Μόλις τον περασμένο Ιούνιο η σουηδική Saab παρουσίασε στους επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας (ΓΕΑ) καθώς και του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) καθολική λύση για την ανανέωση της ελληνικής αεράμυνας τόσο των χερσαίων ραντάρ της Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ) όσο και των Μονάδων Αντιαεροπορικού Πυροβολικού με πλήρη διασύνδεση και διαλειτουργικότητα. Λίγες εβδομάδες αργότερα τα στελέχη της σουηδικής εταιρίας επανέρχονται και καταθέτουν νέα ολοκληρωμένη πρόταση για την απόκτηση νέων αντιαρματικών όπλων για τον Ελληνικό Στρατό (ΕΣ). Η νέα πρόταση της Saab για τον ΕΣ περιλαμβάνει τα εξής νέα οπλικά συστήματα: Carl Gustav M4 καθώς και τα αντιαρματικά AT4 και NLAW (Next generation Light Anti-tank Weapon).

Σύμφωνα με πληροφορίες της ιστοσελίδας μας το ΓΕΣ και οι αρμόδιες Διευθύνσεις Πεζικού και Διεύθυνσης Αμυντικών Προμηθειών και Σχεδιασμού (ΔΑΣΠ) βρίσκονται στη φάση κατάρτισης προγράμματος που θα περιλαμβάνει και τη σχετική έγκριση της εξοπλιστικής δαπάνης. Ο προσανατολισμός των επιτελών του ΓΕΣ είναι η αντικατάσταση όλων των υφιστάμενων παρωχημένων αντιαρματικών συστημάτων (RPG-18, ACL-89 STRIM, M-72 LAW) τόσο για τις Μονάδες Πεζικού όσο και των Μονάδων Ειδικών Δυνάμεων (Μοίρες Καταδρομών, Αλεξιπτωτιστών καθώς και Τάγματα Πεζοναυτών).

Τα περισσότερα φορητά αντιαρματικά (ΑΤ) του ΕΣ χρήζουν αντικατάστασης, με έμφαση στα 10.841 Μ-72 LAW (Light Anti-tank Weapon) και στα 18.706 RPG-18. Το μεγάλο πρόβλημα είναι πως τα Μ-72 LAW που είναι και μιας (1) χρήσης ενδεχομένως να έχουν λήξει εξαιτίας παλαιότητας και συνεπώς να μην είναι επιχειρησιακά. Η κατάσταση με τα RPG- 18 είναι θετικότερη αλλά και αυτά χρήζουν αντικατάστασης. H ομάδα μάχης διαθέτει φορητά αντιαρματικά όπλα μιας χρήσης όπως τα Μ72 LAW και τα RPG 18. Αμφότερα είναι παρωχημένα και χρήζουν άμεσης αντικατάστασης. Τα φορητά ΑΤ μπορούν να προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στον αμυντικό αγώνα, στα μέτωπα του Δ’ ΣΣ και της ΑΣΔΕΝ (Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Εσωτερικού και Νήσων). Και στις δύο (2) περιπτώσεις η άμυνα θα σημαίνει είτε την καταστροφή του εχθρού είτε την επιβράδυνση του.

Τα φορητά ΑΤ εντοπίζονται πολύ δυσκολότερα από οποιοδήποτε άλλο οπλικό σύστημα, έχουν μεγάλη ισχύ πυρός και παρουσιάζουν υψηλή αποδοτικότητα (σχέση κόστους- αποτελέσματος). Ένα (1) φορητό ΑΤ κοστίζει εκατοντάδες φορές λιγότερο από ένα (1) άρμα μάχης, του οποίου όμως μπορεί να εξασφαλίσει την ακινητοποίηση, ή και την εξουδετέρωση. Επομένως η απόκτηση ενός σύγχρονου φορητού ΑΤ είναι μια ιδιαίτερα αποδοτική επιλογή για τον αμυντικό αγώνα. Να τονίσουμε πως οι μονάδες Πεζικού διαθέτουν, στις Ομάδες, M-72 LAW και RPG-18, ενώ σε επίπεδο Τάγματος διατίθεται τα ΑΤ όπλα υπό τον Λόχο Υποστήριξης και τη Διμοιρία ΑΤ, με TOW και MILAN. Συνεπώς, η Saab εστιάζει σε φορητά ΑΤ όπλα και όχι σε μεγαλύτερου βεληνεκούς (TOW, Fagot, MILAN, Kornet-E).

NLAW για το Ελληνικό Πεζικό: Παρουσίαση τεχνικών χαρακτηριστικών

Η αποτελεσματικότητα και κυρίως η φονικότητα του NLAW έχει καταδειχθεί από τις επιχειρήσεις που λαμβάνουν χώρα στην Ουκρανία. Μικρές ομάδες κυνηγών αρμάτων είτε πεζές είτε εποχούμενες εκμεταλλευόμενες την ευελιξία και την ευκινησία βάλλουν κατά των ρωσικών αρμάτων με εξαιρετικά μεγάλη ευστοχία. Τα αντιαρματικά όπλα στο αστικό περιβάλλον που μάχονται οι Ουκρανοί κάνουν κυριολεκτικά θραύση. Τα στελέχη της Saab δέχθηκαν καταιγισμό ερωτήσεων από τους Επιτελείς του ΓΕΣ αναφορικά με το NLAW.

Το NLAW ανέπτυξαν από κοινού η Σουηδία και η Μεγάλη Βρετανία ως ένα σύστημα αντιαρματικού ρόλου, τεχνολογίας Fire-and-Forget. Ένα σημαντικό πλεονέκτημα του NLAW είναι η ικανότητα του να εκτελεί προσβολή του στόχου στην κατακόρυφο (Top Attack), από ελάχιστη απόσταση μόλις 20 μέτρων και ύψος ενός (1) μέτρου, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά και σε αστικό περιβάλλον. Το μήκος του είναι ένα (1) μέτρο, το ολικό του βάρος είναι 12,5 κιλά, ενώ ανήκει στο διαμέτρημα των 150 χιλιοστών. Η μέγιστη ταχύτητα που μπορεί να αναπτύξει είναι 200 μέτρα το δευτερόλεπτο, ενώ το μέγιστο δραστικό βεληνεκές είναι τα 800 μέτρα.

Σ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης ακολουθεί αδρανειακή πλοήγηση. Η στόχευση επιτυγχάνεται με τη μέθοδο της Προβλεπόμενης Γραμμής Ορατότητας (PLOS : Predicted Line-of-Sight), κατά την οποία το ηλεκτρονικό σύστημα πλοήγησης, που βρίσκεται εντός του βλήματος, υπολογίζει την ταχύτητα και την κατεύθυνση του στόχου, άρα και την τελική, προβλεπόμενη θέση του, εκεί δηλαδή που θα καταλήξει το βλήμα. Η διατρητική του ικανότητα είναι της τάξεως των 500 χιλιοστών θωράκισης RHA. To NLAW μπορεί προσβάλει τον επιθυμητό στόχο ανεξάρτητα αν υπάρχουν άλλοι στόχοι μπροστά του (ο χειριστής χρειάζεται όμως να έχει οπτική επαφή με το στόχο).

Δηλαδή προσφέρει την ικανότητα της «ασύμμετρης» προσβολής στόχων. Επειδή το NLAW βασίζεται στη μέθοδο PLOS, δεν χρειάζεται ο εγκλωβισμός του στόχου πριν από την εκτόξευση του βλήματος. Ο χειριστής απλά ιχνηλατεί το στόχο για τρία δευτερόλεπτα πριν την εκτόξευση. Το σύστημα επιτρέπει στο χειριστή να επιλέξει την απόσταση στην οποία η πολεμική κεφαλή θα ενεργοποιηθεί, δηλαδή θα οπλιστεί.

Έτσι, για παράδειγμα, αν ο επιθυμητός στόχος βρίσκεται στα 150 μέτρα και μπροστά του υπάρχουν εμπόδια ή άλλοι στόχοι δευτερεύουσας σημασίας, ο χειριστής μπορεί να προγραμματίσει έτσι ώστε η ενεργοποίηση της πολεμικής κεφαλής να γίνει στα 100 μέτρα. Μετά την εκτόξευση το βλήμα θα παραμείνει «τυφλό» μέχρι τα 100 μέτρα. Στη συνέχεια, αφού ενεργοποιηθεί κατευθύνεται προς τον στόχο, δηλαδή προς το τερματικό σημείο PLOS, αφού έχει προσπεράσει τους ανεπιθύμητους στόχους, σύμφωνα με τα δεδομένα του ιχνηλατημένου στόχου που έχει αποθηκεύσει πριν την εκτόξευση.

Carl Gustaf: Οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις ενός πραγματικού πολυεργαλείου για το Ελληνικό Πεζικό

Το αντιαρματικό Carl Gustaf M2, της σουηδικής Saab, είναι ένα Πυροβόλο Άνευ Οπισθοδρομήσεως (ΠΑΟ) που βρίσκεται σε υπηρεσία από τον ΕΣ εδώ και 26 χρόνια (1.988 εκτοξευτές παρελήφθησαν το 1995 από τα αποθέματα της Γερμανίας). Τα Carl Gustav ανήκουν στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και έχουν αποδειχθεί ικανά και αξιόπιστα αντιαρματικά συστήματα, ενώ η εξέλιξη τους έχει οδηγήσει από την αρχική έκδοση Μ1 (1948), στην έκδοση M2 (1964), μετά στην έκδοση M3 (1991) και τέλος στην έκδοση M4 (2014).

Να σημειωθεί ότι ο ΕΣ διατηρεί σε υπηρεσία συστήματα της παλαιότερης έκδοση Μ2, η οποία δεν μπορεί να αναβαθμιστεί στο επίπεδο M4, αλλά μπορεί να επωφεληθεί από τη χρήση των πολλών, διαφορετικών πυρομαχικών που είναι διαθέσιμα και έτσι να αξιοποιηθεί ως ένα όπλο πραγματικά πολλαπλού ρόλου. Η M4 είναι η νεότερη και ικανότερη έκδοση του Carl Gustav, η ανάπτυξη της οποίας ολοκληρώθηκε το 2014. Πρόκειται για όπλο πολλαπλού ρόλου, αντιαρματικό ή κατά προσωπικού, βάρους 6,7 κιλών.

Είναι κατά τρία (3) κιλά ελαφρύτερο από την έκδοση M3 και κατά 50% ελαφρύτερο από την έκδοση Μ2, που ζυγίζει 14,2 κιλά. Εκτός από το ότι είναι ελαφρύτερο, σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις, η έκδοση M4 ενσωματώνει και καλύτερη εργονομία, έτσι ώστε η χρήση του να είναι ευκολότερη για τον στρατιώτη. Η μείωση του βάρους επετεύχθη χάρη στη χρήση κράματος αλουμινίου και ανθρακονημάτων. Επίσης, ενσωματώνει υποδομή υποδοχής σκοπευτικών διαφόρων τύπων ή συστήματος ελέγχου πυρός για μέγιστη αποτελεσματικότητα στις εμπλοκές.

Επιπλέον ενσωματώνει μηχανισμό ασφαλείας, ο οποίος επιτρέπει τη μεταφορά του όπλου ενώ φέρει πυρομαχικό έτοιμο για βολή, μετρητή βολών, ο οποίος συμβάλει στη βελτίωση της διαδικασίας υποστήριξης και συντήρησης και υποδομή για τη χρήση μελλοντικών πυρομαχικών. Κατά οχημάτων, το μέγιστο βεληνεκές του M4 ανέρχεται στα 500 μέτρα, ενώ κατά στατικών στόχων το μέγιστο βεληνεκές αυξάνει στα 700 μέτρα. Το μέγιστο βεληνεκές μπορεί να αυξηθεί στα 1.000 μέτρα, κατά στατικών στόχων, με τη χρήση πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς.

