Ο Ισραηλινός Στρατός ανακοίνωσε ότι παρέλαβε το πρώτο νέο αυτοκινούμενο πυροβόλο SIGMA-155 (Roem) των 155 χιλιοστών, εγχώριας σχεδίασης και ανάπτυξης, ξεκινώντας έτσι τη διαδικασία αντικατάστασης των πυροβόλων M-109 (Doher). Το SIGMA-155 ανέπτυξε η Elbit Systems ως αντικαταστάτη των M-109. Ο πύργος είναι τοποθετημένος σε όχημα 10 x 10 της Oshkosh και η καμπίνα είναι θωρακισμένη. Το πυροβόλο ενσωματώνει αυτόματο σύστημα γέμισης και, σύμφωνα με την Elbit Systems, επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές της τάξεως των 60-80 χιλιομέτρων, με χρήση πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς. Φυσικά μπορεί να χρησιμοποιεί και συμβατικά πυρομαχικά με εμβέλεια 20-40 χιλιομέτρων.

Το πυροβόλο ενσωματώνει υψηλό βαθμό αυτοματισμού (γέμιση, τάξη), ταχύτητα στην τάξη (τάσσεται για βολή εντός 60 δευτερολέπτων), τη βολή και την αποχώρηση του από το σημείο βολής και μεγάλο ρυθμό βολής (οκτώ πυρομαχικά το λεπτό). Απαιτεί πλήρωμα τριών ατόμων και η θωρακισμένη καμπίνα ενσωματώνει σύστημα προστασίας από ραδιολογικές, βιολογικές και χημικές ουσίες και κλιματιστικό. Υπενθυμίζουμε ότι ο Ισραηλινός Στρατός διατηρεί σε υπηρεσία περί τα 600 M-109 (250 σε υπηρεσία και 350 σε αποθήκευση), τα οποία είναι αναβαθμισμένα στο επίπεδο Doher (επίπεδο ανάλογο των πυροβόλων M-109A5) με υποσυστήματα ισραηλινής προέλευσης. Τα Doher προέρχονται από αναβάθμιση M-109A1/9A2 (μέχρι το 1997 το πρόγραμμα είχε ολοκληρωθεί).

Το άρθρο Ο Ισραηλινός Στρατός ξεκίνησε τη διαδικασία αντικατάστασης των M-109 με τα νέα πυροβόλα SIGMA-155 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε (δείτε ΕΔΩ) ότι στις 8 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε παρουσίαση εκπροσώπων της εταιρείας BAE Systems, σε επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), σχετικά με προτάσεις για την αναβάθμιση των αυτοκινούμενων πυροβόλων Μ-109. Ανάλογη παρουσίασε είχε γίνει, από την BAE Systems, και τον Απρίλιο του 2022. Να σημειωθεί ότι ενδιαφέρον για την αναβάθμιση των ελληνικών M-109 έχουν εκφράσει και άλλες εταιρίες, όπως η ελβετική RUAG, η γαλλική Safran και η ιταλική Leonardo. Για τα M-109 η BAE Systems προσφέρει τα πακέτα αναβάθμισης M-109A6 Paladin και M-109A7, δεδομένου ότι οι εκδόσεις A1-A5 είναι εκτός παραγωγής. H τελευταία λύση αναβάθμισης που παρουσίασε η BAE Systems είναι η έκδοση M-109-52. Τα νέα υποσυστήματα του M-109-52 είναι ώριμα και δοκιμασμένα, δηλαδή το τεχνικό ρίσκο είναι μικρό. Η σημαντικότερη αναβάθμιση είναι η ενσωμάτωση της κάνης μήκους 52 διαμετρημάτων L-52 της Rheinmetall, η οποία αυξάνει το μέγιστο βεληνεκές του πυροβόλου.

Ο Ελληνικός Στρατός (ΕΣ) διατηρεί σήμερα σε υπηρεσία 418 πυροβόλα M-109, τα οποία θα παραμείνουν για αρκετά χρόνια η «ραχοκοκαλιά» του Ελληνικού Πυροβολικού και είναι αναγκαία η αναβάθμιση τους. Τα 418 M-109 του ΕΣ αποκτήθηκα ως εξής: (α) 51 M-109A1B: Πρόκειται για μια έκδοση ενδιάμεση των εκδόσεων M-109A1 και M-109A2. Αγοράστηκαν το 1975 από τις ΗΠΑ, με κόστος $ 16.000.000 (τιμές 1975) και παρελήφθησαν την περίοδο 1976-1978 (β) 82 M-109A2: Αποκτήθηκαν από τις ΗΠΑ στη δεκαετία του 1980 (γ) 50 Μ-109GEA1: Αποκτήθηκαν από τη Γερμανία το 2000 (δ) 223 Μ-109GEA2: Αγοράστηκαν από τη Γερμανία, με κόστος € 16.598.720, το Φεβρουάριο του 2010 και παρελήφθησαν το δίμηνο Νοέμβριος-Δεκέμβριος του 2010 και (ε) 12 Μ-109A5: Αγοράστηκαν από τις ΗΠΑ το 1997, έναντι $ 22.000.000, και παρελήφθησαν το 1999. Το δικαίωμα προαίρεσης για επιπλέων 12 πυροβόλα, το οποίο προβλεπόταν στην αρχική σύμβαση, δεν ενεργοποιήθηκε.

