονής στο πεδίο της μάχης αλλά και για αποστολές εντός ΑΟΖ είναι και πάλι μονόδρομος. Φυσικά απαιτούνται και άλλα εξειδικευμένα αεροσκάφη, όπως ηλεκτρονικού πολέμου, συλλογής πληροφοριών και φυσικά όχι 23 μεταφορικά αεροσκάφη για να κάνουν σουλάτσες οι πολιτικοί και γίνονται Αεροδιακομιδές από τα νησιά.

    Λύσεις μαχητικών τύπου Gripen NG, δεν προσφέρουν τίποτα το σημαντικότερο από ότι έχουμε αυτήν την στιγμή με τα F-16. Στο απώτερο μέλλον, τα F-16V & M2000-5 θα αντικατασταθούν από επιπλέον F-35, σε μικρότερους αριθμούς και πάλι, πιθανόν και από κάποιο ευρωπαϊκό αντίστοιχο, αν καταφέρουν να συνεννοηθούν οι Ευρωπαίοι και δεν εμφανίσουν πάλι κανένα μαργαριτάρι τύπου EF-2000, ΝΗ-90 κτλ με δυσθεώρητο κόστος ανά ώρα πτήσης, με βελτιστοποίηση σε έναν τομέα και πασαλείμματα στους άλλους, έτσι για να μην ξεχνάμε την τέχνη της συλλογής αεροσκαφών και της καταβαράθρωσης των διαθεσιμοτήτων.

    Το μέλλον επιβάλει μειώσεις στις οροφές των κυρίων όπλων. Ο λόγος είναι πρώτα από όλα, το κόστος αλλά και οι ικανότητες που έχουν τα σύγχρονα μαχητικά. Σε ότι έχει να κάνει με το F-35, το πρόγραμμα αυτό είναι πολύ μεγάλο, το υποστηρίζει μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ασιατικές χώρες, το Ισραήλ και φυσικά οι ΗΠΑ. Στο F-35 θα πιστοποιηθούν πλειάδα από όπλα όπως ο METEOR, ASRAAM, Spear, JSM κτλ αλλά και όπλα που κατασκευάζει η Ιαπωνία, εκτός από αμερικανικά όπλα.

    Θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι με λιγότερα θα πρέπει να κάνουμε περισσότερα. Ότι πρέπει να γίνουμε πραγματικοί επαγγελματίες και όχι τυπικοί δημόσιοι υπάλληλοι που σέρνονται από διάφορα συμφέροντα. Το Βέλγιο πρόσφατα, σε αντίθεση με το τι ήθελε η Ευρώπη, αποφάσισε να προμηθευτεί το F-35 κοιτάζοντας πρώτα από όλα την εθνική του άμυνα.

    1. Το F-35 όπως και το F-22 δεν έχουν αποκτήσει ακόμη την φήμη των F-16 και F-15 ακόμη και εντός των ΗΠΑ. Έχω την εντύπωση οτι θα δούμε την λύση απο το αμερικανο-ιαπωνικό μαχητικό και μετά. Ναι τα ηλεκτρονικά τους είναι πολύ μπροστά αλλά και αεροδυναμικά και στο φορτίο δεν έχουν κάτι ιδιαίτερο. Θα πρέπει να περιμένουμε. Τα επιχειρήματα που χρησιμοποιείς είναι σωστά αλλά το να πας απο τα μαχητικά εναέριας υπεροχής και κρούσης σε μια άλλη κατηγορία μαχητικού αλλά και όπλων θέλει τον χρόνο του

