Στη διάρκεια της διεθνούς έκθεσης «FEINDEF 2025» η νορβηγική εταιρία Nammo παρουσίασε το πυρομαχικού πυροβολικού Ramjet, των 155 χιλιοστών, με ικανότητα προσβολής στόχων σε αποστάσεις έως και 150 χιλιόμετρα. Το πυρομαχικό χρησιμοποιεί σύστημα πρόωσης ramjet στερεού καυσίμου, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις κάννες L39, L52 και L58. Επίσης, το σύστημα καθοδήγησης του πυρομαχικού εξασφαλίζει προσβολές ακριβείας, τόσο κατά στατικών όσο και κατά κινούμενων στόχων. Οι βολές σε τέτοιες αποστάσεις καθιστούν το πυροβόλο περισσότερο ασφαλές από τα εχθρικά πυρά αντί-πυροβολικού, ενώ μπορούν να τοποθετηθούν αρκετά πίσω από την πρώτη γραμμή του μετώπου, σε περιοχή μεγαλύτερης ασφάλειας. Η νορβηγική εταιρία παράγει πυρομαχικά για το πυροβολικό και τα άρματα μάχης, καθώς επίσης και φυσίγγια τυφεκίων, πολυβόλων και πυροβόλων διαφόρων διαμετρημάτων. Επίσης παράγει και βελτιωμένες εκδόσεις του αντιαρματικού συστήματος M-72 LAW. Εκτός του Ramjet η Nammo διαθέτει και πυρομαχικά αυξημένου βεληνεκούς (70-85 χιλιομέτρων), αλλά και συμβατικά πυρομαχικά μέγιστου βεληνεκούς 40 χιλιομέτρων.

Το άρθρο «FEINDEF 2025»: Η Nammo παρουσίασε πυρομαχικό πυροβολικού των 155 χιλιοστών μέγιστου βεληνεκούς 150 χιλιομέτρων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε (δείτε ΕΔΩ) ότι στις 19 Μαρτίου πραγματοποιήθηκε παρουσίαση της εταιρείας ΝΑΜΜO, σε επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), σχετικά με πυρομαχικά 30 χιλιοστών, αναφορικά με την πιθανή αναβάθμιση του τεθωρακισμένου οχήματος μεταφοράς προσωπικού Μ-113 του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ). Στις 20 Μαρτίου (δείτε ΕΔΩ) η ίδια εταιρία παρουσίασε στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας (ΓΕΑ) τα πυρομαχικά των 20 και 25 χιλιοστών για τα μαχητικά αεροσκάφη F-16 και F-35. H ΝΑΜΜΟ προσφέρει πυρομαχικά των 30 χιλιοστών σε διάφορες εκδόσεις (υψηλής εκρηκτικότητας, διατρητικά, εκπαιδευτικά). Υπενθυμίζουμε ότι ως επικρατέστερη επιλογή για την αναβάθμιση των ελληνικών M-113 είναι αυτή της ισραηλινής Rafael. Η εταιρία έχει αναπτύξει διάφορα συστήματα, τα οποία μπορούν να ενσωματωθούν στα M-113, ανάλογα με τις απαιτήσεις του εκάστοτε χρήστη. Οι λύσει της Rafael αφορούν στο επίπεδο προστασίας, με την προσθήκη θωράκισης, στην ισχύ πυρός, με την προσθήκη πύργων μάχης, όπως οι Sampson, και στην αύξηση της επίγνωσης της κατάστασης με την ενσωμάτωση σύγχρονων ηλεκτρονικών συστημάτων.

Στόχος του ελληνικού προγράμματος είναι η βελτίωση της τακτικής ευκινησίας και ευελιξίας, με την εγκατάσταση ισχυρότερου κινητήρα, νέου συστήματος μετάδοσης της κίνησης και της αναβάθμισης του συγκροτήματος της ανάρτησης. Η συγκεκριμένη λύση αναβάθμισης αυξάνει σημαντικά τα M-113 και σε συνδυασμό με ένα (1) ευρύτερο πρόγραμμα αναβάθμισης (επιπλέον θωράκιση, νέοι αισθητήρες, σκοπευτικά και ηλεκτρονικά συστήματα, γενική επιθεώρηση και επισκευή) αποτελεί τη λύση που προκρίνει το ΓΕΣ. Ως προς τον οπλισμό η Rafael προτείνει τον πύργο μάχης Samson, ο οποίος ενσωματώνει κύριο πυροβόλο των 30 χιλιοστών (Mk.44 Bushmaster) με δυνατότητα χρήσης πυρομαχικών πυροδοτούμενων στον αέρα (Air Burst), συζυγές πολυβόλο των 7,62 χιλιοστών, διπλό εκτοξευτή αντιαρματικών πυραύλων Spike-LR/LR2, μέγιστου βεληνεκούς 5,5 χιλιομέτρων, ενεργητικό σύστημα αυτοπροστασίας Trophy, Σύστημα Ελέγχου Πυρός και θωράκιση επιπέδου STANAG Level-2 ή ανώτερη. Τέλος, για τη βελτίωση της προστασίας των οχημάτων η Rafael προτείνει την θωράκιση Armor Shield.

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Σύγχρονα πυρομαχικά των 30 χιλιοστών προσφέρει η ΝΑΜΜO για τα υπό αναβάθμιση M-113 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η αμερικανική Boeing και η νορβηγική Nammo ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν επιτυχημένη δοκιμή νέου πυρομαχικού των 155 χιλιοστών αυξημένου βεληνεκούς με κινητήρα Ramjet. Οι δοκιμή έγινε το διάστημα Ιανουάριος-Μάρτιος στη Νορβηγία με αντικείμενο το αν και πόσο καταπονείται το πυροβόλο κατά τη βολή και αν οι προβλέψεις των δύο εταιριών για το βεληνεκές ήταν ορθές. Η δοκιμή χαρακτηρίστηκε επιτυχημένη και στις δύο παραμέτρους, αλλά η ανακοίνωση δεν αναφέρει το βεληνεκές που επιτεύχθηκε. Το πρόγραμμα ανάπτυξης του πυρομαχικού με κινητήρα Ramjet ξεκίνησε το 2019. Στόχος του προγράμματος είναι η παραγωγή ενός πυρομαχικού με βεληνεκές πάνω από τα 100 χιλιόμετρα. Ένα σύστημα πρόωσης Ramjet χρησιμοποιεί τον αέρα ως συμπιεστή. Ένας κινητήρας Ramjet μπορεί να αποδώσει μέγιστη ταχύτητα 3 Mach για μια περίοδο 50 δευτερολέπτων από τη στιγμή της εξόδου του βλήματος από την κάννη.

Το άρθρο Boeing και Nammo πραγματοποίησαν επιτυχημένη δοκιμή πυρομαχικού των 155 χιλιοστών αυξημένου βεληνεκούς με κινητήρα Ramjet δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

H ΑΣΔΥΣ (Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Υποστήριξης Στρατού) ανακοίνωσε, στις 10 Αυγούστου, την προκήρυξη διαγωνισμού για την υλοποίηση του προγράμματος προμήθειας αντιαρματικών πυρομαχικών Μ-72Α7/A9 LAW (Light Anti-tank Weapon) των 66 χιλιοστών (δείτε ΕΔΩ). Το πρόγραμμα έχει προϋπολογιστεί με το ποσό των € 480.000 (χωρίς ΦΠΑ), ενώ η κατάθεση των δικαιολογητικών των ενδιαφερομένων θα πρέπει να γίνει μέχρι τις 9 Σεπτεμβρίου. Η διάρκεια της σύμβασης είναι έξι (6) μήνες, ενώ, όπως αναφέρει η προκήρυξη, η σύμβαση δεν υπόκειται σε παράταση.

Υπενθυμίζουμε ότι στον τομέα των φορητών αντιαρματικών μικρού βεληνεκούς, μιας χρήσης, ο Ελληνικός Στρατός διαθέτει M-72A2 LAW και RPG-18 Mukha των 64 χιλιοστών. Τα πρώτα συστήματα M-72 LAW παρελήφθησαν τη δεκαετία του 1970, ενώ τα RPG-18 παρελήφθησαν την περίοδο 1993-1994 από τα αποθέματα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Λόγω λήξης του ορίου ζωής το απόθεμα τόσο των M-72 LAW όσο και των RPG-18 έχει μειωθεί. Σε σχέση με τις προγενέστερες εκδόσεις, το M-72A2 LAW ενσωματώνει βελτιωμένο κινητήρα και έχει μεγαλύτερη διατρητική ικανότητα.

Σύμφωνα με την προκήρυξη η απαίτηση αφορά στις εκδόσεις M-72A7 και M-72A9. Η έκδοση M-72A7 είναι βελτίωση της M-72A6, η οποία είναι εξέλιξη των εκδόσεων M-72A3/A4/A5. Σε σχέση με τα M-72A2, τα M-72A3 ενσωματώνουν βελτιώσεις ασφαλείας, ενώ η έκδοση M-72A4 έχει βελτιωμένο εκτοξευτή και μεγαλύτερη διατρητική ικανότητα. Η έκδοση M-72A5 είναι η έκδοση M-72A3 με βελτιωμένο εκτοξευτή. Τα M-72A6 ενσωματώνουν νέα πολεμική κεφαλή, μειωμένης διατρητικής ικανότητας, αλλά η παραγόμενη έκρηξη έχει μεγαλύτερο φονικό αποτέλεσμα. Η έκδοση M-72A7 είναι η έκδοση M-72A6 με εκρηκτική ύλη PBXN-9.