Το άρθρο Νέα πρόταση της BAE Systems για αναβάθμιση των πυροβόλων M-109 του Ελληνικού Στρατού δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

H BAE Systems ανακοίνωσε ότι υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας με τo κέντρο DEVCOM-AC (US Army Combat Capabilities Development Command Armaments Center) του Αμερικανικού Στρατού για την ανάπτυξη της βελτιωμένης έκδοσης M-109-52 του γνωστού αυτοκινούμενου πυροβόλου. Στόχος του προγράμματος είναι η αύξηση του μέγιστου βεληνεκούς του πυροβόλου και η ενσωμάτωση σ’ αυτό νέων τεχνολογιών, σε ένα πακέτο αναβάθμισης των υφιστάμενων πυροβόλων, συμπεριλαμβανομένης και της νεότερης έκδοσης M-109A7. Τα υποσυστήματα που θα επιλεγούν για το M-109-52 θα είναι ώριμα και δοκιμασμένα, έτσι ώστε να μειωθεί το τεχνικό ρίσκο στο ελάχιστο. Η σημαντικότερη αναβάθμιση είναι η ενσωμάτωση κάνης μήκους 52 διαμετρημάτων (L-52 της Rheinmetall), η οποία και θα αυξήσει το μέγιστο βεληνεκές των βολών του πυροβόλου. Το M-109A7 ενσωματώνει τον κινητήρα, το σύστημα μετάδοσης της κίνησης και τις ερπύστριες του τεθωρακισμένου οχήματος μάχης Bradley.

Το σύστημα παραγωγής ενέργειας του M-109A7 προέρχεται από το ακυρωθέν πρόγραμμα XM-1203 NLSC (Non-Line-of-Sight Cannon), ενώ το πυροβόλο ενσωματώνει ηλεκτρικό σύστημα καθοδήγησης, αντί υδραυλικού. Ο τυπικός ρυθμός βολής του M-109A7 είναι ένα πυρομαχικό το λεπτό, ενώ ο μέγιστος ρυθμός βολής είναι τα τέσσερα πυρομαχικά το λεπτό. Το μέγιστο βάρος μάχης ανέρχεται στους 35 τόνους, δηλαδή είναι κατά 10 τόνους βαρύτερο από το M-109A6 Paladin. Ωστόσο, το M-109A7 είναι σχεδιασμένο να «σηκώνει» βάρος μάχης έως και 50 τόνους (χώρος και βάρος για πιθανή μελλοντική αναβάθμιση). Παρά το αυξημένο βάρος του, το M-109A7 επιτυγχάνει μεγαλύτερη μέγιστη ταχύτητα από τις προηγούμενες εκδόσεις, στα 61 χιλιόμετρα την ώρα. Το μέγιστο βεληνεκές του πυροβόλου είναι συνάρτηση του πυρομαχικού και ξεκινά από τα 21 χιλιόμετρα, με συμβατικά πυρομαχικά, έως τα 40 χιλιόμετρα, με πυρομαχικά αυξημένου βεληνεκούς.

Το άρθρο Συνεργασία BAE Systems και Αμερικανικού Στρατού για την ανάπτυξη βελτιωμένης έκδοσης του πυροβόλου M-109 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Στη διάρκεια της διεθνούς έκθεσης «FEINDEF 2025» Ισπανοί αξιωματούχοι δήλωσαν σε δημοσιογράφους ότι η χώρα θέλει να αντικαταστήσει τα πυροβόλα M-109 με τα πυροβόλα Radhaubitze, ένα αυτοκινούμενο πυροβόλο, προϊόν συνεργασίας της Santa Bárbara Sistemas και της GDELS (General Dynamics European Land Systems). To Radhaubitze συνδυάζει το τροχοφόρο τεθωρακισμένο όχημα Piranha HMC (Heavy Mission Carrier) με το πυροβόλο AGM (Artillery Gun Module) των 155 χιλιοστών, με κάνη L52. Σήμερα, ο Ισπανικός Στρατός διατηρεί σε υπηρεσία 96 πυροβόλα M-109 της έκδοσης A5 και θέλει να τα αντικαταστήσει με 145 πυροβόλα νέας κατασκευής, εκ των οποίων 109 σε ερπυστριοφόρα οχήματα και 36 σε τροχοφόρα οχήματα.

Το πυροβόλο L-52 επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 54 χιλιόμετρα, με συμβατικά πυρομαχικά, και 70 χιλιόμετρα με πυρομαχικά αυξημένου βεληνεκούς. Επίσης, μπορεί να πραγματοποιήσει πλήγματα με την τακτική MRSI (Multiple Rounds Simultaneous Impact), όπου δύο ή περισσότερα πυρομαχικά εκτοξεύονται από το πυροβόλο, από διαφορετική γωνία και σε διαφορετικό χρόνο, αλλά πλήττουν τον στόχο ταυτόχρονα. Το Piranha HMC είναι όχημα 10 x 10, με αυξημένη μεταφορική ικανότητα, σε σχέση με τις προγενέστερες εκδόσεις. Συγκεκριμένα, το Piranha HMC έχει μεταφορική ικανότητα 17 τόνων και μέγιστο βάρος, με πλήρη φόρτο, 40 τόνους. Ενσωματώνει προηγμένο σύστημα κίνησης και αναρτήσεων, με τους τροχούς 1, 2, 4 και 5 να λειτουργούν ανεξάρτητα. Το όχημα μπορεί να διαμορφωθεί σε διάφορες εκδόσεις, ανάλογα με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις, όπως μεταφοράς προσωπικού, μάχης, διακομιδής τραυματιών, διοίκησης και ελέγχου, ανεφοδιασμού και γενικών μεταφορών κ.ά.

Το άρθρο Η Ισπανία θέλει να αντικαταστήσει 96 M-109A5 με πυροβόλα AGM σε οχήματα Piranha δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε (δείτε ΕΔΩ) ότι στις 17 Απριλίου πραγματοποιήθηκε παρουσίαση σε επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), από εκπρόσωπους της εταιρείας IHOR, με σκοπό την ενημέρωση επί αυτοματοποιημένου συστήματος τάξης και βολής του αυτοκινούμενου πυροβόλου Μ-109. Η ανακοίνωση δεν αναφέρει πιο σύστημα παρουσιάστηκε. Γενικά, τα συστήματα τάξης και βολής επιταχύνουν της τάξης των πυροβόλων και βελτιώνουν την ταχύτητα και την ακρίβεια των βολών.