Η Saab έχει αναπτύξει σειρά πυρομαχικών για τα αντιαρματικά της οικογένειας Carl Gustav, όπως αντιαρματικά, κατά οχυρώσεων και οχυρωμένων θέσεων, κατά προσωπικού, δημιουργίας προπετάσματος καπνού και φωτισμού πεδίου μάχης. Πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη είναι το κοινό πρόγραμμα Raytheon και Saab για την ανάπτυξη του κατευθυνόμενου πυρομαχικού GCGM (Guided Carl Gustaf Munition). Η ανάπτυξη του ξεκίνησε το 2017, αλλά δυστυχώς προορίζεται για χρήση από τις εκδόσεις M3 και M4.

Το GCGM θα ενσωματώνει ημί-ενεργό σύστημα καθοδήγησης λέιζερ και αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης. Θα είναι βλήμα πολλαπλών ρόλων με δυνατότητα προσβολής διαφόρων στόχων (τεθωρακισμένα οχήματα, οχυρωμένες θέσεις, συγκεντρωμένο προσωπικό, κτίρια κ.ά.) σε αποστάσεις 30-2.000 μέτρα και με Πιθανότητα Κυκλικού Σφάλματος (CEP) μικρότερη του ενός (1) μέτρου. Στην περίπτωση κινούμενων στόχων το GCCM θα μπορεί να προσβάλει στόχους έως τα 1.500 μέτρα, οι οποίοι κινούνται με ταχύτητα 56 χιλιομέτρων την ώρα. Το βάρος του θα είναι περί τα 6,8 κιλά.

ΑΤ4: Ένα σύγχρονο αντιαρματικό μιας χρήσης

To AT4 ανήκει στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και έχει αναπτυχθεί σε έξι διαφορετικές εκδόσεις, με διαφορετικά χαρακτηριστικά και για διαφορετικές αποστολές: AT4 HEAT, AT4CS AST (Confined Space Anti-Structure Tandem-warheads), AT4CS ER (Confined Space Extender Range), AT4CS HE (Confined Space High Explosive), AT4CS HP (Confined Space High Penetration) και AT4CS RS (Confined Space Reduced Sensitivity). Όλες οι εκδόσεις φέρουν σκοπευτικό ερυθρής κουκίδας (Red Dot).

Η έκδοση AT4 HEAT είναι αντιαρματική, έχει βάρος κάτω των επτά (7) κιλών, μέγιστο δραστικό βεληνεκές 400 μέτρων και ικανότητα διάτρησης θωράκισης πάχους 350 χιλιοστών. Το AT4CS AST φέρει διπλή πολεμική κεφαλή σε σειρά (Tandem) και χρησιμοποιείται κατά οχυρώσεων και κτιρίων. Ζυγίζει εννιά (9) κιλά περίπου, επιτυγχάνει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 200 μέτρων και διατρητική ικανότητα ίση με 40 χιλιοστά χάλυβα. Το AT4CS ER ζυγίζει λιγότερο από εννιά (9) κιλά, έχει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 600 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θωράκισης πάχους 460 χιλιοστών.

Το AT4CS HE έχει πολεμική κεφαλή με σφαιρίδια βολφραμίου για χρήση κατά προσωπικού. Ζυγίζει περί τα εννιά (9) κιλά και επιτυγχάνει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 600 μέτρα (πυροδότηση κατά την επαφή) ή 1.000 μέτρα (πυροδότηση στον αέρα). Κατά στόχων περιοχής τα σφαιρίδια καλύπτουν περιοχή εμβαδού 400 τετραγωνικών μέτρων. Το AT4CS HP προορίζεται για χρήση κατά αρμάτων και τεθωρακισμένων οχημάτων. Ζυγίζει περί τα οκτώ (8) κιλά, έχει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 300 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θωράκισης πάχους 460 χιλιοστών. Το AT4CS RS έχει πολεμική κεφαλή κράματος δύο μετάλλων για αυξημένο καταστροφικό αποτέλεσμα μετά τη διάτρηση. Ζυγίζει περί τα κιλά (8) κιλά, έχει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 300 μέτρα και ικανότητα διάτρησης θωράκισης πάχους 350 χιλιοστών.

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Συνολική πρόταση για νέα αντιαρματικά όπλα, οι Σουηδοί εισέρχονται δυναμικά δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Στον αμυντικό αγώνα που διεξάγει ο Ουκρανικός Στρατός, έναντι του Ρωσικού, με κύρια έμφαση τον αγώνα σε αστικό έδαφος και κατοικημένους τόπους, πρωτοστατούν τα αντιαρματικά όπλα. Η παρούσα ανάλυση καταδεικνύει την αναγκαιότητα απόκτησης νέων φορητών αντιαρματικών όπλων για το Πεζικό καθώς και τις Ειδικές Δυνάμεις. Ένα (1) από τα πολύ σημαντικά ζητήματα αναβάθμισης του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ) και συγκεκριμένα των βαρέων όπλων του Πεζικού, αλλά και των Ειδικών Δυνάμεων, αναφέρεται στα φορητά αντιαρματικά (ΑΤ) όπλα, που ανεβάζουν κατακόρυφα την ισχύ πυρός της Ομάδας Μάχης και προσδίδουν δυνατότητες για καταστροφή στόχων δυσανάλογης αξίας.

Σήμερα ο ΕΣ διαθέτει μια ευρεία γκάμα ΑΤ όπλων, πολλά από τα οποία όμως θεωρούνται παρωχημένα και δεν ανταποκρίνονται στις νέες εξελίξεις του σύγχρονου πεδίου της μάχης, στις οποίες θα κληθεί να πολεμήσει ο Έλληνας στρατιώτης. Ως εκ τούτου κρίνεται αναγκαία η εξέταση των υφιστάμενων επιλογών προς απόκτηση νέων ΑΤ όπλων. Τα περισσότερα φορητά αντιαρματικά του ΕΣ χρήζουν αντικατάστασης, με έμφαση στα 10.841 Μ-72 LAW και στα 18.706 RPG-18. Το μεγάλο πρόβλημα είναι πως τα Μ-72 LAW που είναι και μιας χρήσης ενδεχομένως να έχουν λήξει εξαιτίας παλαιότητας και συνεπώς να μην είναι επιχειρησιακά. Η κατάσταση με τα RPG- 18 είναι θετικότερη αλλά και αυτά χρήζουν αντικατάστασης.

Τα φορητά ΑΤ μπορούν να προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στον αμυντικό αγώνα, στα μέτωπα του Δ’ ΣΣ και της ΑΣΔΕΝ. Και στις δύο (2) περιπτώσεις η άμυνα επί του εθνικού εδάφους θα σημαίνει είτε την καταστροφή του εχθρού είτε την επιβράδυνσή του. Τα φορητά ΑΤ εντοπίζονται πολύ δυσκολότερα από οποιοδήποτε άλλο οπλικό σύστημα, έχουν μεγάλη ισχύ πυρός και παρουσιάζουν υψηλή αποδοτικότητα (σχέση κόστους- αποτελέσματος). Ένα (1) φορητό ΑΤ κοστίζει εκατοντάδες φορές λιγότερο από ένα (1) άρμα μάχης, του οποίου όμως μπορεί να εξασφαλίσει την ακινητοποίηση, ή και την εξουδετέρωση.

Επομένως η απόκτηση ενός (1) σύγχρονου φορητού ΑΤ είναι μια ιδιαίτερα αποδοτική επιλογή για τον αμυντικό αγώνα, είτε αυτός διεξάγεται σε φυσικό περιβάλλον είτε σε αστικό. Να τονίσουμε πως οι μονάδες μηχανοκίνητου και μηχανοποιημένου πεζικού διαθέτουν ενταγμένα οργανικά στις ομάδες πεζικού φορητά ΑΤ όπλα όπως τα M-72 LAW και τα RPG 18, ενώ σε επίπεδο Τάγματος Πεζικού διατίθεται τα αντιαρματικά όπλα υπό τον Λόχο Υποστήριξης και τη Διμοιρία Αντιαρματικών Όπλων με TOW και MILAN. Επίσης, οι Μοίρες Καταδρομών καθώς και τα Τάγματα Πεζοναυτών διαθέτουν φορητά ΑΤ τύπου STRIM καθώς και MILAN.

Να τονιστεί πως κάθε Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία του Έβρου ή της ΑΣΔΕΝ διαθέτει ξεχωριστό Λόχο Αντιαρματικών με KORNET σε επίπεδο ταξιαρχίας. Οφείλουμε ως εκ τούτων να διαχωρίσουμε την ανάγκη για την αντικατάσταση των φορητών αντιαρματικών όπλων σε επίπεδο ομάδας πεζικού-διμοιρία και σε επίπεδο τάγματος.

Ο στρατός της Ομοσπονδιακής (Δυτικής) Γερμανίας που αντιμετώπιζε την τεράστια απειλή των μαζικών τεθωρακισμένων σχηματισμών του Συμφώνου της Βαρσοβίας κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, είχε δώσει μεγάλη έμφαση στα φορητά ΑΤ. Το συγκεκριμένο δόγμα ταιριάζει με την γκάμα των απειλών που αντιμετωπίζει η πατρίδα μας. Σήμερα, τα φορητά ΑΤ δεν προορίζονται αποκλειστικά για την καταστροφή αρμάτων ή οχημάτων μάχης, αλλά με τη χρήση διάφορων τύπων πολεμικών κεφαλών έχουν την δυνατότητα να βάλουν και κατά χαμηλά ιπτάμενων στόχων, κατά προσωπικού με βλήματα εναέριας διάρρηξης, κατά οχυρών θέσεων και κτιρίων, ή να παρέχουν προπέτασμα καπνού ή φωτισμό.

Το υφιστάμενο οπλοστάσιο

Τη δεκαετία του 1990, ο ΕΣ απέκτησε μεγάλες ποσότητες PRG-18 (σύμφωνα με τα πρακτικά του γερμανικού Κοινοβουλίου, 21.625 μονάδες) από τη Γερμανία και συγκεκριμένα από τα αποθέματα του πρώην ανατολικογερμανικού στρατού. Η παραχώρηση αυτή αποτέλεσε μια πολύ καλή και κυρίως άνευ κόστους ευκαιρία για την προμήθεια ενός μεγάλου αριθμού αντιαρματικών όπλων, που για να αποκτηθούν σε μεγάλους αριθμούς θα χρειάζονταν μεγάλες εθνικές δαπάνες. Το RPG-18 είναι αντίγραφο του Μ72 LAW, έχει βάρος 2,6 κιλά, διαμέτρημα 64 mm και αποδεικνύεται αποτελεσματικό κατά σταθερού στόχου μέχρι τα 200 μέτρα και κατά κινητού μέχρι τα 150.

Η διατρητική επίδοση είναι ίδια με αυτή του LΑW, όμως το εξαιρετικά μικρό βεληνεκές ελαχιστοποιεί τη δυνατότητα χρήσης του όπλου εναντίων αρμάτων μάχης σε ένα σύγχρονο πεδίο μάχης. Σήμερα σε υπηρεσία βρίσκονται 18.706 συστήματα. Το χαμηλό βάρος των RPG-18 και Μ72Α2 LAW επιτρέπει να μεταφέρεται μεγάλος αριθμό ΑΤ βλημάτων μιας χρήσης από μια διμοιρία πεζικού. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μία διμοιρία φέρει περί τα δέκα βλήματα μιας χρήσης, τα οποία συμπληρώνονται από αντιαρματικές οπλοβομβίδες.

