Το σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων εκθέτει τις στρατιωτικές δυνάμεις σε ένα (1) ταχέως εξελισσόμενο και πολυδιάστατο φάσμα απειλών, με τον αριθμό και την πολυπλοκότητα των απειλών να αυξάνονται διαρκώς. Πλήθος φτηνών, καταστροφικών Μη-Επανδρωμένων Αεροχημάτων (UAV) επιτίθενται σε στόχους αιφνιδιάζοντας τους, ενώ εμπορικά UAV, με τις κατάλληλες μετατροπές, επιχειρούν ρίψεις πυρομαχικών όπως βλήματα όλμων ή χειροβομβίδων. Προηγμένα Συστήματα Μη-Επανδρωμένων Αεροσκαφών (UAS) μεταφέρουν, με αφάνεια, πυρομαχικά ακριβείας, ενώ πύραυλοι μεγάλης ακτίνας κρούσης, προερχόμενοι από αέρα, ξηρά και θάλασσα, πλήττουν στόχους με εξαιρετική ακρίβεια. Η απειλή πολλαπλασιάζεται όταν οι φίλιες δυνάμεις εντοπίζονται και αναγνωρίζονται μέσω προηγμένων ραντάρ συνθετικής απεικόνισης (SAR), ικανών να λειτουργούν ανεξαρτήτως ημέρας ή καιρικών συνθηκών, τα οποία επιχειρούν από εναέρια μέσα εφοδιασμένα με όπλα μακρού βεληνεκούς (Stand-Off).

Ωστόσο, όλα αυτά τα οπλικά συστήματα διαθέτουν μία κοινή επιχειρησιακή αδυναμία: Βασίζονται πλήρως στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Τα καθοδηγούμενα όπλα απαιτούν ευρυζωνικές γραμμές δεδομένων (Data Links) για την ολοκλήρωση του φακέλου εμπλοκής. Τα συστήματα πλοήγησης GNSS εξαρτώνται από δορυφορικά σήματα για την κατεύθυνσή τους προς τον στόχο. Τα ραντάρ SAR βασίζονται στην εκπομπή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας για τον εντοπισμό και την αναγνώριση στόχων. Για την εκμετάλλευση αυτής της εξάρτησης, οι σύγχρονες ένοπλες δυνάμεις αναπτύσσουν συστήματα Ηλεκτρονικών Υποκλοπών (SIGINT : Signals Intelligence) και Ηλεκτρονικού Πολέμου (EW : Electronic Warfare), για την ανίχνευση, αναγνώριση και καταστολή εχθρικών εκπομπών και αισθητήρων.

Οι πρόσφατες συγκρούσεις απέδειξαν ότι ο EW αποτελεί κρίσιμο επιχειρησιακό τομέα, ο οποίος επηρεάζει άμεσα τα αποτελέσματα στο φυσικό πεδίο μάχης. Στην Ανατολική Ευρώπη και σε άλλες περιοχές, οι στρατιωτικές δυνάμεις επενδύουν σημαντικά σε ικανότητες EW, κυρίως σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο. Η απουσία κάλυψης EW σε μια ζώνη επιχειρήσεων ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τις φίλιες δυνάμεις. Ανταποκρινόμενη στην αυξανόμενη πολυπλοκότητα του ηλεκτρονικού πεδίου μάχης, η IAI (Israel Aerospace Industries), μέσω της θυγατρικής της ELTA Systems (IAI ELTA), αξιοποιεί δεκαετίες τεχνογνωσίας στον τομέα του SIGINT και του EW, παρουσιάζοντας μια κινητή επιχειρησιακή σουίτα EW που παρέχει στις φίλιες δυνάμεις τη δυνατότητα κυριαρχίας στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.

Στον πυρήνα της σουίτας του EW βρίσκεται η επαναστατική τεχνολογία του συστήματος Scorpius, βασισμένη σε παθητική παρακολούθηση και παρεμβολή μέσω τεχνολογίας AESA (Active Electronically Scanned Array) πολλαπλών κατευθυνόμενων δεσμών. Η τεχνολογία Staring Multibeam AESA επιτρέπει την ταυτόχρονη ανίχνευση και ηλεκτρονική προσβολή (Jamming) πολλαπλών στόχων, σε εναέρια και επίγεια περιβάλλοντα,με πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια και ισχύ, συγκριτικά με τα παλαιότερα συστήματα EW. Η πλατφόρμα Scorpius εφαρμόζεται σε όλα τα θέατρα επιχειρήσεων, αεροπορικό, χερσαίο και ναυτικό, προσφέροντας καθολική κάλυψη τόσο για αποτροπή όσο και για επιθετικές αποστολές EW. Στο γεωστρατηγικό περιβάλλον του Αιγαίου, τα συστήματα Scorpius μπορούν να διαμορφώσουν ένα (1) ηλεκτρονικό θόλο προστασίας ευρείας ζώνης, εξυπηρετώντας ζωτικά εθνικά συμφέροντα.

Στο χερσαίο επιχειρησιακό περιβάλλον, η σουίτα EW ενσωματώνει ένα (1) πλήρες φάσμα αισθητήρων και ηλεκτρονικών παρεμβολών (Effectors), τοποθετημένων σε οχήματα μάχης υψηλής κινητικότητας, δημιουργώντας μια τακτικά ευέλικτη κινητή δύναμη EW. Το σύστημα παρέχει υψηλής ευαισθησίας ανίχνευση, ανάλυση, ταξινόμηση και ψηφιακές τεχνικές παρεμβολής, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά εχθρικές επικοινωνίες, ραντάρ, πλοήγηση GNSS και λοιπές δραστηριότητες στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Ένα (1) εξειδικευμένο όχημα της σουίτας παρέχει αμυντικές ικανότητες αντιμετώπισης Μη-Επανδρωμένων Εναέριων Συστημάτων (C-UAS : Counter-Unmanned Aerial Systems) σε μεγάλες αποστάσεις. Η πλατφόρμα μπορεί να αναπτυχθεί ταχύτατα σε δύσβατες περιοχές ή να μεταφερθεί αεροπορικώς για άμεση απόκριση σε αναδυόμενες απειλές.

Η επιχειρησιακή διαχείριση της σουίτας εκτελείται από όχημα Διοίκησης και Ελέγχου (C2 : Command and Control), επιτρέποντας τον συντονισμό πολλαπλών μονάδων EW στο πλαίσιο σύνθετων αποστολών. Με την ενσωμάτωση τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) σε όλα τα στάδια λειτουργίας, το σύστημα παρακολουθεί εκατοντάδες δίκτυα και εκπομπούς, σχηματίζει Επιχειρησιακή Εικόνα Ηλεκτρονικής Κατάστασης (Situational Awareness and Electromagnetic Order of Battle) και υποστηρίζει προηγμένες δυνατότητες ανάλυσης όπως αναγνώριση φωνής, μοτίβων εκπομπής και εντοπισμό ανωμαλιών. Τέλος, η σουίτα έχει δυνατότητα διασύνδεσης με εθνικά Κέντρα Επιχειρήσεων, επιτρέποντας την ανταλλαγή δεδομένων, τον ηλεκτρονικό συγχρονισμό και τον συντονισμό επιχειρήσεων συλλογής και προσβολής EW σε στρατηγικό επίπεδο. Για περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τους ειδικούς της IAI στο info.malat@iai.co.il