Ουσιαστικά, τα συγκεκριμένα συστήματα μειώνουν το χρόνο που μεσολαβεί μεταξύ της τάξης του πυροβόλου και της βολής. Η μείωση του χρόνου του κύκλου δράσης του πυροβόλου είναι ουσιαστικής σημασίας για την επιβίωση του πυροβόλου στο πεδίο μάχης. Η γρήγορη τάξη και βολή σημαίνει και γρήγορη απομάκρυνση από τη θέση βολής, δηλαδή ακύρωση της εχθρικής προσπάθειας εκτέλεσης πυρών αντί-πυροβολικού. Ένα άλλο πλεονέκτημα είναι η ικανότητα του πυροβόλου να λειτουργεί, εξίσου αποτελεσματικά, τη νύχτα και υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Υπογραμμίζουμε ότι τα M-109 αποτελούν την ραχοκοκαλιά των αυτοκινούμενων πυροβόλων του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ). Τα 418 M-109 που υπηρετούν στον ΕΣ είναι μια πολύ μεγάλη ποσότητα για να αντικατασταθούν και σίγουρα θα παραμείνουν σε υπηρεσία για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η αναβάθμιση τους με σύγχρονο σύστημα τάξης και βολής είναι μια στοχευμένη κίνηση, μικρού κόστους, αλλά μεγάλης αξίας.

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα των M-109 με νέο σύστημα τάξης και βολής, η πρόταση της IHOR δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε (δείτε ΕΔΩ) ότι στις 19 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε ενημερωτική συνάντηση μεταξύ επιτελών του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) και εκπροσώπων της ελβετικής RUAG με αντικείμενο την αναβάθμιση των πυροβόλων Μ-109. Η εταιρία έχει αναβαθμίσει τα ελβετικά M-109 (KAWEST) με το πυροβόλο ελβετικής προέλευσης L47 το οποίο ενσωματώνει κάνη μήκους 47 διαμετρημάτων.

Το πυροβόλο επιτυγχάνει αυξημένο βεληνεκές με συμβατικά πυρομαχικά (36 χιλιόμετρα), ταχύτερο μέγιστο ρυθμό βολής (τρία πυρομαχικά σε 15 δευτερόλεπτα), ενώ η αναχορηγία του είναι 40 πυρομαχικά και 64 προωθητικά γεμίσματα.

Άλλες βελτιώσεις αφορούν στην εγκατάσταση νέου και πιο αξιόπιστου ηλεκτρικού συστήματος με ενσωματωμένο σύστημα διάγνωσης βλαβών, στην εγκατάσταση συστήματος αδρανειακής πλοήγησης και παγκόσμιου προσδιορισμού θέσης, στην εγκατάσταση νέου συστήματος πυρόσβεσης κ.ά. Σύμφωνα με τη RUAG οι βελτιώσεις αυτές αυξάνουν τη διαθεσιμότητα των πυροβόλων, μέσω της αύξησης του χρόνου μεταξύ της εμφάνισης βλαβών, της ευκινησία των πυροβόλων, ενώ τα καθιστά ικανά για επιχειρήσεις ημέρα και νύχτα.

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Αναβαθμίζοντας τα πυροβόλα M-109, η πρόταση της ελβετικής RUAG δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Μια άκρως ενδιαφέρουσα πρόταση για τον εκσυγχρονισμό των αυτοκινούμενων πυροβόλων του Πυροβολικού Μάχης του Στρατού Ξηράς παρουσιάζει η βρετανική BAE Systems σε συνεργασία με τη γερμανική εταιρεία Rheinmetall στα πλαίσια της διεθνούς έκθεσης αμυντικών συστημάτων «AUSA 2023» η οποία διεξάγεται κατά τη τρέχουσα εβδομάδα στη Ουάσιγκτον των ΗΠΑ.

Στο περίπτερο της BAE Systems επιδεικνύεται εκσυγχρονισμένο αυτοκινούμενο πυροβόλο Μ-109 με τη νέα κάννη 52 διαμετρημάτων L52 αντίστοιχη με αυτή που εξοπλίζει τα γερμανικά πυροβόλα PzH-2000GR του Ελληνικού Στρατού.

Ως προς τα M-109 η BAE Systems προσφέρει τα δυο πακέτα αναβάθμισης M-109A6 Paladin και M-109A7, δεδομένου ότι οι εκδόσεις A1-A5 είναι εκτός παραγωγής.

Η έκδοση M-109A6 Paladin είναι μια ριζικά αναβαθμισμένη έκδοση με έμφαση στη μαχητική ικανότητα του πυροβόλου, το οποίο μεταφέρει 39 βλήματα, επιτυγχάνει μέγιστο ρυθμό βολής τρία βλήματα σε 15 δευτερόλεπτα ή οκτώ βλήματα τα 60 δευτερόλεπτα (αντίστοιχα το PzH-2000GR επιτυγχάνει 10 βλήματα στα 60 δευτερόλεπτα) και έχει μέγιστο συνεχόμενο ρυθμό βολής ένα βλήμα ανά τρία λεπτά κ.ά.

Επιπλέον έχει αυξηθεί η θωράκιση του συστήματος, ενώ έχει ενισχυθεί η υποδομή ηλεκτρονικών συστημάτων όπως και ο βαθμός αυτοματοποίησης με αποτέλεσμα να μειωθούν οι απαιτήσεις επάνδρωσης στα τέσσερα άτομα. Στην τελευταία και νεότερη έκδοση M-109A7 το πυροβόλο μοιράζεται πολλά κοινά συστήματα με τα M2 Bradley.

