Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ), Πάνος Καμμένος, συνοδευόμενος από τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (Α/ΓΕΕΘΑ), Ναύαρχο Ευάγγελο Αποστολάκη, και τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού (Α/ΓΕΣ), Αντιστράτηγο Αλκιβιάδη Στεφανή, επισκέφθηκε την Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Εσωτερικού και Νήσων (ΑΣΔΕΝ), όπου τον υποδέχθηκε ο Διοικητής της, Αντιστράτηγος Νικόλαος Μανωλάκος. Κατά τη διάρκεια της επίσκεψη του ΥΠΕΘΑ ξεχώρισαν τα UAV τύπου Sperwer του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ), τα οποία παρουσιάστηκαν ως στατικά εκθέματα στα πλαίσια των ικανοτήτων παρατήρησης της ΑΣΔΕΝ.

Τα τελευταία 15-20 χρόνια η παγκόσμια αγορά των UAV αναπτύσσεται ραγδαία. Πρόσφατες μελέτες προβλέπουν ότι, έως το 2020, η παγκόσμια ζήτηση και προσφορά UAV θα ανέλθει σε 18.000+ αεροσκάφη, αριθμός ιδιαίτερα υψηλός, και πως ο παγκόσμιος τζίρος θα φθάσει τα € 12 δις. Τα UAV δεν πρωτοεμφανίστηκαν τα τελευταία 15-20 χρόνια. Απλά, τη συγκεκριμένη περίοδο ωρίμασε η τεχνολογία τους, έτσι ώστε τα UAV να επανέλθουν δυναμικά στο προσκήνιο. Στις ΗΠΑ, τα πρώτα UAV (τότε ονομάζονταν RPV : Remote Piloted Vehicles ή απλά Drones) άρχιζαν να εμφανίζονται στη δεκαετία του 1950. Ήταν απλές κατασκευές, οι οποίες εφορμούσαν από μεταγωγικά αεροσκάφη. Η χρήση τους κλιμακώθηκε στον πόλεμο του Βιετνάμ, κυρίως στο πλαίσιο του προγράμματος «Buffalo Hunter».

Το πιο δημοφιλές UAV στο Βιετνάμ ήταν το AQM-34L Firebee της Ryan, το οποίο εφορμούσε από την πτέρυγα ενός (1) τροποποιημένου D/C-130 Hercules. Αντικειμενικός σκοπός τους ήταν η φωτογράφηση αντιαεροπορικών συστημάτων εδάφους-αέρος SA-2 που βρισκόταν στο Βόρειο Βιετνάμ. Ωστόσο, έφεραν μόνο μία απλή κάμερα ημέρας. Αργότερα, ορισμένα τροποποιήθηκαν για την εκτέλεση αποστολών SIGINT (SIGnature INTelligence). Συνολικά, εκτέλεσαν πάνω από 3.400 αποστολές εκείνη την περίοδο. Σήμερα, η ραγδαία πρόοδος στην τεχνολογία και δη στους μικροεπεξεργαστές, στα συνθετικά υλικά, στην πρόωση, αλλά και στη νανοτεχνολογία, προσφέρει θεαματικές δυνατότητες στους κατασκευαστές UAV σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στους δύο (2) νευραλγικούς σχηματισμούς του ΕΣ, το Δ’ Σώμα Στρατού (Δ’ ΣΣ) και την ΑΣΔΕΝ υπηρετούν τα UAV τύπου Sperwer και συγκεκριμένα στον Λόχο Μη-Επανδρωμένων Αεροχημάτων (Λ/ΜΕΑ) του 472 Τάγματος Επιτήρησης-Πληροφορικής (472 ΤΕΠΠ) της ΑΣΔΕΝ καθώς και στο 1ο Συγκρότημα Επικοινωνιών Ηλεκτρονικού Πολέμου Πληροφορικής και Επιτήρησης του Δ’ ΣΣ (1ο ΣΕΗΠΠΕΠ/Δ’ ΣΣ). Η απόσυρση των αναγνωριστικών αεροσκαφών RF-4E Phantom II αλλάζει τα δεδομένα στον τομέα της αεροφωτογράφισης, της αναγνώρισης και της επιτήρησης. Πλέον τόσο ο ΕΣ όσο και η Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) βασίζονται στα UAV που διαθέτουν ενώ η ΠΑ διαθέτει δύο (2) ατρακτίδια ASTAC και δύο (2) ατρακτίδια DB-110 στα μαχητικά της 335 Μοίρας.