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Κερδίζοντας τον «αόρατο» πόλεμο, κυριαρχία στο ηλεκτρομαγνητικό πεδίο με τεχνολογία Ηλεκτρονικού Πολέμου νέας γενιάς δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ένα εξαιρετικής σημασίας βίντεο δημοσίευσε το Γενικό Επιτελείο των Αυστριακών Ενόπλων Δυνάμεων πάνω στο οποίο περιγράφονται και αναλύονται όλες οι νέες τεχνικές και τακτικές ηλεκτρονικού πολέμου που έλαβαν χώρα στα πεδία των μαχών της Ουκρανίας τα τελευταία χρόνια. Στο βίντεο οι επιτελείς του Αυστριακού Γενικού Επιτελείου Στρατού επισημαίνουν όλα τα ρωσικής προέλευσης συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου που επιχειρούν στο Θέατρο Επιχειρήσεων της Ουκρανίας και κυρίως τον τρόπο που δρουν. Όπως αναφέρεται υπάρχουν διάφορες τεχνικές και τακτικές από τις οποίες ο ρωσικός στρατός εντοπίζοντας ηλεκτρομαγνητικές εκπομπές στοχοποιεί τις εχθρικές δυνάμεις ή συλλέγει κρίσιμες πληροφορίες τακτικού και επιχειρησιακού επιπέδου.

Στο βίντεο αναφέρονται τα ρωσικής προέλευσης συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και περιγράφονται οι σύγχρονες τεχνολογικές τους δυνατότητες. Αξίζει να το δείτε και κυρίως να προβληματίσει την ηγεσία του ΓΕΕΘΑ και του ΓΕΣ για την ικανότητα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και του Στρατού Ξηράς να πραγματοποιεί ανάλογης ικανότητας επιχειρήσεις. Ας αναλογιστούν τι κονδύλια προβλέπονται για τον Ηλεκτρονικό Πόλεμο στο νέο Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών. Και επίσης ας προβληματιστεί η ηγεσία για το τι συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου διαθέτει ο Στρατός Ξηράς και το Όπλο των Διαβιβάσεων και αντίστοιχα τι διαθέτει ο Τουρκικός Στρατός.

Το άρθρο Ηλεκτρονικός Πόλεμος: Τα διδάγματα από τις επιχειρήσεις στην Ουκρανία που πρέπει να προβληματίσουν σοβαρά τον Ελληνικό Στρατό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται αναφορικά με την εγκατάσταση και ολοκλήρωση του νέου συστήματος παρεμβολών (ECM) επί των γαλλικών φρεγατών FDI HN. Μολονότι, η προηγούμενη εβδομάδα μονοπωλήθηκε από την ανακοίνωση προμήθειας της 4^ης FDI HN για το Πολεμικό Ναυτικό καθώς και των στρατηγικών βλημάτων SCALP NAVAL, εντούτοις, το DefenceReview.gr βρέθηκε στις εγκαταστάσεις της Thales αναφορικά με τις τελευταίες εξελίξεις στα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου των φρεγατών FDI. Ειδικότερα μια ημέρα πριν τη τελετή καθέλκυσης της 2^ης ελληνικής φρεγάτας, στις 18 Σεπτεμβρίου το DefenceReview.gr επισκέφτηκε στις εγκαταστάσεις της Thales στη Νότια Γαλλία και συγκεκριμένα στο Gemenos. Κεντρικό ζήτημα της παρουσίας μας ήταν να ενημερωθούμε αναφορικά με τη προοπτική εγκατάστασης και ολοκλήρωσης του νέου παρεμβολέα της Thales. Σύμφωνα με τα υψηλόβαθμα στελέχη της Thales, το νέο σύστημα που προτείνεται για εγκατάσταση στις FDI HN του Πολεμικού Ναυτικού είναι το Virgilius – IEWS (Ιntegrated Electronic Warfare System), προϊόν τελευταίας τεχνολογίας, του οποίου η ανάπτυξη ολοκληρώθηκε πολύ πρόσφατα. Το νέο ECM Virgilius – IEWS προτείνεται να ενσωματωθεί στη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου που φέρει το όνομα SENTINEL (εξ ολοκλήρου προϊόν ανάπτυξης της Thales) μέρους του οποίου θα είναι το ESM τύπου ALTESSE-H (επίσης της Thales) και δυνητικά ως νέο ECM προτείνεται το σύστημα Virgilius – IEWS.

Ήδη το Πολεμικό Ναυτικό έχει ενημερωθεί εκτενώς επί των παραπάνω εξελίξεων και σύντομα αναμένεται η τελική απόφαση για το νέο ΕCM των φρεγατών FDI HN. Το σύστημα ECM Virgilius – IEWS προτείνεται και για το Γαλλικό Ναυτικό και ήδη η Thales βρίσκεται σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις με τη Γαλλική Διεύθυνση Εξοπλισμών (DGA) προκειμένου το σύστημα παρεμβολών νέας γενιάς να τοποθετηθεί σε μονάδες του Γαλλικού Ναυτικού. Παράλληλα, η Thales σε συνεργασία με την ιταλική εταιρεία Elettronica μας τόνισε πως το ECM Virgilius – IEWS, αναμένεται να εγκατασταθεί και να ολοκληρωθεί στα πλαίσια του προγράμματος εκσυγχρονισμού των αντιτορπιλικών αεράμυνας περιοχής HORIZON των Ναυτικών Γαλλίας και Ιταλίας. Όλα τα παραπάνω δεδομένα συνεκτιμώνται και αξιολογούνται από τους επιτελείς του ΠΝ αναφορικά με τους χρόνους παράδοσης και φυσικά το δυνητικό κόστος του νέου ECM.

Το άρθρο Αποκλειστικό: H πρόταση για το νέο ECM των φρεγατών FDI HN του Πολεμικού Ναυτικού-Και εγένετο το ECM «Virgilius» δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η Εθνική Φρουρά της Αμερικανικής Αεροπορίας ανακοίνωσε ότι σύντομα θα ολοκληρώσει τις πτητικές δοκιμές του αντίμετρου BriteCloud και στη συνέχει θα αποφασίσει αν θα προχωρήσει στην προμήθεια του. Το BriteCloud είναι της ιταλικής Leonardo και χρησιμοποιεί παρεμβολές για την προστασία των αεροσκαφών από εισερχόμενους πυραύλους. Είναι ένα αντίμετρο ραδιοσυχνοτήτων για αεροσκάφη. Λειτουργεί σαν φωτοβολίδα και χρησιμοποιεί έναν μικρό, αλλά ισχυρό παρεμβολέα για να προστατεύσει το αεροσκάφος από βλήματα εδάφους-αέρος και αέρος-αέρος καθοδήγησης ραντάρ. Το BriteCloud βασίζεται στην τεχνολογία DRFM (Ψηφιακή μνήμη ραδιοσυχνοτήτων), που επιτρέπει στο BriteCloud να μεταδίδει ένα ισχυρό σήμα που παρασύρει τους εισερχόμενους πυραύλους μακριά από το στόχο τους.

Το άρθρο Η Εθνική Φρουρά της Αμερικανικής Αεροπορίας θα ολοκληρώσει σύντομα τις δοκιμές του αντιμέτρου BriteCloud δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος αποτελεί μια από τις αθέατες όψεις των σύγχρονων στρατιωτικών επιχειρήσεων. Στη παρούσα ανάλυση δίνεται έμφαση στις επιχειρήσεις ηλεκτρονικού πολέμου χερσαίων στρατευμάτων και όχι στις αεροπορικές ή ναυτικές επιχειρήσεις, αντικείμενα που έχουμε αναπτύξει ενδελεχώς σε παλαιότερη αρθρογραφία μας.

Ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος συγκαταλέγεται στις επιχειρήσεις του Όπλου των Διαβιβάσεων, ένα Όπλο του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ) αρκετά παραμελημένο. Ασφαλώς και οι προεκτάσεις του Ηλεκτρονικού Πολέμου αφορούν το σύνολο των Όπλων και Σωμάτων του ΕΣ καθότι οι επικοινωνίες εμπλέκουν το σύνολο των Όπλων Μάχης ή Υποστήριξης Μάχης και φυσικά της Διοικητικής Μέριμνας.

Δυστυχώς, ο ΕΣ έχει να υλοποιήσει μείζον εξοπλιστικό πρόγραμμα απόκτησης νέου σύγχρονου υλικού εδώ και 15 χρόνια. Συνεπώς, οι ανάγκες σε υλικό Διαβιβάσεων είναι μεγάλες και πολλαπλές ενώ το υφιστάμενο υλικό επικοινωνιών ανταποκρίνεται οριακά στις σύγχρονες απαιτήσεις.

Ο ΕΣ υλοποίησε το άκρως αμφιλεγόμενο πρόγραμμα της ελληνικής εταιρείας SONAK μέσω του οποίου απέκτησε τις όποιες δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου διαθέτει σήμερα και αξιοποιεί με δύο Τάγματα Ηλεκτρονικού Πολέμου. Τα δύο αυτά Τάγματα Ηλεκτρονικού Πολέμου υπάγονται στο 1^ο και 2^ο Συγκρότημα Επικοινωνιών, Ηλεκτρονικού Πολέμου, Πληροφορικής και Επιτηρήσεως (2ο ΣΕΗΠΠΕΠ) και καλύπτουν τις ανάγκες του Δ Σώματος Στρατού και της ΑΣΔΕΝ αντίστοιχα.

Τα δύο Τάγματα Ηλεκτρονικού Πολέμου του ΕΣ είναι το 471 (ΑΣΔΕΝ με υπομονάδες στα νησιά) και το 476 (Ξάνθη – Δ Σώμα Στρατού) και διαθέτουν ειδική σύνθεση αποτελούμενη από κέντρα ακρόασης, κέντρα παρεμβολών και ραδιογωνιόμετρα με σκοπό την καταγραφή εκπομπών και λήψης συνδράμοντας σε αποστολές στοχοποίησης και συλλογής πληροφοριών – έγκαιρης προειδοποίησης. Η δομή και οργάνωση των δύο Ταγμάτων είναι ιδιαίτερη και εστιασμένη στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο εν αντιθέσει με τα κλασικά Τάγματα Διαβιβάσεων ή τους Λόχους Διαβιβάσεων των Σχηματισμών του ΕΣ.

Να τονιστεί ότι ο ΕΣ ανανέωσε το υλικό επικοινωνιών – διαβιβάσεων το 2001 όπου προμηθεύτηκε από την INTRACOM Defense συνολικά 6000 ασυρμάτους TRC 9200 της οικογένειας PR4G έναντι κόστους 132,6 εκατομμυρίων ευρώ. Σήμερα οι μονάδες του ΕΣ διαθέτουν τους πλέον σύγχρονους ασυρμάτους της σειράς TRC (9200- 9203), VRC-83 και TRC 3600, με δυνατότητα κρυπτασφάλισης και αναπήδησης συχνότητας. Οι Μοίρες MLRS και οι Πυροβολαρχίες Παρατηρήσεως διαθέτουν σύγχρονους ασυρμάτους σειράς SINCGARS και HARRIS, επίσης με δυνατότητα αναπήδησης συχνότητας και κρυπτοασφαλίσεως.

Την 07η Μαρτίου 2003, υπεγράφη σύμβαση ύψους 16,11 εκ. ΕΥΡΩ μεταξύ του ΥΠΕΘΑ και της INTRACOM, για την προμήθεια 541 Σταθμών Ασυρμάτου HF-SSB τύπου TRC 3600-3, μετά του περιφερειακού και λοιπού εξοπλισμού τους, για κάλυψη των επικοινωνιακών αναγκών του Ελληνικού Στρατού στην ζώνη συχνοτήτων HF. Η ανωτέρω σύμβαση υπεγράφη μετά από διεθνή διαγωνισμό στον οποίο η INTRACOM αναδείχθηκε μειοδότρια. Ο εν λόγω σταθμός ασυρμάτου κατασκευάστηκε στις εγκαταστάσεις της INTRACOM, σε συνεργασία με την Γαλλική εταιρία THALES Communication.

Με την υπογραφή της νέας αυτής σύμβασης και σε συνδυασμό με την παραγωγή των ασυρμάτων TRC 9200-3 της ζώνης συχνοτήτων VHF, εξυπηρετούνται κύριες τακτικές επικοινωνιακές ανάγκες του Ελληνικού Στρατού από εγχώρια παραγόμενο υλικό, καθιστώντας τις τακτικές επικοινωνίες μάχης ως τομέα αιχμής της INTRACOM. Άλλοι τύποι και μοντέλα ασυρμάτου του ΕΣ είναι SEM 182- 192, TRA 931 RACAL, VRC-49, VRC-48, VRC-47, VRC-46, VRC-45, PRC-77 και PRC-25.

Δυνατότητες Ηλεκτρονικού Πολέμου

Πιο συγκεκριμένα, την 19η Οκτωβρίου 2001 υπεγράφη σύμβαση μεταξύ ΥΠΕΘΑ και της εταιρείας SONAK, με αντικείμενο την προμήθεια 18 παρεμβολέων και 11 κέντρων ακροάσεως, συνολικής αξίας 71.979.490,09€, για την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών του ΕΣ στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο. Σύμφωνα με τους όρους της συμβασης, με την ενεργοποίησή της (26η Ιουνίου 2002) χορηγήθηκε στην εταιρία ως προκαταβολή το 50% της αξίας, ήτοι ποσό 34.515.605,09€.

Από 22 έως 30 Ιουλίου 2004 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες δοκιμές. Σύμφωνα με το πρακτικό της επιτροπής αξιολογήσεως, τα δύο συστήματα (παρεμβολέας και 1 κέντρο ακροάσεως) απέτυχαν στο να επιβεβαιώσουν τις δυνατότητες και τα χαρακτηριστικά τους, όπως αυτά περιγράφονταν στη σύμβαση και ως εκ τούτου η Επιτροπή πρότεινε την επανάληψη δοκιμών. Από 17-22 Ιανουαρίου 2005 πραγματοποιήθηκαν οι δεύτερες δοκιμές και σύμφωνα με το πρακτικό της επιτροπής προέκυπτε ότι:

Ο παρεμβολέας παρουσίαζε σοβαρές αποκλίσεις από τα αναγραφόμενα κριτήρια αξιολόγησης της σύμβασης και δεν επιβεβαιώθηκαν οι τεχνικές του δυνατότητες στο πεδίο δοκιμών. Το κέντρο ακρόασης πληρούσε μέρος των αναγραφόμενων κριτηρίων αξιολόγησης της σύμβασης αλλά απαιτείτο όπως βελτιωθεί σε μεγάλο βαθμό το λογισμικό που υποστηρίζει και διασυνδέει τα διάφορα υποσυστήματά του.