Σημειώνεται πως το Μ109Α1Β – Α2 με τυπικό βλήμα Μ107 επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 18100 μέτρων, με πρωθητικό ΗΕRA 24000 μέτρα (τα Μ109 A3GEA1-A2 και τα Μ109Α5 με πρωθητικό ΗΕRA 30000 μέτρα ενώ:

Με βάση τη πρόταση της βρετανικής εταιρείας τοποθετώντας τη νέα κάννη 52 διαμετρημάτων έχει μέγιστο βεληνεκές 30 χιλιομέτρων με συμβατικά πυρομαχικά και 60 χιλιόμετρα με ειδικά προωθητικά και τα ανάλογα νέου τύπου πυρομαχικά.

Εξαιρετικά σημαντική είναι και η εγκατάσταση αυτόματου συστήματος γέμισης ώστε να αυξηθεί ο ρυθμός βολής των αυτοκινούμενων πυροβόλων.

Ένα ακόμη πολύ ενδιαφέρον στοιχείο αποτελεί το γεγονός όπως τονίζει η BAE Systems πως ένα Μ-109Α7 μπορεί να είναι έτοιμο για να βάλλει σε μόλις 60 δευτερόλεπτα. Πρόκειται για σημαντικό γνώρισμα αφού μειώνεται κατακόρυφα ο χρόνος τάξεως μιας πυροβολαρχίας δεδομένου πως το Μ-109Α7 λαμβάνει την αποστολή βολής εν κινήση από τον χώρο απόκρυψης προς τον χώρο τάξης και ακολούθως η κατεύθυνση της πυροβολαρχίας γίνεται μια γρήγορη και άμεση διαδικασία ημέρα και νύχτα.

Το κόστος αναβάθμισης ενός M-109A1B/-109A2/-109GEA1/-109GEA2 στο επίπεδο M-109A6 Paladin είναι της τάξεως των $ 3 εκατομμυρίων περίπου, ενώ το κόστος αναβάθμισης στο επίπεδο M-109A7 είναι ιδιαίτερα υψηλό, της τάξεως των $ 5,2 εκατομμυρίων.

Ο ΕΣ διατηρεί σε υπηρεσία 418 πυροβόλα M-109, τα οποία θα παραμείνουν για αρκετά χρόνια η «ραχοκοκαλιά» του Ελληνικού Πυροβολικού.

Τα 418 M-109 του ΕΣ αποκτήθηκα ως εξής:

(α) 51 M-109A1B: Πρόκειται για μια έκδοση ενδιάμεση των εκδόσεων M-109A1 και M-109A2. Αγοράστηκαν το 1975 από τις ΗΠΑ, με κόστος $ 16.000.000 (τιμές 1975) και παρελήφθησαν την περίοδο 1976-1978

(β) 82 M-109A2: Αποκτήθηκαν από τις ΗΠΑ στη δεκαετία του 1980

(γ) 50 Μ-109GEA1: Αποκτήθηκαν από τη Γερμανία το 2000

(δ) 223 Μ-109 Α3GEA2: Αγοράστηκαν από τη Γερμανία, με κόστος € 16.598.720, το Φεβρουάριο του 2010 και παρελήφθησαν το δίμηνο Νοέμβριος-Δεκέμβριος του 2010 και

(ε) 12 Μ-109A5: Αγοράστηκαν από τις ΗΠΑ το 1997, έναντι $ 22.000.000, και παρελήφθησαν το 1999. Το δικαίωμα προαίρεσης για επιπλέων 12 πυροβόλα, το οποίο προβλεπόταν στην αρχική σύμβαση, δεν ενεργοποιήθηκε.

Αναλυτικά για τις επιλογές εκσυγχρονισμού των Μ-109 του Πυροβολικού Μάχης μπορείτε να διαβάσετε τη παρακάτω ανάλυση:

Σημειώνεται τέλος πως το ΓΕΣ/ ΔΠΒ έχουν ζητήσει από τις ΗΠΑ Μ-109Α5 ως πλεονάζων υλικό αλλά η απάντηση των Αμερικανών ήταν αρνητική κατά τον παρόντα χρόνο.

Σύμφωνα με πληροφορίες ήδη τα στελέχη της ΔΠΒ/ ΓΕΣ έχουν αξιολογήσει ενέργειες επιλεγμένου και πολύ στοχευμένου εκσυγχρονισμού στα Μ-109 με την εγκατάσταση του ισραηλινού συστήματος ταχείας τάξης (σύστημα NAPOS ώστε να μειωθεί σημαντικά ο χρόνος τάξης της πυροβολαρχίας) καθώς και της εγκατάστασης νέων περισκοπίων νυχτερινής οδήγησης.

Το άρθρο «AUSA 2023»: Ενδιαφέρουσα πρόταση εκσυγχρονισμού των πυροβόλων M-109 του Ελληνικού Στρατού δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σύμφωνα με δήλωση του Υπουργού Στρατηγικών Βιομηχανιών της Ουκρανίας, Oleksandr Kamyshin, το 2024 η Ουκρανία θα ξεκινήσει την κοινή παραγωγή πυροβόλων με την βρετανική BAE Systems. Ο Ουκρανός Υπουργός δεν αναφέρθηκε στον τύπο των πυροβόλων που θα παραχθούν, αν δηλαδή θα είναι M-109 ή Archer, τα οποία παράγει η BAE Systems. Να σημειωθεί πάντως ότι τα πυροβόλα M-109 και Archer εξοπλίζουν ήδη την Ουκρανία, στο πλαίσιο της παροχής στρατιωτικής βοήθειας της Δύσης προς την χώρα. Η BAE Systems δεν είναι η μόνη εταιρία που ενδιαφέρεται για κοινή παραγωγή συστημάτων με την Ουκρανία. Και η γερμανική Rheinmetall έχει ανακοινώσει σχέδια δημιουργίας γραμμής παραγωγής στην Ουκρανία.

