Η αντιαεροπορική και αντιβληματική κάλυψη κρίσιμων υποδομών ήταν και είναι στρατηγικής σημασίας. Και όταν αναφέρουμε κρίσιμες υποδομές δεν είναι μόνο εργοστάσια, βάσεις και αεροδρόμια στρατιωτικού ενδιαφέροντος που στόχο έχουν να κάμψουν την στρατιωτική ικανότητα αλλά και πολιτικές υποδομές οι οποίες έχουν άμεσο αντίκτυπο στη ζωή των πολιτών και στην ευρυθμη λειτουργία ενός κράτους και μίας κοινωνίας. Επομένως υπάρχει μία πλειάδα στόχων οι οποίοι χρειάζεται να προστατευθούν κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων. Οι στόχοι αυτοί είναι πρωτίστως στρατιωτικές βάσεις και αεροδρόμια με σκοπό την καταστροφή υποδομών εξυπηρέτησης και ανεφοδιασμού των μονάδων πρώτης γραμμής, ραντάρ, στρατιωτικά εργοστάσια ώστε να πληγεί η ικανότητα παραγωγής στρατιωτικού υλικού κάθε λογής με κύριο σκοπό την μείωση της ικανότητας στρατιωτικών επιχειρήσεων του αντιπάλου. Δευτερευόντως αλλά εξίσου σημαντικές είναι πολιτικές υποδομές όπως αεροδρόμια, λιμάνια, διυλιστήρια, χημικά εργοστάσια, μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Όλες αυτές οι υποδομές χρήζουν αξιολόγησης και ένταξης στον αμυντικό σχεδιασμό.

Η Ελλάδα διαθέτει μία από τις πιο σύνθετες και πολυστρωματικές αντιαεροπορικές άμυνες στην Ευρώπη με ΑΑ πυραυλικά συστήματα διαφόρων εμβελειών η οποία και πρόκειται στο μέλλον να εξελιχθεί και αναβαθμιστεί περαιτέρω μετά την ολοκλήρωση της παραγγελίας και την παραλαβή των συστημάτων Spyder AiO, Barak MX & David’s Sling προς αντικατάσταση των υπάρχοντων συστημάτων μεσαίου και μικρού βεληνεκούς. Με την ολοκλήρωση της προμήθειας αυτής η ελληνική αεράμυνα θα έχει αναβαθμιστεί πλήρως για την κάλυψη των επερχόμενων απειλών στα μικρά-μεσαία και μεγάλα βεληνεκή. Τί γίνεται όμως όταν κάποια εχθρικά συστήματα ή βλήματα καταφέρουν να διαπεράσουν αυτή την πολυστρωματική εξελιγμένη αεράμυνα;

Εκεί αναλαμβάνουν τα συστήματα C-RAM (Counter-Rocket, Artillery, Missile) & C-UAS (Counter –Unmanned Aerial Systems). Η τελευταία γραμμή άμυνας για τις πολύτιμες εγκαταστάσεις. Τα C-RAM αποτελούνται είτε από ολοκληρωμένα συστήματα όπως το skyshield της Rheinmetall ή αυτόνομα συστήματα όπως το skyranger επίσης της Rheinmetall ή το αντίστοιχο Centurion της General Dynamics βασισμένο στο γνωστό μας Phallanx όλα βασισμένα σε υψηλής ταχυβολίας και μεγάλης ακρίβειας πυροβόλα των 20-35 χιλιοστών. Στο κοντινό μέλλον τα πυροβόλα αυτά θα πλαισιωθούν ή και μπορεί να αντικατασταθούν πλήρως από συστήματα υψηλής ενέργειας (Laser). Ενώ τα C-UAS θα θεωρήσουμε ότι αναφέρονται κυρίως σε συστήματα που λειτουργούν με παρεμβολές για την αντιμετώπιση επερχόμενων UAVs όπως το ελληνικό ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ.

C-RAM Πυροβόλων

Όσον αφορά τα συστήματα C-RAM πυροβόλων οι κύριοι εκπρόσωποι είναι η γερμανική σχολή με μονό πυροβόλο των 35 χιλιοστών το οποίο αναφέρεται ανάλογα με το σύστημα ως Skyshield όταν αφορά ολοκληρωμένο σύστημα με περισσότερα του ενός πυροβόλου συνδεδεμένα σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα με αντιαεροπορικούς πυραύλους, ραντάρ και ΚΠΜ. Ως Mantis ένα σύστημα το οποίο αποτελείται από έως έξι μονάδες βολής με πυροβόλα των 35 χιλιοστών. Και ως Skyranger μια εποχούμενη έκδοση του πυροβόλου των 35 χιλιοστών το οποίο στον πύργο ενσωματώνεται και ραντάρ έρευνας και πρόσκτησης στόχου όπως τα αντίστοιχα συστήματα Gepard της δεκαετίας του 1980. Η μονάδα βολής αποτελείται από έναν πύργο χαμηλής διατομής ραντάρ το οποίο φέρει ένα περιστρεφόμενο πυροβόλο των 35 χιλιοστών και βάλλει πυρομαχικά τύπου AHEAD και έχει αποτελεσματική εμβέλεια της τάξης των τεσσάρων χιλιομέτρων.