Γενικές αρχές

Ηλεκτρονικός Πόλεμος είναι κάθε στρατιωτική ενέργεια ή δράση, που περιλαμβάνει την έρευνα, την υποκλοπή και την αναγνώριση των ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών, καθώς και τη χρήση της ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης και της κατευθυνόμενης ενέργειας, με στόχο τον περιορισμό ή την παρεμπόδιση της χρήσης του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από τον εχθρό και την εξασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης του από τις φίλιες δυνάμεις. Ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος περιλαμβάνει τα μέτρα υποστήριξης, τα αντίμετρα και τα μέτρα προστασίας.

Τα μέτρα υποστήριξης είναι ενέργειες, που στοχεύουν στην έρευνα, την υποκλοπή, την αναγνώριση της εκπεμπόμενης ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας, καθώς και τον εντοπισμό των πηγών της εκπομπής. Στόχος είναι η επίγνωση της επιχειρησιακής κατάστασης και η έγκαιρη αναγνώριση της όποιας απειλής. Τα μέτρα υποστήριξης εκτελούνται με στόχο την υποστήριξη των φίλιων δυνάμεων-επιχειρήσεων και την παραγωγή χρήσιμων ή στρατηγικής σημασίας πληροφοριών όπως η διάταξη μάχης, οι κινήσεις του, οι θέσεις των μονάδων κ.ά.

Μέσω την έρευνας συγκεκριμένων συχνοτήτων, μέσω της χρήσης εξειδικευμένου και σύγχρονου υλικού, επιτυγχάνεται η ανεύρεση, η ταξινόμηση και η αποκάλυψη των εχθρικών ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών. Εφόσον μια περιοχή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τότε εφαρμόζεται η μέθοδος της υποκλοπής, δηλαδή της καταγραφής των χαρακτηριστικών εκπομπής ενός δικτύου επικοινωνιών, που έχει ανιχνευθεί. Επίσης μπορεί να εφαρμοστεί και η μέθοδος του εντοπισμού με ραδιογωνιομέτρηση. Σε κάθε περίπτωση, η μεθοδική ανάλυση των διαθέσιμων πληροφοριών μπορεί να οδηγήσει στην εξαγωγή χρήσιμων πληροφοριών για τον εχθρό.

Τα αντίμετρα είναι ενέργειες, οι οποίες εκτελούνται προκειμένου να απαγορεύσουν ή να περιορίσουν την αποτελεσματική χρήση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από τον εχθρό. Για παράδειγμα, τα αντίμετρα κατά επικοινωνιακών συστημάτων έχουν ως στόχο την άρνηση της δυνατότητας του αντιπάλου να ασκεί αποτελεσματική διοίκηση και έλεγχο των δυνάμεών του στο πεδίο της μάχης, ενώ η εκτέλεση αντιμέτρων κατά μη επικοινωνιακών συστημάτων έχουν ως στόχο να εμποδίσουν τον εχθρό στις προσπάθειές του για αποτελεσματική αναγνώριση ή επιτήρηση του πεδίου μάχης.

Τα αντίμετρα έχουν μια σειρά από πλεονεκτήματα όπως είναι η αποδυνάμωση ή εξουδετέρωση του εχθρικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου, η δημιουργία πρόσθετου φόρτου λειτουργίας στις εχθρικές επικοινωνίες και, εν τέλει, η δημιουργία σύγχυσης στα διοικητικά κλιμάκια του εχθρού, κάτι που ενισχύει τις πιθανότητες αιφνιδιασμού των εχθρικών δυνάμεων. Το σημαντικότερο μειονεκτήματα των αντιμέτρων είναι η δυνατότητα του εχθρού, μέσω αντί-αντιμέτρων, να τα εντοπίσει και να τα αδρανοποιήσει.

Τα μέτρα προστασίας είναι ενέργειες που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της αποτελεσματικής χρήσης του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από τις φίλιες δυνάμεις. Με τη χρήση ενεργητικών ή/και παθητικών μέτρων προστασίας, για παράδειγμα με τακτικές και συνεχείς αλλαγές στις παραμέτρους εκπομπής, είναι δυνατή η αποτελεσματική χρήση του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος από τις φίλιες δυνάμεις. Σε κάθε περίπτωση σκοπός των μέτρων προστασίας είναι η επιτυχής αντιμετώπιση των επιχειρήσεων Ηλεκτρονικού Πολέμου του αντιπάλου, καθώς και η ορθή χρήση και εκμετάλλευση των φίλιων ηλεκτρονικών συστημάτων.

Μια άλλη μορφή Ηλεκτρονικού Πολέμου είναι και ο έλεγχος των εκπομπών. Αφορά στον έλεγχο της εκπεμπόμενης ηλεκτρομαγνητικής ή ακουστικής ενέργειας, με σκοπό τον περιορισμό της εκμετάλλευσης τους από τον εχθρό και την μέγιστη δυνατή ελαχιστοποίησης της δυνατότητας αποκάλυψης και εκμετάλλευσης από τον εχθρό φίλιων πληροφοριών, καθώς και τη μείωση των ηλεκτρομαγνητικών παρενοχλήσεων μεταξύ των φίλιων συστημάτων. Ο έλεγχος των εκπομπών επιτυγχάνεται με την εφαρμογή περιορισμών στη λειτουργία των φίλιων ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών. Μία κλασσική μέθοδος ελέγχου εκπομπών είναι η διακοπή λειτουργίας, δηλαδή η σιγή των μέσων.

Η σχεδίαση των επιχειρήσεων Ηλεκτρονικού Πολέμου είναι μια συνεχής και απαιτητική διαδικασία με κύριο αντικείμενο την ενσωμάτωση και εναρμόνιση των σχεδίων Ηλεκτρονικού Πολέμου στα σχέδια μάχης του ελιγμού και της υποστήριξης. Συνεπώς, και σε γενικές γραμμές, ένα σχέδιο Ηλεκτρονικού Πολέμου θα πρέπει να προσδιορίζει διαρκώς τους στόχους, να μεριμνά για την πλήρη εκμετάλλευση των δυνατοτήτων των διαθέσιμων μέσων, να επιδιώκει συντονισμό δράσης στο μέγιστο δυνατό βαθμό, να παράγει, στο μέτρο του δυνατού, ορθές εκτιμήσεις για την πιθανή αντίδραση του εχθρού και να επιδιώκει τη συγκεντρωτική χρήση των διαθέσιμων μέσων.

Κεντρικός στόχος κάθε επιχείρησης Ηλεκτρονικού Πολέμου είναι η καταστροφή ή η σύγχυση του εχθρικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου. Για το λόγο αυτό γίνεται χρήση και άλλων στρατιωτικών δυνατοτήτων, όπως είναι η παραπλάνηση και οι Ψυχολογικές Επιχειρήσεις. Εκτός από την καταστροφή της εχθρικής υποδομής διοίκησης και ελέγχου, ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος έχει ως δευτερεύοντα, αλλά εξίσου σημαντικό, ρόλο την προστασία του φίλιου συστήματος διοίκησης και ελέγχου έτσι ώστε να διατηρηθεί η ικανότητα των φίλιων δυνάμεων να διοικούνται και να καθοδηγούνται απρόσκοπτα και αποτελεσματικά στο πεδίο μάχης.

Οι μέθοδοι με τις οποίες ο εχθρός μπορεί ν’ αποκτήσει πληροφορίες από τις δικές μας επικοινωνίες είναι:

Κυρίευση υλικού.

Κλοπή, κατασκοπεία, παρατήρηση, φωτογράφηση.