Τα M-72A9 ενσωματώνουν βελτιωμένη πολεμική κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας με εκρηκτική ύλη DPX-6. Η έκδοση M-72A7 έχει και τέσσερις (4) υπό-εκδόσεις: Την E8 με βελτιωμένο εκτοξευτή για ασφαλή χρήση εντός δωματίων ή κτιρίων, την Ε9 με βελτιωμένο εκτοξευτή και πολεμική κεφαλή για αντιαρματική χρήση, την Ε10 με βελτιωμένο εκτοξευτή και πολεμική κεφαλή θραυσμάτων και Ε11 με δυνατότητα πυροδότησης στον αέρα (Air-burst). Υπενθυμίζουμε, ότι η νορβηγική Nammo έχει αναπτύξει νεότερες εκδόσεις του M-72 οι οποίες βρίσκονται σήμερα σε παραγωγή (M-72A8/10/12).

Η έκδοση M-72A8 ενδείκνυται για χρήση κατά τακτικών οχημάτων και τοίχων. Έχει βάρος 5,8 κιλά, μέγιστη ταχύτητα 166 μέτρα το δευτερόλεπτο, αντιαρματική πολεμική κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας, πυροκροτητή διπλής ασφαλείας, ελάχιστο βεληνεκές 25 μέτρα, μέγιστο δραστικό 350 μέτρα και μέγιστο 1.200 μέτρα. Η έκδοση M-72A10 ενδείκνυται για χρήση κατά δομών, ενσωματώνει πολεμική κεφαλή θραυσμάτων και πυροκροτητή διπλής ασφαλείας και λειτουργίας, ενώ έχει τα ίδια χαρακτηριστικά και επιδόσεις με την έκδοση M-72A8. Το M-72A12 ενδείκνυται για χρήση κατά δομών και αποτελεί βελτιωμένη έκδοση των M-72A9. Έχει βάρος 4,2 κιλά, ενσωματώνει πολεμική κεφαλή θραυσμάτων και πυροκροτητή διπλής ασφαλείας και λειτουργίας. Επιτυγχάνει ελάχιστο βεληνεκές 15 μέτρα, μέγιστο δραστικό 300 μέτρα, μέγιστο 1.000 μέτρα και μέγιστη ταχύτητα 125 μέτρα το δευτερόλεπτο.

Εκτός αυτών η Nammo έχει αναπτύξει και τις εκδόσεις: M-72 ASM-RC (Anti-Structure Munition Reduced Caliber) μειωμένου διαμετρήματος, για χρήση κατά δομών και την έκδοση M-72 EC (Enhanced Capacity) με αυξημένη διατρητική ικανότητα της τάξεως των 450 χιλιοστών θωράκισης τύπου RHA (Rolled Homogenous Armor). Επίσης έχει αναπτύξει και εκπαιδευτική έκδοση του M-72, καθώς και δύο (2) διαφορετικά σκοπευτικά (Reflex, Laser) για χρήση από τα M-72, όλων των εκδόσεων.

Για την ανάγκη ανανέωσης των φορητών αντιαρματικών μικρού βεληνεκούς του Ελληνικού Στρατού και τις διαθέσιμες επιλογές μπορείτε να διαβάσετε στα παρακάτω άρθρα:

Το άρθρο Πρόγραμμα προμήθεια αντιαρματικών M-72A7/A9 LAW προκήρυξε η ΑΣΔΥΣ δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Στο πρώτο μέρος του αφιερώματος «Ελληνικός Στρατός: Η ανάγκη ανανέωσης των φορητών αντιαρματικών μικρού βεληνεκούς» παρουσιάσαμε φορητά αντιαρματικά συστήματα μικρού βεληνεκούς και πολλαπλής χρήσης ως δυνητικές επιλογές αντικατάστασης των εν υπηρεσία M-72A2 LAW (Light Anti-Tank Weapon) και RPG-18 Mukha του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ). Όπως σας είχαμε προαναγγείλει, στο δεύτερο μέρος του αφιερώματος μας θα παρουσιάσουμε φορητά αντιαρματικά συστήματα μικρού βεληνεκούς, αλλά μιας χρήσης.

Επιγραμματικά, θα παρουσιάσουμε το Enforcer της ευρωπαϊκής MBDA, το Alcotan-100 της ισπανικής Instalaza, το RGW-110 (Recoilless Grenade Weapon) της γερμανικής Dynamit Nobel Defence, τα AT4 και NLAW (New-generation Light Anti-tank Weapon) της σουηδικής Saab, τα RPG-28/30 της ρωσικής Bazalt, το MM-60 της BSVT-VV από τη Λευκορωσία, το M-141 BDM (Bunker Defeat Munition) της νορβηγικής Nammo (μέσω εξαγοράς της αμερικανικής Talley Defense Systems) και το Shipon-FFE (Fire From Enclosure) της ισραηλινής Elbit (μέσω εξαγοράς της επίσης ισραηλινής IMI).

Το Enforcer είναι κατευθυνόμενο αντιαρματικό πυρομαχικό, το οποίο αναπτύχθηκε, αρχικά τουλάχιστον, για το Γερμανικό Στρατό προς αντικατάσταση των συστημάτων MATADOR (Man-portable Anti-Tank, Anti-Door) των 90 χιλιοστών, που βρίσκονται σε υπηρεσία στο Γερμανικό Στρατό από το 2000 (ως RGW-90). Επίσης αναπτύχθηκε και ως σύστημα αντικατάστασης των αντιαρματικών πυρομαχικών της σειράς LAW και RPG, με ένα ικανότερο σύστημα μεγαλύτερου βεληνεκούς.

Το ελάχιστο βεληνεκές του Enforcer είναι 100 μέτρα, ενώ το μέγιστο 2.000 μέτρα. Το βλήμα ενσωματώνει πολεμική κεφαλή πολλαπλής χρήσης και είναι τεχνολογίας Fire-and-Forget, ενώ έχει τη δυνατότητα εγκλωβισμού στόχου πριν από την εκτόξευση (LOBL : Lock-On Before Launch). Ενσωματώνει παθητικό ερευνητή και μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά διαφορετικών στόχων (οχημάτων, προσωπικού, κτιρίων), ημέρα και νύχτα και κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες.

Κατά προσωπικού το Enforcer είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό, αφού το βλήμα είναι τεχνολογίας Air Burst, δηλαδή πυροδότησης στον αέρα, πάνω από τον στόχο. Το βάρος του είναι μικρότερο των 12 κιλών (βλήμα και εκτοξευτής), ενώ το βάρος του βλήματος είναι μικρότερο των 7 κιλών. Ο εκτοξευτής είναι κατασκευασμένος από ανθρακονήματα. Επίσης, το Enforcer μπορεί να προσβάλει τόσο στατικούς όσο και κινούμενους στόχους.

Το Alcotan-100 βρίσκεται σε υπηρεσία από την Ισπανία, το Περού, το Πακιστάν και το Μπαχρέιν. Ανήκει στο διαμέτρημα το 100 χιλιοστών και το βάρος κυμαίνεται από 9,8-10,5 κιλά ανάλογα με την έκδοση. Όλες οι εκδόσεις συνοδεύονται από το σύστημα ελέγχου πυρός VOSEL (M2), που ενσωματώνει και σύστημα νυχτερινής όρασης. Το VOSEL (M2) δεν είναι μιας χρήσης, αλλά πολλαπλής. Η ανάπτυξη του Alcotan-100 ξεκίνησε το 1998 και σε υπηρεσία εντάχθηκε το 2003 (στην Ισπανία, ως αντικαταστάτης των C90-CR των 90 χιλιοστών της ίδιας εταιρίας). Μπορεί να χρησιμοποιηθεί εντός κτιρίων και επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 600 μέτρων (στόχος σημείου) ή 1.200 μέτρων (στόχος περιοχής, κατά προσωπικού).

Έχει αναπτυχθεί σε τρείς (3) εκδόσεις: Κατά αρμάτων μάχης (Alcotan-AT), κατά αρμάτων μάχης και κατά προσωπικού (Alcotan-BIV) και κατά οχυρώσεων (Alcotan-ABK). Το βάρος του Alcotan-AT είναι 10,5 κιλά, το βεληνεκές του είναι 600 μέτρα, ενώ μπορεί να διατρήσει θωράκιση πάχους 700 χιλιοστών. Το βάρος του Alcotan-BIV είναι 10 κιλά, το βεληνεκές του είναι 600 μέτρα (στόχος σημείου) ή 1.200 μέτρα (στόχος περιοχής, κατά προσωπικού), ενώ μπορεί να διατρήσει θωράκιση πάχους 400 χιλιοστών, ενώ ενσωματώνει πάνω από 1.000 θραύσματα. Το βάρος του Alcotan-ABK είναι 9,8 κιλά, το βεληνεκές του είναι 600 μέτρα, ενώ μπορεί να διατρήσει θωράκιση πάχους 170 χιλιοστών ή σκυρόδεμα πάχους 350 χιλιοστών (ενσωματώνει πάνω από 2.500 θραύσματα).