Τα ASTAC, έπειτα από την απόσυρση των RF-4E, παραμένουν αναξιοποίητα. Πρόκειται για ατρακτίδια συλλογής και καταγραφής ηλεκτρονικών εκπομπών. Το ατρακτίδιο έχει τη δυνατότητα εντοπισμού και προσδιορισμού θέσης κάθε ηλεκτρονικής εκπομπής σε φάσμα συχνοτήτων μεταξύ της ζώνης Β (250-500 MHz) και Κ (20-40 GHz), με ικανότητα κάλυψης περιοχής τουλάχιστον 160 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όταν το αεροσκάφος ίπταται με υποηχητική ταχύτητα σε μεσαία ύψη. Από την άλλη μεριά τα μόλις δύο DB-110 δεν επαρκούν. Πρόκειται για ατρακτίδια με εξαιρετικές δυνατότητες και επιδόσεις. Αναφορικά με το ASTAC εγείρεται ζήτημα σχετικά με τα αεροσκάφη που μπορεί να πιστοποιηθεί καθώς ως λύσεις προβάλουν τα F-4E Phantom II AUP (Avionics Upgrade Program) και τα Μirage-2000EGM/BGM αλλά αμφότερα έχουν πάρει τον δρόμο της απόσυρσης μέσα στα επόμενα χρόνια.

Ο ΕΣ συνειδητοποίησε την αξία των UAV μέσω της εκδήλωσης ενδιαφέροντος και κατόπιν παραγγελίας 2 + 2 ολοκληρωμένων συστημάτων Sperwer της γαλλικής Sagem. H είσοδος των Sperwer στον Ελληνικό Στρατό και συγκεκριμένα στο Δ’ ΣΣ και την ΑΣΔΕΝ αποτελεί σημαντικότατη προσθήκη στο οπλοστάσιο των Ενόπλων Δυνάμεων για δύο λόγους. Πρώτον, ο ΕΣ δεν χρειάζεται πλέον τη συνδρομή της ΠΑ. Δεύτερον, ο ΕΣ αποκτά δυνατότητες συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης σε τακτικό επίπεδο. Κάθε ολοκληρωμένο σύστημα αποτελείται από τέσσερα (4) αεροσκάφη, έναν  (1) κλωβό ελέγχου εδάφους, έναν (1) κλωβό επικοινωνιών, έναν (1) κλωβό συντήρησης, μία (1) πλατφόρμα εκτόξευσης και από οχήματα περισυλλογής. Ενδεικτικά, το βάρος του μέγιστου ωφέλιμου φορτίου ανέρχεται στα 58 κιλά και αποτελείται από μία θερμική κάμερα.

To μέγιστο βάρος απογείωσης ανέρχεται στα 350 κιλά, φέρει σύστημα INS/GPS, η ακτίνα μετάδοσης των πληροφοριών φθάνει τα 185 χιλιόμετρα περίπου και η ακτίνα δράσης του τα 463 χιλιόμετρα περίπου. Συνολικά, ο ΕΣ έχει στη διάθεσή του 15 Sperwer (ένα χάθηκε σε ατύχημα). Ο αριθμός δεν είναι μικρός, αλλά δεν ικανοποιεί τις ανάγκες του ΕΣ για συνεχή παρουσία στη Θράκη και για επιτήρηση σε βάθος. Λύσεις υπάρχουν αρκετές. Στην προκειμένη περίπτωση, η κατασκευάστρια εταιρία προτείνει το Sperwer B, μία εξελιγμένη έκδοση του Sperwer, η οποία-μεταξύ άλλων-θα φέρει δύο (2) σημεία ανάρτησης φορτίου στις πτέρυγες μέγιστου βάρους 35 κιλών. Ήδη, η εταιρία έχει προχωρήσει στην ολοκλήρωση του αντιαρματικού πυραύλου αέρος-εδάφους, τύπου Spike-LR, της ισραηλινής Rafael, του οποίου το μέγιστο βεληνεκές αγγίζει τα τέσσερα (4) χιλιόμετρα.

Εξ ορισμού, η διαφορά ενός (1) UAV από ένα (1) επανδρωμένο αεροσκάφος είναι ο παράγοντας άνθρωπος. Τα σύγχρονα UAV είναι πλήρως αυτοματοποιημένα, από την απογείωση και την πτήση προς την περιοχή ενδιαφέροντος έως και την προσγείωση. Στα περισσότερα ολοκληρωμένα συστήματα, ο χειριστής βρίσκεται σε απόσταση αρκετών χιλιομέτρων από το αεροσκάφος και μέσω ενός ή περισσοτέρων συστημάτων ελέγχου, παρακολουθεί τα δεδομένα, τροποποιεί, όποτε χρειαστεί, την πτήση και συλλέγει φωτογραφίες ή βίντεο σε πραγματικό χρόνο. Η τελευταία αυτή δυνατότητα είναι που εκτόξευσε τη χρήση των UAV την τελευταία δεκαετία.