Τη δεκαετία του 1970 άρχισαν να εισέρχονται στο ελληνικό οπλοστάσιο τα πρώτα αντιαρματικά όπλα μιας χρήσεως. Τα Μ-72Α2 LΑW αποκτήθηκαν σε μεγάλους αριθμούς, που ανέρχονται στις 10.841 μονάδες. Το Μ-72Α2 των 66 mm είναι μίας χρήσεως όπλο, με βάρος που δεν ξεπερνά τα 2,36 κιλά για το βλήμα και τον εκτοξευτή, τα οποία είναι ενσωματωμένα και συσκευασμένα.

Ο εκτοξευτής αποτελείται από έναν εξωτερικό σωλήνα (fiberglass), που περιέχει έναν δεύτερο από κράμα αλουμινίου. Ο χειριστής του όπλου θα πρέπει πρώτα να αναπτύξει το όπλο σύροντας τους δύο σωλήνες και ασφαλίζοντάς τους στη θέση πυροδότησης. Η διαδικασία αυτή εκτινάσσει ελατηριωτά το κλισιοσκόπιο του όπλου, ένας απλός τρόπος σκόπευσης που επιτρέπει την αποτελεσματική βολή έναντι σταθερού στόχου μέχρι τα 350 μέτρα και κατά κινητού μέχρι τα 200 μόλις μέτρα. Η διάτρηση του φτάνει τα 300 χιλ. Ελατού Ομοιογενούς Χάλυβα (RHA) θωράκισης, εξουδετερώνοντας κάθε άρμα δεύτερης γενιάς.

Το τελευταίο ΑΤ όπλο που χρησιμοποιείται από τις Ειδικές Δυνάμεις είναι και το νεότερο. Πρόκειται για 135 ACL-89 STRIM, γαλλικής κατασκευής και προελεύσεως με διαμέτρημα των 89 χιλ. Κατασκευαζόταν από την τότε Luchaire και είναι σχεδίασης της δεκαετίας του 1970 με σκοπό την αντικατάσταση των αμερικανικών «μπαζούκας» Μ20Α1 διαμετρήματος 89 χιλ. Το STRIM επιλέχθηκε από τον Γαλλικό Στρατό λόγω του χαμηλού του βάρους, αποτέλεσμα της χρήσης συνθετικών υλικών. Επίσης διέθετε μεγαλύτερη διατρητική ικανότητα και χαμηλότερο κόστος σε σύγκριση με τα υπόλοιπα ΑΤ όπλα της εποχής του, όπως είναι τα ACL-APX των 89 χιλ.

Υπηρετείται από δύο άτομα που απαρτίζουν τον πυροβολητή και τον γεμιστή. Το βλήμα ζυγίζει 2,2 κιλά. Η κεφαλή Υψηλής Εκρηκτικότητας Αντιαρματική (ΗΕΑΤ) κοίλης γόμωσης μπορεί να διατρήσει 400 χιλιοστά RHA θωράκισης ή ένα μέτρο σκυροδέματος και 10 χιλιοστά πάχους πλακών χάλυβα ένδειξης. Το σύστημα δέχεται και βλήματα κατά προσωπικού με εναερίως διαρρηγνυόμενα πυρομαχικά, που διασπείρουν 1.600 σφαιρίδια σε ακτίνα 20 μέτρων. Επιπλέον δύναται να βάλει καπνογόνα και φωτιστικά βλήματα. Τέλος ο ΕΣ διαθέτει 1.988 Πυροβόλα Άνευ Οπισθοδρομήσεως (ΠΑΟ) Carl Gustaf.

Διαθέσιμες επιλογές νέων αντιαρματικών όπλων

Παρότι για πολιτικούς λόγους η απόκτηση νέων ρωσικών οπλικών συστημάτων είναι αδύνατη εντούτοις λόγω δεοντολογίας και αντικειμενικής ενημέρωσης τα αναφέρουμε.

Ρωσία

Η ρωσική βιομηχανία μετρά αρκετές δεκαετίες επιτυχημένης παρουσίας στην παγκόσμια αγορά φορητών ΑΤ όπλων. Ξεκινώντας από τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις στον χώρο δεν έχουμε παρά να ξεχωρίσουμε το εξαιρετικό RPG-32, που αποτελεί και την τελευταία έκδοση της πολυμελούς και πολυσχιδούς οικογένειας, ενώ κατατάσσεται στα κορυφαία όπλα της κατηγορίας διεθνώς.

Σχεδιάστηκε σύμφωνα τις πλέον πρόσφατες απειλές που θα κληθεί να αντιμετωπίσει στο σύγχρονο πεδίο της μάχης. Η ανάπτυξη του διήρκησε από το 2005 μέχρι το 2007, όταν το σύστημα τέθηκε σε πλήρη παραγωγή, με την πρώτη εξαγωγική του επιτυχία να είναι οι ένοπλες δυνάμεις της Ιορδανίας. Για την ακρίβεια στη συμπαραγωγή του μετέχει η ιορδανική εταιρεία JRESCO. Κατόπιν στους αγοραστές του συστήματος προστέθηκε η η Βραζιλία. Το RPG-32 έχει διαμέτρημα 105 mm, από τα μεγαλύτερα διεθνώς. Μπορεί να χρησιμοποιήσει ποικιλία ρουκετών ανάλογα με την αποστολή που θα φέρει εις πέρας. Οι ρουκέτες του είναι ικανές να καταστρέψουν από άρματα μάχης και οχήματα μέχρι θωρακισμένες θέσεις και χαμηλά ιπτάμενους στόχους όπως ελικόπτερα.

Μπορεί να εκτοξεύσει ρουκέτες δύο διαμετρημάτων, 105 και 72 mm Σε κάθε διαμέτρημα υπάρχουν δύο τύποι ρουκετών, με πολεμική κεφαλή ΗΕΑΤ κατά τεθωρακισμένων οχημάτων και στόχων-η οποία είναι αποτελεσματική ακόμη και κατά Θωρακίσεων Εκρηκτικής Αντίδρασης (ERA)-καθώς και με θερμοβαρική κατά στατικών στόχων όπως κτηριακές υποδομές, κέντρα διοίκησης κτλ.

Οι θερμοβαρικές πολεμικές κεφαλές δεν μεταφέρουν οξειδωτικό αλλά χρησιμοποιούν τον αέρα του περιβάλλοντος, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζεται η ισχύς της έκρηξης για το δεδομένο βάρος της εκρηκτικής γόμωσης. Χαρακτηριστικά, το πλήγμα ενός ρωσικού αντιαρματικού βλήματος Kornet-E με θερμοβαρική κεφαλή σε ένα κτίριο, εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο πλήγμα μιας μικρής αεροπορικής βόμβας. Ο ΕΣ διαθέτει βλήματα με θερμοβαρική κεφαλή.

Αναφέροντας ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για τη δυνητική χρήση του RPG-32, ομάδες Ειδικών Δυνάμεων εφοδιασμένες με αυτό μπορούν ακόμη και να στήσουν ενέδρες σε αποβατικές μονάδες του τουρκικού στόλου. Το RPG-32 είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο ακόμη και για μεγάλα πλοία επιφανείας, εφοδιασμένο καθώς είναι με την υψηλής καταστρεπτικότητας θερμοβαρική κεφαλή. Το βεληνεκές του είναι περίπου τα 700 μέτρα, το βάρος του ανέρχεται στα 10 κιλά φορτωμένο με βλήμα 105 mm, στα 6 κιλά φέροντας βλήμα των 72 mm και στα 3 κιλά άδειο.

Πριν το RPG-32 οι Ρώσοι είχαν παράγει το επίσης αξιόπιστο RPG-29. Τo τελευταίο τέθηκε σε υπηρεσία με τον Σοβιετικό Στρατό περί το 1989, με σκοπό την καταστροφή των δυτικών αρμάτων που διέθεταν ERA. Πρόκειται για Πυροβόλο Άνευ Οπισθοδρομήσεως (ΠΑΟ) μίας χρήσης. Έχει βάρος 12,1 κιλά άδειο και 18,8 κιλά γεμάτο.

Χρησιμοποιεί και αυτό βλήματα δύο κατηγοριών, των 105 mm και των 65 mm Το μέγιστο βεληνεκές είναι μεγαλύτερο των 500 μέτρων. Το όπλο διαθέτει σκοπευτικά συστήματα 2,7Χ. Η διατρητική ικανότητα του βλήματος είναι 1,5 μέτρα σκυροδέματος. Το βλήμα μετά την πυροδότηση καθοδηγείται αδρανειακά προς τον προεπιλεγμένο στόχο. Το όπλο έχει βεληνεκές δύο φορές μεγαλύτερο εν συγκρίσει με το RPG-7V, την τελευταία έκδοση του RPG-7. Τo όπλο έχει καταγράψει σημαντικές επιτυχίες κατά δυτικών αρμάτων και οχημάτων μάχης κυρίως το 2006, με την εισβολή των Ισραηλινών στο Λίβανο. Χρησιμοποιήθηκε επίσης στην καταστροφή ενός βρετανικού άρματος μάχης τύπου Challenger 2 στο Ιράκ το 2007.

Το προγενέστερο RPG-28 θεωρείται και από τα πλέον εξελιγμένα φορητά ΑΤ με διατρητική ικανότητα 300 mm σκυροδέματος. Είναι διαμετρήματος 125 mm, ζυγίζει 12 κιλά με το βλήμα, έχει βεληνεκές περί τα 180 μέτρα, είναι μιας χρήσης και το κύριο μειονέκτημα του είναι η μεγάλη ποσότητα τοξικών αερίων που παράγει στο πίσω μέρος κατά την πυροδότηση του βλήματος, γεγονός που το καθιστά ακατάλληλο για μάχες εντός κατοικημένων περιοχών. Δέχεται ποικιλία κατηγοριών βλημάτων όπως είναι τα HEAT και μπορούν να προσαρμοστούν πάνων στο όπλο διάφορα είδη σκοπευτικών.

Συγκρίσιμο είναι το RPG-27 μιας χρήσης που τέθηκε σε παραγωγή το 1989, με κύρια χαρακτηριστικά το βεληνεκές των 170 μέτρων, το βάρος των 8,3 κιλών, το διαμέτρημα των 72,5 mm και δυνατότητα βολής κεφαλών HEAT και θερμοβαρικών. Η διατρητική ικανότητα φθάνει τα 600 mm χάλυβα. Tέσσερα χρόνια πριν οι Ρώσοι είχαν θέσει σε παραγωγή το RPG-26 διαμετρήματος 72,5 mm, διατρητικής ικανότητας 400 mm, βάρους μαζί με το βλήμα 3,9 κιλών και μέγιστου βεληνεκούς 170 μέτρων. Όμοιων χαρακτηριστικών είναι και το RPG-22 που αποτελεί αναβαθμισμένη έκδοση του RPG-18.

Γερμανία

Μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η Δυτική Γερμανία ανέπτυξε ιδιαίτερα αποτελεσματικά ΑΤ όπλα με σκοπό τον εξοπλισμό των τότε κυνηγών αρμάτων, που θα αποτελούσαν και το ανάχωμα για την αντιμετώπιση των μαζικών σοβιετικών τεθωρακισμένων στρατιών. Ήδη από τον Β’ ΠΠ η Βέρμαχτ χρησιμοποιούσε το φονικό Panzerfaust.