Το άρθρο Ουκρανία και ΒΑΕ Systems θα ξεκινήσουν κοινή παραγωγή πυροβόλων το 2024 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και του Συμφώνου της Βαρσοβίας οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης ένιωσαν ότι η Ευρώπη άλλαζε και ότι ο κίνδυνος ενός πολέμου στη γηραιά ήπειρο είχε απομακρυνθεί. Σε αυτό συνέβαλε η εκδυτικοποίηση και η προσάρτηση πολλών χωρών της ανατολικής Ευρώπης στην Ε.Ε και στους θεσμούς του ΝΑΤΟ, αλλά και η οικονομική και στρατιωτική κατάρρευση της Ρωσίας. Παράλληλα όλα έδειχναν ότι η Ρωσία ερχόταν πιο κοντά στην Ευρώπη μιας και η οικονομία της υπάκουε πια στους νόμους του άλλοτε εχθρικού καπιταλιστικού συστήματος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την στρατιωτική αποδυνάμωση των ευρωπαϊκών κρατών και την σμίκρυνση τόσο των κονδυλίων προς την άμυνα όσο και των στρατευμάτων τους. Βέβαια αυτό έμελλε να αλλάξει το 2022 με την επίθεση της αναγεννημένης οικονομικά και στρατιωτικά Ρωσίας στην Ουκρανία. Αποδεικνύοντας ότι τα γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα είναι εκείνα που διαφεντεύουν τις σχέσεις μεταξύ των κρατών.

Τίποτα όμως από τις παραπάνω γεωπολιτικές αλλαγές της δεκαετίας του 1990, δεν επηρρέασαν την κατάσταση στην Ελλάδα. Η Ελλάδα στο πλαίσιο της διασφάλισης της εθνικής της ακεραιότητας απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό ήταν και είναι υποχρεωμένη να διατηρεί ένα υπερμεγέθες στράτευμα τόσο ως προς τα πληθυσμιακά όσο και ως προς τα οικονομικά της μεγέθη. Και αυτό γιατί έχει να αντιπαρατεθεί απέναντι σε έναν πλυθησμιακό, οικονομικό και στρατιωτικό γίγαντα με κυριαρχικές βλέψεις και αναθεωρητικές τάσεις προς όλα τα κράτη στον περιγυρό του. Η Τουρκία διαθέτει το δεύτερο μεγαλύτερο στράτευμα μέσα στο ΝΑΤΟ από απόψη αριθμών, με νέα σύγχρονα οπλικά συστήματα έχοντας επενδύσει στις νέες στρατιωτικές τεχνολογίες και παράλληλα έχει καταφέρει να αναπτύξει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία ώστε να μπορεί να καλύπτει το 70% των αναγκών τις σε συστήματα, πυρομαχικά και ανταλλακτικά αποκτώντας σχετικά μεγάλη αυτοδυναμία.

Στον αντίποδα η Ελλάδα, όπως φαίνεται και στον παρακάτω πίνακα, διατειρεί ένα τεράστιο στράτευμα για τα δεδομένα της χώρας σε σύγκριση με χώρες ίδιου πλυθησμιακού και οικονομικού εκτοπίσματος αλλά και σε σύγκριση ακόμα και με μεγαλύτερες χώρες πολλαπλάσιων οικονομικών δυνατοτήτων. Αυτό σε συνάρτηση και με την δεκαετή οικονομική κρίση θέτει το ερώτημα εάν και εφόσον οι Ε.Ε.Δ είναι σε θέση ή πρέπει να διατηρούν τόσο μεγάλου όγκου ένοπλες δυνάμεις. Ένας ακόμη παράγοντας είναι η συρρίκνωση του πληθυσμού μέσα στα επόμενα χρόνια λόγω της υπογεννητικότητας και της φυσικής γήρανσης των Ελλήνων. Η φύση της απειλής προδικάζει ότι ο αριθμός των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και δει των σχηματισμών του Ε.Σ. που αναλύουμε στο παρόν άρθρο θα πρέπει να παραμείνει όσο το δυνατόν στα ίδια επίπεδα γιατί εκτός της εξελιγμένης τεχνολογίας και οι αριθμοί έχει την ποιότητά τους. Και μην ξεχνάμε ότι στην αντίπερα όχθη διαθέτουν και από τα δύο.

Για να γίνει αντιληπτό το παραπάνω θα παραθέσουμε εν συντομία την στρατιωτική δύναμη της Τουρκίας στη Θράκη.

Στην περιοχή ευθύνης της Θράκης και απέναντι στον κύριο όγκο των ελληνικών δυνάμεων η Τουρκία παραθέτει την 1^η Στρατιά που απαρτίζεται από τρία Σώματα στρατού. Το 2^ο , το 3^ο και το 5^ο Σώματα Στρατού. Αυτά έχουν υπό τη διοίκησή τους τέσσερις ΤΘΤ, επτά Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ, τρεις Μ/Π ΤΑΞ ΠΖ, μία ΜΠΖ, δύο Συντάγματα Πυροβολικού, δύο Συντάγματα Μηχανικού, δύο Συνττάγματα Καταδρομών και ένα Σύνταγμα Α.Σ. Η τυπική ΤΘ ΤΑΞ του τουρκικού στρατού διαθέτει από δύο ΕΜΑ έκαστη με 54 άρματα, δύο Μ/Κ Τάγματα Π/Ζ έκαστο με 54 ΤΟΜΑ και δύο Α/Κ ΜΠΒ έκαστη με 24 Α/Κ Πυροβόλα. Αντίστοιχα η Μ/Κ ΤΑΞ ΠΖ διαθέτει από δύο ΕΜΑ έκαστη με 54 άρματα, δύο Μ/Κ Τάγματα Π/Ζ έκαστο με 54 ΤΟΜΑ και μία Α/Κ ΜΠΒ με 24 Α/Κ Πυροβόλα. Επομένως μόνο οι έντεκα αυτοί σχηματισμοί της πρώτης Στρατιάς διαθέτουν 1188 άρματα, 1188 ΤΟΜΠ/ΤΟΜΑ και 360 Α/Κ πυροβόλα. Να υπογραμμίσουμε ότι όλοι οι τουρκικοί σχηματισμοί στη Θράκη διαθέτουν την αφρόκρεμα των συστημάτων που υπάρχουν στο τουρκικό οπλοστάσιο και αυτό γιατί παρότι ο ελληνικός στρατός δεν μπορεί εκ των πραγμάτων να παραθέσει τους ίδιους αριθμούς συστημάτων θεωρείται εξίσου ισχυρός στην περιοχή.