To RGW-110 ανήκει στο διαμέτρημα των 110 χιλιοστών και βρίσκεται στην τελική φάση δοκιμών και αποτελεί το νέο μέλος της οικογένειας αντιαρματικών RGW της Dynamit Nobel Defence, μετά τα RGW-60 και RGW-90. Το RGW-110 μπορεί να χρησιμοποιεί βλήματα υψηλής εκρηκτικότητας HEAT/HESH (High-Explosive Anti-Tank/High-Explosive Squash Head) και αναπτύχθηκε ως αντικαταστάτης των PzF-3. Το βάρος του είναι 10 κιλά και το μήκος του 1 μέτρο. Το βεληνεκές του είναι μεταξύ των 600 και 800 μέτρων.

To AT4 ανήκει στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και βρίσκεται σε υπηρεσία από το 1987 (μέχρι σήμερα το έχουν επιλέξει 15 χώρες). Έχει αναπτυχθεί σε επτά (7) διαφορετικές εκδόσεις, έκαστη με διαφορετικά χαρακτηριστικά και για διαφορετικές αποστολές: AT4 HEAT, AT4CS AST (Confined Space Anti-Structure Tandem-warheads), AT4CS ER (Confined Space Extender Range), AT4CS HE (Confined Space High Explosive), AT4CS HP (Confined Space High Penetration) και AT4CS RS (Confined Space Reduced Sensitivity). Όλες οι εκδόσεις ενσωματώνουν σκοπευτικό ερυθρής κουκίδας (Red Dot).

Η έκδοση AT4 HEAT είναι κατά αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων οχημάτων. Έχει βάρος περί τα 7 κιλά, μέγιστο δραστικό βεληνεκές 400 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θώρακα πάχους 420 χιλιοστών. Η έκδοση AT4CS AST φέρει διπλή πολεμική κεφαλή σε οριζόντια διάταξη (Tandem). Χρησιμοποιείται κατά οχυρώσεων και κτιρίων. Ζυγίζει περί τα 9 κιλά, ενώ επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 200-400 μέτρα. Το AT4CS ομοιάζει με την προηγούμενη έκδοση, αλλά ενσωματώνει μονή πολεμική κεφαλή, έχει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 600 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θώρακα πάχους 460 χιλιοστών.

Η έκδοση AT4CS HE ενσωματώνει πολεμική κεφαλή με σφαιρίδια βολφραμίου για χρήση κατά προσωπικού. Ζυγίζει περί τα 9 κιλά και επιτυγχάνει αυξημένο δραστικό βεληνεκές 600 μέτρων ή 1.000 (πυροδότηση στον αέρα με σύστημα ελέγχου πυρός). Σε βολή κατά στόχων περιοχής τα σφαιρίδια βολφραμίου καλύπτουν μια περιοχή εμβαδού 400 τετραγωνικών μέτρων. Η έκδοση AT4CS HP προορίζεται για χρήση κατά αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων οχημάτων. Ζυγίζει περί τα 8 κιλά, έχει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 300 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θώρακα πάχους 460 χιλιοστών. Η έκδοση AT4CS RS ενσωματώνει πολεμική κεφαλή κράματος δύο (2) μετάλλων για αυξημένο καταστροφικό αποτέλεσμα μετά τη διάτρηση. Ζυγίζει περί τα 8 κιλά, έχει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 300 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θώρακα πάχους 350 χιλιοστών.

To NLAW βρίσκεται σε υπηρεσία στη Φιλανδία, την Ινδονησία, το Λουξεμβούργο, τη Μαλαισία, τη Σαουδική Αραβία, τη Σουηδία, την Ελβετία και τη Μεγάλη Βρετανία. Η ανάπτυξη του ξεκίνησε το 2002. Ζυγίζει 12,5 κιλά και ανήκει στο διαμέτρημα των 115 χιλιοστών (εκτοξευτής) ή των 150 χιλιοστών (βλήμα). Η μέγιστη εμβέλεια του είναι τα 600 μέτρα.

Το RPG-30 είναι διαμετρήματος 105 χιλιοστών. Ολοκλήρωσε την ανάπτυξη του το 2008 και εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2012, σχεδόν ταυτόχρονα με το RPG-28 των 125 χιλιοστών, το οποίο ολοκλήρωσε την ανάπτυξη του το 2007 και εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2011. Στην ουσία το RPG-30 είναι μια έκδοση του RPG-28 σχεδιασμένη να αντιμετωπίζει ενεργητικά συστήματα αυτοπροστασίας. Γι’ αυτό ενσωματώνει δύο (2) εκτοξευτές με ισάριθμα βλήματα. Το πρώτο βλήμα, μικρότερου διαμετρήματος, προηγείται και έπεται το κύριο βλήμα των 105 χιλιοστών, σε χρόνο μικρότερο των 0,2-0,4 του δευτερολέπτου. Το πρώτο βλήμα «απασχολεί» το ενεργητικό σύστημα αυτοπροστασίας και το δεύτερο προσβάλει το στόχο.

Το RPG-30 ζυγίζει 10,3 κιλά και έχει την ικανότητα διάτρησης θωράκισης πάχους 650 χιλιοστών ή σκυροδέματος πάχους 1.500 χιλιοστών ή τοίχους πάχους 2.000 χιλιοστών. Το μέγιστο δραστικό βεληνεκές του είναι 200 μέτρα. Το RPG-28 σχεδιάστηκε να αντιμετωπίζει τεθωρακισμένους στόχους με ενισχυμένη θωράκιση, αλλά όχι με ενεργητικό σύστημα αυτοπροστασίας. Ενσωματώνει διπλή πολεμική κεφαλή σε οριζόντια διάταξη. Το RPG-28 ζυγίζει 13,5 κιλά και έχει ικανότητα διάτρησης θωράκισης πάχους 1.300 (RHA : Rolling Homogenous Armor) ή 900-1000 χιλιοστών θωράκισης RHA συν τη θωράκιση ERA (Explosive Reaction Armor) ή σκυροδέματος πάχους 2.500 χιλιοστών ή τοίχους πάχους 3.000 χιλιοστών. Το μέγιστο δραστικό βεληνεκές του είναι 300 μέτρα.

Το MM-60 ενσωματώνει σκοπευτικό σύστημα ψηφιακής τεχνολογίας για αυξημένα ποσοστά επιτυχίας με την πρώτη βολή. Πρωτίστως έχει σχεδιαστεί για αντιαρματική χρήση, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και κατά προσωπικού και κτιρίων. Ανήκει στο διαμέτρημα των 60 χιλιοστών. Ένα από τα συνοδευόμενα εξαρτήματα των MM-60 είναι και ένας φορητός τετραπλός εκτοξευτής, όπου μπορούν να τοποθετηθούν ισάριθμα MM-60. Ο εκτοξευτής μπορεί να τοποθετηθεί επί ελαφρού οχήματος ή να τοποθετηθεί στο έδαφος ως όπλο υποστήριξης.

Το ψηφιακό σκοπευτικό σύστημα επιτρέπει και υποστηρίζει τη χρήση της ρουκέτας του MM-60 ως όπλο πυροδότησης στον αέρα (Air-Burst). Ενσωματώνει βαλλιστικό υπολογιστή, αποστασιόμετρο λέιζερ και μονάδα αδρανειακής μέτρησης. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία το MM-60 επιτυγχάνει επιδόσεις που επιτυγχάνουν αντίστοιχα πυρομαχικά των διαμετρημάτων 90-105 χιλιοστών. Το βάρος του (μαζί με το ψηφιακό σκοπευτικό) είναι μόλις 5 κιλά (4 κιλά ο εκτοξευτής και 1 κιλό το σκοπευτικό), ενώ το μέγιστο βεληνεκές του είναι 1.000 μέτρα, αλλά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό σε αποστάσεις από 150 έως 400 μέτρα.

Το M-141 BDM ή SMAW-D (Shoulder-launched Multipurpose Assault Weapon Disposable) ανήκει στο διαμέτρημα των 83 χιλιοστών και αναπτύχθηκε για τους Αμερικανούς Πεζοναύτες, ενώ εντάχθηκε σε υπηρεσία το 1999. Σχεδιαστικά προέρχεται από το Mk.153 SMAW και ενδείκνυται για χρήση κατά αρμάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων, οχυρώσεων και κτιρίων.  Και τα δύο (2) συστήματα χρησιμοποιούν την ίδια πολεμική κεφαλή HEDP (High Explosive, Dual Purpose). To Μ-141 BDM ζυγίζει 7,1 κιλά και το μέγιστο δραστικό του βεληνεκές είναι 1.000 μέτρα. Η πολεμική κεφαλή HEDP μπορεί να διατρήσει 200 χιλιοστά σκυροδέματος, 300 χιλιοστά τείχους και 2,1 μέτρα σακιδίων άμμου.

Το Shipon-FFE ανήκει στο διαμέτρημα των 82 χιλιοστών και σχεδιάστηκε για χρήση σε αστικό περιβάλλον, αλλά και ως ελαφρύ όπλο υποστήριξης Πεζικού. Κατά την βολή επιτυγχάνει χαμηλό ηχητικό και θερμικό ίχνος. Είναι ελαφρύ, μόλις 6,8 κιλά, και το μήκος του δεν ξεπερνά το 1 μέτρο. Το ελάχιστο βεληνεκές είναι 15 μέτρα, ενώ το μέγιστο βεληνεκές, κατά ελαφρών οχημάτων είναι 300 μέτρα, για πιθανότητα πλήγματος 70%, ή 200 μέτρα, για πιθανότητα πλήγματος 90%. Κατά προσωπικού, εναέριας πυροδότησης, το μέγιστο βεληνεκές είναι σημαντικά αυξημένο, στα 800 μέτρα.