Υποκλοπές.

Ραδιογωνιομέτρηση.

Ανάλυση κινήσεως σημάτων.

Κρυπτανάλυση.

Απατηλή μίμηση.

Η ασφάλεια επικοινωνιών διακρίνεται στις παρακάτω κατηγορίες:

Φυσική ασφάλεια η οποία περιλαμβάνει όλα τα μέτρα για την ασφαλή προφύλαξη των μέσων επικοινωνίας, του υλικού και του προσωπικού από ποικίλους και πολλαπλούς κινδύνους αρπαγής, κλοπής, παρατηρήσεως, αντιγραφής κλπ. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δίδεται στη προστασία του κρυπτοϋλικού και γενικότερα του κρυπτογραφικού τμήματος.

Κρυπτογραφική ασφάλεια η οποία αφορά στην ορθή και ενδεδειγμένη χρήση ασφαλών κρυπτογραφικών συστημάτων για την κρυπτογράφηση των διαβαθμισμένων σημάτων.

Ασφάλεια εκπομπών η οποία περιλαμβάνει κάθε μέτρο που αποσκοπεί στη διαφύλαξη των εκπομπών από υποκλοπή , ραδιογωνιομέτρηση, παρακολούθηση κινήσεως σημάτων κλπ. Η ασφάλεια εκπομπών διαιρείται στην ασφάλεια ασυρμάτων και στην ασφάλεια ενσυρμάτων επικοινωνιών.

Τρωτότητα Ασυρµάτων Μέσων

Η τρωτότητα των ασυρµάτων µέσων από τους βοµβαρδισµούς είναι µικρή, λόγω του µικρού όγκου των συσκευών και της δυνατότητας αλλαγής θέσης σε σύντοµο χρονικό διάστηµα. Από πλευράς ασφάλειας επικοινωνιών, η τρωτότητα των ασυρµάτων µέσων είναι πολύ υψηλή δεδοµένου ότι:

Κάθε εκποµπή ασυρµάτου µπορεί να ακουστεί από τον εχθρό.

Με χρήση ραδιογωνιόµετρων µπορεί να εντοπισθεί γρήγορα και µε µεγάλη ακρίβεια η θέση του σταθµού που εκπέµπει.

Υπόκεινται σε παρεµβολή και παραπλάνηση.

Με κατάλληλη ανάλυση των εκπεµπόµενωνσηµάτων και στατιστική επεξεργασία της κίνησής τους από ειδικευµένοπροσωπικό του εχθρού, είναι εύκολος ο προσδιορισµός του κλιµακίου διοίκησης που υποστηρίζεται από τον σταθµό που εκπέµπει, µε ανάλογες επιπτώσεις.

Με συλλογική παρακολούθηση των σταθµών εκποµπής ασυρµάτου εντός µίας γεωγραφικής περιοχής, είναι δυνατόν να προσδιορισθεί η διάταξη ενός στρατεύµατος, καθώς και το είδος και ο αριθµός των µονάδων που το απαρτίζουν.

Η Τουρκική απειλή στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο

Για την Ελλάδα η αξία του Ηλεκτρονικού Πολέμου έχει να κάνει και με τις εξελίξεις στο τουρκικό στρατόπεδο. Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η Τουρκία επενδύει συνεχώς στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο και μάλιστα σε συστήματα τουρκικής σχεδίασης και ανάπτυξης. Για παράδειγμα, το κινητό σύστημα Ηλεκτρονικού Πολέμου Koral αποτελείται από δύο αυτόνομες μονάδες τοποθετημένες επί τροχοφόρων οχημάτων 8 x 8. Η πρώτη μονάδα ενσωματώνει συστήματα συλλογής πληροφοριών (ELINT : Electronic Intelligence) και συστήματα Ηλεκτρονικών Μέσων Υποστήριξης (ESM : Electronic Support Measures), ενώ η δεύτερη μονάδα ενσωματώνει έναν ενεργό παρεμβολέα.

Με άλλα λόγια η πρώτη μονάδα ευθύνεται για τον εντοπισμό του στόχου, ενώ η δεύτερη για την αντιμετώπιση και εξουδετέρωση του. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές η μέγιστη εμβέλεια του συστήματος είναι της τάξεως των 100+ χιλιομέτρων. Πρόκειται για ένα αυτόματο σύστημα, ικανό να εντοπίζει και να δρα κατά πολλαπλών στόχων, τόσο κατά συστημάτων ραντάρ όσο και κατά των συστήματα διεύθυνσης/καθοδήγησης των βλημάτων. Το σύστημα βρίσκεται σε υπηρεσία από το Φεβρουάριο του 2016 στην Τουρκική Αεροπορία, πιθανότατα για καταστολή αεράμυνας, σε συνδυασμό με τα αιωρούμενα πυρομαχικά αντί-ραντάρ Harpy.

Το Νοέμβριο του 2019 η Aselsan ανακοίνωσε ότι ο Τουρκικός Στρατός παρέλαβε ένα νέο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, το REDET II (Radar Elektronik Destek/Elektronik Taarruz). Πρόκειται για ένα αυτοκινούμενο (επί τροχοφόρου οχήματος) σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου. Κάθε REDET II αποτελείται από δύο οχήματα. Ένα όχημα εκτελεί αποστολές ηλεκτρονικής υποστήριξης με ικανότητα εντοπισμού, υποκλοπής και αναγνώρισης των ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών εχθρικών ραντάρ. Το άλλο όχημα έχει την ικανότητα καταστολής της λειτουργίας εχθρικών ραντάρ, μέσω παρεμβολών.

Είχε προηγηθεί, τον Αύγουστο του 2019, η παράδοση στους Τουρκικό Στρατό, από την Aselsan, 11 αυτοκινούμενων συστημάτων Ηλεκτρονικού Πολέμου MILKAR-3A3, τα οποία έχουν τη δυνατότητα παρεμβολής επικοινωνιακών συστημάτων στις συχνότητες V/UHF, ανεξάρτητα της πλατφόρμας που το φέρει. Συνολικά ο Τουρκικός Στρατός θα παραλάβει 15 συστήματα, στο πλαίσιο συμβολαίου του 2015. Κάθε σύστημα αποτελείται από δύο οχήματα. Εκτός από τις παρεμβολές στα εχθρικά επικοινωνιακά συστήματα το MILKAR-3A3 μπορεί να μεταδώσει και ψευδή στοιχεία με στόχο τη σύγχυση των εχθρικών δυνάμεων. Και ας μην ξεχνάμε ότι η Τουρκική Αεροπορία δρομολογήσει την απόκτηση τεσσάρων εξειδικευμένων αεροσκαφών Ηλεκτρονικού Πολέμου.

Είναι σαφές ότι η τουρκική απειλή, στο κομμάτι του Ηλεκτρονικού Πολέμου, είναι υπαρκτή και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μείνει αναπάντητη. Η Ελλάδα οφείλει και πρέπει να επενδύσει στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο, τόσο ως μέσο προστασίας της φίλιας κλίμακας διοίκησης και ελέγχου όσο και ως μέσο διατάραξης της τουρκικής κλίμακας διοίκησης και ελέγχου. Ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος διαδραματίζει και θα συνεχίσει να διαδραματίζει κεντρικό ρόλος στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και είναι ένας τομέας, τον οποίο δεν έχουμε την πολυτέλεια να αγνοήσουμε, ιδιαίτερα το κομμάτι των παρεμβολών των επικοινωνιών.