Πάνω στο τελευταίο οικοδομήθηκαν και τα τελευταίας γενιάς Panzerfaust 3, με τις επιμέρους εκδόσεις 3T- 600, 3-IT-600 και 3 BKF. Κοινό γνώρισμα όλων είναι το διαμέτρημα των 60 mm και η πολεμική κεφαλή διαμετρήματος 110 mm Η ανάπτυξή τους ξεκίνησε το 1978 από την εταιρία Dynamit-Nobel, το 1985 άρχισαν οι πρώτες δοκιμές ενώ το όπλο τέθηκε σε μαζική παραγωγή στις αρχές τις δεκαετίας του 1990. Τις προηγούμενες μέρες οι Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις παρέδωσαν μεγάλο αριθμό Panzerfaust στον ουκρανικό στρατό.

Κάθε έκδοση του Panzerfaust που προαναφέρθηκε έχει διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά. Το απλό Panzerfaust 3 έχει βάρος 12,8 κιλά έτοιμο για βολή, με μέγιστο βεληνεκές 400 μέτρων και διαθέτει διατρητική ικανότητα 400 mm θωράκισης. Η επόμενη αναβαθμισμένη έκδοση είναι το Panzerfaust 3T-600 με βάρος 13,2 κιλά, μέγιστο βεληνεκές 600 μέτρα και διατρητική ικανό- τητα 700 mm RHA. Ακόμα πιο αναβαθμισμένη έκδοση είναι το Panzerfaust 3-IT-600 βάρους 15,3 κιλών, βεληνεκούς 600 μέτρων και διατρητικής ικανότητας 900 mm.

Η τελευταία εξέλιξη του Panzerfaust είναι το Panzerfaust 3 BKF, που διαθέτει μέχρι και υπολογιστή για τον υπολογισμό των δεδομένων βολής καθώς και αποστασιόμετρο λέιζερ. Έχει μέγιστο βεληνεκές 600 μέτρα, μπορεί να διαπεράσει 360 mm ομοιγενούς θωράκισης και προορίζεται ως επί το πλείστον για βολές κατά στατικών στόχων.

Όλες οι εκδόσεις δέχονται ποικιλία βλημάτων ανάλογα με το είδος του στόχου, διαφόρων τύπων σκοπευτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εντός κλειστών χώρων άρα είναι και κατάλληλα προς χρήση σε μάχη αστικού περιβάλλοντος εξαιτίας της ελαχιστοποίησης των εξαγόμενων αερίων μέσω των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του όπλου, ενώ τέλος είναι μιας χρήσης εκτός από τον πυροδοτητή και την μονάδα παρατήρησης. Οι 5 χρήστες του όπλου είναι οι Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Ελβετία, Νότιος Κορέα και Ιαπωνία.

Σουηδία

Το αντιαρματικό Carl Gustaf M2, της σουηδικής Saab, είναι ένα Πυροβόλο Άνευ Οπισθοδρομήσεως (ΠΑΟ) που βρίσκεται σε υπηρεσία από τον Ελληνικό Στρατό (ΕΣ) εδώ και 26 χρόνια (1.988 εκτοξευτές παρελήφθησαν το 1995 από τα αποθέματα της Γερμανίας). Τα Carl Gustav ανήκουν στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και έχουν αποδειχθεί ικανά και αξιόπιστα αντιαρματικά συστήματα, ενώ η εξέλιξη τους έχει οδηγήσει από την αρχική έκδοση Μ1 (1948), στην έκδοση M2 (1964), μετά στην έκδοση M3 (1991) και τέλος στην έκδοση M4 (2014).

Δύο είναι τα χαρακτηριστικά όπλα της σουηδικής Saab η οποία θεωρείται από τους πρωτοπόρους στη σχεδίαση φορητών ΑΤ. Πρόκειται για τα AT-4CS AST (Anti-Structure Tandem) και το κλασικό ΠΑΟ Carl Gustav αλλά στη σύγχρονη εκδοχή του, που είναι πραγματικά ικανή να εκτελέσει διαφόρων τύπων αποστολές.

Η τελευταίου έκδοση του όπλου εξοπλίζει τις καλύτερες ειδικές δυνάμεις του κόσμου όπως τους US Rangers και την Special Air Service. Το Carl Gustav M3 μπορεί να αναλάβει να εκτελέσει μια ευρεία γκάμα αποστολών όπως είναι η καταστροφή οχημάτων και οχυρωμένων θέσεων, δημιουργία προπετάσματος καπνού και προσβολή προσωπικού με βλήματα εναέριας διάρρηξης. Στο Carl Gustav M3 μπορούν να τοποθετηθούν και σκοπευτικά ημέρας- νύχτας όπως είναι το Telescopic Sight 557B.

Στο τελευταίο μπορούν να προστεθούν συστήματα θερμικής και νυχτερινής απεικόνισης. Το Carl Gustav M3 χρησιμοποιεί μια ευρεία γκάμα πυρομαχικών. Για βολές κατά αρμάτων και οχημάτων μάχης το Carl Gustav M3 χρησιμοποιεί το βλήμα ΗΕΑΤ 751 με πολεμική κεφαλή ικανή για διάτρηση ERA.

Προσφέρεται επίσης πολεμική κεφαλή Υψηλής Εκρηκτικότητας Διπλής Χρήσης (High Explosive Dual Purpose: ΗEDP) 84 ΜΜ 502, που είναι πολλαπλών αποστολών. Στην ίδια κατηγορία βλημάτων ανήκουν τα ΜΤ756 τα ASM509. Το τελευταίο χρησιμοποιείται κατά κτηρίων, οχυρωμένων θέσεων κτλ. Επίσης υπάρχουν και βλήματα κατά προσωπικού όπως είναι τα ADM 401 εναέριας διάρρηξης, κατάλληλο για εγγύς μάχη όπως συμβαίνει σε αστικό περιβάλλον.

Σημαντικό είναι πως το προαναφερθέν βλήμα μπορεί να εκτοξευθεί και από δωμάτια χωρίς να δημιουργείται πρόβλημα με τα εξαγόμενα αέρια. Για αποστολές υποστήριξης χρησιμοποιούνται βλήματα όπως τα SMOKE 569C για την δημιουργία προπετάσματος καπνού, ενώ για την κατάδειξη στόχων το ILLUM 545C. Το Carl Gustav M3 χρησιμοποείται σε πανω από 30 χώρες διεθνώς.

Το AT-4CS AST προορίζεται κατεξοχήν για μάχη σε αστικό περιβάλλον. Σχεδιάστηκε από τους Hugo Abramson και Harald Jentzen, έχει βάρος 8,5 κιλά, μήκος 1,1 μέτρα, ταχύτητα βλήματος 255 m/s και υπηρετείται από 2 άτομα. Τέθηκε σε παραγωγή το 1991. Το AT-4CS AST έχει μεγάλη διατρητική ικανότητα απέναντι σε σκληρούς στόχους, όπως είναι οι τοίχοι κατασκευασμένοι από σκυρόδεμα.

Κύριο χαρακτηριστικό του είναι ο συνδυασμός μεγάλης εκρηκτικής ισχύος της κεφαλής και ικανότητας βολής από εξαιρετικά μικρές αποστάσεις. Έχει βάρος 8,9 κιλά, μήκος περίπου 1 μέτρο, είναι διαμετρήματος 84 mm με ταχύτητα βλήματος τα 290 m/s. Έχει μέγιστο βεληνεκές 2.100 μέτρα. Επί του AT-4CS προσαρμόζονται διαφόρων ειδών σκοπευτικά βοηθήματα όπως οι διόπτρες νυχτερινής όρασης AN/PAQ-4C, AN/ PEQ-2 και AN/PAS-13 που τις χρησιμοποιούν οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις.

Φορητά/κατευθυνόμενα ΑΤ

Τα κατευθυνόμενα φορητά αντιαρματικά αρχίζουν να διαδίδονται τα τελευταία χρόνια, εξαιτίας των πολύ καλύτερων επιδόσεών τους σε σχέση με τα μη κατευθυνόμενα. Βέβαια παρουσιάζουν εγγενή μειονεκτήματα που σχετίζονται με τον μεγάλο τους όγκο και το βάρος, μειώνοντας την κινητικότητα της ομάδας μάχης. Συνεπώς είναι για επίπεδο Τάγματος Πεζικού.

Το υψηλό κόστος απόκτησης είναι πρόσθετο σοβαρό μειονέκτημα, ειδικά στην ελληνική περίπτωση. Τα πλεονεκτήματα όμως περιλαμβάνουν υψηλά ποσοστά ευστοχίας ως απόρροια των σύγχρονων αισθητήρων και ηλεκτροπτικών συστημάτων, ποικιλία βλημάτων προς εκτόξευση που τα καθιστά ιδανικά για χρήσης σε διαφορετικές αποστολές και τέλος μεγάλες αποστάσεις βολής. Σήμερα ο ΕΣ δεν διαθέτει παρόμοιο φορητό κατευθυνόμενο αντιαρματικό σύστημα. Ακολούθως παρουσιάζουμε τους τρεις πλέον διαδεδομένους τύπους φορητών κατευθυνόμενων αντιαρματικών, το ισραηλινό Spike (εκδόσεις SR και ΜR), το αμερικανικό Javelin καθώς και το σουηδικό NLAW.

Spike SR & MR

Το πλέον διαδεδομένο ΑΤ όπλο προερχόμενο από το Ισραήλ είναι της οικογένειας Spike. Το Spike-SR είναι ένα αντιαρματικό βλήμα τεχνολογίας Fire-and-Forget, διάδοχος του MATADOR (από κοινού ανάπτυξη μεταξύ της DSTA από την Σιγκαπούρη, της Rafael και της γερμανικής Dynamit Nobel Defence, στη Γερμανία υπηρετεί ως RGW-90) και διαθέτει ηλεκτροπτικό σύστημα καθοδήγησης (E/O) ή σύστημα καθοδήγησης οπτικών ινών (F/O). Το Spike-SR ενσωματώνει δύο πολεμικές κεφαλές σε διαδοχική σειρά (Tandem), ενώ μπορεί να εκτελεί κατακόρυφες επιθέσεις (Top Attack). Ζυγίζει 9,6 κιλά και επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 1,5 χιλιόμετρα.

Η έκδοση Spike MR της γενιάς είναι η καταλληλότερη για μεταφορά από στρατιώτες δίχως την υποστήριξη κάποιων οχημάτων. Με ελάχιστο βεληνεκές 200 μέτρα και μέγιστο τα 2.500, ενώ το βάρος του βλήματος είναι 13,5.

Διαθέτει ερευνητή Απεικόνισης Υπερύθρων (IΙR) και κατευθύνεται είτε αυτόνομα, είτε με δυνατότητα παρέμβασης του χειριστή για επιλογή διαφορετικού στόχου, όταν λόγου χάρη αυτός κινείται με υψηλή ταχύτητα προς άλλη κατεύθυνση. Το Spike ΜR μπορεί να χρησιμοποιηθεί και εντός αστικών περιοχών και να βάλει από μικρούς κλειστούς χώρους. Έχει πολύ σημαντική ικανότητα κατά θωρακίσεων ERA. Χρησιμοποιεί διαφόρων τύπων πολεμικές κεφαλές όπως HEAT. Η σχεδίαση άρχισε το 1987 και η είσοδος σε υπηρεσία ακολούθησε το 1997. Χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία κατά στόχων στο πόλεμο του Λιβάνου τον Αύγουστο του 2006.