Άλλωστε, ο όρος UAV είναι άμεσα συνυφασμένος με τον αντίστοιχο ISR (Intelligence, Surveillance, Reconnaissance). Σε γενικές γραμμές, ένα (1) UAV μπορεί να επιχειρεί σε βάθος, από μικρά και μεσαία έως μεγάλα ύψη και το σπουδαιότερο, να περιπολεί για αρκετές ώρες. Έτσι, προσδίδει αυτό που οι Αμερικανοί αναφέρουν ως συνεχή παρουσία στην περιοχή ενδιαφέροντος, δίχως να τίθεται σε κίνδυνο ο χειριστής, ξεπερνώντας τις φυσικές αντοχές ενός (1) επανδρωμένου αεροσκάφους. H χρησιμότητά τους έγκειται στο γεγονός ότι μπορούν να μεταδώσουν σε πραγματικό χρόνο υψίστης σπουδαιότητας πληροφορίες, συμβάλλοντας έτσι καθοριστικά στην επίγνωση της κατάστασης σε τακτικό επίπεδο.

Αξιοσημείωτο είναι πως το αμερικανικό RQ-4 Global Hawk, από τις 8 Μαρτίου του 2003 έως τις 23 Απριλίου του 2003, κατόρθωσε να εντοπίσει, σε 16 αποστολές στο Ιράκ, 13 αντιαεροπορικές πυροβολαρχίες, 50 εκτοξευτές αυτών, 70 οχήματα υποστήριξης και πάνω από 300 τεθωρακισμένα οχήματα. Επίσης, το Ισραήλ χρησιμοποίησε UAV στις πρόσφατες επιχειρήσεις στο Λίβανο, με σκοπό να εντοπίσει συστοιχίες «Κατιούσα» και να μεταδώσει πληροφορίες κατάδειξής τους σε επερχόμενα ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη. Τα UAV μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε δύο είδη επιχειρήσεων: Σε συμβατικές, τόσο σε τακτικό, όσο και σε στρατηγικό επίπεδο και σε αντίστοιχες μη-συμβατικές χαμηλής έντασης.

Στην πρώτη κατηγορία, τα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται σε ρόλο αναγνώρισης για τη συλλογή και μετάδοση πληροφοριών, μέσω θερμικών καμερών, ηλεκτροπτικών καμερών, καθώς και ραντάρ συνθετικής απεικόνισης, αναφορικά με τη διάταξη μάχης του εχθρού σε τακτικό επίπεδο. Οι πληροφορίες παρέχουν στον τακτικό διοικητή μίας φίλιας δύναμης τη δυνατότητα να αποκτήσει σαφή επίγνωση της τακτικής κατάστασης, να μειώσει το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τον εντοπισμό του στόχου έως την καταστροφή του και, εν τέλει, να βελτιώσει θεαματικά την αποτελεσματικότητα της διοίκησης. Έτσι, ο τακτικός διοικητής μπορεί να σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις του με γνώμονα την υφιστάμενη κατάσταση και όχι απαραίτητα με βάση εντολές ανωτέρων του, οι οποίοι μπορεί να μην έχουν επίγνωση της κατάστασης.

Συμπερασματικά, τα UAV στέκονται αρωγοί στην προσπάθεια αποκέντρωσης του ελέγχου και της διοίκησης προς τα κατώτερα κλιμάκια. Επιπλέον, χρησιμοποιούνται σε ρόλο καταγραφής της ηλεκτρονικής διάταξης μάχης του εχθρού, σε ρόλο παρόχου, σε πραγματικό χρόνο, της θέσης πηγών ηλεκτρομαγνητικής εκπομπής (ραντάρ, σκάφη επιφανείας, κ.ά.), σε ρόλο ελέγχου του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, σε μία οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή, καθώς και σε ρόλο μάχης, όπου το UAV εντοπίζει και στη συνέχεια καταστρέφει το στόχο. Η τελευταία αυτή δυνατότητα πρόκειται να φέρει επανάσταση στη χρήση των UAV και αποτελεί τον προπομπό των μελλοντικών UCAV (Unmanned Combat Aerial Vehicles).

Στη δεύτερη κατηγορία, τα UAV επιχειρούν στο πλαίσιο αντιτρομοκρατικών επιχειρήσεων. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων αυτών λαμβάνει χώρα σε αστικά κέντρα και αποσκοπεί στον εντοπισμό και στην εξόντωση τρομοκρατικών θυλάκων ή τρομοκρατών. Κλασικό παράδειγμα αυτής της κατηγορίας είναι η επιχείρηση της CIA, στις 3 Νοεμβρίου του 2002, στη βόρεια Υεμένη: Ένα (1) MQ-1 Predator έπληξε, επιτυχώς, με πύραυλο AGM-114 Hellfire II, το αυτοκίνητο του Σανίν Σιλάμ Αλ-Χαρέθι (τρομοκράτης για τις ΗΠΑ). Σύνδεσμοι της CIA, οι οποίοι βρίσκονταν πλησίον του αυτοκινήτου, έκαναν κατάδειξη του στόχου. Το UAV εξαπέλυσε τον πύραυλο και έπληξε το κινούμενο όχημα.