Διεθνείς εξελίξεις με ελληνικό ενδιαφέρον

Η παρεμβολή των επικοινωνιών του εχθρού εκ των πραγμάτων περιορίζει την ικανότητα του να διαβιβάζει διαταγές, άρα περιορίζει τη διοίκηση και τον έλεγχο, ενώ επιτρέπει στις φίλιες δυνάμεις να διατηρούν την επίγνωση της κατάστασης στο πεδίο της μάχης. Σε διεθνές επίπεδο, φαίνεται ότι Ρωσία και Κίνα έχουν κάνει σημαντικά βήματα προόδου στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο, σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Σύμφωνα με την αμερικανική υπηρεσία DIA (Defense Intelligence Agency), η ραγδαία ανάπτυξη της Ρωσίας, στον τομέα του Ηλεκτρονικού Πολέμου, χρονολογείται από το 2008 και τον πόλεμο στη Γεωργία. Το 2014 εντάχθηκε σε υπηρεσία το πλέον σύγχρονο σύστημα Krasukha.

Στην Ευρώπη, αξιόλογα συστήματα, έχουν να επιδείξουν η γαλλική Thales και η ιταλική Leonardo. Η Thales έχει να επιδείξει το τακτικό σύστημα Ηλεκτρονικού Πολέμου TRC-274 και συγκεκριμένα παρεμβολής επικοινωνιών. Στο στρατηγικό επίπεδο υπάρχει το σύστημα TRC-6500 (COMINT : Communication Intelligence) για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την αναγνώριση επικοινωνιών. Σημαντικό πλεονέκτημα του συστήματος είναι η πολύ μεγάλη του εμβέλεια, η οποία, σύμφωνα με τη Thales είναι της τάξεως των 6.000 χιλιομέτρων. Τέλος, στο τακτικό επίπεδο υπάρχει το ολοκληρωμένο σύστημα TEWS (Tactical land Electronic Warfare System) για αποστολές COMINT, ηλεκτρονικής υποστήριξης και επίθεσης.

Ομοίως, η Leonardo έχει να επιδείξει μια γκάμα συστημάτων, τα οποία καλύπτουν, ολοκληρωμένη ή ανά περίπτωση, το σύνολο των διαστάσεων του Ηλεκτρονικού Πολέμου: Ολοκληρωμένα επιχειρησιακά και τακτικά συστήματα διοίκησης και ελέγχου, ολοκληρωμένα δίκτυα επικοινωνιών, συστήματα ηλεκτρονικών μέσων υποστήριξης και συστήματα ηλεκτρονικών επιθέσεων. Ικανά συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου έχει να επιδείξει και το Ισραήλ, η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία και φυσικά οι ΗΠΑ.

Όταν μιλάμε για πόλεμο, πλέον εννοούμε ότι η πολεμική δράση θα διαχυθεί σε όλες τις διαστάσεις, ιδιαίτερα στη διάσταση του Ηλεκτρονικού Πολέμου, λόγω της μεγάλης στρατηγικής του αξίας. Η αδυναμία κατανόησης των επιπτώσεων του Ηλεκτρονικού Πολέμου είναι βέβαιο ότι θα έχει σημαντικές επιπτώσεις και στη διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων, συνεπώς και των αποτελεσμάτων τους. Για παράδειγμα, η αδυναμία του εχθρού να επικοινωνήσει διαταγές μεταξύ των κλιμακίων διοίκησης, εκ των πραγμάτων του απαγορεύει την εκτέλεση επιχειρήσεων. Ομοίως, αν ο εχθρός γνωρίζει τη θέση και τις διαταγές των φίλιων δυνάμεων τότε θα γνωρίζει που, πότε και με τι δυνάμεις θα προσβάλει τις φίλιες θέσεις, δηλαδή θα έχει τακτικό, επιχειρησιακό και στρατηγικό πλεονέκτημα.

Η ανωτερότητα στα όπλα και τις τακτικές πάντα παρήγαγαν πλεονέκτημα στον πόλεμο και η ανάπτυξη μέτρων και αντιμέτρων ήταν πάντα εντός της ανάπτυξης της αμυντικής τεχνολογίας. Η χρήση ηλεκτρονικών και ηλεκτρομαγνητικών μέσων στον πόλεμο δεν αποτελεί εξαίρεση. Έτσι αναπτύχθηκαν οι επικοινωνίες, πρώτα οι ενσύρματες και μετά οι ασύρματες, τα συστήματα πλοήγησης, τα συστήματα στόχευσης κ.ά. Όλες αυτές οι εξελίξεις έχουν καταστήσει το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα ζωτικής σημασίας πεδίο μάχης για κάθε στρατιωτική επιχείρηση. Η πρώτη ίσως καταγεγραμμένη επιχείρηση Ηλεκτρονικού Πολέμου έγινε το 1904 όταν οι Ρώσοι κατάφεραν να παρεμβάλουν τις επικοινωνίες των Ιαπώνων στο Πορτ Άρθουρ.

Στη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918) χρησιμοποιήθηκαν ανάλογες τακτικές τόσο από τους συμμάχους, όσο και από τους Γερμανούς. Σημαντική ήταν η πρόοδος που επιτεύχθηκε κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου (1918-1939) και κορυφώθηκε στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου (1939-1945). Από τον τέλος του Πολέμου του Βιετνάμ και ιδιαίτερα από τον Πόλεμο του Κόλπου (1991) και μετά ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος έγινε κρίσιμη παράμετρος των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Στις επιχειρήσεις στο Ιράκ και το Αφγανιστάν ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος εστιάστηκε, κυρίως, στην αντιμετώπιση των αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών. Στη Συρία, Ρωσία και Τουρκία επένδυσαν σημαντικά στον Ηλεκτρονικό Πόλεμο, κυρίως δοκιμάζοντας την αποτελεσματικότητα νέων συστημάτων.

Η εξάρτηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, χερσαίων, ναυτικών και αεροπορικών, από τον Ηλεκτρονικό Πόλεμο είναι δεδομένη. Δεδομένο είναι επίσης ότι όποια χώρα αγνοήσει αυτή την πραγματικότητα θα βρεθεί σε μειονεκτική θέση στο πεδίο της μάχης με πιθανότερη εξέλιξη την ήττα. Αντίθετα η χώρα που διαθέτει σύγχρονο και ικανό δίκτυο Ηλεκτρονικού Πολέμου, έχει τα μέσα να επιτύχει υπεροχή στην ξηρά, την θάλασσα και τον αέρα. Ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος μειώνει τις απώλειες και το συνολικό κόστος του πολέμου, διότι επιτρέπει στον εκάστοτε διοικητή να γνωρίζει την τακτική κατάσταση και τις προθέσεις του εχθρού, άρα να κινητοποιεί τις αναγκαίες δυνάμεις και στον κατάλληλο τόπο και χρόνο για να επιτύχει νίκη. Κατά την άποψη μας ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος είναι ένας τομέας που η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει άμεσα.

Είναι γνωστό σε όλους πως στις πρόσφατες επιχειρήσεις υβριδικού πολέμου στον Έβρο οι Τούρκοι λειτούργησαν πλήρως συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου με υποκλοπές ελληνικών επικοινωνιών και μαζικές παρεμβολές. Είναι ώρα να αφομιώσουμε τα παραπάνω διδάγματα και να προβούμε σε ανανέωση του υλικού επικοινωνιών και των ελληνικών δυνατοτήτων ηλεκτρονικού πολέμου. Και σε αυτό το σκέλος καταγράφηκαν πολλές ελληνικές αδυναμίες και κενά.