      1. Η εποχή των μαχητικών που κάνουν ακροβατικά για να κυριαρχήσουν στο πεδίο της μάχης έχει περάσει. Σήμερα και πολύ περισσότερο στο μέλλον, τα μαχητικά θα είναι ουσιαστικά πλατφόρμες προηγμένων όπλων και αισθητήρων, με το αεροσκάφος να είναι σχεδιασμένο πιο σωστά από ότι παλαιότερα. Το F-35 έχει σχεδιαστεί με βάση την τεράστια εμπειρία των ΗΠΑ στον εναέριο πόλεμο. Συνδυάζει διδάγματα από τα F-15/16/18, που σήμερα θεωρούνται από τα καλύτερα μαχητικά από το 70 και μετά, κρατώντας ότι είναι χρήσιμο από αυτά σε πραγματικές συνθήκες και απορρίπτοντας τα περιττά, πάντα με βάση την εμπειρία από την χρήση των αεροσκαφών αυτών σε επιχειρήσεις τόσο εναντίον σημαντικών εχθρών, όσο και εναντίον εχθρών με ανύπαρκτη αεράμυνα. Θα πρέπει επίσης να τονιστεί, ότι οι ΗΠΑ μελέτησαν διεξοδικά τα σοβιετικά Mig-29 & Su-27, τα οποία από άποψη ευελιξίας, είναι ανώτερα από τα F-15/16/18, αεροσκάφη που είναι πολύ πιθανό να αντιμετωπίσουν σε διάφορα θέατρα επιχειρήσεων, ειδικά στην Ασία αλλά και στην Ευρώπη έτσι όπως πάνε τα πράγματα.

        Εν κατακλείδι, το F-35 θα μπορούσαμε να πούμε ότι θα είναι ο κυρίαρχος των αιθέρων τα επόμενα 20 χρόνια. Όποιος έχει την ευκαιρία να το αποκτήσει, το αποκτά. Το F-35 ακούγεται έντονα ότι θα το αποκτήσουν και οι Γερμανοί, βάζοντας ταφόπλακα σε πολλές φωνές εδώ στην Ελλάδα, ότι πρέπει να στραφούμε σε ευρωπαϊκά αεροσκάφη.

        1. Εχουμε απο την μια το F35 στο οποιο δεν μπορει πια να μπει η Ελλαδα στο προγραμμα, και προγραμματα για Ευρωπαικα μαχητικα που μπορει να ενταχθει παιρνοντας ενδεχομενως και μεγαλο υποκατασκευαστικο εργο…
          Το σιγουρο ειναι πως στο αμεσο μελλον δεν υπαρχει η δυνατοτητα για αγορα ΝΜΑ…
          Αν προχωρησει σε αγορα F35 που σε 10 χρονια ενδεχομενως να εχουν επιλυθει και τα προβληματα του, δεν θα μπορει να προμηθευτει το Ευρωπαικο αν ειναι μελος σε προνομιακες τιμες (οταν και αν βγει και δεν εχουν βαλει μυαλο οι εταιροι απο τα μαργαριταρια του παρελθοντος) και με δυνατοτητες που δεν θα εχει στο f35 (συμμετοχη στο προγραμμα)… Και το αναποδο φυσικα… Οποτε μονοδρομος ειναι η προμηθεια ΝΜΑ οχι το F35…
          Tα CFT μια χαρα φτανουν στην ΑΟΖ… Για πιο λογο να δωθουν ενα σωρο χρηματα για αεροσκάφη εναερίου ανεφοδιασμού, οταν μια συνεργασια με την Κυπρο μπορει να δωσει ενα αεροδρομιο στην μεγαλονησο για διεξαγωγη των εκει επιχειρησεων… Ας αφησουν κατα μερους την άθλια εικόνα έλλειψης εθνικής συνεννόησης με την Ελλάδα δινοντας λυσεις…
          Ποσο σιγουρος ειστε για την πιστοποιηση μη αμερικανικων οπλων απο την LM, με το σλογκαν America first? Τι θα γινει με την Raytheon και τον ανταγωνισμο και τις θεσεις εργασιας που υποσχετε ο ντοναλτ?
          Οι Βελγοι το πηραν, αλλα ξεσηκωνοντας θυελλα για το τι παιχτηκε πισω απο τις κλειστες πορτες και κατω απο το τραπεζι…

          1. Στο F-35 τα όπλα θα τα πιστοποιήσουν οι Άγγλοι. Τα αεροσκάφη εναερίου ανεφοδιασμού εν πτήση δεν τα χρειαζόμαστε μόνο για την Κύπρο αλλά και για τις δικές μας ανάγκες, πρώτα από όλα για δικές μας ανάγκες. Με αυτά μπορούμε να παρατείνουμε ακόμη και σε ειρηνική περίοδο τον χρόνο που βρίσκονται τα μαχητικά στον αέρα, μειονότητας δραματικά την καταπόνηση που υφίστανται από τις συνέχειες προσγειώσεις για ανεφοδιασμό σε καύσιμα, μειώνοντας ακόμη περισσότερο τους χρόνους αντίδρασης, κάτι που εφαρμόζει σχεδόν 20 χρόνια η Τουρκία.