Ειδικά για το Skyranger. Είναι ένα αυτόνομο ολοκληρωμένο σύστημα το οποίο προσφέρει κινητικότητα στο πυροβόλο της Rheinmetall. Δηλαδή έχει την ικανότητα είτε να ακολουθήσει μηχανοκίνητους σχηματισμούς στο πεδίο της μάχης προσφέροντας αντιαεροπορική/αντιπυραυλική προστασία σημείου είτε να μετακινηθεί γρήγορα και να προσφέρει αυτόνομα προστασία σε απομακρυσμένα και σημεία. Όπως ραντάρ, πολιτικές εγκαταστάσεις και άλλα.

Το Skyranger μπορεί να δημιουργήσει ανεξάρτητα τη δική του τοπική αεροπορική εικόνα, ενώ η αρχιτεκτονική διοίκησης και ελέγχου (Skymaster), το IFF και η ζεύξη δεδομένων σημαίνουν ότι μπορεί να ενσωματωθεί άψογα στη διάταξη μάχης και τη δομή διοίκησης. Ανάλογα με τις τακτικές ανάγκες και το απαιτούμενο φάσμα στόχων, το Skyranger μπορεί να εξοπλιστεί με ένα περιστροφικό πυροβόλο KDG 35 mm x 228 ή ένα περιστροφικό πυροβόλο KCE 30 mm x 173 με ρυθμό βολής στα 1000 β.α.λ. Και τα δύο πυροβόλα χαρακτηρίζονται από υψηλό ρυθμό βολής, εξαιρετική ακρίβεια και πυρομαχικά τύπου Air-Burst. Το διαμέτρημα 35 mm προσφέρει δυνατότητα C-RAM και αποτελεσματική εμβέλεια έως και 4.000 μέτρα. Το διαμέτρημα των 30 χιλιοστών έχει αποτελεσματική εμβέλεια έως και 3.000 μέτρα και ο πυργίσκος του πυροβόλου έχει σχεδιαστεί για να μπορεί να παίρνει επίσης πυραύλους αεράμυνας μικρής εμβέλειας. Η επιλεγμένη προσέγγιση υψηλής αρθρωτής σχεδίασης επιτρέπει προσαρμοσμένες διαμορφώσεις ενεργών ή παθητικών αισθητήρων. Αυτές περιλαμβάνουν ραντάρ AESA, παθητικά συστήματα πανοραμικής θέασης και πακέτα οπτικοακουστικών συστημάτων. Χρησιμοποιούνται προηγμένοι αλγόριθμοι για τη σύντηξη των δεδομένων των αισθητήρων, την ταξινόμηση των στόχων και την υποστήριξη των χειριστών στη λήψη αποφάσεων.

Η αμερικανική σχολή διαθέτει το σύστημα Centurion. Το σύστημα αυτό βασίζεται στη χρήση του ναυτικού Mk15 Block 1B baseline 2 Phalanx, φερόμενο επί τρέιλερ. Χρησιμοποιεί το γνωστό πυροβόλο Gatling M61A1 των 20 χιλιοστών με το ραντάρ και το σύστημα FLIR. Το Centurion χρησιμοποιεί το ίδιο ραντάρ που λειτουργεί στη Ku-band και FLIR για την ανίχνευση και παρακολούθηση εισερχόμενων βλημάτων, και είναι επίσης ικανό να εμπλέκει επιφανειακούς στόχους, με το σύστημα να μπορεί να φτάσει σε κάθετη κλίση μείον 25 μοιρών. Το Centurion φέρεται να είναι ικανό να υπερασπιστεί μια περιοχή 1,3 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Μια σημαντική διαφορά μεταξύ των χερσαίων και θαλάσσιων παραλλαγών είναι η επιλογή των πυρομαχικών. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποιούν τα συστήματα αυτά για σημειαλή άμυνα εναντίων των προανεφερόμενων απειλών σε διάφορες βάσεις και κυβερνητικά κτήρια στην Αμερική και σε άλλες χώρες. Γνωστο είναι το πρόσφατο βίντεο κατάρριψης επερχόμενου στόχου από το σύστημα που προστατεύει την αμερικάνικη πρεσβεία στο Ιράκ. Το σύστημα έχει ρυθμό βολής 4500 β.α.λ. και εμβέλεια γύρω στα 2000 μέτρα.

