Οι γερμανικής σχεδίασης φρεγάτες ΜΕΚΟ 200 είναι από τις πιο πετυχημένες εμπορικά σχεδιάσεις και μάλιστα μια σχεδίαση η οποία δεν υπηρετεί στο ναυτικό της κατασκευάστριας χώρας. Τριάντα τρία πλοία είναι σήμερα σε υπηρεσία με οκτώ ναυτικές δυνάμεις. Το πρώτο πλοίο μπήκε σε υπηρεσία το 1987 με το τουρκικό ναυτικό (ΜΕΚΟ 200 ΤΝ Track1) ενώ μία ακόμη φρεγάτα βρίσκεται υπό ναυπήγηση για το Αιγυπτιακό ναυτικό (ΜΕΚΟ Α200 ΕΝ). Mετά από σαράντα χρόνια το γερμανικό ναυτικό υπέγραψε και αυτό για τη ναυπήγηση τριών φρεγατών για την αναπλήρωση μονάδων από το ακυρωθέν πρόγραμμα της φρεγάτας F-126.
Γεννεολογικά οι φρεγάτες MEKO 200 προέρχονται από τις φρεγάτες MEKO 360 των ναυτικών της Νιγηρίας και Αργεντινής όπου πρωτοχρησιμοποίηθηκε ο σχεδιασμός σύμφωνα με το πρότυπο MEKO (MEhrzweck KOmbination) που σημαίνει «Συνδυασμός Πολλαπλών Χρήσεων» και αποτελεί σήμα κατατεθέν της σειράς τυποποιημένων πλοίων των ναυπηγείων B+V με εναλλακτικά συστήματα πρόωσης και εξοπλισμού. Κάτι αντίστοιχο με την δανέζικη τυποποίηση STANFLEX. Οι ελληνικές φρεγάτες ανοίκουν στην Τρίτη γενιά Mod.3 των MEKO όπως και τα αντίστοιχα πλοία του τουρκικού ναυτικού ΜΕΚΟ 200 ΤΝ Track I/II, τα πλοία του πορτογαλικού ναυτικού MEKO 200 PN και τα τα πλοία του αυστραλιανού και Νεο Ζυλανδικού ναυτικού MEKO 200 ANZAC. Συνολικά εικοσιπέντε πλοία Mod.3 ναυπηγήθηκαν και για τα πέντε ναυτικά.
Οι φρεγάτες ΜΕΚΟ Α200 είναι εξελικτική σχεδίαση της δεκαετίας του 2000 όπου σύγχρονες σχεδιαστικές αντιλήψεις (στελθ) έχουν ενσωματωθεί στη σχεδίαση. Αναφερόμαστε στην υιοθέτηση της σχεδιαστικής γραμμής Χ που πρωτοεμφανίστηκε στις φρεγάτες F-124 του γερμανικού ναυτικού καθώς και στην μείωση του θερμικού ίχνους με την απάλειψη της τσιμινιέρας και την έξοδο των καυσαερίων κοντά στην ίσαλο γραμμή. Επίσης έχει γίνει αναβάθμιση του εξοπλισμού και του οπλισμού με νέας τεχονολογίας ηλεκτρονικά και με έως 32 αντιαεροπορικούς πυραύλους. Βασικό χαρακτηριστικό της σχεδίασης είναι η δυνατότητα ενσωμάτωσης ηλεκτρονικών και όπλων ανάλογα με τις επιθυμίες του πελάτη. Έτσι έχουμε παραδείγματος χάριν ΑΑ πύραυλους Umkhonto στις Νοτιαφρικάνικες και Αλγερινές φρεγάτες, MICA NG στις Αιγυπτιακές και ESSM στις Γερμανικές. Ένα επίσης σημαντικό χαρακτηριστικό είναι η δυνατότητα φιλοξενίας πυροβόλου των 127 χιλιοστών σε πλοία εκτοπίσματος μικρότερο των 4000 τόνων. Κάτι που διέπει όλα τα πλοία ΜΕΚΟ 200 /Α200 που έχουν κατασκευαστεί. Επίσης τα πλοία έχουν τη δυνατότητα εγκατάστασης έως 16 αντιπλοϊκών πυραύλων. Μία επιπλέον διαφορά των νεότερων ΜΕΚΟ Α200 είναι το σύστημα πρόωσης το οποίο ονομάζεται CODAG WARP και είναι συνδυασμός ντιζελομηχανών και αεροστρόβιλου (2x MTU 16V 1163 TB93 & 1x LM2500) που κινούν δύο προπέλες μεταβλητού βήματος και ενός waterjet. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία ο συνδυασμός αυτός προσφέρει πολύ χαμηλό ακουστικό ίχνος και είναι ιδανικός για ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις. Επιπροσθέτως τα νεότερα πλοία διαθέτουν υψηλό αυτοματισμό με αποτέλεσμα το πλοίο να επιχειρεί απρόσκοπτα με πλήρωμα 120 ατόμων. Ενδεικτικό κόστος των συγκεκριμένων πλοίων είναι γύρω στο 1 δις ευρώ.