            Σε ότι έχει να κάνει με το ευρωπαϊκό μαχητικό, έχουμε εμείς χρήματα να επενδύσουμε; τι νομίζεις ότι θα σου πουν οι Ευρωπαίοι, έλα τσάμπα;

          2. To κοστος ερευνας ειναι 10ετιας και ειναι μικρο…
            Σας εθεσα το δίλημμα που θα εχει η ΠΑ…
            F35 με το κοστος ως θα εχει ή Ερωπαικο μαχητικο με υποκατασκευαστικο εργο και προνομιακη τιμη… Και τα 2 δεν γινεται ασχετα αν η αποφαση για ΝΜΑ θα ειναι καπου στον ιδιο χρονικο οριζοντα… Στην 1η περιπτωση ΑΝ θα εχουμε τα λεφτα τοτε, στην 2η θα πρεπει να βρουμε τα λεφτα τωρα… Αν αποφασησουν το 1ο θα εχουμε ενα μαχητικο απολυτα συνδεδεμενο με την LM (με οτι σημαινει αυτο) χωρις συμμετοχη της Αμυντικης Βιομηχανιας και χωρις προβληματα ενδεχομενος τοτε… Στην 2η περιπτωση περιπου οταν θα τελειωσει το προγραμμα βαιπερ θα συνδιαστει με το Ευρωπαικο Μαχητικο και δεν εχει F35… Αυτο ειναι το δίλλημα…
            Τα αεροσκάφη εναερίου ανεφοδιασμού ειναι μια πολυτελεια που η Ελλαδα δεν χρειαζεται… Σε περιπτωση επεισοδιου θα ειναι παρκαρισμενα μαζι με τα P3… Αλλο η Τουρκια άλλο η Ελλαδα… Ο μονος σοβαρος λογος ειναι η Κυπρος, που περιεγραψα πως μπορει να λυθει… Ας υπογραψουν καμια FOS να πετανε πρωτα και μετα βλεπουμε και για την καταπονηση…

  6. ΜΟΝΟ ΤΟ GRIPEN ειναι καταλληλο γτ εχει αστειο κοστος συντηρησης και ειναι ταμαμ για αιγαιο.Πουλας τα block που χεις που ειναι λιωμενα.Και φτιαχνεις συμπαραγωγη gripen στην ελλαδα τουλαχιστον 70 απο αυτα και κλειδωσες το αιγαιο.Το παραμυθι με το f35 και οτι ειναι αορατο θα τελειωσει αργα η γρηγορα θα βρεθει ρανταρ που θα το βλεπει.Ειδικα μολις οι τουρκοι απεναντι βγουν στο αιγαιο θα αρχισουμε να βλεπουμε πως θα «βρισκουμε.ΟΜΩΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΛΕΙΔΩΣΕΙ ΤΟ ΑΙΓΑΙΟ πρεπει στα νησια τουλαχιστον σε 25 να μπουν αντιπυραυλικα συστηματα μπορουμε ακομα και βραχονησιδες να της κανουμε σταθερα αεροπλανοφορα.Εξυπνα και ευκολα πραγματα.