Η Κίνα έχει δημιουργήσει ένα αντίστοιχο σύστημα το LD-2000 το οποίο όπως και με το αμερικάνικο Centurion χρησιμοποιείται το αντίστοιχο ναυτικό σύστημα. Το LD-2000 (LuDun-2000) είναι ένα επίγειο αντιαεροπορικό σύστημα αεράμυνας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε από την κινεζική αμυντική εταιρεία NORINCO (China North Industries Corporation) και παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της αμυντικής έκθεσης IDEX το 2005. Το LD2000 είναι ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό οπλικό σύστημα για εγγύς αεράμυνα και χρησιμοποιεί ένα 11-κανο πυροβόλο τύπου Gatling. Έχει εξαιρετική ακρίβεια και ικανότητα εμπλοκής πολλαπλών στόχων. Το LD2000 επιτυγχάνει ικανοποιητική πιθανότητα πλήγματος σε τυπικούς στόχους πυραύλων κρουζ χαμηλού υψομέτρου και υψηλής ταχύτητας. Το σύστημα είναι επίσης εξαιρετικά ικανό να αναχαιτίζει αεροσκάφη χαμηλού υψομέτρου και UAV. Το LD2000 μπορεί να αναχαιτίσει ιπτάμενους στόχους ταχύτητας έως Mach 2 σε αποστάσεις έως τρία χιλιόμετρα. Έχει χρόνο αντίδρασης 9,8 δευτερόλεπτα και δυνατότητα παρακολούθησης έως και 48 στόχων.

C–RAM Laser

Το μέλλον στα συστήματα C-RAM είναι τα όπλα laser. Τα όπλα προσφέρουν τη δυνατότητα κατάρριψης στόχων με σχεδόν μηδενικό κόστος όταν το αντίστοιχο κόστος για τα C-RAM μπορεί να ανέλθει σε μερικές χιλιάδες ευρώ. Πολλά συστήματα βρίσκονται σε ανάπτυξη από διάφορες χώρες ενώ η τεχνολογία προχωράει προσφέροντας μικρότερου όγκου και μεγαλύτερης ισχύος συστήματα. Τα πιο γνωστά συστήματα είναι το ισραηλινό Iron Beam και το αμερικάνικο HELWS (High Energy Laser Weapon System).

To Iron Beam είναι ένα σύστημα laser ισχύος 100 kW σε στατική μορφή και 50 kW ως εποχούμενο σύστημα. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία το συγκεκριμένο σύστημα έχει τις παρακάτω δυνατότητες:

• Αποτελεσματική αμύνα ενάντια σε πυραύλους κρούζ και βλήματα πυροβολικού.

• Κλάση λέιζερ ισχύος 100 kW.

• Εκτεταμένη παρακολούθηση που επιτυγχάνεται από πολυλειτουργικούς κατευθυντήρες δέσμης.

• Ενσωματωμένα προσαρμοστικά οπτικά για σταθεροποίηση.

• Συνδυασμό συνεκτικής δέσμης.

• Ταχεία επαναστόχευση για εμπλοκή σμήνους UAV.

• Εστίαση σε ένα συγκεκριμένοσημείο για εξουδετέρωση απειλής μέσα σε δευτερόλεπτα.

Εν κατακλείδι,

Τα συστήματα C- RAM και C-UAS όπως έχουν δείξει και οι σημερινές συγκρούσεις παίζουν σημαντικό ρόλο για την προστασία εγκαταστάσεων από απειλές οι οποίες έχουν καταφέρει να διαπεράσουν τα μεγαλύτερα στρώματα αεράμυνας. Επίσης είναι σημαντικό να φυλάσσονται τα ακριβά όπλα όπως αντιαεροπορικοί και αντιβαλλιστικοί πύραυλοι μερικών εκατομυρίων αλλά και λόγω περιορισμένων ποσοτήτων για χρήση εναντίων απειλών πολλαπλάσιας αξίας. Και τα χαμηλού κόστους αλλά ικανά να αποτελέσουν καίρια απειλή UAV, loitering munitions κ.α. χαμηλού κόστους να αντιμετωπίζονται από τα ανάλογα συστήματα. Δηλαδή συστήματα C-UAV και C-UAS που θα προσφέρουν αντίστοιχα μικρό ή και μικρότερο κόστος κατάρριψης της επερχόμενης απειλής.

Σήμερα οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις για την πλειονότητα των απειλών, με εξαίρεση τα συστήματα Phalanx στις φρεγάτες και τα συστήματα αεράμυνας Skyguard τα οποία προστατεύουν τις βάσεις της Π.Α. επαφείονται κυρίως σε πυραυλικά συστήματα. Η είσοδος ευελπιστούμε αρκετών συστημάτων ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ μαζί τα όποια συστήματα που όπως φαίνεται έχουν αποκτηθεί από το Ισραήλ θα καλύψουν την απαίτηση για τα συστήματα C-UAS. Όμως και αυτά καλό θα ήταν να πλασιωθούν από συστήματα C-RAM ώστε να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη σημειακή άμυνα κρίσιμων εγκαταστάσεων και σχηματισμών.