Το Shippon-FFE ενσωματώνει αποστασιόμετρο λέιζερ, ηλεκτρονικό σκοπευτικό ερυθρής κουκίδας και μικρό-επεξεργαστή, ο οποίος έχει τη δυνατότητα επιλογής του τρόπου χρήσης της πολεμικής κεφαλής, εάν δηλαδή θα υπάρξει πυροδότηση κατά την επαφή ή εναέρια, ενώ μπορεί να υπολογίσει άμεσα τη γωνία που βρίσκεται το πυρομαχικό και τη γωνία που βρίσκεται ο στόχος. Η πολεμική κεφαλή, που ενσωματώνει το Shipon-FFE, χρησιμοποιείται κατά στόχων σε αστικές περιοχές, κατά ελαφρών οχημάτων, κατά οχυρώσεων πάχους τριών σειρών τούβλων ή τσιμέντου πάχους 20 εκατοστών και κατά προσωπικού.

Εκτός των παραπάνω συστημάτων θεωρούμε χρήσιμο να αναφερθούμε και στη νέα έκδοση M-72 FFE (Fire From Enclosure) του M-72 LAW, την οποία ανέπτυξε η Nammo, κατόπιν αιτήματος των Αμερικανών Πεζοναυτών. Κατά την εκτόξευση το M-72 FFE παράγει χαμηλό ακουστικό και οπτικό ίχνος, σωτήριο πλεονέκτημα για το χρήστη που δεν εκτίθεται κατά τη βολή ούτε η βολή προδίδει τη θέση του (στις δοκιμές διαπιστώθηκε ότι η λάμψη που παράγει η βολή είναι ίδιας έντασης με αυτή της βολής ενός πιστολιού διαμετρήματος 9 χιλιοστών τη νύχτα).

Το M-72 FFE ενσωματώνει και βελτιωμένο πυρομαχικό για καλύτερα αποτελέσματα, καθώς και βελτιωμένο σκοπευτικό για αύξησης της ακρίβειας βολής. Οι βελτιώσεις αυτές δεν έχουν αλλάξει το μέγεθος του M-72 (παραμένει στα 63 εκατοστά), ενώ το βάρους έχει αυξηθεί ελαφρά (από τα 2,5 στα 3 κιλά). Δυστυχώς δεν είναι γνωστό εάν το M-72 FFE παράγεται ως νέο σύστημα ή μπορεί να επιλεγεί και ως αναβάθμιση παλαιότερων εκδόσεων M-72 LAW.

Όλα τα παραπάνω συστήματα, όπως και αυτά που παρουσιάσαμε στο πρώτο μέρος, είναι μιας ή πολλαπλής χρήσης και πολλαπλού ρόλου, κατά αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων οχημάτων, προσωπικού, κτιρίων και οχυρώσεων. Συμπληρωματικά των παραπάνω και για να έχουμε μια όσο το δυνατό πληρέστερη εικόνα των δυνητικών επιλογών, θα θέλαμε να αναφερθούμε και στα συστήματα RPO Shmel της ρωσικής KBP Instrument Bureau. Τα συγκεκριμένα συστήματα είναι μιας χρήσης, δεν είναι όμως αντιαρματικά, αλλά «φλογοβόλα», σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία, και χρησιμοποιούν θερμοβαρικά και εμπρηστικά βλήματα.

Στο Ρωσικό Στρατό τα RPO Shmel εντάχθηκαν σε υπηρεσία στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και χρησιμοποιούνται κυρίως από το Μηχανικό, σε αποστολές προσβολής οχυρώσεων. Ωστόσο, παρέχονται και στο Πεζικό, επικουρικά των αντιαρματικών συστημάτων, σε αποστολές άρνησης περιοχής ή προσβολής του εχθρικού Πεζικού κατά τη φάση της τελικής εφόδου. Η φιλοσοφία της χρήσης του βασίζεται στην καταστροφική δράση των θερμοβαρικών κεφαλών, οι οποίες χρησιμοποιούν το οξυγόνο για να επιτύχουν έκρηξη με πολύ υψηλές θερμοκρασίες και για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Να σημειώσουμε επίσης ότι ο Ρωσικός Στρατός χρησιμοποιεί εκτενώς θερμοβαρικά βλήματα τόσο σε επίπεδο φορητών αντιαρματικών (όπως το TBG-32V για τα RPG-32) όσο και σε επίπεδο πολλαπλών εκτοξευτών ρουκετών (9M55C/S για τα BM-30 και 9A52-4 Tornado, αντίστοιχα). Επίσης, ο Ρωσικός Στρατός χρησιμοποιεί, εδώ και πολλά χρόνια, τα τεθωρακισμένα οχήματα TOS-1/1A με θερμοβαρικές ρουκέτες. To RPO Shmel έχει αναπτυχθεί σε τέσσερις (4) εκδόσεις: RPO-A Shmel, RPO-M Shmel-M, MRO-A και MGK Bur. Όλες οι εκδόσεις μπορούν να χρησιμοποιούσουν τα βλήματα RPO-A (θερμοβαρικά), RPO-Z (εμπρηστικά) και RPO-D (καπνογόνα).

Το RPO-Shmel ανήκει στο διαμέτρημα των 93 χιλιοστών και έχει βάρος 11 κιλά. Το μέγιστο βεληνεκές είναι 1.000 μέτρα, ενώ το μέγιστο δραστικό βεληνεκές είναι 200 μέτρα (600 μέτρα είναι το μέγιστο βεληνεκές υπό σκόπευση). Η διάρκεια ζωής του βλήματος είναι 10 χρόνια. Η έκδοση RPO-M Shmel-M, παρουσιάστηκε το 2006 και ανήκει στο διαμέτρημα των 90 χιλιοστών. Ζυγίζει 8,8 κιλά, έχει καλύτερη εργονομία και αυξημένο μέγιστο βεληνεκές (1.700 μέτρα) και μέγιστο δραστικό βεληνεκές (300 μέτρα, 800 μέτρα είναι το μέγιστο βεληνεκές υπό σκόπευση). Επίσης ενσωματώνει σύστημα ελέγχου πυρός πολλαπλών χρήσεων

Το MRO-A των 72,5 χιλιοστών αναπτύχθηκε ως αντικαταστάτης των RShG-2, που είναι έκδοση του RPG-26. Ζυγίζει 4,7 κιλά και έχει μέγιστο βεληνεκές 450 μέτρα και μέγιστο δραστικό βεληνεκές 90 μέτρα. Ενάχθηκε σε υπηρεσία το 2002 (τα βλήματα που χρησιμοποιεί έχουν κωδικοποιηθεί ως MRO-A/Z/D). Τέλος το MGK Bur των 62 χιλιοστών είναι έκδοση του RPO-M Shmel-M και ζυγίζει 5 κιλά. Ενσωματώνει το ίδιο σύστημα ελέγχου πυρός του RPO-M Shmel-M . Το μέγιστο βεληνεκές του είναι 950 μέτρα, ενώ το μέγιστο δραστικό βεληνεκές είναι της τάξεως των 200 μέτρων. Σε υπηρεσία εντάχθηκε το 2014.

Ολοκληρώνοντας το άρθρο θα θέλαμε να αναφερθούμε και σ’ ένα σύστημα, το οποίο δεν παράγει ισχύ, αλλά προστασία. Ένα σύστημα που σχετίζεται με την προστασία της Ομάδας Πεζικού από τα εχθρικά αντιαρματικά πυρά. Το να μπορείς να εκτοξεύεις ισχυρά πυρά είναι ένα ζητούμενο, αλλά ένα εξίσου σημαντικό ζητούμενο είναι και μεγαλύτερη δυνατή προστασία των φίλιων δυνάμεων. Το σύστημα, στο οποίο αναφερόμαστε, είναι το Shock Absorber της αμερικανικής General Dynamics και της ισραηλινής Elbit.

Το Shock Absorber σχεδιάστηκε για την προστασία της Ομάδας Πεζικού, ιδιαίτερα όταν αυτή τάσσεται για άμυνα σε γραμμική διάταξη. Είναι ένα φορητό ηλεκτροπτικό ενεργητικό σύστημα αυτοπροστασίας (κατηγοράς Soft-Kill), το οποίο εντοπίζει και παρεμβάλει κατευθυνόμενα αντιαρματικά βλήματα. Σχεδιαστικά βασίζεται στο γνωστό ισραηλινό σύστημα αυτοπροστασίας Iron Fist. Εκτός του εντοπισμού και της παρεμβολής του αντιαρματικού βλήματος το Shock Absorber μπορεί να εντοπίσει και το σημείο της εκτόξευσης, ενώ παρέχει προειδοποίηση και για ριπές τυφεκίων και πολυβόλων.