Όλοι οι χρήστες των παλαιότερων εκδόσεων έχουν πραγματοποιήσει προγράμματα εκσυγχρονισμού στα πλοία τους πλην της Ελλάδας όπου το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει περάσει από δεκάδες αναθεωρήσεις τα τελευταία 15 χρόνια και παρ’ ότι έχει παρθεί απόφαση να πραγματοποιηθεί ακόμη και σήμερα τα επι μέρους μέρη του προγράμματος δεν έχουν συμβασιοποιηθεί.
ΕΛΛΑΔΑ
Οι φρεγάτες πρόκειται να υποβληθούν σε πρόγραμμα αναβάθμισης. Τα σενάρια ενός πλήρους πακέτου αναβάθμισης έχει αντικατασταθεί από ένα περιορισμένης έκτασης το οποίο θα περιλαμβάνει τα πιο κρίσιμα και απαραίτητα συσττήματα μαζί με την εμπειρία που αποκόμισαν τα στελέχει του Π.Ν. από την επιχείρηση ASPIDES. Το νέο πρόγραμμα θα περιλαμβάνει την αντικατάσταση του σύστημα τος μάχης STACOS Mod.2 από την τελευταία έκδοση του TACTICOS, αντικατάσταση του ραντάρ από ένα νέας γενιάς ραντάρ 3D AESA με πιο πιθανή επιλογή το NS110 της Thales και μια σειρά άλλων συστημάτων. Όσον αφορά τον οπλισμό θα αναβαθμιστεί το κύριο πυροβόλο του πλοίου το οποίο απέδειξε τη χρησιμότητά του κατά τις επιχειρήσεις στην Ερυθρά θάλασσα καθώς και τα δύο Mk15 Phalanx. Να προσθέσουμε εδώ ότι το τι τελικά θα περιέχει το πρόγραμμα δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και ως εκ τούτου θα πρέπει περιμένουμε ως τότε για την τελική διαμόρφωση του προγράμματος.
ΤΟΥΡΚΙΑ
Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό έχει προχωρήσει στην αναβάθμιση των τεσσάρων νεότερων φρεγατών της κλάσης. Το πρόγραμμα αναβάθμισης των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΤΝ Track IIA/B έχει προχωρήσει κανονικά και η πρώτη φρεγάτα ξεκίνησε τις δοκιμές αποδοχής. Το πρόγραμμα περιέχει την εγκατάσταση νέου συστήματος διαχείρισης μάχης ADVENT της Havelsan εξέλιξη του GENESIS που τοποθετήθηκε στις φρεγάτες O.H.Perry, νέο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου ARES-2N της ASELSAN, νέο ραντάρ ελέγχου πυρός AKR-D, νέα Η/Ο συστήματα PIRI-100 IRST και Kirlangic, νεό σόναρ γάστρας FERSAH 100N/MF και σύστημα κατά τορπιλών Hizir όλα της ASELSAN. Αντικαταστάθηκε ο πλωραίος ιστός με νέο όπου τοποθετήθηκαν πλήθος ηλεκτρονικών συστημάτων και το ραντάρ Smart-S MK2 προσφέροντας καλύτερη θέαση σε σχέση με την προηγούμενη θέση. Ο πρυμναίος ιστός έχει αναδιαμορφώθηκε. Αυτός ο νέος λεπτότερος ιστός υποστηρίζει το ραντάρ αναζήτησης MAR-D. Το MAR-D έχει δομή κεραίας συστοιχίας ενεργής φάσης και μονάδες ενισχυτή ισχύος στερεάς κατάστασης. Είναι ένα αρθρωτό, ελαφρύ και χαμηλής ισχύος ραντάρ. Τα λειτουργικά χαρακτηριστικά του περιλαμβάνουν τρισδιάστατη αναζήτηση στόχων, παρακολούθηση και ταξινόμηση, αναζήτηση τομέα και υψηλή ακρίβεια τοποθεσίας στόχου. Έχει αυτονομία πάνω από 100 km. Λειτουργεί σε μια ζώνη Χ και μπορεί να παρακολουθήσει 200 στόχους. Όσον αφορά τον οπλισμό, αντικαταστάθηκαν όλα τα CIWS Sea Zenith και τη θέση τους πήραν δύο τηλεχειριζόμενοι σταθμοί STOP 25mm στην πρύμνη και ένα CIWS Gokdeniz στην πλώρη, επίσης προστέθηκε και ένα MK15 Phalanx Block 1B baseline 2 στην πρύμνη πάνω από το υπόστεγο του ελικοπτέρου. Τέλος θα αντικατασταθούν οι πύραυλοι Επ.-Επ. Harpoon από τους τουρκικούς Atmaca.