  7. @Shadowfax

    Το κόστος ερευνάς είναι μικρό με βάση ποια δεδομένα; με βάση την πρότερη εμπειρία από τα προγράμματα: Tornado, EF-2000, NH-90 & Tiger, τα κόστη ήταν πολύ μεγάλα και το αποτέλεσμα αεροσκάφη πολύ χειρότερα του ανταγωνισμού δλδ των αμερικανικών, και συνήθως εμπορικές αποτυχίες. Η προνομιακή τιμή από που προκύπτει; Και πάλι με βάση τα προηγούμενα κοινά προγράμματα, οι τιμές των προϊόντων είναι τουλάχιστον 30% υψηλότερες του ανταγωνισμού, για να μην πω και παραπάνω. Το κοινό ευρωπαϊκό μαχητικό, προς το παρόν έχει 2 έθνη, τα οποία το πολύ να πάρουν 500 συνολικά μαχητικά, πάντα σε θεωρητικό επίπεδο, σε σχέση με τα ήδη περίπου 300-400 F-35 που έχουν κατασκευαστεί και που στο τέλος μπορεί να φτάσουν και τα 3000 κομμάτια. Ήδη διάφοροι πελάτες εκφράζουν επιθυμία για υπερδιπλασιασμό παραγγελιών (Ιαπωνία).

    Για την Ελλάδα είναι πολυτέλεια τα 15 C-130 και τα 8 C-27J και πολύ μεγαλύτερη πολυτέλεια είναι να αγοραστούν στο μέλλον 4-6 Α-400Μ για στρατηγικές μεταφορές, τα οποία θα αντικαταστήσουν ένα μέρος από τα 15 C-130. Πολυτέλεια δεν είναι να αποκτήσεις ένα πραγματικά στρατηγικής σημασίας μέσο, το οποίο θα χρησιμοποιήσει καθημερινά και καθημερινά θα σου γλυτώνει χρήματα και θα σου προσφέρει πλεονεκτήματα, αντί για άχρηστα στρατηγικά μεταφορικά, τα οποία στην πράξη θα χρησιμοποιούνται για μεταφορές ασθενών και πολιτικών στο εξωτερικό και που πραγματικά θα είναι παρκαρισμένα σε περίοδο επιχειρήσεων, διότι είναι αδιανόητο να σταλούν δυνάμεις με αυτά στα νησιά.

    Ρεαλιστικά στην Κύπρο δεν μπορούν να σταθμεύσουν αεροσκάφη της ΠΑ σε πολεμική περίοδο. Ο λόγος είναι απλός και ξεκάθαρος, τουρκικό πυραυλικό πυροβολικό, ενδεικτικά τα F-302T Kasırga G. Ότι υποδομή έχουν οι Κύπριοι θα γίνει κόσκινο τις πρώτες ώρες, τα αεροδρόμια πρώτα από όλα. Συνεπώς, η ΠΑ ούτε που το θεωρεί ως ενδεχόμενο την μεταστάθμευση στην Κύπρο αεροσκαφών.

    https://www.viadiplomacy.gr/apili-sto-egeo-apo-tis-nees-tourkikes-katefthinomenes-megalis-emvelias-rouketes-tipou-tr-302g-ton-302-chlst/

    Σε ειρηνική περίοδο, δεν νομίζω και πάλι να επιτραπεί να γίνει αυτό, για τον πολύ απλό λόγο ότι το ίδιο θα κάνουν και οι Τούρκοι και θα έχουμε καθημερινά αερομαχίες πάνω από το νησί, δλδ πρόβλημα θα δημιουργηθεί και όχι λύση.

    Τα ΑΦΝΣ δεν θα είναι παρκαρισμένα σε περίπτωση επεισοδίου. Γιατί αν είναι, μεγάλα κομμάτια των θαλασσίων συνόρων μας θα είναι αφύλακτα, και ο στόλος δεν θα έχει την δυνατότητα προσβολής στόχων πέραν του ορίζοντα, διότι τα ελικόπτερα ASW/AsuW, είναι υπερπολύτιμα για να χρησιμοποιηθούν για κάτι παραπάνω εκτός από καθαρές αποστολές ASW. Σήμερα την στόχευση πέραν του ορίζοντα ένας θεός ξέρει πως την κάνουν αν την κάνουν.