Το μεγάλο πρόβλημα όπως και των άλλων Σωμάτων των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων είναι η παλαιότητα του υλικού και το υψηλό κόστος αντικατάστασης. Ο Σ.Ξ. λόγω του όγκου των συστημάτων που διαθέτει και των οικονομικών δυσκολιών είναι εξαιρετικά δύσκολο να μπορέσει να αντικαταστήσει τα παλαιά οπλικά συστήματα ένα προς ένα ώστε να εκσυγχρονίσει το υλικό του με σύγχρονα συστήματα. Και επειδή οι ανάγκες σε όλους τους κλάδους είναι πολύ μεγάλες θα πρέπει να βρεθούν συνδυαστικές λύσεις που θα αποφέρουν τα μέγιστα αποτελέσματα με το μικρότερο δυνατό κόστος. Το σίγουρο είναι ότι ακόμα κι έτσι θα χρειαστούν αρκετά δις ευρώ.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εστιάζεται σε οπλικά συστήματα περασμένων δεκαετιών που χρειάζονται αντικατάσταση και λιγότερο σε συστήματα που θα μπορούσαν και πρέπει να εκσυγχρονιστούν στο άμεσο μέλλον. Τα συστήματα αυτά βρίσκονται κυρίως στην περιοχή ευθύνης της ΑΣΔΕΝ και είναι τα άρματα μάχης 400 M-48A5 Molf και 100 Μ-60Α3, τα 145 Α/Κ πυροβόλα Μ-110Α2 και τα 39 Α/Κ αντιαεροπορικά συστήματα  Sa-8b Gecko. Δυστυχώς η μόνη επιλογή γι αυτά τα συστήματα είναι η αντικατάστασή τους από άλλα νεότερα και ικανότερα, αλλά τόσο ο πόλεμος στην Ουκρανία όσο και κακοί χειρισμοί του παρελθόντος απέτρεψαν την αντικατάστασή τους νωρίτερα. Σήμερα οι δεξαμενές μεταχειρισμένων οπλικών συστημάτων που θα μπορούσαν να βοηθήσουν την αντικατάσταση, είτε απευθείας είτε ως ντόμινο από αντικατάσταση συστημάτων στον ηπειρωτικό κορμό, στερεύουν επικίνδυνα. Π.χ. αντικατάσταση των Μ-48 των νησιών με leopard 1A5 που αντικαταστάθηκαν από άρματα μάχης νεότερης τεχνολογίας στις μονάδες της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Όσον αφορά τα άρματα Μ-48 με μέσω όρο ηλικίας τα 70 έτη και Μ-60, μία πολυ καλή λύση θα ήταν η μερική αντικατάστασή τους με σύγχρονα αντιαρματικά νέας τεχνολογίας και περιφερόμενα πυρομαχικά, με κλάσμα του κόστους ενός νέου άρματος, και τα υπόλοιπα με τροχοφόρα τεθωρακισμένα με πυροβόλο των 105 χιλιοστών. Τα τροχοφόρα τεθωρακισμένα έχουν το πλεονέκτημα ότι μπορούν εύκολα να χρησιμοποιούν το νησιωτικό οδικό δίκτυο λόγω του μικρού βάρους τους.

Όσον αφορά τα Α/Κ πυροβόλα Μ-110 εδώ είναι από τις περιπτώσεις που θα πρέπει να μπει το χέρι βαθιά στην τσέπη. Οι λύσεις είναι πέντε:

1. Αγορά νέων Pzh2000 και μεταφορά ισάριθμων Μ-109 στην ΑΣΔΕΝ και παράλληλο συνολικό εκσυγχρονισμό των Μ-109 σε ένα πρότυπο.
2. Αγορά νέων κορεάτικων Κ-9 και μεταφορά ισάριθμων Μ-109 στην ΑΣΔΕΝ και παράλληλο συνολικό εκσυγχρονισμό των Μ-109 σε ένα πρότυπο.
3. Αγορά τροχοφόρων Α/Κ πυροβόλων όπως το σουηδικό Archer, το γαλλικό Ceasar, το σέρβικο NORA-B και το ισραηλινό ATMOS.
4. Σκούπισμα των διαθέσιμων μεταχειρισμένων Μ-109 και συνολικό εκσυγχρονισμό σε ένα πρότυπο.
5. Συνδυασμός των παραπάνω επιλογών.

Τέλος για τα ρώσικης προέλευσης αντιαεροπορικά συστήματα Sa-8b Gecko η λύση είναι είτε η αντικατάσταση τους με μικρό κόστος από αμερικάνικα Avengers μέσω EDA, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμα, είτε η αγορά νέων συστημάτων όπως το γερμανικό IRIS-T ή το ισραηλινό Spyder AiO.

Παράλληλα πρέπει να τρέξει το πρόγραμμα νέου ΤΟΜΑ για την αντικατάσταση των Μ-113 από τις κύριες μονάδες ελιγμού του Έβρου. Αυτό σημαίνει την απόκτηση τόσο νέας κατασκευής ΤΟΜΑ όσο και τη συμπλήρωση των αριθμών των Marder από τα γερμανικά αποθέματα πριν αυτά καταλείξουν στην Ουκρανία. Εκσυγχρονισμό των Leopard 2A4 και Leopard 1A5 σε πρώτη φάση. Εκσυγχρονισμό των ΤΟΜΠ Λεωνίδας και αντικατάσταση ή εκσυγχρονισμό αριθμού των Μ-113 είτε με μικρού κόστους αγορά Μ-113Α3 από τα αποσυρόμενα του αμερικανικού στρατού είτε με εκσυγχρονισμό των υπάρχοντων με κάποιο από τα πακέτα της αγοράς. Εκσυγχρονισμό των ΠΕΠ RM-70, ένα ήδη εγκεκριμμένο πρόγραμμα πολύ μικρού κόστους και εκσυγχρονισμό ή αντικατάσταση των MLRS αναλόγως με το κόστος. Τέλος πολύ σημαντική είναι η εκκίνηση προγράμματος αντικατάστασης του τροχαίου υλικού του Ε.Σ.