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
Το πρόγραμμα αναβάθμισης στοχεύει κυρίως στα ηλεκτρονικά του πλοίου με καθόλου έως ελάχιστες επεμβάσεις στον οπλισμό. Ο κεντρικός πυλώνας της αναβάθμισης είναι η εγκατάσταση νέου σύγχρονου CMS, η αντικατάσταση του κύριου ραντάρ τριών διαστάσεων από νέας τεχνολογίας, η εγκατάσταση σύστημα πολλαπλών ζεύξεων δεδομένων Link 11/16/22, εγκατάσταση στρατιωτικών προδιαγραφών δορυφορικών επικοινωνιών, νέο σύστημα ESM, Συρρόμενη διάταξη σόναρ στην πρύμνη, εγκατάσταση Η/Ο συστήματος, εγκατάσταση νεόυ συστήματος IFF και τέλος νέου ραντάρ καταύσης στόχων. Προαιρετικά θα υπάρξουν επεμβάσεις και στο ραντάρ δύο διαστάσεων.
Από πλευράς οπλισμού θα προστεθεί ένα δεύτερο σύστημα CIWS Mk15 Block 2B Phalanx, προφανώς στην πλώρη όπως και στις ελληνικές φρεγάτες για κάλυψη τομέα 360 μοιρών, θα γίνει αναβάθμιση του εκτοξευτή Α/Α πυραυλων Mk29 ώστε να μπορεί να βάλει τους νέους ESSM Block 2 και τέλος θα προστεθούν δύο σταθμοί όπλων RWS 12.7 mm για ασύμμετρες απειλές.Επίσης μετά την αναβάθμιση οι φρεγάτες θα μπορούν να φέρουν και εξαπολύουν μη επανδρωμένα συστήματα όπως UAV/USV/UUV.
Το πρόγραμμα αναβάθμισης μέσης ζωής πρόκειται να λάβουν τα πλοία F331 Alvares cabral και F332 Corte-Real ενώ το πρώτο πλοίο της κλάσης F330 Vasco da Gama είναι εκείνο που μετατραπεί σε πλοίο Command & Control για την υποστήριξη των αμφίβιων επιχειρήσεων του πορτογαλικού ναυτικού.
ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ – ΝΕΑ ΖΗΛΑΝΔΙΑ
Από το 2004 και πριν ακόμη παραδοθεί η τελευταία φρεγάτα στο Αυστραλιανό ναυτικό ξεκίνησε ένα πρόγραμμα σταδιακής αναβάθμισης των δυνατοτήτων των πλοίων της κλάσης. Το πρόγραμμα αυτό, (ASMD, Anti-Ship Missile Defense) περιλάμβανε την αντικατάσταση των ραντάρ έρευνας αέρος/θαλάσσης και πρόσκτησης στόχων Sea Giraffe και ναυτιλίας Krupp Atlas 9600 από το ραντάρ ενεργής διάταξης φάσης CEAFAR το οποίο λειτουργεί στη μπάντα -S, το ραντάρ ελέγχου πυρός CEAMOUNT το οποίο λειτουργεί στη μπάντα -Χ και το ραντάρ ναυτιλίας Sharp Eye της Kelvin Hughes. Παράλληλα τοποθετήθηκε αναγνώρησης φίλου ή εχθρού Cossor AIMS Mark XII IFF και το σύστημα IRST Vampir NG ενώ το σύστημα πληροφοριών μάχης του πλοίου SAAB 9LV Mk3 αναβαθμίστηκε στο επίπεδο 9LV Mk3E.