Τα πλεονεκτήματα του Spike είναι πως πρόκειται για ένα όπλο τεχνολογίας αιχμής, έχει δυνατότητα αλλαγής της κατεύθυνσης του βλήματος και είναι εύκολο στην προετοιμασία βολής, με χρόνο τάξης 30 δευτερολέπτων και χρόνο επαναγέμισης 15. Βασικό μειονέκτημα του όπλου είναι το μεγάλο βάρος του καθώς το συνολικό βάρος του είναι στα 27,8 κιλά που περιλαμβάνουν τον σωλήνα εκτόξευσης, την μονάδα ελέγχου πυρός, την θερμική κάμερα, το βλήμα και το τρίποδο.

Το Spike υπηρετείται από πλήρωμα δύο ατόμων. Μεγάλο πλεονέκτημα του Spike MR είναι πως χτυπάει τον στόχο από την οροφή, όπου η θωράκιση είναι κατά κανόνα λεπτότερη, όπως και το Javelin. Το Spike βρίσκεται σε υπηρεσία με τις εξής χώρες: Γερμανία, Ισραήλ, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία, Περού, Πολωνία, Ρουμανία, Ισπανία, Νότιο Κορέα, Σιγκαπούρη, Σλοβενία, Φινλανδία, Εκουαδόρ, Κροατία, Κολομβία, Χιλή, Αζερμπαϊτζάν.

FGM-148 Javelin

Στην Ουκρανία από κοινούμε το NLAW είναι τα βασικά αντιαρματικά όπλα του Ουκρανικού Στρατού. Τις προηγούμενες μέρες μέσα από το DR είχε λάβει χώρα εκτενές αφιέρωμα. Για λόγους συνολικής παρουσίασης όλων των διαθέσιμων επιλογών θα το αναφέρουμε.

Το τελευταίας γενιάς ΑΤ όπλο που εισήλθε σε υπηρεσία με τις Αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι το FGM-148 Javelin. Σχεδιασμένο για να αντικαταστήσει το FGM-47 Dragon, το Javelin κατευθύνεται αυτόνομα μετά την εκτόξευση από ερευνητή IIR. Το βλήμα πλήττει τον στόχο στην οροφή όταν πρόκειται για άρμα ή τεθωρακισμένο όχημα μάχης, έχει όμως και δυνατότητα ευθείας βολής που χρησιμοποιείται όταν πρόκειται για την προσβολή κάποιας οχύρωσης, ή για μάχη σε κατοικημένους τόπους.

Το βλήμα έχει δυνατότητα να εμπλέκει και χαμηλά ιπτάμενους στόχους όπως ελικόπτερα και μη επανδρωμένα αεροχήματα. Η πολεμική κεφαλή ΗΕΑΤ παρέχει ικανότητα κατά θωρακίσεων ERA. Για τη χρήση του Javelin απαιτούνται δύο άτομα, πυροβολητής και γεμιστής. Το Javelin σχεδιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και πραγματοποίησε την πρώτη του βολή με απόλυτη επιτυχία το 1994.

Τα δύο επόμενα έτη το σύστημα τέθηκε σε παραγωγή από τις Lockheed Martin και Raytheon, ενώ εισήλθε σε υπηρεσία με τον Αμερικανικό στρατό το 1996. Χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία κατά T-72 και T-69 στη διάρκεια της εισβολής σε Ιράκ και Αφγανιστάν, το 2003 και το 2001 αντίστοιχα. Το Javelin έχει συνολικό βάρος 18,2 κιλά αποτελούμενο από την μονάδα ελέγχου πυρός, τον σωλήνα και το βλήμα.

Έχει μέγιστο βεληνεκές 2.500 μέτρα και ελάχιστο 75. Το κόστος κτήσης του κυμαίνεται στα $165.000. Τα πλεονεκτήματα του όπλου είναι πως είναι εύκολο στη μεταφορά και δεν απαιτεί κάποιον τρίποδα όπως λόγου χάρη το TOW, έχει μικρό χρόνο τάξης βολής, ενώ τα εξαγόμενα αέρια είναι τέτοια ώστε να επιτρέπουν στον χρήστη να βάλει και από δωμάτια.

Από την άλλη πλευρά τα κύρια μειονεκτήματα του συστήματος είναι το μεγάλο του βάρος, καθώς και το υψηλό κόστος κτήσης. Βρίσκεται σε υπηρεσία με 15 χρήστες οι οποίοι είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, τα ΗΑΕ, η Αυστραλία και η Νεα Ζηλανδία, η Ταϊβάν, το Κατάρ, η Ινδία, η Τσεχία, το Μπαχρέιν, η Ιορδανία, η Νορβηγία, το Ομάν, η Ιρλανδία και η Λιθουανία.

Παράλληλα με το Javelin οι Πεζοναύτες των ΗΠΑ (USMC) διαθέτουν και το SMAW (Shoulder-launched Multipurpose Assault Weapon) που βασίζεται στη σχεδίαση του ισραηλινού ΑΤ B-300. Εισήλθε σε παραγωγή το 1984. Έχει βάρος 7,69 κιλά και υπηρετείται από δύο άτομα.

Το όπλο έχει την δυνατότητα να βάλει με διάφορυς τύπους πολεμικών κεφαλών όπως είναι οι ΗΕΑΤ, ΗΕΕΑ ενώ μπορεί να φέρει και θερμοβαρική κεφαλή. Έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς από το USMC στον πόλεμο του Κόλπου το 1991 και τελευταία στον πόλεμο σε Αφγανιστάν και Ιράκ. Το 2002 το Σώμα των Πεζοναυτών ζήτησε τον εκσυγχρονισμό του όπλου, με αποτέλεσμα το SMAW II και το νέο FGM-172 SRAW. Το τελευταίο αναπτύχθηκε από τις Lockheed Martin και IMI. Έχει βάρος 9,7 κιλά, μήκος 70,4 εκατ, πλάτος 14 εκατ. μέγιστο βεληνεκές 600 μέτρα και ελάχιστο 17.

NLAW

Κυριαρχεί στις επιχειρήσεις που λαμβάνουν χώρα στην Ουκρανία. Τα κύρια όπλα που αξιοποιεί ο ουκρανικός στρατός είναι τα αντιαρματικά NLAW και Javelin. Το πρώτο μέρος του αφιερώματος πραγματεύεται τα αντιαρματικά NLAW, οπλικό σύστημα με μεγάλη εφαρμογή και στο ελληνικό περιβάλλον επιχειρήσεων. Το NLAW ανέπτυξαν από κοινού η Σουηδία και η Μεγάλη Βρετανία ως ένα σύστημα αντιαρματικού ρόλου, τεχνολογίας Fire-and-Forget.

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα του NLAW είναι η ικανότητα του να εκτελεί προσβολή του στόχου στην κατακόρυφο (Top Attack), από ελάχιστη απόσταση μόλις 20 μέτρων και ύψος 1 μέτρου, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά και σε αστικό περιβάλλον. Το μήκος του είναι 1 μέτρο, το ολικό του βάρος είναι 12,5 κιλά, ενώ ανήκει στο διαμέτρημα των 150 χιλιοστών. Η μέγιστη ταχύτητα που μπορεί να αναπτύξει είναι 200 μέτρα το δευτερόλεπτο, ενώ το μέγιστο δραστικό βεληνεκές είναι τα 800 μέτρα.

Σ’ όλη τη διάρκεια της πτήσης ακολουθεί αδρανειακή πλοήγηση. Η στόχευση επιτυγχάνεται με τη μέθοδο της Προβλεπόμενης Γραμμής Ορατότητας (PLOS : Predicted Line-of-Sight), κατά την οποία το ηλεκτρονικό σύστημα πλοήγησης, που βρίσκεται εντός του βλήματος, υπολογίζει την ταχύτητα και την κατεύθυνση του στόχου, άρα και την τελική, προβλεπόμενη θέση του, εκεί δηλαδή που θα καταλήξει το βλήμα.

Η διατρητική του ικανότητα είναι της τάξεως των 500 χιλιοστών θωράκισης RHA. To NLAW μπορεί προσβάλει τον επιθυμητό στόχο ανεξάρτητα αν υπάρχουν άλλοι στόχοι μπροστά του (ο χειριστής χρειάζεται όμως να έχει οπτική επαφή με το στόχο). Δηλαδή προσφέρει την ικανότητα της «ασύμμετρης» επιλογής-προσβολής στόχων. Επειδή το NLAW βασίζεται στη μέθοδο PLOS, δεν χρειάζεται ο εγκλωβισμός του στόχου πριν από την εκτόξευση του βλήματος. Ο χειριστής απλά ιχνηλατεί το στόχο για τρία δευτερόλεπτα πριν την εκτόξευση. Το σύστημα επιτρέπει στο χειριστή να επιλέξει την απόσταση στην οποία η πολεμική κεφαλή θα ενεργοποιηθεί, δηλαδή θα οπλιστεί.

Έτσι, για παράδειγμα, αν ο επιθυμητός στόχος βρίσκεται στα 150 μέτρα και μπροστά του υπάρχουν εμπόδια ή άλλοι στόχοι δευτερεύουσας σημασίας, ο χειριστής μπορεί να προγραμματίσει έτσι ώστε η ενεργοποίηση της πολεμικής κεφαλής να γίνει στα 100 μέτρα. Μετά την εκτόξευση το βλήμα θα παραμείνει «τυφλό» μέχρι τα 100 μέτρα. Στη συνέχεια, αφού ενεργοποιηθεί κατευθύνεται προς τον στόχο, δηλαδή προς το τερματικό σημείο PLOS, αφού έχει προσπεράσει τους ανεπιθύμητους στόχους, σύμφωνα με τα δεδομένα του ιχνηλατημένου στόχου που έχει αποθηκεύσει πριν την εκτόξευση.

MMP

To MMP είναι ένα φορητό αντιαρματικό σύστημα 5ης γενιάς το οποίο αντικαθιστά τα MILAN και τα FGM-148 Javelin στο Γαλλικό Στρατό. Το βλήμα ζυγίζει 15 κιλά. Ενσωματώνει διπλή πολεμική κεφαλή σχεδιασμένη να προσβάλει τεθωρακισμένους στόχους, στόχους ενισχυμένους με θωράκιση ERA πάχους 1.000 χιλιοστών ή καλά προστατευμένους στόχους, όπως είναι οι οχυρώσεις (σκυροδέματος πάχους δύο μέτρων).

Επιτυγχάνει μέγιστο βεληνεκές 4 χιλιόμετρα και ελάχιστο 150 μέτρα. Στη χερσαία έκδοση, εκτός του βλήματος και του εκτοξευτή το σύστημα ΜΜΡ συνοδεύεται από σύστημα προσδιορισμού θέσης, προσανατολισμού και ψηφιακών επικοινωνιών, επιτρέποντας έτσι στο ΜΜΡ να εμπλέκει στόχους εκτός του οπτικού πεδίου (NLOS : Non-Line-Of-Sight). Υπενθυμίζουμε ότι τον περασμένο Ιούλιο Γαλλία και Σουηδία υπέγραψαν σύμβαση για την κοινή ανάπτυξη ενός νέου αντιαρματικού βλήματος, με βάση το MMP (από πλευρά Σουηδίας, στο πρόγραμμα συμμετέχει η Saab).