Στη βασική του διαμόρφωση παρέχει προστασία σε τόξο 180^ο, αλλά με την προσθήκη επιπλέον αισθητήρων μπορεί να καλύψει ολόκληρο το τόξο των 360^ο. Οι αισθητήρες του είναι παθητικοί, άρα η θέση του δεν μπορεί να εντοπιστεί από τον εχθρό. Η παρεμβολή γίνεται μέσω ενός μικρού παλμού περιορισμένης δέσμης. Συνολικά, ζυγίζει 25 κιλά, ενώ επικουρικά, μπορεί να δεχθεί και υποδομή για την ενσωμάτωση ενός πολυβόλου των 5,56 ή 7,62 χιλιοστών, για την ταχύτερη προσβολή στόχων (αντιαρματικά στοιχεία ή πολυβόλα), από τη στιγμή του εντοπισμού της θέσης από την οποία εκτελούν βολές.

Το πρώτο μέρος του αφιερώματος μπορείτε να διαβάσετε στον παρακάτω άρθρο:

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Η ανάγκη ανανέωσης των φορητών αντιαρματικών μικρού βεληνεκούς (Μέρος Β’) δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η προμήθεια σύγχρονων πυρομαχικών αρμάτων μάχης των 120 χιλιοστών, για τον εξοπλισμό των 170 Leopard-2HEL και των 183 Leopard-2A4 του ΕΣ (Ελληνικός Στρατός), είναι ένα μείζον εξοπλιστικό πρόγραμμα, κατά την άποψη μας ανάλογης προτεραιότητας όπως αυτό της προμήθειας νέων τορπιλών για τα υποβρύχια T-214. Η τελευταία σύμβαση προμήθειας πυρομαχικών υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2014 και ήταν ύψους € 52.280.000. Η σύμβαση αφορούσε στην προμήθεια 12.000 πυρομαχικών, εκ των οποίων 3.000 DM-12A2 (κόστους € 2.625.000), 7.500 DM-63 και 1.500 DM-63A1 (κόστους € 47.655.000). Η ίδια σύμβαση προέβλεπε και την εκτέλεση των αναγκαίων εργασιών πιστοποίησης των συγκεκριμένων πυρομαχικών στο ΣΕΠ (Σύστημα Ελέγχου Πυρός) των Leopard-2A4 (με κόστος € 2 εκατομμύρια). Τα DM-12A2 και DM-63 παραδόθηκαν στα τέλη του 2014, ενώ οι παραδόσεις των DM-63A1 ολοκληρώθηκαν τον Ιούνιο του 2016 (πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 2015-2016 σε τρεις παρτίδες, διότι πρώτα έπρεπε να εισαχθούν τα βλητικά δεδομένα στους υπολογιστές των Leopard-2A4, κάτι που έγινε στις αρχές του 2015).

Η προμήθεια αυτή ήρθε να προστεθεί σε τρείς (3) προηγούμενες. Συγκεκριμένα: (α) Το 2005 αποκτήθηκαν 5.000 DM-33A2 στο πλαίσιο της λεγόμενης «ενδιάμεση λύση», δηλαδή της προμήθειας των 183 Leopard-2Α4. Πριν την παραλαβή τους τα πυρομαχικά υπέστησαν εργοστασιακή ανακατασκευή (σήμερα αριθμός πυρομαχικών έχει αναλωθεί σε εκπαιδευτικές βολές) (β) Τον Μάιο του 2010 ο τότε Υπουργός Εθνικής Αμύνης, Ευάγγελος Βενιζέλος, ενέκρινε προμήθεια ύψους € 63.000.000, για την προμήθεια 15.000 πυρομαχικών από τη Γερμανία και τις ΗΠΑ, εκ των οποίων 9.000 DM-63, 3.000 εκπαιδευτικά DM-12 και 3.029 M-830A1 (από τις ΗΠΑ). Η παραχώρηση των M-830A1 αποφασίστηκε το 2011 και παρελήφθησαν τον Μάιο του 2012, αφού πρώτα επιθεωρήθηκαν διότι είχε λήξει το όριο ζωής τους (πρόκειται για πυρομαχικά παραγωγής της περιόδου 1999-2000) και (γ) Τον Φεβρουάριο του 2012 υπεγράφη σύμβαση, ύψους € 14 εκατομμυρίων, για την προμήθεια 5.218 DM-53A1 (πρόκειται για βλήματα DM-53 παραγωγής 2001-2002, τα οποία αναβαθμίστηκαν στο επίπεδο DM-53A1 την περίοδο 2006-2007) και 5.500 εκπαιδευτικών M-865 από τα αποθέματα του Ολλανδικού Στρατού (πρόκειται για γερμανικά DM-38, που έχουν κατασκευαστεί στις ΗΠΑ). Το σύνολο των πυρομαχικών παρελήφθησαν τον Σεπτέμβριο του 2014.

Υπενθυμίζουμε ότι σε εκκρεμότητα (αν όχι ακύρωση) παραμένει το πρόγραμμα συμπαραγωγής 30.360 πυρομαχικών, που εγκρίθηκε από το ΚΥΣΕΑ (Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας) στις 27 Σεπτεμβρίου του 2010. Βέβαια, θα πρέπει να σημειωθεί ότι και η Τουρκία δεν βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση. Σύμφωνα με τις βεβαιωμένες παραγγελίες-παραλαβές ο Τουρκικός Στρατός έχει αποκτήσει: (α) 15.000 πυρομαχικά DM-63 έναντι € 46 εκατομμυρίων (παράλληλα με την προμήθεια των 298 Leopard-2A4), οι παραδόσεις των οποίων  ολοκληρώθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2007. Το ίδιο συμβόλαιο προέβλεπε και την παράδοση 1.200 εκπαιδευτικών DM-38 από τα γερμανικά αποθέματα και (β) 10.000 CL-4313 και CL-3105 (κινητικής ενέργειας και υψηλής εκρηκτικότητας, αντίστοιχα), το 2007, από το Ισραήλ για τα αναβαθμισμένα M-60T. Τα πυρομαχικά κατασκευάστηκαν από την τουρκική ΜΚΕΚ με μεταφορά τεχνογνωσίας.

Σύμφωνα με ορισμένες πηγές, το 2007, η Τουρκία προχώρησε στην προμήθεια 10.000 M-830A1, αλλά η είδηση δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα. Επίσης, τον Απρίλιο του 2018, ο Τουρκικός Στρατός προχώρησε στην εσπευσμένη προμήθεια 3.000 πυρομαχικών υψηλής εκρηκτικότητα από την MKEK (πιθανότατα ισραηλινά CL-3105). Η συγκεκριμένη προμήθεια έγινε προκειμένου να αποκατασταθεί το απόθεμα που καταναλώθηκε στην επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας» στη Συρία. Οι παραδόσεις ολοκληρώθηκαν το 2018. Στα τέλη του 2016 η ΜΚΕΚ ανακοίνωσε την πρόθεση της να αναπτύξει, με ίδια μέσα, ένα πυρομαχικό υψηλής εκρηκτικότητας. Τον Δεκέμβριο του 2018 το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων «Anadolu» δημοσίευσε την είδηση ότι ο Τουρκικός Στρατός πρόκειται να παραλάβει, εντός του 2019, τα πρώτα πυρομαχικά αρμάτων μάχης των 120 χιλιοστών τουρκικής σχεδίασης και ανάπτυξης, έναντι συνολικής παραγγελίας 8.000 πυρομαχικών.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε Leopard-2 έχει αναχορηγία 42 πυρομαχικών προκύπτει ότι το διαθέσιμο απόθεμα πυρομαχικών καλύπτει οριακά τις ανάγκες των 353 Leopard-2 του ΕΣ, τα οποία έχουν ελάχιστη απαίτηση 14.826 πυρομαχικών (ένας φόρτος μάχης). Με άλλα λόγια το διαθέσιμο απόθεμα του ΕΣ δεν είναι επαρκές. Γι’ αυτό και αποφασίστηκε η συμπαραγωγή 30.360 πυρομαχικών. Σύμφωνα με τα Νατοϊκά πρότυπα, το ελάχιστο απόθεμα (οριακό) πυρομαχικών είναι οι τρείς (3) φόρτοι, δηλαδή, στη δική μας περίπτωση 126 πυρομαχικά ανά άρμα μάχης ή 44.478 πυρομαχικά στο σύνολο. Και μιλάμε για πυρομαχικά μάχης, όχι εκπαιδευτικά. Συνεπώς οι ανάγκες του ΕΣ σε πυρομαχικά αρμάτων μάχης των 120 χιλιοστών είναι υπαρκτές. Σε επιχειρησιακό επίπεδο, τα σύγχρονα πυρομαχικά θα ολοκληρώσουν, με τον καλύτερο τρόπο, τα 170 πολύτιμα Leopard-2HEL, αλλά και των εξίσου πολύτιμων Leopard-2A4.

Τα πυρομαχικά αρμάτων μάχης ταξινομούνται ανάλογα με τον τρόπο χρήσης τους (μάχης ή εκπαίδευσης) και την φύση της ενέργειας τους (κινητικής ενέργειας, υψηλής εκρηκτικότητας, θραυσμάτων κατά προσωπικού και λευκού φωσφόρου για τη δημιουργία προπετάσματος καπνού). Το παρόν άρθρο περιορίζεται στην παρουσίαση των πυρομαχικών μάχης και όχι των εκπαιδευτικών. Γενικά, ένα πυρομαχικό άρματος μάχης αποτελείται από το βλήμα, δηλαδή το τμήμα του πυρομαχικού που βάλλεται και τον κάλυκα, που περιέχει το προωθητικό γέμισμα και το καψύλλιο (το καψύλλιο ενεργοποιεί την καύση του προωθητικού γεμίσματος, ενώ το προωθητικό γέμισμα είναι η ύλη που καίγεται παράγοντας αέρια, με μεγάλη πίεση, τα οποία αναγκάζουν το βλήμα να αποχωρισθεί από τον κάλυκα και να εξέλθει της κάννης). Στο βλήμα ενσωματώνεται και ο πυροσωλήνας, που είναι το τμήμα που προκαλεί την εκτόνωση της εκρηκτικής ύλης σε καθορισμένο χρόνο ή κατά την επαφή με το στόχο (αυτή η λειτουργία δεν υπάρχει στα πυρομαχικά κινητικής ενέργειας).