Μία ακόμη λύση που θα βοηθούσε στην μερική αντικατάσταση των συστημάτων θα ήταν η εισαγωγή πολλαπλασιαστών ισχύος όπως:

1. Σύστημα Διαχείρισης Μάχης όπου θα είναι διασυνδεδεμένα όλα τα οπλικά συστήματα για να υπάρχει άμεση ενημέρωση για την κατάσταση στο πεδίο της μάχης σε όλους τους σχηματισμούς και επομένως καλύτερη διαχείριση πόρων και πυρομαχικών.
2. Εισαγωγή συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης και στοχοποίησης, όπως UAVs, σύγχρονων ραντάρ επιτήρησης και αντι-πυροβολικού.
3. Εισαγωγή εξελιγμένων αντιαρματικών συστημάτων (η αρχή έγινε με την απόκτηση των ισραηλινών Spike NLOS) και μεγάλου αριθμού περιφερόμενων πυρομαχικών.
4. Απόκτηση εξελιγμένων πυρομαχικών ακριβείας και μεγάλου βεληνεκούς για τα πυροβόλα και τους ΠΕΠ.

Το ανθρώπινο δυναμικό ίσως παίζει το σημαντικότερο ρόλο σε σχέση με όλα τα παραπάνω. Τι να τα κάνεις τα σύγχρονα συστήματα εάν δεν έχεις το ανθρώπινο δυναμικό να τα επανδρώσεις ή εάν το προσωπικό σου είναι ελλιπώς εκπαιδευμένο. Στις δυτικές κοινωνίες βλέπουμε ότι υπάρχει το πρόβλημα της υπογεννητικότητας το οποίο είναι ένα οικονιμικο-κοινωνικό φαινόμενο που συμβαδίζει με την οικονομική ευμάρεια της κοινωνίας. Εάν θέλουμε στην Ελλάδα να αντιστραφεί αυτό το κλίμα θα πρέπει η πολιτεία να δώσει ισχυρά οικονομικά κίνητρα και προστασία ώστε οι ελληνικές οικογένειες να γεννούν περισσότερα από ένα παιδιά.

Στο διαταύτα όμως, η επάνδρωση των συστημάτων και η συμπλήρωση του αριθμού του προσωπικού των σχηματισμών εκτός του θεσμού των ΕΠΟΠ μπορεί να γίνει με:

1. Μικρή αύξηση της θητείας.
2. Περιορισμό στρατοπέδων.
3. Εφαρμογή ηλεκτρονικών συστημάτων φύλαξης και πρόσληψη εξωτερικών συνεργίων για διάφορες δουλειές όπου είναι εφικτό ώστε το προσωπικό να επικεντρώνεται στην εκπαίδευση.
4. Σε ακριτικές περιοχές να εφαρμοστεί το σχέδιο της Αμερικάνικης Εθνοφυλακής προσαρμοσμένο στα ελληνικά δεδομένα. Ήτοι, κάτοικοι των γύρω περιοχών για συμπλήρωση του εισοδήματος σε περιόδους όπου τα εποχιακά επαγγέλματα υπολειτουργούν να είναι μέρος των σχηματισμών. Με αυτόν τον τρόπο θα έχουμε τους κατοίκους των τοπικών κοινωνιών εκπαιδευμένους στα οπλικά συστήματα συμπληρώνωντας τους αριθμούς ενώ παράλληλα κάποιοι θα μπορούν να προσφέρουν τις γνώσεις τους ανάλογα με το πολιτικό τους επάγγελμα. Π.χ. ένας μηχανικός αυτοκινήτων θα μπορούσε κάποια απογεύματα να δουλεύει στους όρχους επισκευάζοντας οχήματα του στρατού ή να κάνει συντήρηση σε οπλικά συστήματα ώστε να είναι έτοιμα για χρήση από το προσωπικό/ πλήρωμα την επόμενη μέρα.

Εν κατακλείδι το μέγεθος της Τουρκίας ουσιαστικά δεν αφήνει πολλά περιθώρια για τον περιορισμό των σχηματισμών του Σ.Ξ. Θα μπορούσε επιλεκτικά να γίνει κάποια μείωση αλλά αυτή θα ήταν περιορισμένη όπως η αντικατάσταση των Μ-110 με λιγότερα πιο σύγχρονα συστήματα με μικρότερες απαιτήσεις επάνδρωσης. Επίσης η αντικατάσταση ένα προς ένα των οπλικών συστημάτων είναι αδύνατη οπότε θα πρέπει να κοιτάξουμε λύσεις όπως μεταχειρισμένα συστήματα νεότερης τεχνολογίας και εκσυγχρονισμό υφιστάμενων συστημάτων παράλληλα με την απόκτηση νέας κατασκευής για συμπλήρωση των αριθμών και αύξηση της ισχύος των σχηματισμών και τέλος υιοθέτηση συστημάτων πολλαπλασιαστών ισχύος όπως αναλύθηκε παραπάνω.