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Η ύψιστη προτεραιότητα για νέα φορητά αντιαρματικά όπλα, οι διαθέσιμες επιλογές δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η σουηδική Saab ανακοίνωσε ότι σε συνεργασία με τον Αμερικανικό Στρατό και την Raytheon πραγματοποίησε βολή επίδειξης του υπό ανάπτυξη κατευθυνόμενου πυρομαχικού GMM (Guided Multipurpose Munition), το οποίο προορίζεται για χρήση από τα αντιαρματικά Carl Gustaf και AT4. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Saab το πυρομαχικό εκτοξεύτηκε επιτυχώς και προσέβαλαν με επιτυχία στόχους σε αποστάσεις μεταξύ 1.550-2.500 μέτρων. Τα πυρομαχικά ενσωματώνουν σύστημα καθοδήγησης ημί-ενεργού λέιζερ, ενώ χρησιμοποιήθηκαν και καταδείκτες στόχων. Οι στόχοι ήταν τοίχος με τριπλό τούβλο, τοίχος με δύο επίπεδα τσιμέντου και  θωρακισμένο τακτικό όχημα. Το GMM ενσωματώνει δύο πολεμικές κεφαλές, μια για την επίτευξη αρχικής διάτρησης και μια για την κύρια προσβολή. Επίσης μπορεί να εκτοξευτεί και μέσα από κτίριο. Σύμφωνα με τη Saab, το GMM θα έχει Πιθανότητα Κυκλικού Σφάλματος (CEP) μικρότερη του 1 μέτρου στο μέγιστο βεληνεκές, ενώ το βάρος του είναι 6,8 κιλά.

Για τις επιλογές περεταίρω αξιοποίηση των Carl Gustaf M2 του Ελληνικού Στρατούς, ως όπλα πολλαπλού ρόλου, μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο:

Το άρθρο Βολή επίδειξης του κατευθυνόμενου πυρομαχικού GMM από την Saab δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η σουηδική Saab ανακοίνωσε ότι απέσπασε συμβόλαιο ύψους € 10 εκατομμυρίων για την προμήθεια 250 Carl Gustaf M4 στην Εσθονία το διάστημα 2021-2022. Η προμήθεια εντάσσεται στο πλαίσιο κοινού προγράμματος με τη Λετονία. Η αρχική συμφωνία-πλαίσιο υπογράφηκε τον περασμένο Μάιο μεταξύ της Saab, της Εσθονίας και της Λετονίας. Σύμφωνα με τη συμφωνία –πλαίσιο οι δύο χώρες θα μπορούν να προχωρούν σε παραγγελίες Carl Gustaf M4 για μια περίοδο 10 ετών. Η πρώτη παραγγελία της Εσθονίας αφορά σε 250 εκτοξευτές που θα αντικαταστήσουν ισάριθμους Carl Gustaf M2, όμοιους μ’ αυτούς που διατηρεί σε υπηρεσία ο Ελληνικός Στρατός. To Carl Gustav M4 ανήκει στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και ολοκλήρωσε την ανάπτυξη του το 2014.

Περισσότερες λεπτομέρειες για το Carl Gustaf M4 μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο:

Το άρθρο 250 Carl Gustaf M4 για την Εσθονία, θα αντικαταστήσουν ισάριθμα Carl Gustaf M2 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η σουηδική Saab ανακοίνωσε ότι υπέγραψε συμβόλαιο με τη Νορβηγία για την προμήθεια αντιαρματικών συστημάτων Carl Gustav M4. Οι παραδόσεις των πρώτων συστημάτων θα παραδοθούν εντός του 2021. Η σύμβαση-πλαίσιο επιτρέπει στη Νορβηγία να παραγγέλνει συστήματα και εξοπλισμό υποστήριξης για μια περίοδο επτά ετών. To Carl Gustav M4 ανήκει στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και είναι ένα αντιαρματικό σύστημα γνωστό στην Ελλάδα, αλλά στην παλαιότερη του έκδοση Μ2. Η ανάπτυξη της έκδοσης M4 ολοκληρώθηκε το 2014.

Πρόκειται για ένα όπλο πολλαπλού ρόλου, αντιαρματικό ή κατά προσωπικού, βάρους 6,7 κιλών, δηλαδή κατά 3 κιλά ελαφρύτερο από την έκδοση M3 και κατά 50% ελαφρύτερο από την έκδοση Μ2 (14,2 κιλά). Εκτός από το ότι είναι ελαφρύτερη, σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις, η έκδοση M4 ενσωματώνει και καλύτερη εργονομία, έτσι ώστε η χρήση του να είναι ευκολότερη για τον στρατιώτη. Η μείωση του βάρους επετεύχθη χάρη στη χρήση κράματος αλουμινίου και ανθρακονημάτων

Κατά οχημάτων, το μέγιστο βεληνεκές του M4 ανέρχεται στα 500 μέτρα, ενώ κατά στατικών στόχων το μέγιστο βεληνεκές αυξάνει στα 700 μέτρα. Το μέγιστο βεληνεκές μπορεί να αυξηθεί στα 1.000 μέτρα, κατά στατικών στόχων, με τη χρήση πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς. Τα συστήματα των εκδόσεων M3 και Μ4 θα μπορούν να χρησιμοποιούν το κατευθυνόμενο πυρομαχικό GCGM (Guided Carl Gustaf Munition) το οποίο αναπτύσσουν η Saab και η Raytheon.

Το GCGM ενσωματώνει ημί-ενεργό σύστημα καθοδήγησης λέιζερ και αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης. Πρόκειται για βλήμα πολλαπλών ρόλων και προσβολής διαφόρων στόχων (τεθωρακισμένα οχήματα, οχυρωμένες θέσεις, συγκεντρωμένο προσωπικό, κτίρια κ.ά.) σε αποστάσεις 30-2.000 μέτρα και με Πιθανότητα Κυκλικού Σφάλματος (CEP) μικρότερη του 1 μέτρου. Στην περίπτωση κινούμενων στόχων το GCCM θα μπορεί να προσβάλει στόχους έως τα 1.500 μέτρα, οι οποίοι κινούνται με ταχύτητα 56 χιλιομέτρων την ώρα. Το βάρος του GCGM είναι 6,8 κιλά.

Το άρθρο Αντιαρματικά συστήματα Carl Gustav M4 για τη Νορβηγία δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της σουηδικής Saab, υπέγραψε επταετές συμβόλαιο-πλαίσιο, συνολικού ύψους $ 87 εκατομμυρίων για την προμήθεια φορητών αντιαρματικών συστημάτων, μικρού βεληνεκούς, πολλαπλής χρήσης Carl-Gustaf M4 (M3E1 σε αμερικανική υπηρεσία). Το κόστος της προμήθειας, για το 2020, είναι $ 9,2 εκατομμύρια, με τις παραδόσεις να ξεκινούν το 2021. To Carl Gustav M4 ανήκει στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και πρόκειται για όπλο πολλαπλού ρόλου, αντιαρματικό ή κατά προσωπικού, βάρους 6,7 κιλών.

Εκτός από ελαφρύτερη, σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις, η έκδοση M4 ενσωματώνει και καλύτερη εργονομία, έτσι ώστε η χρήση του να είναι ευκολότερη για τον στρατιώτη. Η μείωση του βάρους επετεύχθη χάρη στη χρήση κράματος αλουμινίου και ανθρακονημάτων. Κατά οχημάτων, το μέγιστο βεληνεκές του M4 ανέρχεται στα 500 μέτρα, ενώ κατά στατικών στόχων το μέγιστο βεληνεκές αυξάνει στα 700 μέτρα. Το μέγιστο βεληνεκές μπορεί να αυξηθεί στα 1.000 μέτρα, κατά στατικών στόχων, με τη χρήση πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς.

Υπενθυμίζουμε ότι πριν ένα μήνα περίπου ο Αμερικανικός Στρατός ανακοίνωσε ότι αναζητεί ένα νέο, ολοκληρωμένο Σύστημα Ελέγχου Πυρός (ΣΕΠ) για τα M4. Τα νέα συστήματα θα πρέπει να είναι ψηφιακής τεχνολογίας και να ενσωματώνουν ικανότητα νυχτερινής όρασης. Με τα νέα ΣΕΠ ο Αμερικανικός Στρατός θέλει οι χρήστες του συστήματος να είναι σε θέση να αναγνωρίζουν στατικούς στόχους σε αποστάσεις έως 1.300 μέτρα (την ημέρα) και 800 μέτρα (τη νύχτα) και να ανιχνεύουν κινούμενους στόχους με μέγιστη ταχύτητα 20 χιλιόμετρα την ώρα.

Το άρθρο Περισσότερα φορητά αντιαρματικά Carl Gustav M4 για τον Αμερικανικό Στρατό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η σουηδική Saab ανακοίνωσε ότι απέσπασε παραγγελία, από τη Λετονία και την Εσθονία, για την προμήθεια αντιαρματικών συστημάτων Carl Gustaf M4. Οι παραδόσεις αναμένονται την περίοδο 2021-2024. To Carl Gustav M4 ανήκει στο διαμέτρημα των 84 χιλιοστών και είναι γνωστό στην Ελλάδα και τον Ελληνικό Στρατό, στην έκδοση Μ2. Η ανάπτυξη της έκδοσης M4 ολοκληρώθηκε το 2014. Πρόκειται για ένα σύστημα πολλαπλού ρόλου, αντιαρματικό ή κατά προσωπικού, βάρους 6,7 κιλών, ελαφρύτερο και με καλύτερη εργονομία σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις.

Κατά οχημάτων, το μέγιστο βεληνεκές του M4 ανέρχεται στα 500 μέτρα, ενώ κατά στατικών στόχων το μέγιστο βεληνεκές αυξάνει στα 700 μέτρα. Το μέγιστο βεληνεκές μπορεί να αυξηθεί στα 1.000 μέτρα, κατά στατικών στόχων, με τη χρήση πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς. Ενδιαφέρουσα εξέλιξη αποτελεί η ανακοίνωση της αμερικανικής Raytheon και της Saab ότι αναπτύσσουν το κατευθυνόμενο πυρομαχικό GCGM (Guided Carl Gustaf Munition), το οποίο θα ενσωματώνει ημί-ενεργό σύστημα καθοδήγησης λέιζερ και αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης και θα μπορεί να προσβάλει στόχους έως τα 1.500-2.000 μέτρα.

Το άρθρο Αντιαρματικά Carl Gustaf M4 για τη Λετονία και την Εσθονία δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε γενικές γραμμές η αντιαρματική άμυνα του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ), στον τομέα των κατευθυνόμενων βλημάτων μέσου και μεγάλου βεληνεκούς, είναι ικανοποιητική, με την παρουσία των MILAN, των αναβαθμισμένων TOW και των Kornet, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν να γίνουν βήματα προόδου και ενίσχυσης, αλλά αυτό δεν είναι το αντικείμενο του συγκεκριμένου άρθρου.

Το αντικείμενο του άρθρου είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο ΕΣ στον τομέα των φορητών αντιαρματικών μικρού βεληνεκούς, μιας χρήσης, δηλαδή στην αντικατάσταση των M-72A2 LAW των 66 χιλιοστών και των RPG-18 Mukha των 64 χιλιοστών. Τα πρώτα συστήματα M-72 LAW παρελήφθησαν τη δεκαετία του 1970, ενώ τα RPG-18 παρελήφθησαν την περίοδο 1993-1994 από τα αποθέματα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.