Τα πυρομαχικά κινητικής ενέργειας (APFSDS-T : Armour Piercing Fin Stabilized Discarding Sabot-Tracer) δρουν μέσω της δύναμης της πρόσκρουσης στον στόχο με βάση την κινητική τους ενέργεια. Αποτελούνται από το βλήμα και από το κέλυφος, το οποίο αποχωρίζεται από το βλήμα μετά την έξοδο του από την κάννη. Τα πτερύγια σταθεροποιούν το βλήμα κατά την πτήση. Το βλήμα, με πολύ μεγάλη ταχύτητα, προσκρούει στο στόχο και, μέσω της κινητικής ενέργειας, επιτυγχάνει τη διάτρηση της θωράκισης. Η αποτελεσματικότητα των πυρομαχικών κινητικής ενέργειας είναι συνάρτηση της γωνίας πρόσκρουσης, η οποία καθορίζει τη διαδρομή που πρέπει να διανυθεί το βλήμα εντός της θωράκισης. Από γωνία 90° η διαδρομή αυτή αντιστοιχεί στο πάχος της θωράκισης. Όσο μικρότερη είναι η γωνία πρόσκρουσης, τόσο μεγαλύτερη είναι και διαδρομή που θα πρέπει να διανύσει το βλήμα. Με γωνία πρόσκρουσης τις 45° το βλήμα πρέπει να διανύσει απόσταση 1,5 φορά το πάχος της θωράκισης, ενώ με γωνία πρόσκρουσης 30° το βλήμα πρέπει να διανύσει απόσταση διπλάσια του πάχους της θωράκισης (εν συντομία, όσο μικρότερη είναι η γωνία πρόσκρουσης τόσο μειώνεται η αποτελεσματικότητα του βλήματος).

Τα πυρομαχικά υψηλής εκρηκτικότητας (ΗΕΑΤ : High-Explosive Anti-Tank) δρουν μέσω της εκρηκτικής τους δύναμης και των θραυσμάτων. Τα πυρομαχικά υψηλής εκρηκτικότητας αποτελούνται από ένα κοίλο γέμισμα, εντός του οποίου βρίσκεται η εκρηκτική ύλη. Η εκρηκτική ύλη πυροδοτείται κατά την επαφή του βλήματος με το στόχο και έτσι δημιουργείται ένα «ρεύμα» αερίων, που κινούνται με μεγάλη ταχύτητα, επιτυγχάνοντας έτσι τη διάτρηση. Αυτό το «ρεύμα» αερίων δεν είναι τίποτα άλλο από τα αέρια που παράγει η καύση της εκρηκτικής ύλης. Εκτός της μεγάλης ταχύτητα τα αέρια καταγράφουν και πολύ υψηλή θερμοκρασία. Η ισχυρή πίεση και θερμότητα που εφαρμόζουν στη θωράκιση επιφέρει τελικά τη διάτρηση της. Κατά τη διάτρηση καταναλώνεται το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας, αλλά τα υπολείμματα του «ρεύματος» αερίων, μαζί με θραύσματα της θωράκισης, εισέρχονται στο εσωτερικό του άρματος μάχης και δρουν καταστροφικά. Η αποτελεσματικότητα των πυρομαχικών υψηλής εκρηκτικότητας εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τον τύπο της θωράκισης. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι λόγω της χαμηλής αρχικής τους ταχύτητας, τα πυρομαχικά υψηλής εκρηκτικότητας δεν είναι τόσο ακριβή όσο τα κινητικής, ιδιαίτερα σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 2 χιλιομέτρων.

Σήμερα, οι μεγαλύτερες εταιρίες που παράγουν πυρομαχικά αρμάτων μάχης των 120 χιλιοστών στον κόσμο είναι η αμερικανική Northrop Grumman Innovation Systems (πρόκειται για την Orbital ATK, η οποία εξαγοράστηκε από τη Northrop Grumman, τον Ιούνιο του 2018. Η Orbital ATK δημιουργήθηκε τον Φεβρουάριο του 2015 μέσω της συγχώνευσης των εταιριών Orbital Sciences Corporation και Alliant Techsystems), η ισραηλινή Elbit (μέσω της IMI, την οποία εξαγόρασε το Νοέμβριο του 2018) και η γερμανική Rheinmetall. Άλλες εταιρίες που παράγουν πυρομαχικά αρμάτων μάχης των 120 χιλιοστών είναι η νορβηγική Nammo και η γαλλική Nexter.

Στην κατηγορία των πυρομαχικών υψηλής εκρηκτικότητας η Northrop Grumman διαθέτει το πυρομαχικό M-830A1 HEAT-MP-T (High-Explosive Anti-Tank Multi-Purpose Tracer), το οποίο αποτελεί βελτιωμένη έκδοση του M-830 με 20% αυξημένη καταστροφικότητα, προς σταθερούς στόχους, και 30% αυξημένη καταστροφικότητα, προς ελαφρά θωρακισμένους στόχους. Το M-830A1 ζυγίζει 22,3 κιλά, εκ των οποίων τα 11,4 κιλά είναι το βάρος της διατρητικής κεφαλής. Επιτυγχάνει ταχύτητα εξόδου από την κάννη 1.400 μέτρων το δευτερόλεπτο και έχει μέγιστο βεληνεκές 4 χιλιόμετρα. Εκδόσεις του M-830A1 είναι το πυρομαχικό M-908 HE-OR-T (High-Explosive Obstacle Reduction Tracer), το οποίο αναπτύχθηκε για να καταστρέφει αντιαρματικά εμπόδια, ενώ έχει δοκιμαστεί και κατά ελικοπτέρων και το πυρομαχικό κατά προσωπικού M-1028 Canister, το οποίο αναπτύχθηκε το 2005 και ενσωματώνει πολεμική κεφαλή θραυσμάτων.

Τα παραπάνω πυρομαχικά θα αντικατασταθούν από τα υπό ανάπτυξη πυρομαχικά AMP (Advanced Multi-Purpose). Το σχετικό πρόγραμμα απέσπασε η Orbital ATK τον Ιανουάριο του 2017. Στόχος του προγράμματος AMP είναι η ανάπτυξη ενός πυρομαχικού, πραγματικά πολλαπλού ρόλου, το οποίο θα αντικαταστήσει τα M-830 και M-908. Το AMP αναπτύσσεται για τα M-1A2C/D Abrams και αναμένεται να ενταχθεί σε υπηρεσία στις αρχές της δεκαετίας του 2020. Θα είναι φονικότερο, ταχύτερο, ελαφρύτερο, άρα πιο αποτελεσματικό. Η αντικατάσταση τριών (3) τύπων πυρομαχικών από ένα (1) θα επιφέρει και οικονομίες κλίμακας, σε κόστος παραγωγής και χρήσης, ενώ θα απλοποιήσει τις διαδικασίες ανεφοδιασμού και θα μειώσει το φόρτο εργασίας των πληρωμάτων, τα οποία πλέον δεν θα έχουν να επιλέξουν το μείγμα φόρτου που θα μεταφέρουν, αφού θα έχουν στη διάθεση τους ένα (1) πυρομαχικό πολλαπλούς ρόλου.

Στην κατηγορία των πυρομαχικών κινητικής ενέργειας η Northrop Grumman διαθέτει το βλήμα απεμπουτισμένου ουρανίου M-829A4 APFSDS-T (Armour Piercing Fin Stabilized Discarding Sabot-Tracer), που αποτελεί εξέλιξη και βελτιωμένη έκδοση του M-829A3. Εκτός από βελτιωμένη πολεμική κεφαλή το M-829A4 ενσωματώνει βελτιώσεις και στη σχεδίαση του για καλύτερες πτητικές επιδόσεις και ασφαλέστερη χρήση. Επίσης ενσωματώνει βελτιωμένο συγκρότημα πρόωσης που δεν επηρεάζεται από τις μεταβολές της θερμοκρασίας. Η διατρητική του ικανότητα είναι 880 χιλιοστά θωράκισης RHA (Rolled Homogeneous Armor) με βολή από τα 4 χιλιόμετρα.

Ωστόσο, η σημαντικότερη καινοτομία του πυρομαχικού είναι η ικανότητα του να εξουδετερώνει τη δράση των ενεργητικών συστημάτων αυτοπροστασίας και των θωρακίσεων ERA. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της χρήσης προ-θραυματοποιημένης πολεμικής κεφαλής η οποία θραυματίζεται, σε πολλά κομμάτια, λίγο πριν από την προσβολή της θωράκισης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργεί περιβάλλον κορεσμού στο ενεργητικό σύστημα αυτοπροστασίας ή να ενεργοποιεί τη θωράκιση ERA πριν την κύρια προσβολή. Τα πρώτα θραύσματα είναι αυτά που «θυσιάζονται», ενώ τα επερχόμενα επιτυγχάνουν τη διάτρηση του άρματος.