    1. Ανοιξατε πολυ την βενταλια με πολλα θεματα…
      Mια και πιασαμε το F35 ας μεινουμε σε αυτο…
      Το κοστος R&D του ήταν 55δις… Η συμμετοχη της Τουρκιας ας πουμε σαν level 3 partner ηταν $195εκ και κλειδωσε την τιμη στα 100εκ το αεροπλανο… Στα 120 κλειδωσε η Ολλανδια… Αφορα ολο το πακετο και οχι Fly away τιμη…
      Υπολογιστικε υποκατασκευαστικο εργο 12δις στην Τουρκια (για καπου 2500 αεροπλανα φυσικα)…
      Το S&D ολου του προγραμματος κινείται καπου στο 15-16% του ολου προγραμματος που περιλαμβανει την φάση ανάπτυξης και την παράγωγη…
      Αντιστοιχα και το EF-2000, Ραφαλ με πολυ μικροτερα κοστη R&D…

      Ας παμε στον ανταγωνισμο που λετε…
      Αποτυχια ειναι θεμα σχετικο… Αν μιλαμε για μια παραγωγη 3000 αεροσκαφων με αντιστοιχη 650 του ταιφουν, εμπορικα το 1ο θεωρητε πολυ επιτυχημενο… Αποτυχια θα ηταν αν μια επενδυση δεν κανει αποσβεση… Αν κανει αποσβεση αλλα δεν πουλησει πολυ απλα δεν θα εχεις υπερκερδη…

      Ας δουμε ΓΙΑΤΙ δεν εχει γινει εμπορικη επιτυχια το Ραφαλ…
      Οι λόγοι για τους οποίους το Rafale δεν «πούλησε» δεν έχουν καμία σχέση με το αεροσκαφος (που ειναι εξαιρετικο) αλλα με τις αποφάσεις της Γαλλίας και άλλους παράγοντες που δεν σχετίζονται με το Rafale…
      Ας πουμε οτι η Γαλλια ειναι «υπερπροστατευτικη» στην αεροδιαστημική βιομηχανία της… Μέχρι πρόσφατα, το Rafale είχε μόνο γαλλικά όπλα… Αυτό σημαίνει ότι εάν ο αγοραστής ήθελε να χρησιμοποιήσει μη γαλλικό όπλο, θα έπρεπε να πληρώσει για την πιστοποίηση και φυσικα να δεσμευτει στην Γαλλια… Η Γαλλία επέστρεψε στο ΝΑΤΟ το 2009 και ενω τα γαλλικα οπλα ειναι εξαιρετικα το ευρω δεν βοηθαει σε αντιθεση με το δολλαριο για εξαγωγες επομένως, κάθε χώρα που επιλέγει το Rafale θα πρέπει να πληρώσει ακριβά τα όπλα.και το Rafale να χασει πολλές πωλήσεις μέχρι το 2009-2010… Λιγες πωλησεις –> ακριβο κοστος… Οι περισσοτερες χωρες προτιμησαν το F16… Όταν η Γαλλία άρχισε να ενσωματώνει τα όπλα του ΝΑΤΟ στο Rafale, άρχισε να κερδίζει προσφορές ή τουλάχιστον να είναι σοβαρός υποψήφιος, αλλα ηταν πια αργα…
      Όπως αναφερα προηγουμένως, το Rafale κατασκευάστηκε από τη Γαλλία, για να χρησιμοποιήσει γαλλικά όπλα… Οι χαμηλές πωλήσεις γαλλικών όπλων (επειδή δεν ήταν συμβατές με μη γαλλικά αεροσκάφη και αντίστροφα) σήμαιναν ότι το NRE (non-recurring expenditures) ηταν υψηλο με λιγες πωλησεις, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα αυξημένα μοναδιαία κόστη, τα οποία αντανακλούσαν άσχημα στο κόστος του RE (recurring expenditures)…
      Και το Gripen είναι πολύ φθηνότερο από το F-16 (μαλιστα οι Σουηδοι δινουν και κατασκευαστικο εργο, μεταφορα τεχνολογιας), ομως η Σουηδία δεν έχει FMS να επιδοτεί τις πωλήσεις της…