Εκτός των M-72 και RPG-18 οι Ειδικές Δυνάμεις χρησιμοποιούν και το νεότερο ACL-89 STRIM των 89 χιλιοστών, γαλλικής προέλευσης. Είναι ελαφρύ, κατασκευασμένο από ίνες γυαλιού και πλαστικό. Υπηρετείται από δύο (2) άτομα, τον πυροβολητή και τον γεμιστή. Ο πύραυλος ζυγίζει 2,2 κιλά. Η κεφαλή μπορεί να διεισδύσει 400 χιλιοστά θωράκισης ή ένα (1) μέτρο σκυροδέματος. Το σύστημα δέχεται και βλήματα κατά προσωπικού με εναερίως πυροδοτούμενα πυρομαχικά, τα οποία ενσωματώνουν 1.600 σφαιρίδια που διασπείρονται σε ακτίνα 20 μέτρων καθώς και βλήματα υψηλής εκρηκτικότητας (HEAT : High Explosive Anti-Tank). Επιπλέον, δύναται να βάλει και καπνογόνα και φωτιστικά βλήματα.

Το απόθεμα των M-72 και RPG-18 έχει μειωθεί, λόγω λήξης του ορίου ζωής τους. Σε κάθε περίπτωση, και τα δύο (2) συστήματα, τα οποία χρησιμοποιούνται σε επίπεδο Ομάδας Πεζικού, σε αντιαρματικό ρόλο και σε ρόλο προσβολής προσωπικού ή καταστροφής οχυρώσεων, ενσωματώνουν ξεπερασμένη τεχνολογία, είναι αναξιόπιστα κατά των τουρκικών αρμάτων, ενώ το δραστικό τους βεληνεκές είναι μικρό και δεν ξεπερνά τα 200 μέτρα. Αντικείμενο του συγκεκριμένου άρθρου είναι οι επιλογές, που έχει ο ΕΣ, για την αντικατάσταση τους με συστήματα πολλαπλής χρήσης, ενώ θα ακολουθήσει και δεύτερο άρθρο με τις επιλογές αντικατάστασης με συστήματα μιας χρήσης. Άποψη μας είναι ότι παρά την οικονομική δυσκολία και τις πολλές ανάγκες, η αντικατάσταση των M-72 και RPG-18 θα ενίσχυε την αντιαρματική ικανότητα του ΕΣ.

Τα φορητά αντιαρματικά προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες στον αμυντικό αγώνα του Δ’ ΣΣ (Δ’ Σώμα Στρατού) και της ΑΣΔΕΝ (Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Εσωτερικού και Νήσων). Εντοπίζονται πολύ πιο δύσκολα, σε σχέση με κάθε άλλο οπλικό σύστημα, έχουν μεγάλη ισχύ πυρός και αναλογικά με το κόστος προς όφελος παρουσιάζουν μεγάλη αποδοτικότητα. Για παράδειγμα, ένα φορητό αντιαρματικό κοστίζει κλάσμα του κόστους ενός άρματος μάχης, για την ίδια αποστολή, δηλαδή την καταστροφή του εχθρικού άρματος μάχης. Σ’ ένα άλλο παράδειγμα, στον Ψυχρό Πόλεμο ο Στρατός της Δυτικής Γερμανίας είχε δώσει μεγάλη έμφαση στα φορητά αντιαρματικά ως αντίβαρο στις πολυάριθμες τεθωρακισμένες δυνάμεις της Σοβιετικής Ένωσης.

Τα σύγχρονα φορητά αντιαρματικά δεν προορίζονται μόνο για την προσβολή και την καταστροφή αρμάτων μάχης ή τεθωρακισμένων οχημάτων, αλλά, μέσω της χρήσης διαφόρων τύπων πυρομαχικών έχουν την δυνατότητα να βάλουν και κατά χαμηλά ιπτάμενων στόχων, κατά προσωπικού, με βλήματα εναέριας πυροδότησης, να δημιουργούν προπέτασμα καπνού, να βάλουν φωτιστικά βλήματα κ.ά.

Η χρήση τους, ιδιαίτερα εντός κατοικημένων περιοχών, έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στους πρόσφατους πολέμους, στο Αφγανιστάν, το Ιράκ και τη Συρία. Όπως προαναφέραμε το αντικείμενο του άρθρου είναι τα φορητά αντιαρματικά πολλαπλής και όχι μιας χρήσης. Εκεί άλλωστε στρέφεται και το ενδιαφέρον της Διεύθυνσης Πεζικού (Δ/ΠΖ) η οποία θέλει ένα φορητό αντιαρματικό πολλαπλού ρόλου, κατά αρμάτων μάχης και κατά προσωπικού, ως τελευταία γραμμή άμυνας, σε επίπεδο Ομάδας και Διμοιρίας Πεζικού.

Η ρωσική παρουσία στον τομέα των φορητών αντιαρματικών μετράει πολλά έτη επιτυχημένης παρουσίας. Το τελευταίο μέλος της οικογένειας RPG πολλαπλής χρήσης είναι το RPG-32 των 105 χιλιοστών. Πρόκειται για ένα εξαιρετικό σύστημα, από τα κορυφαία διεθνώς. Η ανάπτυξη του διήρκησε από το 2005 μέχρι το 2007 όπου και το σύστημα τέθηκε σε πλήρη παραγωγή με την πρώτη εξαγωγική του επιτυχία να είναι οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ιορδανίας όπου τέθηκε και σε συμπαραγωγή με την ιορδανική JRESCO. Σήμερα, το σύστημα βρίσκεται σε υπηρεσία από τα ΗΑΕ, το Ιράκ, την Αίγυπτο και φυσικά την Ιορδανία.

Το RPG-32 μπορεί να χρησιμοποιήσει ποικιλία ρουκετών ανάλογα με την αποστολή. Οι ρουκέτες του είναι ικανές να καταστρέψουν από άρματα μάχης και οχήματα μέχρι θωρακισμένες θέσεις και χαμηλά ιπτάμενους στόχους όπως είναι τα ελικόπτερα και τα UAV. Μπορεί να εκτοξεύσει δύο (2) διαφορετικά διαμετρήματα, των 105 και των 72 χιλιοστών.

Για κάθε διαμέτρημα υπάρχουν δύο (2) ξεχωριστά είδη εκρηκτικών κεφαλών ανάλογα με το είδος του στόχου που θα πρέπει να καταστραφεί. Το ένα είδος είναι βλήματα υψηλής εκρηκτικότητας, κατά βαριά θωρακισμένων στόχων όπως άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα (μπορεί να διατρήσει θωράκιση πάχους 650 χιλιοστών), ενώ το άλλο είδος είναι τα θερμοβαρικά βλήματα, κατά στατικών στόχων όπως κτήρια, κέντρα διοίκησης κ.ά.

Ένα θερμοβαρικό βλήμα έχει πολλαπλάσια καταστροφική ικανότητα σε σχέση με ένα συμβατικό βλήμα, δεδομένου ότι δεν βασίζεται στη δική του εκρηκτική ύλη, αλλά ουσιαστικά μετατρέπει τον αέρα σε ισχυρή βόμβα. Για παράδειγμα, το πλήγμα ενός ρωσικού αντιαρματικού βλήματος Kornet-E με θερμοβαρική κεφαλή σε ένα κτίριο, εκτιμάται ότι αντιστοιχεί στο πλήγμα μιας μικρής αεροπορικής βόμβας.

Το RPG-32, με θερμοβαρική κεφαλή, ενδείκνυται για χρήση και κατά αποβατικών δυνάμεων (τέτοιες δυνάμεις άμυνας ακτών έχει δημιουργήσει και η Σουηδία, εφοδιασμένες με το RBS-17, μία παραλλαγή του AGM-114 Hellfire). Το μέγιστο βεληνεκές του RPG-32 είναι περίπου τα 700 μέτρα, ενώ το δραστικό βεληνεκές είναι τα 350 μέτρα. Το βάρος του ανέρχεται στα 10 κιλά φορτωμένο με βλήμα των 105 χιλιοστών, στα 6 κιλά με βλήμα των 72 χιλιοστών και στα 3 κιλά άδειο.

Το γερμανικό Panzerfaust-3 (PzF-3) των 60 χιλιοστών (εκτοξευτής) και των 110 χιλιοστών (βλήμα), η ανάπτυξη του οποίου ολοκληρώθηκε το 1985 και τέθηκε σε παραγωγή στα μέσα της δεκαετίας του 1990, διατίθεται σε επτά (7) εκδόσεις: PzF-3 (με διατρητική ικανότητα 700 χιλιοστών θωράκισης και δραστικό βεληνεκές 300 μέτρων για κινούμενους στόχους και 400 μέτρα για στατικούς στόχους), PzF-3T με βλήμα HEAT με δύο (2) πολεμικές κεφαλές σε διαδοχική σειρά (Tandem), PzF-3T-600 (με σκοπευτικό ημέρας IS2000 και νύχτας KN250 και αυξημένο βεληνεκές στα 600 μέτρα κατά κινούμενων στόχων), PzF-3IT-600 (αυξημένη διατρητική ικανότητα άνω των 900 χιλιοστών θωράκισης), PzF-3LTW (εκτοξευτής μικρότερου βάρους, κάτω των 10 κιλών), PzF-3LR (με μέγιστο βεληνεκές 800 μέτρα) και Fire Salamander.

Όλες οι εκδόσεις δέχονται ποικιλία βλημάτων ανάλογα με το είδος του στόχου, διαφόρων τύπων σκοπευτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εντός κλειστών χώρων άρα είναι και κατάλληλα προς χρήση σε μάχη αστικού περιβάλλοντος εξαιτίας της ελαχιστοποιήσης των εξαγόμενων αερίων μέσω των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του όπλου. Σήμερα, το PzF-3 βρίσκεται σε υπηρεσία στη Γερμανία, την Ολλανδία, την Αυστρία, την Ελβετία, το Ιράκ, την Ιταλία, τη Νότιο Κορέα, την Ιαπωνία και το Περού.

To Carl Gustav M4 των 84 χιλιοστών, της σουηδικής Saab, είναι γνωστό στον ΕΣ, αλλά στην παλαιότερη του έκδοση Μ2. Η έκδοση M4 είναι η νεότερη και ικανότερη έκδοση του Carl Gustav, η ανάπτυξη της οποίας ολοκληρώθηκε το 2014. Πρόκειται για ένα όπλο πολλαπλού ρόλου, αντιαρματικό ή κατά προσωπικού, βάρους 6,7 κιλών, δηλαδή κατά 3 κιλά ελαφρύτερο από την έκδοση M3 και κατά 50% ελαφρύτερο από την έκδοση Μ2 (14,2 κιλά), η οποία βρίσκεται σε υπηρεσία στον ΕΣ. Εκτός από το ότι είναι ελαφρύτερη, σε σχέση με τις προηγούμενες εκδόσεις, η έκδοση M4 ενσωματώνει και καλύτερη εργονομία, έτσι ώστε η χρήση του να είναι ευκολότερη για τον στρατιώτη. Η μείωση του βάρους επετεύχθη χάρη στη χρήση κράματος αλουμινίου και ανθρακονημάτων

Κατά οχημάτων, το μέγιστο βεληνεκές του M4 ανέρχεται στα 500 μέτρα, ενώ κατά στατικών στόχων το μέγιστο βεληνεκές αυξάνει στα 700 μέτρα. Το μέγιστο βεληνεκές μπορεί να αυξηθεί στα 1.000 μέτρα, κατά στατικών στόχων, με τη χρήση πυρομαχικών αυξημένου βεληνεκούς. Ενδιαφέρουσα εξέλιξη αποτελεί η ανακοίνωση της αμερικανικής Raytheon και της Saab ότι αναπτύσσουν ένα κατευθυνόμενο πυρομαχικό για τα Carl Gustav. Το πυρομαχικό GCGM (Guided Carl Gustaf Munition) ξεκίνησε να αναπτύσσεται, από τις δύο εταιρίες, το Νοέμβριο του 2017 και θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις εκδόσεις Carl Gustaf M3 και M4. Σήμερα το πρόγραμμα βρίσκεται σε φάση επίδειξης.