Στην ίδια κατηγορία η General Dynamics, σε συνεργασία με τη Northrop Grumman, έχει αναπτύξει το πυρομαχικό KEW–A2, το οποίο προσφέρεται ως εναλλακτικό του M-829A3 (το KEW-A2 δεν είναι πυρομαχικό απεμπλουτισμένου ουρανίου), οικονομικότερο και ελαφρύτερο. Σε σχέση με το M-829A3 το KEW-A2, συνδυάζει καινοτομίες στη σχεδίαση και στις κατασκευαστικές μεθόδους των βασικών συγκροτημάτων με στόχο την επαύξηση της επιχειρησιακής του απόδοσης και στη μείωση του κόστους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο απορριπτόμενος φορέας (Sabot) ο οποίος είναι κατασκευασμένος από ανθρακονήματα και επιτυγχάνει τη μείωση της παρασιτικής μάζας (parasitic mass) με αποτέλεσμα την αύξηση της μέγιστης ταχύτητας εξόδου από την κάννη. Έτσι επιτυγχάνει μεγαλύτερη τελική κινητική ενέργεια επί του στόχου, άρα και μεγαλύτερη διατρητική ικανότητα.

Στον τομέα των πυρομαχικών HEAT η Elbit διαθέτει το πυρομαχικό M-339 HEAT-MP-T, το οποίο αποτελεί εξέλιξη του Μ-325. Το M-339 είναι ένα πυρομαχικό πολλαπλού ρόλου για την προσβολή στόχων ελαφριάς ή βαριάς θωράκισης. Επίσης χρησιμοποιείται και για την προσβολή προσωπικού, η εξουδετέρωση των οποίων επιτυγχάνεται όχι με άμεση βολή, αλλά μέσω θραυσμάτων που παράγονται από την έκρηξη του βλήματος. Το βλήμα, κατά τη διάρκεια της εξόδου του από την κάννη, επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα της τάξεως των 900 μέτρων το δευτερόλεπτο (από κάννη κατηγορίας L44), ενώ το μέγιστο βεληνεκές του είναι 5 χιλιόμετρα. Το βάρος του είναι 27 κιλά, εκ των οποίων τα 2,3 κιλά είναι το βάρος της εκρηκτικής ύλης CLX-663 (το M-325 ενσωματώνει 1,8 κιλά εκρηκτικής ύλης Composition B). Έκδοση του M-339 είναι και το μη-θανατηφόρο βλήμα M-337 STUN για χρήση σε χαμηλής έντασης εμπλοκές. Το πυρομαχικό είναι κρότου-λάμψης, ενώ δημιουργεί και ισχυρό ωστικό κύμα. Ζυγίζει 13,5 κιλά.

Στον τομέα των πυρομαχικών κινητικής ενέργειας η Elbit έχει αναπτύξει το M-338 APFSDS-T, το οποίο αποτελεί εξέλιξη του M-322 (ισραηλινή έκδοση του DM-43A1 της Rheinmetall). Το M-338 είναι πυρομαχικό υψηλής ταχύτητας (1.680 μέτρα το δευτερόλεπτο μέγιστη ταχύτητα εξόδου από την κάννη), ευθείας τροχιάς, βάρους 21 κιλών. Από το Ισραήλ και την ΙΑΙ (Israel Aerospace Industries) έρχεται και το βλήμα LAHAT (Laser Homing Attack Missile), το οποίο μπορεί να βληθεί από πυροβόλα των 120 χιλιοστών. Το LAHAT είναι διαμετρήματος 104,5 χιλιοστών και για να βληθεί από πυροβόλα αρμάτων μάχης τοποθετείται σε κέλυφος διαμετρήματος 105 ή 120 χιλιοστών αντίστοιχα. Το δραστικό του βεληνεκές είναι 8 χιλιόμετρα, ενώ η καθοδήγησή του επιτυγχάνεται είτε άμεσα, από το ΣΕΠ του άρματος, είτε έμμεσα, μετά από κατάδειξη του στόχου από άλλη πλατφόρμα (UAV, φορητό σύστημα κατάδειξης στόχων). Το βάρος του LAHAT είναι 15 κιλά, ενώ, σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία, η πιθανότητα κυκλικού σφάλματος (CEP : Circular Error Probability) προσδιορίζεται στα 0,7 μέτρα στο μέγιστο βεληνεκές. Ενσωματώνει διπλή πολεμική κεφαλή σε κάθετη διάταξη (Tanden) και έχει τη δυνατότητα διάτρησης 800 χιλιοστών θωράκισης τύπου RHA.

Στην κατηγορία πυρομαχικών ΗΕΑΤ η Rheinmetall διαθέτει τα DM-11 και RH-31, τα οποία παρουσίασε το Φεβρουάριο του 2015. Το DM-11 (Mk.324 σε αμερικανική υπηρεσία), είναι πυρομαχικό μέγιστου βεληνεκούς άνω των 5 χιλιομέτρων, ενώ έχει τις ιδιότητες του προγραμματισμού του χρόνου και του σημείου πυροδότησης και της πυροδότησης στον αέρα (AirBurst). Η ικανότητα AirBurst καθιστά το DM-11 αποτελεσματικό κατά μια σειρά κρίσιμων στόχων όπως είναι τα ελαφρά οχήματα-φορείς όπλων, οι θέσεις φορητών αντιαρματικών όπλων και οι οχυρώσεων. Το RH-31 HE SQ (High Explosive Super Quick) είναι μια οικονομικότερη έκδοση του DM-11 με δυνατότητα πυροδότησης μόνο κατά την επαφή με τον στόχο, δηλαδή δεν έχει την ικανότητα προγραμματισμού ή AirBurst. Αμφότερα τα πυρομαχικά επιτυγχάνουν μέγιστο βεληνεκές περί τα 5 χιλιόμετρα.

Στην κατηγορία πυρομαχικών κινητικής ενέργειας η Rheinmetall διαθέτει το DM-63, το οποίο αποτελεί εξέλιξη του DM-53A1. Η βασική διαφορά μεταξύ των δύο (2) πυρομαχικών είναι το σύστημα πρόωσης. Το DM-63 χρησιμοποιεί το σύστημα TIPS (Temperature Independent Propulsion System), δηλαδή ένα σύστημα πρόωσης ανεξάρτητο της θερμοκρασίας. Η σχεδίαση του DM-63 δεν βασίστηκε στη φιλοσοφία μιας απλής βελτίωσης των επιχειρησιακών χαρακτηριστικών του DM-53, αλλά επικεντρώθηκε στη μείωση του ποσοστού διαρροής ενέργειας κατά τη φάση της πυροδότησης. Για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα, υιοθετήθηκε ένα βελτιωμένο περίβλημα κατασκευασμένο από πιο αξιόπιστα υλικά. Στη διάρκεια δοκιμών, το DM-63 πέτυχε ταχύτητα εξόδου από την κάννη πυροβόλου L-44 της τάξεως των 1.670 μέτρων το δευτερόλεπτο, ενώ από την κάννη πυροβόλου L-55 η ταχύτητα εξόδου του βλήματος αυξήθηκε στα 1.750 μέτρα το δευτερόλεπτο. Το μέγιστο βεληνεκές είναι της τάξεως των 5-6 χιλιομέτρων.

Η Rheinmetall έχει αναπτύξει και τα πυρομαχικά PELE (Penetrator-Enhanced Lateral Effect), τα οποία δεν ενσωματώνουν ούτε πυροκροτητή, ούτε εκρηκτική ύλη και προορίζονται για χρήση κυρίως κατά ελαφρά θωρακισμένων στόχων, αλλά όχι μόνο. Η απουσία πυροκροτητή και εκρηκτικής ύλης σημαίνουν επίσης μικρότερο κόστος, αλλά και περισσότερη ασφάλεια για το πλήρωμα. Η χρήση του βασίζεται στη σύνθεση δύο (2) υλικών διαφορετικής πυκνότητας, συνθήκη η οποία οδηγεί στη διάλυση του πυρομαχικού κατά την πρόσκρουση. Το υλικό υψηλής πυκνότητας είναι ατσάλι ή βολφράμιο και είναι τοποθετημένο εξωτερικά (κέλυφος), ενώ το υλικό χαμηλής πυκνότητας είναι αλουμίνιο η πλαστικό και βρίσκεται στο εσωτερικό του πυρομαχικού. Όταν το πυρομαχικό έρθει σε επαφή με το στόχο το υλικό με τη μικρότερη πυκνότητα συμπιέζεται σε υπερθετικό βαθμό με αποτέλεσμα να προκαλεί τη θραυσματοποίηση του πυρομαχικού. Τα θραύσματα, μέσω της κινητικής ενέργειας, καταστρέφουν το στόχο. Η διαφορά είναι ότι η διασπορά των θραυσμάτων PELE είναι ελάχιστη, με αποτέλεσμα να λειτουργούν και να ενεργούν σχεδόν σαν μια ενιαία πολεμική κεφαλή.