Τέλος παραθέτουμε και τα δύο ακόλουθα άρθρα ως συνέχεια επί του παραπάνω θέματος:

Το άρθρο Ελληνικός Στρατός: Η αθέατη όψη των επιχειρήσεων Ηλεκτρονικού Πολέμου δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Γράφει ο Β.Κ. από το ΑmynaGR.

Πριν λίγες μέρες έγινε γνωστό, πως ο Τουρκικός Στρατός παρέλαβε 11 ολοκληρωμενα συστήματα παρεμβολέων Milkar 3A3, κι αναμένει άλλα 4 συστήματα, με σκοπό να αντικαταστήσει τα παλαιότερα Milkar3A2.

Προφανώς αυτή η είδηση αποτελεί ένα κακό νέο για τον Ε.Σ., καθώς θα κληθεί να αντιμετωπίσει και να επιχειρήσει κάτω από υπέρτερες δυνατότητες παρεμβολών, σε σχέση με το παρελθόν.

Επίσης, η παραπάνω προμήθεια σε συνδυασμό με την άγνοια της κοινής γνώμης για ζητήματα ΗΠ, καθιστούν τον Ηλεκτρονικό Πόλεμο ως κάτι θέσφατο, μια στρατιωτική ενέργεια που έχει άπειρα αποτελέσματα σε σχεδόν όλες τις συνθήκες. Με χαρακτηριστική ευκολία ακούμε, ακόμα κι από σελίδες αμυντικού περιεχομένου, φράσεις όπως «δεν θα μιλάει τίποτα με τις παρεμβολές», «τα πάντα θα παρεμβαλούν» κι άλλα σχετικά.

Συνεπώς, νιώθουμε την ανάγκη να εξηγήσουμε με τις λιγοστές γνώσεις μας κι όσο πιο απλά γίνεται, τη σημασία και τις δυνατότητες των παρεμβολών, διότι είναι αυτονόητο πως όλα τα οπλικά ή μη συστήματα, έχουν πλεονεκτήματα αλλά και μεινοκτήματα.

Τι είναι ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος

Ο Ηλεκτρονικός Πόλεμος είναι στρατιωτική ενέργεια για την εκµετάλλευση του φάσµατος, που περιλαµβάνει την έρευνα, υποκλοπή και αναγνώριση των Η/Μ εκποµπών, τη χρήση Η/Μ ενέργειας, για τον περιορισµό ή παρεµπόδιση της χρήσης του Η/Μ φάσµατος από τον εχθρό (σ.σ. παρεμβολή), καθώς και ενέργειες για την εξασφάλιση της αποτελεσµατικής χρησιµοποίησης του, από τις φίλιες δυνάµεις. Περιλαµβάνειτα Μέτρα Υποστήριξης Ηλεκτρονικού Πολέµου (ΜΥΗΠ), τα Ηλεκτρονικά Αντίµετρα (ΗΑΜ) και τα Ηλεκτρονικά Μέτρα Προστασίας (ΗΜΕΠ).

Ηλεκτρονική Παρεµβολή

Είναι η σκόπιµη ακτινοβολία, επανακτινοβολία ή ανάκλαση Η/Μ ενέργειας µε σκοπό την υποβάθµιση ή απαγόρευση της χρήσης των ηλεκτρονικών, συσκευών ή συστηµάτων του εχθρού. Πρέπει να τονιστεί ότι η εφαρµογή παρεµβολής πρέπει να εκτελείται σε συνδυασμό με όπλα φυσικής καταστροφής μεγάλου βεληνεκούς (Πυρά ΠΒ, Αεροπορίας, κ.λπ) για να επιφέρει τα μέγιστα αποτελέσματα.
Η επιτυχής εφαρμογή τακτικών παρεμβολής από τις ΕΔ ενός κράτους,
επιτυγχάνουν τα εξής:

• Σύγχυση, αιφνιδιασµό στις εχθρικέςδυνάµεις
• Υποβάθµιση και εξουδετέρωση του εχθρικού συστήµατος διοικήσεως.
• Αδυναµία ελέγχου οπλικών συστηµάτων και γενικότερα ελέγχου πυρός του αντιπάλου.
• Αδυναµία εγκαίρου προειδοποίησης και παροχής σαφής εικόνας που αφορά στο πεδίο της µάχης.

Τέλος, οι μέθοδοι της ηλεκτρονικής παρεμβολής είναι οι παρακάτω:

• Παρεµβολή σηµείου (µιας συχνότητας).
• Παρεµβολή περιοχής φάσµατος ή φραγµού.
• Παρεµβολή σαρώσεως (παρεµβολή µέσα σε συγκεκριµένο εύρος συχνοτήτων).
• Παρεµβολή µε χρήση έξυπνης τεχνικής.

Εξισώσεις Παρεμβολής Επικοινωνιών

Oι εμπλεκόμενοι σε μια παρεμβολή επικοινωνιών είναι οι παρακάτω:

• Δέκτης (Receiver- r): Είναι ο πρωταγωνιστής της παρεμβολής, καθώς δέκτης είναι ο Σταθμός Αυσρμάτου που θα δεχθεί τα σήματα τόσο της παρεμβολής, όσο και του πομπού, και θα ακούσει αυτόν που είναι πιο «δυνατός» κι «έξυπνος».
• Πομπός (Transmitter – t): Είναι ο Σταθμός Ασυρμάτου, ο οποίος προσπαθεί να επικοινωνήσει με τον δέκτη.
• Παρεμβολέας (Jammer – j): Είναι το σύστημα το οποίο θα προσπαθήσει να παρεμβάλει τον πομπό, ώστε ο δέκτης να μην κατανοήσει τα σήματα του πομπού.

Για την εξακρίβωση αν μια παρεμβολή μπορεί να είναι επιτυχής ή όχι, απαιτείται η εκτέλεση κάποιων πράξεων. Το αποτέλεσμα αυτής της πράξης ονομάζεται σχέση παρεμβολής προς σήμα ( Jamming to Signal Ratio – J/S). Η συνάρτηση με την οποία υπολογίζεται το J/S είναι η παρακάτω:

• J/S (dB) = (Pj + Gjrj – Ljr+B) – (Pt+Gtrt – Ltr)

Όπου:

• Pt, Pj (Watts): Είναι η ισχύς εξόδου του ποµπού και αντίστοιχα του παρεµβολέα.
• Grtr (dB) : Συνολικές απολαβές (κέρδη) της κεραίας από τον ποµπό στο δέκτη και αντίστροφα.
• Grjr (dB) : Συνολικές απολαβές (κέρδη) της κεραίας από τον παρεµβολέα στο δέκτη και αντίστροφα.
• Ltr (dB) : Απώλειες διάδοσης από τον ποµπό στο δέκτη.
• Ljr (dB) : Απώλειες διάδοσης από τον παρεµβολέα στο δέκτη.
• Β (dB) : Είναι η αναλογία εύρους ζώνης δέκτη (Βr) και παρεμβολέα (Bj), όπου Β=10 log (Br/Bj).

Για να είναι η παρεμβολή αποτελεσματική (πιθανώς), θα πρέπει η σχέση J/S να είναι άνω του μηδενός. Αν είναι αρνητική, τότε ο δέκτης θα ακούσει και θα κατανοήσει τον πομπό χωρίς ιδαίτερες δυσκολίες.

Επεξηγήσεις και παραδείγματα μεταβλητών J/S.