Το βλήμα GCGM αναμένεται να ενσωματώνει ημί-ενεργό σύστημα καθοδήγησης λέιζερ και αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης. Σε κάθε περίπτωση θα είναι ένα βλήμα πολλαπλών ρόλων με δυνατότητα προσβολής διαφόρων στόχων (τεθωρακισμένα οχήματα, οχυρωμένες θέσεις, συγκεντρωμένο προσωπικό, κτίρια κ.ά.) σε αποστάσεις 30-2.000 μέτρα και με Πιθανότητα Κυκλικού Σφάλματος (CEP) μικρότερη του 1 μέτρου. Στην περίπτωση κινούμενων στόχων το GCCM θα μπορεί να προσβάλει στόχους έως τα 1.500 μέτρα, οι οποίοι κινούνται με ταχύτητα 56 χιλιομέτρων την ώρα. Το βάρος του GCGM είναι 6,8 κιλά.

Η οικογένεια αντιαρματικών βλημάτων Spike της ισραηλινής Rafael αποτελείται από τέσσερα μέλη, καθένα εκ των οποίων καλύπτει συγκεκριμένο βεληνεκές: το Spike-SR (Short Range) για αποστάσεις έως τα 800 μέτρα, το Spike-MR (Medium Range) ή Gill για αποστάσεις έως τα 2.500 μέτρα, το Spike-LR (Long Range) για αποστάσεις έως τα 4.000 μέτρα και Spike-LR2 με αυξημένο βεληνεκές στα 5.500 μέτρα, το Spike-ER (Extended Range) για αποστάσεις έως τα 8.000 μέτρα και το Spike-NLOS για αποστάσεις έως τα 25.000 μέτρα. Ανάλογα της έκδοσης, τα Spike μπορούν να είναι φορητά, να εξοπλίζουν τεθωρακισμένα οχήματα, επιθετικά ελικόπτερα, ταχύπλοα σκάφη, καθώς και άλλες πλατφόρμες.

Το Spike-SR είναι ένα αντιαρματικό βλήμα τεχνολογίας Fire-and-Forget, διάδοχος του MATADOR (από κοινού ανάπτυξη μεταξύ της DSTA από την Σιγκαπούρη, της Rafael και της γερμανικής Dynamit Nobel Defence, στη Γερμανία υπηρετεί ως RGW-90) και διαθέτει ηλεκτροπτικό σύστημα καθοδήγησης (E/O) ή σύστημα καθοδήγησης οπτικών ινών (F/O). Τα βλήματα Spike διαθέτουν δύο (2) πολεμικές κεφαλές εγκατεστημένες σε διαδοχική σειρά (Tandem), ενώ μπορούν να εκτελέσουν κατακόρυφες επιθέσεις (Top Attack) προσβάλλοντας τον στόχο στον πύργο, δηλαδή στο πιο ευάλωτο σημείο ενός τεθωρακισμένου οχήματος. Και τα τέσσερα (4) βλήματα της οικογένειας Spike ενσωματώνουν πολλά κοινά υποσυστήματα, γεγονός που καθιστά τη συντήρηση και την τεχνική υποστήριξή τους οικονομικά συμφέρουσα. Αλλά πέρα από αυτό, η Rafael έχει αναπτύξει δύο (2) επιπλέον συστήματα υποστήριξης, τα οποία αυξάνουν ακόμα περισσότερο την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα του συστήματος. Πρόκειται για το ενσωματωμένο σύστημα εκτέλεσης δοκιμών (BIT = Build-In-Test) και το ολοκληρωμένο πακέτο υποστήριξης (ILS = Integrated Logistic Support).

Από τις ΗΠΑ προέρχεται η λύση του Mk.153 Shoulder-Launched Multipurpose Assault Weapon (SMAW), το οποίο αναπτύχθηκε-εξελίχθηκε από το B-300 και, στην αρχική του έκδοση, βρίσκεται σε υπηρεσία από το 1984, κυρίως σε αποστολές προσβολής οχυρώσεων, αλλά και κατά αρμάτων μάχης, με πύραυλο HEAA (High-Explosive Anti-Armor). Το σύστημα έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Ανήκει στο διαμέτρημα των 83 χιλιοστών και επιτυγχάνει μέγιστο δραστικό βεληνεκές 500 μέτρα, με HEAA , ή 250 μέτρα με HEDP (High-Explosive Dual-Purpose). Συνοδεύεται από σκοπευτικά ημέρας και νύχτας. Το 2008 ξεκίνησε το πρόγραμμα SMAW II με πυρομαχικό ικανό να εκτοξευτεί μέσα από κτίρια. Το συνολικό του βάρος είναι 13,5 κιλά. Όπως ανακοίνωσε η Raytheon, σε συνεργασία με τη Nammo, αναπτύσσει ένα νέο εκτοξευτή (Serpent) με ενσωματωμένο σύστημα ελέγχου πυρός.

Συμπερασματικά, η ανάγκη για την ανανέωση των φορητών αντιαρματικών του ΕΣ είναι μια επιτακτική ανάγκη που πρέπει δρομολογηθεί, αφενός λόγω του χαμηλού κόστους απόκτησης τους, αφετέρου εξαιτίας της μεγάλης επιχειρησιακής αξίας αυτών των συστημάτων στο πεδίο μάχης. Κατά την άποψη μας απαράβατος όρος της όποιας απόφασης προμήθειας θα πρέπει να είναι τα η πολλαπλή χρήση, η ικανότητα χρήσης διαφορετικών βλημάτων και πολεμικών κεφαλών για διάφορες αποστολές, δηλαδή να είναι πολλαπλού ρόλου, να έχει προσιτό κόστος, να είναι εύκολο στην χρήση και εργονομικό σαν σχεδίαση. Εκτίμηση μας είναι πως η υλοποίηση του συγκεκριμένου προγράμματος θα είναι ένα σημαντικό βήμα στην ολοκλήρωση του δικτύου αντιαεροπορικής άμυνας του ΕΣ.

Όπως προαναφέραμε στην αρχή, το αντικείμενο του άρθρου είναι οι επιλογές του ΕΣ σε φορητά αντιαρματικά μικρού βεληνεκούς πολλαπλής χρήσης. Σε επόμενο άρθρο μας θα αναφερθούμε στις επιλογές που έχει ο ΕΣ σε φορητά αντιαρματικά μικρού βεληνεκούς μιας χρήσης.

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Η ανάγκη ανανέωσης των φορητών αντιαρματικών μικρού βεληνεκούς (Μέρος Α’) δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η σουηδική Saab και η αμερικανική Raytheon ανακοίνωσαν ότι πραγματοποίησαν επιτυχημένη δοκιμή κατευθυνόμενου πυρομαχικού για τα φορητά αντιαρματικά συστήματα Carl-Gustaf. Το πυρομαχικό ενσωματώνει σύστημα καθοδήγησης ημί-ενεργού λέιζερ. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν τρείς βολές, δύο κατά στατικών στόχων και μία κατά κινούμενου στόχου.

Αν και το σύστημα καθοδήγησης που έχει επιλεγεί είναι αυτό του ημί-ενεργού λέιζερ, ανακοινώθηκε ότι εξετάζονται και άλλες επιλογές όπως τα υπέρυθρα συστήματα καθοδήγησης. Επίσης ανακοινώθηκε ότι εξετάζεται και η ενσωμάτωση νέων και ικανότερων πολεμικών κεφαλών. Το νέο πυρομαχικό υπόσχεται επιτυχημένο βλήμα σε αποστάσεις τουλάχιστον 2.000 μέτρων.

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη για την Ελλάδα και τον Ελληνικό Στρατό, ο οποίος διατηρεί σε υπηρεσία 1.988 αντιαρματικούς εκτοξευτές M-2CG Carl Gustaf των 84 χιλιοστών. Οι εκτοξευτές παρελήφθησαν το 1995 από τα αποθέματα της πρώην Ανατολικής Γερμανίας και έχουν ενισχυθεί με διόπτρες νυχτερινής παθητικής σκόπευσης ενίσχυσης ειδώλου (η σχετική σύμβαση υπογράφηκε τον Μάιο του 2017).

Είχε προηγηθεί, το 2002, η υπογραφή σύμβασης για την προμήθεια 450 σκοπευτικών διοπτρών ημέρας και την πραγματοποίηση εργασιών τροποποίησης των σκοπευτικών διαφραγμάτων των διοπτρών έτσι ώστε οι εκτοξευτές να μπορούν να βάλλουν τα πυρομαχικά HEAT-551. Το Νοέμβριο του 1999 υπογράφηκαν δύο συμβάσεις για την προμήθεια συνολικά 21.400 βλημάτων HEAT-551.

Η πρώτη ανατέθηκε στην κατασκευάστρια εταιρεία και αφορούσε στην προμήθεια 4.400 βλημάτων, ενώ η δεύτερη, συνολικού ύψους € 27.400.000, ανατέθηκε στην ΕΒΟ (πλέον ΕΑΣ) και αφορούσε στη συμπαραγωγή 17.000 βλημάτων. Οι παραδόσεις των 4.400 βλημάτων της πρώτης σύμβασης ολοκληρώθηκαν το 2001, ενώ των 17.000 βλημάτων της δεύτερης σύμβασης το 2005.

Το άρθρο Saab και Raytheon δοκίμασαν επιτυχώς κατευθυνόμενο πυρομαχικά για τα Carl Gustaf δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η αμερικανική Raytheon και η σουηδική Saab ανακοίνωσαν ότι αναπτύσσουν ένα κατευθυνόμενο πυρομαχικό για τα αντιαρματικά Carl Gustav των 84 χιλιοστών. Το πυρομαχικό GCGM (Guided Carl Gustaf Munition) ξεκίνησε να αναπτύσσεται, από τις δύο εταιρίες, τον περασμένο Νοέμβριο και θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις εκδόσεις Carl Gustaf M3 και M4 (M3 και M3E1(A1) MAAWS σε αμερικανική υπηρεσία). Σήμερα το πρόγραμμα βρίσκεται σε φάση επίδειξης.

Το βλήμα GCGM αναμένεται να ενσωματώνει ημί-ενεργό σύστημα καθοδήγησης λέιζερ και αδρανειακό σύστημα καθοδήγησης. Σε κάθε περίπτωση θα είναι ένα βλήμα πολλαπλών ρόλων με δυνατότητα προσβολής διαφόρων στόχων (τεθωρακισμένα οχήματα, οχυρωμένες θέσεις, συγκεντρωμένο προσωπικό, κτίρια κ.ά.) σε αποστάσεις 30-2.000 μέτρα και με Πιθανότητα Κυκλικού Σφάλματος (CEP) μικρότερη του 1 μέτρου. Στην περίπτωση κινούμενων στόχων το GCCM θα μπορεί να προσβάλει στόχους έως τα 1.500 μέτρα, οι οποίοι κινούνται με ταχύτητα 56 χιλιομέτρων την ώρα. Το βάρος του GCGM είναι 6,8 κιλά.

Το άρθρο Κατευθυνόμενο πυρομαχικό για τα Carl Gustav αναπτύσσουν Raytheon και Saab δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.