Από το 2016 οι φρεγάτες έχουν μπει σε δεύτερο κύκλο αναβάθμισης με το πρόγραμμα (AMCAP, Anzac Mid-life Capability Assurance Program) κάτω από το SEA 1448 Phase 4B, όπου αντικαθηστάτε το ραντάρ μεγάλης εμβέλειας SPS-49(v)8 από το CEAFAR2-L που λειτουργεί στη μπάντα L και παράλληλα αντικαθιστουνται και τα Cossar Mk XII IFF και το σύστημα ESM ES-3701. Να επισημάνουμε εδώ ότι το νέο σύστημα ραντάρ CEAFAR-1S, CEAFAR-2L και SEAMOUNT θεωρούνται καλύτερων επιδόσεων σε σύγκριση με το αμερικάνικο SPY-F και γι αυτό το λόγο θα εξοπλίσουν και τις νέες φρεγάτες Type 26 που βρίσκονται υπό κατασκευή. Επίσης αναβαθμίζεται το σύστημα ρυμουλκούμενου δολώματος κατά τορπιλών AN/SLR25C και αποκτάει αντίμετρα τύπου NULKA.
Από το 2004 όμως και παράλληλα με τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρονικών συστημάτων ξεκίνησε μια διαδικασία σταδιακής συμπλήρωσης του οπλισμού των φρεγατών με ενίσχυση της ισχύος πυρός σε όλους του τομείς. Πρώτα οι κάθετοι εκτοξευτές απέκτησαν Α/Α πυραύλους νέας γενιάς ESSM σε κάνιστρα Mk25 τετραπλασιάζοντας το απόθεμα των πλοίων και την απόσταση εμπλοκής του στόχου. Το 2005 ξεκίνησε η τοποθέτηση δύο τετραπλών εκτοξευτών Mk141 πλώρα στο επίπεδο 01 μπροστά από τη γέφυρα για πυραύλους επιφανείας RGM-84L Harpoon Block II. Επίσης τοποθετήθηκαν δύο πολυβολα M2HB .50 σε πύργους Mini Typhoon και δυο κατευθυντήρες TopLite EO για τον χειρισμό των όπλων από απόσταση.
Οι δύο φρεγάτες Νεοζηλανδικού ναυτικού αναβαθμίστηκαν στο πλαίσιο του Προγράμματος Αναβάθμισης Μελλοντικών Συστημάτων στο Ναυπηγείο Seaspan στη Βικτώρια της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά. Οι αναβαθμίσεις περιελάμβαναν τον αντιαεροπορικό πύραυλο MBDA Sea Ceptor (20 πύραυλοι), νέα συστήματα αυτοάμυνας soft kill, το σύστημα διαχείρισης μάχης CMS 330 της Lockheed Martin Canada, νέα συστήματα επεξεργασίας σόναρ και ένα υποβρύχιο σύστημα επικοινωνιών.
Η TKMS έχει παρουσιάσει εδώ τα τελευταία χρόνια τη νέα μεγαλύτερη έκδοση των φρεγατών ΜΕΚΟ την ΜΕΚΟ Α300 η οποία πήρε μέρος και στον διαγωνισμό του πολωνικού ναυτικού. Πρόκειται για ένα μεγαλύτερου εκτοπίσματος πλοίου με στοιχεία από τις ΜΕΚΟ Α200 και την F125. Ένα πλοίο πολύ μεγαλύτερων δυνατοτήτων από πλευράς ηλεκτρονικών και οπλισμού σε σύγκριση με τις υπάρχουσες ΜΕΚΟ Α200 και φυσικά τις παλαιότερες ΜΕΚΟ 200. Ένα πλοίο θα μπορούσε να πει κανείς ερχόμενο από το μέλλον. Αναλυτική παρουσίαση μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. Όμως για διάφορους λόγους η συγκεκριμένη σχεδίαση δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να κερδίσει κάποιο συμβόλαιο.
Εν κατακλείδι, οι φρεγάτες ΜΕΚΟ θεωρούνται μια τεράστια εμπορική επιτυχία για την γερμανική σχεδιαστική σχολή αφού πρόκειται ο αριθμός των πλοίων να φτάσει μέχρι και τα σαράντα πλοία σε υπηρεσία με εννεά ναυτικές δυνάμεις. Κάτι που μόνο αμερικανικές φρεγάτες τύπου ΚΝΟΧ και O.H.Perry έχουν καταφέρει να έχουν τέτοιους αριθμούς και κυρίως λόγω του μεγάλου αριθμού πλοίων με το αμερικάνικο ναυτικό. Η ΜΕΚΟ Α300 είναι ένα πλοίο που θα μπορούσε να μας απασχολήσει στο μέλλον από τη στιγμή που σήμερα βρίσκεται μόνο στα χαρτιά. Βέβαια θα πρέπει να λάβουμε υπόψη και το κόστος που μπορεί εύκολα να προσεγγίζει το 1,5 δις εάν για τις ΜΕΚΟ Α200 σήμερα το γερμανικό ναυτικό πρόκειτε να πληρώσει 1 δις ευρώ ανά μονάδα.