H νορβηγική Nammo έχει αναπτύξει μια οικογένεια πυρομαχικών των 120 χιλιοστών: Το IM HE–T (Insensitive Munition High Explosive-Tracer), το οποίο χρησιμοποιεί ο Νορβηγικός Στρατός στα Leopard-2 που διαθέτει, το KE–TP (Kinetic Energy Target Practice) και το IM Canister (Insensitive Munition) για χρήση κατά προσωπικού. Τέλος, η γαλλική Nexter έχει και αυτή αναπτύξει τη δική της σειρά πυρομαχικών κινητικής ενέργειας και υψηλής εκρηκτικότητας για τα Leclerc, αλλά και άλλα άρματα με πυροβόλο των 120 χιλιοστών. Το μέγιστο βεληνεκές των γαλλικών πυρομαχικών είναι της τάξεως των 4 χιλιομέτρων.

Το άρθρο Σύγχρονα πυρομαχικά αρμάτων μάχης: Οι ανάγκες του ΕΣ και οι διαθέσιμες επιλογές δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η εταιρία Nammo, σε συνεργασία με το Αμερικανικό Ναυτικό, ανέπτυξε το πυρομαχικό Swimmer των 30 χιλιοστών (APFSDS-T Mk.258 Mod.1), το οποίο, μέσω του φαινομένου της υπερσπηλαίωσης (super-cavitation) δεν σταματά ή αλλάζει πορεία όταν έρχεται σε επαφή με το νερό. Το Swimmer ανήκει στην κατηγορία των πυρομαχικών κινητικής ενέργειας. Επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα 60 χιλιομέτρων το λεπτό, με αποτέλεσμα η ενέργεια που παράγεται κατά τη στιγμή της πρόσκρουσης λιώνει τη θωράκιση και η διατρητική κεφαλή του πυρομαχικού εισέρχεται στο στόχο.

Ωστόσο, αυτό που κάνει τα Swimmer μοναδικό είναι ότι μπορεί να «κολυμπήσει» μέσα στο νερό, σε αντίθεση με άλλα πυρομαχικά τα οποία, όταν έρθουν σε επαφή με το νερό, είτε επιβραδύνουν ταχύτατα, είτε αλλάζουν πορεία. Η κεφαλή (η μύτη) του Swimmer δημιουργεί το φαινόμενο της υπερσπηλαίωσης με αποτέλεσμα το πυρομαχικό να μην επηρεάζεται από την επαφή του με το νερό.

Αυτό συμβαίνει διότι το Swimmer, όταν βρίσκεται στο νερό, δημιουργεί μια φυσαλίδα γύρο του, αρκετά μεγάλη ώστε να περνά από μέσα, μειώνοντας έτσι, σε πολύ μεγάλο βαθμό, το φυσικό φαινόμενο της τριβής. Αυτή η καινοτόμα δράση του Swimmer το καθιστά ιδανικό για την προσβολή υποβρύχιων στόχων, είτε για την ασφάλεια πλοίων, είτε σε ρόλο παράκτιας άμυνας κατά διαφόρων στόχων όπως οι υποθαλάσσιες νάρκες, τα μη-επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα, οι τορπίλες κ.ά.

Το άρθρο Καινοτόμο πυρομαχικό 30 χιλιοστών από τη Nammo και το Αμερικανικό Ναυτικό (Video) δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η νορβηγική εταιρία Nammo παρουσίασε μια βελτιωμένη έκδοση του γνωστού αντιαρματικού πυρομαχικού M-72 LAW (Light Anti-tank Weapon) των 66 χιλιοστών για χρήση εντός κλειστών χώρων (δωματίων, οικιών κ.ά.). Είναι γνωστό ότι η χρήση του M-72 LAW δημιουργεί φονικό κώνο αερίων, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο σε ανοιχτό χώρο.

Πρόκειται για την έκδοση M-72 FFE (Fire From Enclosure), η οποία αξιοποιεί ένα παλαιό πυρομαχικό της εποχής του Πολέμου του Βιετνάμ (τα πρώτα M-72 εντάχθηκαν σε υπηρεσία το 1963, δηλαδή πριν 55 χρόνια).

Κατά τη διάρκεια της πρώτης δοκιμής, η οποία πραγματοποιήθηκε στην έρημο της Αριζόνας στις 5 Ιουνίου, το M-72 FFE δοκιμάστηκε εντός δωματίου διαστάσεων 3,66 x 4,57 x 2,13 μέτρων και άφησε εξαιρετικές εντυπώσεις, καθώς το μόνο που άφησε πίσω του μετά την χρήση ήταν ένα παχύρευστο υγρό στο πάτωμα. Αυτό το αδρανές οργανικό υγρό είναι πρόσθετο στην απόληξη του πυρομαχικού και ευθύνεται για την «εξαφάνιση» του κώνου αερίων, κατά την εκτόξευση.

Η εταιρία ανέπτυξε το M-72 FFE κατόπιν αιτήματος των Αμερικανών Πεζοναυτών. Σύμφωνα με τον Chad Parkhill, Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο του Τμήματος Αντιαρματικών Όπλων της Nammo, η ανάπτυξη της έκδοσης M-72 FFE διήρκεσε 12 χρόνια και χρηματοδοτήθηκε αποκλειστικά με ίδια κεφάλαια της Nammo. Μόλις τον Ιούνιο του 2016 η εταιρία απέσπασε συμβόλαιο από τους Αμερικανούς Πεζοναύτες για την πιστοποίηση του M-72 FFE. Έτσι, μέχρι το Δεκέμβριο του 2017 είχαν παραδοθεί στους Αμερικανούς Πεζοναύτες 500 M-72 FFE για δοκιμές.

Ένα ακόμα θετικό σημείο του M-72 FFE είναι το χαμηλό οπτικό και ακουστικό ίχνος που παράγει κατά τη φάση της εκτόξευσης, πλεονέκτημα που, σε περιβάλλον κατοικημένης περιοχής, είναι σωτήριο για το χρήστη αφού ούτε εκτίθεται κατά τη βολή ούτε η βολή προδίδει τη θέση του.

Κατά τη διάρκεια των βολών της 5^ης Ιουνίου διαπιστώθηκε ότι η λάμψη που παράγεται κατά την εκτόξευση είναι ίδιας έντασης με αυτή της βολής ενός πιστολιού διαμετρήματος 9 χιλιοστών τη νύχτα.

Αλλά και η ώση από την εκτόνωση αερίων είναι ελάχιστη, χάρις στο αδρανές οργανικό υγρό. Βέβαια, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η έκδοση M-72 FFE δεν προορίζεται μόνο για χρήση εντός κτιρίων. Το πυρομαχικό διατηρεί την ικανότητα του για χρήση και στο ανοιχτό πεδίο μάχης.

Το M-72 FFE ενσωματώνει και βελτιωμένο πυρομαχικό για καλύτερα αποτελέσματα, καθώς και βελτιωμένο σκοπευτικό για αύξησης της ακρίβειας βολής. Οι βελτιώσεις αυτές δεν έχουν αλλάξει το μέγεθος του M-72 (παραμένει στα 63 εκατοστά), ενώ το βάρους έχει αυξηθεί ελαφρά (από τα 2,5 στα 3 κιλά). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σε μια Ομάδα μπορεί να υπηρετούν 3-6 M-72 FFE.

Δυστυχώς δεν είναι γνωστό εάν το M-72 FFE παράγεται ως νέο σύστημα ή μπορεί παλαιότερων εκδόσεων M-72 LAW να αναβαθμιστούν στην έκδοση FFE. Διότι μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να ενδιαφέρει και τον ΕΣ.

Υπενθυμίζουμε ότι ο ΕΣ παρέλαβε τα πρώτα συστήματα M-72A2 LAW τη δεκαετία του 1970. Συνολικά η Ελλάδα παρέλαβε περί τις 12.000 μονάδες. Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες πληροφορίες, το εν υπηρεσία απόθεμα έχει μειωθεί στις 10.841 μονάδες ή και περισσότερο, λόγω λήξης του ορίου ζωής.

Το άρθρο Βελτιωμένη έκδοση του M-72 για χρήση εντός κτιρίων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ανταπόκριση από το Παρίσι, για το «DEFENCE REVIEW»

Η νορβηγική Nammo παρουσίασε ένα καινοτόμο σύστημα πρόωσης (ramjet) για χρήση από πυρομαχικά πυροβολικού των 155 χιλιοστών. Σύμφωνα με την εταιρία το νέο σύστημα πρόωσης αυξάνει το βεληνεκές των πυρομαχικών σε πάνω από 100 χιλιόμετρα, δηλαδή τουλάχιστον 2,5 φορές πάνω από το μέγιστο βεληνεκές των πυρομαχικών προβολικού, σε υπηρεσία σήμερα.

Ένα σύστημα πρόωσης ramjet χρησιμοποιεί τον αέρα ως συμπιεστή. Ένας κινητήρας ramjet μπορεί να αποδώσει μέγιστη ταχύτητα της τάξεως των 3 Mach για μια περίοδο 50 δευτερολέπτων από τη στιγμή της εξόδου του βλήματος από την κάνη.

Το νέο σύστημα αναμένεται να εκτελέσει δοκιμές την περίοδο 2019-2020 με στόχο την επιχειρησιακή ένταξη τους το 2023-2024. Η εταιρία ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει να ενσωματώσει την τεχνολογία ramjet και σε βλήματα αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους (οι σχετικές δοκιμές αναμένεται να ξεκινήσουν το 2021).

Το άρθρο «EUROSATORY 2018»: Πυρομαχικό πυροβολικού αυξημένου βεληνεκούς με κινητήρα ramjet από τη Nammo δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.