Pt: Είναι η ισχύς σήματος του πομπου σε Watts. Για παράδειγμα, ο Σ/Α TRC-9200 έχει ισχύ εξόδου 50W όταν είναι με ενίσχυση επί οχήματος (DRC-9200), και 10W όταν είναι φορητός ή επί οχήματος, χωρίς ενίσχυση (PRC-9200, GRC-9200).

Pj: Είναι η ισχύς εξόδου σήματος του παρεμβολέα σε Watts. Επί παραδείγματι, η ισχύς εξόδου των φορητών παρεμβολέων κυμαίνεται απο 200-1000W, ενώ οι σύγχρονοι παρεμβολείς επί οχημάτων, επιτυγχάνουν ως και 10.00W (10kW).

Grtr: Εδώ είναι τα συνολικά κέρδη λόγω της κατασκευής των κεραιών του πομπού και του δέκτη σε σχέση με άλλους παράγοντες, όπως η απόσταση πομπού δέκτη. Εδώ, οι απολαβές για τους Σταθμούς Ασυρμάτου είναι μικρές (συνήθως λίγα dB), διότι οι ασύρματοι χρησιμοποιούν πανκατευθυντικές κεραίες.

Grjr: Είναι τα κέρδη λόγω της κατασκευής των κεραιών του δέκτη και του παρεμβολέα σε σχέση με άλλους παράγοντες, όπως η απόσταση πομπού δέκτη . Εδώ η τιμή είναι μεγαλύτερη καθώς οι παρεμβολείς διαθέτουν κατευθυντικές κεραίες υψηλής απολαβής (διψήφιο αριθμό dB), οι οποίες κατευθύνονται προς τον δέκτη μετά από ραδιογωνιομέτρηση.

Ltr-Ljr: Είναι οι απώλειες σήματος δέκτη-πομπού και δέκτη-παρεμβολέα αντίστοιχα, σε dB. Οι απώλειες είναι συνήθως μεγάλες τιμές (πολύ άνω των 100dB), επειδή εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων από την απόσταση, την διαμόρφωση του εδάφους, το υψόμετρο του παρεμβολέα και του δέκτη, και τις καιρικές συνθήκες.

Β: Αναλογία εύρους ζώνης παρεμβολέα και δέκτη. Για παράδειγμα, το εύρος χώνης των TRC-9200 είναι 30-88 ΜHz. Όταν το εύρος ζώνης στο οποίο εφαρµόζεται η παρεµβολή είναι µεγαλύτερο από το αντίστοιχο του δέκτη στόχου, τότε η αναλογία J/S ελαττώνεται, επειδή τµήµα της ισχύς παρεµβολής εφαρµόζεται σε συχνότητες που δεν λειτουργούν οι στόχοι. Αν το εύρος ζώνης στο οποίο εφαρµόζεται η παρεµβολή είναι µικρότερο από το αντίστοιχο του δέκτη τότε είναι πιθανό η αναλογία J/S να µην είναι αποτελεσµατική. Oπότε, ο παρεμβολέας πρέπει να λειτουργεί σε όσο το δυνατόν πιο κοντινό εύρος ζώνης με τον δέκτη, για να είναι αποτελεσματικός.

Συμπεράσματα

Με λίγα λόγια, για να έχει καλές πιθανότητες επιτυχίας η παρεμβολή έναντι ενός σύγχρονου μέσου επικοινωνιών με εξελιγμένα αντίμετρα όπως οι TRC-9200 του ΕΣ, τότε ο παρεμβολέας θα πρέπει:

• Να λειτουργεί με τη μέγιστη δυνατή ισχύ εξόδου. Αν και μπορεί να το κάνει, εντούτοις η υπερβολή θα τον κάνει «φωτεινό στόχο» για τα μέσα ΗΠ του ΕΣ, με αποτέλεσμα να χτυπηθεί με πυρά ΠΒ και Αεροπορίας κατά προτεραιότητα.
• Να λάβει ακριβέστατα στοιχεία της θέσης του δέκτη, για να κατευθυνθεί ακριβώς επάνω του η κατευθυντική κεραία του παρεμβολέα. Οι κατευθυντικές κεραίες μπορεί να έχουν υψηλή απολαβή, αλλά όταν έχουν να «στοχεύσουν» κινούμενους στόχους, η απόδοση τους μειώνεται κάθετα.
• Να έχει παραπλήσια απόσταση από τον δέκτη, σε σχέση με την απόσταση πομπού-δέκτη. Διότι αν η απόσταση πομπού-δέκτη είναι αρκετές φορές μικρότερη (π.χ. 2-3 φορές μικρότερη), τότε ο,τι και να κάνει ο παρεμβολέας, η σχέση J/S θα είναι αρνητική και συνεπώς η ίδια η παρεμβολή θα είναι ανεπιτυχής.
• Να επιχειρεί σε υψόμετρο μεγαλύτερο από αυτό του πομπού. Αυτό αποτελεί βασικό και πρωταρχικό παράγοντα για μια επιτυχημένη παρεμβολή.
• Να έχει αναλύσει το εύρος ζώνης του πομπού και δέκτη, με αποτέλεσμα να μην έχει απώλειες από σπατάλη ισχύος σε συχότητες που δεν χρησιμοποιούνται.

Από την άλλη μεριά, ο πομπός και ο δέκτης, για να μειώσουν τις πιθανότητες παρεμβολής τους θα πρέπει:

• Να επιχειρούν σε κοντινές αποστάσεις. Αν αυτό δεν γίνεται, τότε να μεριμνούν για την ύπαρξη αναμεταδοτών (ενδιάμεσων), που θα μειώνει τις αποστάσεις.
• Να επιχειρούν σε όσο το δυνατόν υψηλότερο υψόμετρο. Αν όμως απαιτείται να επιχειρούν σε μικρά υψόμετρα, η χρήση αναμεταδοτών που βρίσκονται σε μεγάλα υψόμετρα, λειαίνει κι αυτό το «μειονέκτημα».
• Να λειτουργούν με την μικρότερη δυνατή ισχύ, κι όταν αντιληφθούν παρεμβολή, να αυξάνουν την ισχύ στο μέγιστο. Αυτό έχει δυο επιδράσεις. Πρώτον, ο εχθρός λαμβάνει λάθος στοιχεία για την ισχύ του στόχου, και δεύτερον η λειτουργία με μικρότερη ισχύ μειώνει τις πιθανότητες ραδιογωνιομέτρησής τους.
• Να εκπέμπουν μόνο για περιορισμένο χρόνο, κι όταν υπάρχει πραγματικός λόγος.
• Να μετακινούνται τακτικά, διότι έτσι μειώνονται οι επιδόσεις του παρεμβολέα λόγω της χρήσης κατευθυντικών κεραιών.

Επίλογος

Πιστεύουμε να κάναμε όσο πιο κατανοητό γίνεται το κομμάτι του Ηλεκτρονικού Πολέμου, και συγκεκριμένα των ΗΑΜ. Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό, η παρεμβολή ενός σύγχρονου Σ/Α που βρίσκεται εν κινήσει, έχει καλό δίκτυο ενδιάμεσων ανταποκριτών, και τον λειτουργεί καλά εκπαιδευμένο προσωπικό, δεν έχει τίποτα να φοβηθεί από οποιοδήποτε σύστημα παρεμβολών.

Το άρθρο Ηλεκτρονικές Παρεμβολές Επικοινωνιών: Περιορισμοί και δυνατότητες δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.