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Είναι εφικτή η αντικατάσταση των παρωχημένων συστημάτων του ή θα χρειαστεί μείωση των οροφών οπλικών συστημάτων; δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε (δείτε ΕΔΩ) ότι πραγματοποιήθηκε σε επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) παρουσίαση, από εκπροσώπους της εταιρείας Diehl, σχετικά με τα πυρομαχικά Vulcano των 155 χιλιοστών. Υπενθυμίζουμε ότι τατά τη διάρκεια της διεθνούς έκθεσης «IDEX 2019» η ιταλική Leonardo ανακοίνωσε ότι το πυρομαχικό πυροβολικού ακριβείας Vulcano ολοκλήρωσε την ανάπτυξη του και την πιστοποίηση του και πλέον είναι έτοιμο για βιομηχανική παραγωγή.

Την πιστοποίηση και αξιολόγηση του βλήματος πραγματοποίησε ο Ιταλικός Στρατός με τη χρήση 170 συνολικά βλημάτων, τα οποία αξιολογήθηκαν σε πολλαπλά σενάρια εμπλοκής και με διαφορετικά πυροβόλα των 155 χιλιοστών: PzH-2000 (κάνη μήκους 52 διαμετρημάτων), FH-70 (κάνη μήκους 39 διαμετρημάτων), G5 (κάνη μήκους 45 διαμετρημάτων), M-109L (κάνη μήκους 39 διαμετρημάτων), Artillery Gun Module (κάνη μήκους 52 διαμετρημάτων) κ.ά.

Το Vulcano έχει αναπτυχθεί τόσο ως κατευθυνόμενο, όσο και ως μη-κατευθυνόμενο βλήμα για τα διαμετρήματα των 76, 127 (για το ναυτικό) και 155 χιλιοστών (για το στρατό). Το απορριπτόμενο κέλυφος του Vulcano διαθέτει πτέρυγες σταθεροποίησης, ενώ εσωτερικά ενσωματώνει πολεμική κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας (ΗΕ). Στην κορυφή ενσωματώνει προγραμματιζόμενο πυροκροτητή πολλαπλών λειτουργιών, ο οποίος μπορεί να προγραμματιστεί και να ενεργοποιηθεί σε συγκεκριμένο υψόμετρο, σε συγκεκριμένο χρόνο, κατά την πρόσκρουση ή όχι, ενώ διαθέτει και δυνατότητα προγραμματισμού αυτοκαταστροφής.

Στη μη-κατευθυνόμενη έκδοση BER (Ballistic Extended Range) το Vulcano επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 50 χιλιόμετρα, με πέντε (5) σπονδυλωτά προωθητικά γεμίσματα MCS (Modular Charge Systems) και χρήση από πυροβόλο με κάνη μήκους 52 διαμετρημάτων. Στην κατευθυνόμενη έκδοση GLR (Guided Long Range), η οποία ενσωματώνει σύστημα καθοδήγησης IMU/GPS, το βλήμα επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 80 χιλιόμετρα.

Τα κατευθυνόμενα βλημάτων πυροβολικού, όπως το Vulcano, αλλά και άλλα, αναπτύχθηκαν με στόχο τη μείωση του αριθμού των βλημάτων που χρειάζονται για την επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος και τη διευκόλυνση της χρήσης έμμεσων πυρών κοντά στις θέσεις των φίλιων στρατευμάτων, για τον περιορισμό των απωλειών από φίλια πυρά.

Ο επιχειρησιακός κύκλος των κατευθυνόμενων βλημάτων πυροβολικού έχει ως εξής: Το βλήμα εκτοξεύεται και κινείται ανοδικά, όπως ένα συμβατικό βλήμα πυροβολικού. Όταν το βλήμα φτάσει σε προκαθορισμένο ύψος (συνήθως στα 3.000 μέτρα) διαχωρίζεται και απελευθερώνει δύο υπό-πυρομαχικά, τα οποία συνδυάζουν αισθητήρα υπέρυθρων, αισθητήρα χιλιομετρικού κύματος και πολεμική κεφαλή υψηλής εκρηκτικότητας.

Τα υπό-πυρομαχικά αρχίζουν να ερευνούν το χώρο για πιθανούς στόχους. Ευθύς μόλις ανιχνευτεί ένας στόχος (κυρίων θωρακισμένος, στατικός ή εν κινήσει, υπό οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες), τα υπό-πυρομαχικά ξεκινούν τη διαδικασία προσβολής του, ενώ το σύστημα καθοδήγησης τροποποιεί ανάλογα την πορεία τους έτσι ώστε να κινηθούν προς τον στόχο. Σε περίπτωση μη ανίχνευσης στόχου, τα υπό-πυρομαχικά διαθέτουν μηχανισμό αυτοκαταστροφής, ο οποίος ενεργοποιείται μόλις πέσουν στο έδαφος.

Υπενθυμίζουμε ότι η Ελλάδα διαθέτει μια μικρή, αλλά πολύτιμη, ποσότητα κατευθυνόμενων βλημάτων πυροβολικού. Πρόκειται για τα γερμανικά DM-702 SMArt-155 και τα ρωσικά Krasnopol. Τα γερμανικά DM-702 SMArt-155, μέγιστου βεληνεκούς 28 χιλιομέτρων, αποκτήθηκαν το 2002 στο πλαίσιο της προμήθειας των 24 PzH-2000 (περί τα 1.000 βλήματα) και παρελήφθησαν την περίοδο 2003-2005.

Σε δοκιμές που έχει κάνει ο Ελληνικός Στρατός το βλήμα έχει αφήσει τις καλύτερες εντυπώσεις, ιδιαίτερα σε σενάρια άρνησης περιοχής σε εχθρικές τεθωρακισμένες και μηχανοκίνητες δυνάμεις. Η χρήση τέτοιων βλημάτων κατά μιας περιοχής όπου κινούνται εχθρικές δυνάμεις μπορεί να επιτύχει την μείωση της επιθετικής ορμής του εχθρού ή, εάν οι απώλειες είναι μεγάλες, να σταματήσει την επίθεση στο σύνολο της.

Το άρθρο Πυροβολικό: Τα νέα πυρομαχικά Vulcano στο επίκεντρο των συζητήσεων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.