      Για τα c130 , αν η Ελλαδα εχει μπερδεψει τους ρολους του συγκεκριμενου τυπου για την χρηση του, αυτο ειναι αλλο θεμα… Οπως και το να χρησιμοποιεις Σινουκ για ριψεις αλεξιπτωτιστων ή να χανεις καλες ευκαιριες μεταχειρισμενων απο την Αγγλια… Ενα αεροσκαφος για στρατηγικές μεταφορές δεν ειναι πολυτελεια αλλα απαιτηση, και ειστε ο μονος που ακουσα να το λεει… Για την Ελλαδα τα αεροσκαφη ανεφοδιασμου ειναι ομως πολυτελεια ενω για πολλες αλλες χωρες (πχ Τουρκια) δεν ειναι…

      Και λιγα πραγματα για την Κυπρο μας… Δεν ξερω τι εχετε στο μυαλο σας οταν μιλαμε για την Μεγαλονησο, αλλα δεν ειναι Καστελοριζο… Το αεροδρομιο της Παφου απεχει 60χλμ απο τα συνορα… Κανενα πυροβολικο που επισημα σταθμευει δεν εχει αυτη την εμβελια (Firtina, M52T, M44T, Μ115, M114A2, M101A1, T-122 Sakarya)…
      Φυσικα υπαρχουν και καποια που την εχουν αλλα επισημα δεν ειναι στο νησι (αν ξερετε κατι παραπανω με ενημερωνετε)… Μια και ειναι σε πολυ καλες σχεσεις με το Ισραηλ, μπορει να δει πως προστατευει τα αεροδρομια του, και να πραξει αναλογα… Φανταζομαι πως δεν ειναι ευκολο πραγμα «να γίνουν κόσκινο τις πρώτες ώρες, τα αεροδρόμια του Ισραηλ» οπως λετε…
      Ειπα να εχει υποδομες για να υποστηριξει επιχειρησεις εν καιρο κρισης, και οχι να μετασταθμευσουν εκει εν καιρο ειρηνης…

  8. Όλα καλά και άγια βεβαία ξεχνάμε αρκετά σημαντικά θέματα.
    ΚΑΜΙΑ πολιτική ηγεσία δεν πρόκειται να εκφοβίσει την Τουρκία στο παρόν και στο μέλλον. Τα Ημια το κατέστησαν σαφές.
    Δεν έχουμε εθνική στρατηγική όπως έχει αυτή.
    Αυτά που αγοράζουμε είναι μόνο για παρελάσεις για ασκήσεις και έχουμε δεδομένο ότι υπάρχουν σύμμαχοι. Ακόμα Ισραήλ και Αίγυπτος θα προτιμήσουν να συνεργαστούν με Τουρκία βλέποντας το πόσο κότες είμαστε ως έθνος ( μιας και οι πολιτικοί μας στο σύνολο τους αυτό εκπροσωπούν ).
    Η Κύπρος είναι κυρίαρχο έθνος και θα έπρεπε να εξοπλιστεί και να μην περιμένει απο εμάς. Μέχρι να φτάσουμε θα έχει τελειώσει το θέμα.
    Κανένας επίσης δεν έχει αναφέρει ότι πλέον η Ρωσία αποτελεί ΕΧΘΡΟ του έθνους μας, λόγω σύμπλευσης με την Τουρκία και εξοπλισμού της.
    Αν δεν ήταν το ΝΑΤΟ η Τουρκία θα είχε φτάσει Αθήνα.
    Το περί ευρωπαϊκών συνόρων είναι ένα παραμύθι.
    Η Τουρκία παραμένει χώρα προτίμησης των ΗΠΑ και της Ρωσίας αν όχι και του συνόλου της ΕΕ.
    Ότι και να αγοραστεί αν δεν χρησιμοποιηθεί έστω και μια φορά ( π.χ. κατάρριψη ) δεν θα έχει κανένα απολύτως αποτέλεσμα. Αν δεν καταλάβει ότι θα ρισκάρει υποδομές και δυναμικό ( υλικό και έμψυχο ) θα συνεχίσει αυτά που κάνει.
    Όσο δύσκολο και επίφοβο να είναι για αρκετούς φιλειρηνικούς η πραγματικότητα αυτή είναι και συνέχεια θα κάνουμε υποχωρήσεις και θα χαρίζουμε.
    Τέλος διαχρονικά η Ελλάδα εξοπλίζεται βάσει μίζας και όχι αναγκών.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *