Οι θετικές εξελίξεις στο εξοπλιστικό μέτωπο της απόκτησης των ιταλικών φρεγατών FREMM της κλάσης Bergamini για το Πολεμικό Ναυτικό διαμορφώνουν νέα δεδομένα για τη Δομή Δυνάμεων του Στόλου. Στη κατεύθυνση αυτή το Πολεμικό Ναυτικό θέτει ως βασική απαίτηση την απόκτηση δυνητικά τεσσάρων ιταλικών φρεγατών FREMM της κλάσης Bergamini εκ των οποίων σύμφωνα με την επίσημη ιταλική έγγραφη ενημέρωση των δύο πρώτων πλοίων το 2028 και το 2029 αντίστοιχα. Ασφαλώς, η πορεία των ιταλικών φρεγατών FREMM συνδέεται άμεσα με το ιταλικό πρόγραμμα ναυπήγησης των FREMM EVO το οποίο θα αποδώσει νέες ιταλικές φρεγάτες στα τέλη της παρούσας δεκαετίας με στόχο να αντικατασταθεί ένα μέρος των υφιστάμενων φρεγατών FREMM της κλάσης Bergamini. Το κονδύλι που θα απαιτηθεί για τις δύο πρώτες FREMM εκτιμάται στα 480 εκατομμύρια ευρώ για δύο μονάδες ενώ άλλα 200 εκατομμύρια ευρώ απαιτούνται κατ’ ελάχιστο (με βάση τις εκτιμήσεις των επιτελών) για φόρτους όπλων, τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση του προσωπικού. Ενδέχεται αναλόγως κονδυλίων να λάβει χώρα και κάποιο περιορισμένο πρόγραμμα αναβάθμισης.

Οφείλουμε βέβαια να επισημάνουμε πως η περίπτωση των μεταχειρισμένων ιταλικών FREMM δεν έχει μόνον πλεονεκτήματα. Ενδεικτικά στα μειονεκτήματα της απόκτησης σχετίζεται η πολυτυπία των συστημάτων μάχης και ηλεκτρονικών με ότι αυτό συνεπάγεται από πλευράς κόστους κύκλου ζωής και η έλλειψη τυποποιημένης κοινής εκπαίδευσης στα πληρώματα της Διοίκησης Φρεγατών. Επίσης, επειδή καμία εταιρεία δεν χαρίζει τα προϊόντα της, είναι σίγουρο πως οι Ιταλοί προσδοκούν σε ένα μελλοντικό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των φρεγατών καθώς και στην τεχνική υποστήριξη των πλοίων. Ακόμη, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αποκτηθούν στη διαμόρφωση που είναι με το ιταλικό ναυτικό για λόγους συγκράτησης του κόστους. Στο σημείο όμως που βρισκόμαστε η απόκτηση τους είναι μονόδρομος.

Παράλληλα, η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ) Νίκος Δένδιας έχουν δρομολογήσει τη σύναψη της σχετικής σύμβασης για τη τέταρτη γαλλική φρεγάτα FDI HN τους επόμενους μήνες ενώ εντός του 2025 αναμένονται και οι σχετικές αποφάσεις για τις τέσσερις φρεγάτες ΜΕΚΟ 200ΗΝ της κλάσης «ΥΔΡΑ». Αξιόπιστες πηγές αναφέρουν στον γράφοντα πως η καθυστέρηση οφείλεται στην επιμονή του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια προκειμένου να εξασφαλιστεί συμμετοχή ύψους 25% των ελληνικών εταιρειών.

Ως εκ τούτων, το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, διαμορφώνει τα δεδομένα της Δομής Δυνάμεων της Διοίκησης Φρεγατών με χρονικό ορίζοντα το 2030 βάση της οποίας θα υπάρχουν περί τις δέκα με δώδεκα μονάδες πρώτης γραμμής εκ των οποίων οι τέσσερις γαλλικές φρεγάτες FDI HN, οι δύο ή ιδανικά οι τέσσερις μεταχειρισμένες ιταλικές FREMM καθώς και οι τέσσερις εκσυγχρονισμένες φρεγάτες ΜΕΚΟ 200 ΗΝ. Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ όπως αυτό αποφασίστηκε από τη πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) με βάση τα τελευταία δεδομένα (Άνοιξη του 2025) περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμού ύψους 390 εκατομμυρίων ευρώ με κύριο ανάδοχο τη Thales Netherlands η οποία θα παραχωρήσει τα νέα ηλεκτρονικά συστήματα – αισθητήρες στο Πολεμικό Ναυτικό και ακολούθως δύο ελληνικές εταιρείες που θα αναλάβουν την ολοκλήρωση – εγκατάσταση των συστημάτων (SSMART) καθώς και τις ναυπηγικές μελέτες (Ηydrus Εngineering). Οι εργασίες αναμένεται να λάβουν χώρα στον Ναύσταθμο με τεχνικό προσωπικό είτε στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας είτε στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Εναλλακτικά ενδέχεται να υπάρξει και μεγαλύτερη εμπλοκή ενός εκ των δύο προαναφερθέντων ναυπηγείων προκειμένου να γίνει «δεξαμενισμός» των φρεγατών.  

Επιπροσθέτως, θα υπηρετεί (ενδεχομένως και ως τα τέλη της επόμενης δεκαετίας) ένας μικρός αριθμός των φρεγατών τύπου “S” οι οποίες έχουν εκσυγχρονιστεί και διαθέτουν νέου τύπου ηλεκτρονικά και τακτικό σύστημα μάχης. Σημείο κλειδί αποτελεί η πρόσκτηση των ιταλικών FREMM της κλάσης Bergamini για το Πολεμικό Ναυτικό στα τέλη της δεκαετίας και με γνώμονα πως το πρόγραμμα των FREMM EVO θα εξελίσσεται βάση του χρονοδιαγράμματος του Ιταλικού Ναυτικού.

Επιπλέον, η πολιτική ηγεσία, αξιολογεί τόσο τη πρόταση για την εγχώρια ναυπήγηση φρεγατών FDI HN όσο και εναλλακτικά τη περίπτωση πρόσκτησης των αμερικανικών φρεγατών της κλάσης Constellation ή κάποιας άλλης ναυπηγικής σχεδίασης που θα βασίζεται στη σχεδίαση των FREMM. Επίσης, αναλύεται και η περίπτωση ναυπήγησης της ευρώ-κορβέτας, η σχεδίαση της οποίας έχει καθυστερήσεις και θα απασχολήσει το Πολεμικό Ναυτικό στα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας με αρχές της επόμενης. Όπως υπογραμμίζουν ανώτατοι πολιτικοί και στρατιωτικοί κύκλοι, η βαρύτητα από πλευράς πόρων και κονδυλίων θα δοθεί στο πρόγραμμα ναυπήγησης νέων υποβρυχίων για το Πολεμικό Ναυτικό καθότι η απόκτηση των ιταλικών FREMM θα βοηθήσει προκειμένου να εξοικονομηθούν πόροι για το νέο πρόγραμμα υποβρυχίων του ΠΝ.

Όλα τα παραπάνω δεδομένα συνθέτουν μια δύναμη της τάξης των δώδεκα με δεκατεσσάρων φρεγατών με ορίζοντα τις αρχές με μέσα του 2030 ικανή να αποτελέσει τον «κορμό» των μονάδων κρούσης του Πολεμικού Ναυτικού. Φυσικά δεν πρέπει να αποκλειστούν τυχόν εκπλήξεις δεδομένου πως για τις μεταχειρισμένες ιταλικές FREMM θα υπάρξουν και άλλοι «μνηστήρες» ενώ όλα είναι συνάρτηση των διαθέσιμων οικονομικών πόρων που θα δοθούν προς το Πολεμικό Ναυτικό. Ταυτοχρόνως, κινητικότητα υπάρχει και με τη σχεδίαση του «Εθνικού Πλοίου» εκτοπίσματος περιπολικού ανοικτής θαλάσσης, κανονιοφόρου, πυραυλακάτου προκειμένου να καλυφθούν οι σχετικές ανάγκες για τον Στόλο και το Λιμενικό Σώμα – Ελληνική Ακτοφυλακή. Ήδη τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας έχουν παρουσιάσει τη πρόταση τους.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Τα νέα δεδομένα που διαμορφώνουν τη Δομή Δυνάμεων του Ελληνικού Στόλου δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της ελληνικής και της ιταλικής κυβέρνησης για την απόκτηση σε πρώτη φάση των δύο ιταλικών FREMM της κλάσης Bergamini. Ειδικότερα, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ) Νίκος Δένδιας, πραγματοποίησε νέα συνάντηση με τον Ιταλό ομόλογο του Guido Crosetto στα πλαίσια της συνόδου των Υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ που διεξήχθη στις Βρυξέλλες. Πρόκειται για τη δεύτερη συνάντηση του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια που έλαβε χώρα λίγες εβδομάδες μετά τη συνάντηση τους στη Ρώμη στα πλαίσια της επίσημης επίσκεψης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Σύμφωνα με πληροφορίες προερχόμενες από ανώτατο πολιτικό επίπεδο, οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται με απόλυτη επιτυχία ενώ μόλις τη προηγούμενη εβδομάδα η ιταλική κυβέρνηση ενημέρωσε με τον πλέον επίσημο τρόπο για τη διαθεσιμότητα παραχώρησης δύο μεταχειρισμένων ιταλικών φρεγατών FREMM αρχής γενομένης από το 2028 για τη πρώτη και το 2029 για τη δεύτερη φρεγάτα.

Αξίζει να τονιστεί πως στόχος της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας είναι η απόκτηση τεσσάρων φρεγατών FREMM για το Πολεμικό Ναυτικό με χρονικό ορίζοντα το 2030. Για τον σκοπό αυτό ήδη διεξάγονται προχωρημένες συνομιλίες μεταξύ Αθήνας και Ρώμης προκειμένου να εξασφαλιστούν έγκαιρα οι μεταχειρισμένες ιταλικές φρεγάτες των οποίων η ηλικία είναι περίπου 15 έτη (ναυπηγήθηκαν στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας). Καταλυτικός είναι ο ρόλος τόσο του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ Στρατηγού Δημήτριου Χούπη όσο και του Αρχηγού ΓΕΝ Αντιναύαρχου Δημήτριου – Ελευθέριου Κατάρα ΠΝ οι οποίες έχουν εντάξει τον προγραμματισμό για τη πρόσκτηση των ιταλικών φρεγατών στις κορυφαίες εξοπλιστικές προτεραιότητες. Παράγοντας κλεδί φυσικά για την αποδέσμευση των ιταλικών φρεγατών προς το Πολεμικό Ναυτικό θα αποτελέσει η πορεία του ιταλικού προγράμματος ναυπήγησης φρεγατών FREMM EVO νέας γενιάς οι οποίες σταδιακά θα αντικαταστήσουν τις υφιστάμενες φρεγάτες FREMM της κλάσης Bergamini.

Υπενθυμίζεται ότι το DefenceReview.gr και ο γράφων, ρώτησε τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια στα πλαίσια της άτυπης συνάντησης μας στη πλώρη της φρεγάτας «ΚΙΜΩΝ» αναφορικά με τα δεδομένα του προγράμματος. Οι απαντήσεις του ΥΕΘΑ ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικές με τον Υπουργό να μας απαντά για το κόστος και το χρονοδιάγραμμα των ιταλικών FREMM. Απαντώντας σε ερώτηση μας από τη Λοριάν, στα πλαίσια της τελετής καθέλκυσης της 3ης ελληνικής φρεγάτας, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, τόνισε στον γράφοντα, πως το κόστος των δυο ιταλικών FREMM ανέρχεται στα 480 εκατομμύρια ευρώ για (240 εκατ ανά φρεγάτα) με χρονοδιάγραμμα παράδοσης το 2028 για τη πρώτη και το 2029 για τη δεύτερη φρεγάτα. Στο προαναφερθέν κόστος δεν περιλαμβάνεται η απόκτηση των όπλων και του πακέτου τεχνικής υποστήριξης ενώ από ιταλικής πλευράς έχει προταθεί να λάβει χώρα και ένα περιορισμένης έκτασης πρόγραμμα αναβάθμισης των πλοίων.

Το άρθρο Σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για την απόκτηση των Ιταλικών FREMM-Στόχος η προμήθεια 4 φρεγατών-Νέα συνάντηση του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια με τον Ιταλό ομόλογο του δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον καταγράφεται σε επίπεδο δημοσίου διαλόγου με επίκεντρο τη προοπτική πρόσκτησης μεταχειρισμένων πλοίων του Ιταλικού Ναυτικού. Είναι γεγονός πως το Πολεμικό Ναυτικό επιζητά διακαώς νέες μονάδες κρούσης δεδομένου πως τόσο το πρόγραμμα της ευρωκορβέτας όσο και της νέας αμερικανικής φρεγάτας της κλάσης Constellation τοποθετούνται για το μακρινό μέλλον.  Το πρόγραμμα των κορβετών που θα μπορούσε να αποδώσει μονάδες σε άμεσο χρόνο παραπέμφθηκε στις καλένδες με ευθύνη της ελληνικής κυβέρνησης.

Ως εκ τούτων, η προοπτική που διαφαίνεται είναι η δυνητική απόκτηση μεταχειρισμένων πλοίων από το Ιταλικό Ναυτικό. Το Πολεμικό Ναυτικό είναι σίγουρο πως ενδιαφέρεται τόσο για τις φρεγάτες FREMM της κλάσης Bergamini όσο και για τα πλοία PPA. Αυτό που πρέπει όμως να επισημανθεί είναι πως δεδομένα κόστους και ενδεχόμενου χρονοδιαγράμματος δεν υπάρχουν και το ζήτημα βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο αρχικής διερεύνησης. Είναι επίσης δεδομένο πως τα πλοία δεν θα «χαριστούν» αφού πρόκειται για μονάδες σχετικά μικρής ηλικίας ενώ είναι βέβαιο πως ενδιαφέρον θα εκδηλώσουν και άλλα Ναυτικά. Συνεπώς, αναμένεται ένας αδυσώπητος ανταγωνισμός κάτι που το γνωρίζουν οι Ιταλοί και αναμένεται να παίξει τον δικό του ρόλο στις τιμές των πλοίων.

Ένα ακόμη κρίσιμο δεδομένο είναι πως τα πλοία εκτιμάται (τονίζουμε τη λέξη εκτιμάται) να δοθούν εντός της επόμενης πενταετίας, στη καλύτερη των περιπτώσεων εντός τριετίας ή τετραετίας όταν το Ιταλικό Ναυτικό θα περιλαμβάνει τη πρώτη FREMM EVO νέας γενιάς. Δεδομένων και των γεωπολιτικών εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στην ευρωπαϊκή ήπειρο και της γενικότερης τάσης των ευρωπαϊκών κρατών να ενισχύουν την αμυντική τους θωράκιση κρίνεται επιβεβλημένο να μην υπάρχει μεγάλος ενθουσιασμός για τη προοπτική των ιταλικών πλοίων στο Πολεμικό Ναυτικό αλλά συγκρατημένη αισιοδοξία.

Αδιαμφισβήτητα πρόκειται για μια θετική προοπτική αλλά μόνον όταν έχουμε όλα τα δεδομένα (διαθεσιμότητα πλοίων, κόστος και χρονοδιάγραμμα) θα μπορούμε να εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα. Όλα φυσικά τα παραπάνω τα γνωρίζει το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού το οποίο το επόμενο χρονικό διάστημα σύμφωνα με πληροφορίες θα διερευνήσει την ενδεχόμενη πρόσκτηση μεταχειρισμένων ιταλικών πλοίων με επίσημο αίτημα προς το Ιταλικό Υπουργείο Άμυνας. Εν αναμονή εξελίξεων!

Το άρθρο Μεταχειρισμένα ιταλικά πλοία για το Πολεμικό Ναυτικό: Που πραγματικά βρισκόμαστε δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε συνέχεια του αφιερώματος στις ιταλικές φρεγάτες που ενδέχεται να ενταχθούν σε ελληνική υπηρεσία μέσα στα επόμενα χρόνια εάν και εφόσον η ιταλική πλευρά αποδεχθεί την πώληση μεταχειρισμένων σκαφών που βρίσκονται σήμερα σε υπηρεσία, θα προχωρήσουμε σε ανάλυση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων μιας τέτοιας κίνησης.

Όπως αναφέραμε και στα προηγούμενα άρθρα, η μεγάλη ηλικία των ολλανδικών φρεγατών κλάσης “S” που βρίσκονται σε ελληνική υπηρεσία σε συνάρτηση με το υψηλό κόστος των νεότευκτων μονάδων, δεν αφήνει πολλά περιθώρια κινήσεων εάν θέλουμε το πολεμικό ναυτικό να μπορέσει να αποκτήσει ένα σύγχρονο στόλο. Κάτι τέτοιο, με τα σημερινά οικονομικά δεδομένα αλλά και τις συσσωρευμένες ανάγκες σε όλους τους κλάδους, μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω απόκτησης μεταχειρισμένων μονάδων. Η πιθανή απόκτηση αριθμού ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini μόνο ως μάννα εξ ουρανού μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μια τέτοια κίνηση όμως ποτέ δεν έρχεται χωρίς ορισμένα μειονεκτήματα ούτε είναι πάντοτε η βέλτιστη. Επομένως, πρέπει να ζυγιστούν καλά τα συν και τα πλήν πριν παρθεί η τελική απόφαση. Βέβαια η παλαιότητα και η σταδιακή υποβάθμιση των ικανοτήτων των ελληνικών φρεγατών “S”, μάλλον γέρνουν εύκολα την πλάστιγγα προς την πλευρά ενός νεότερου και κατά πολύ ικανότερου πλοίου ακόμη και εάν μπορεί να υπάρχουν κάποιες ελλείψεις στον οπλισμό και στον εξοπλισμό του. Αυτό βέβαια δεν δίνει άφεση για να επανέλθουν στο τραπέζι προτάσεις τύπου LCS, γιατί πολύ απλά οι Bergamini είναι πλοία πρώτης γραμμής και με δυνατότητες συμπλήρωσης του οπλισμού και του εξοπλισμού τους εάν αυτό χρειαστεί.

Όπως είναι γνωστό οι Bergamini έχουν κατασκευαστεί σε δύο πρότυπα, τις GP (General Purpose) και τις ASW (Anti-Submarine Warfare) με διακριτές διαφορές στον εξοπλισμό και τον οπλισμό τους. Αυτό που δεν είναι γνωστό σήμερα γιατί πολύ απλά βρισκόμαστε στην αρχή, είναι ποια υποκλάση θα γίνει διαθέσιμη για το πολεμικό ναυτικό και για πόσα πλοία μιλάμε. Επομένως, όλα τα ενδεχόμενα είναι ακόμη ανοικτά. Όπως θα δούμε και παρακάτω όποιο έκδοχο και εάν προσφερθεί θα είναι μια πολύτιμη προσθήκη στη Διοίκηση Φρεγατών. Αν και ο αριθμός των ιταλικών φρεγατών είναι πεπερασμένος φαίνεται μια στροφή της ιταλικής πλευράς σε εκδόσεις των Bergamini που είναι πολλαπλών αποστολών συνδυάζοντας στοιχεία και των δύο υποκλάσεων όπως οι GP-e και οι πιο ισχυρές FREMM Evo. Οπότε μπορεί να υπάρξει προοπτική στο άμεσο μέλλον στην αποδεύσμευση παλαιότερων εκδόσεων των φρεγατών αυτών. Μέχρι σήμερα έχουν κατασκευαστεί σε έκδοση GP οι F590 Calro Bergamini με έτος παράδοσης το 2013 και οι F595/596/597 με έτος παράδοσης 2017, 2018 και 2019 αντίστοιχα, σε έκδοση ASW οι F591/592/593/594 με έτος παράδοσης 2013,2014,2015 και 2016 αντίστοιχα, ενώ αναμένεται η παράδοση μέσα στο 2025 των δύο GP-e και το 2029-2030 των δύο FREMM Evo. Με εξαίρεση τις τέσσερις νεότερες φρεγάτες οι υπόλοιπες οκτώ ανήκουν από τέσσερις σε κάθε υποκλάση.

Οι βασικές διαφορές των δύο υπο-κλάσεων είναι η απουσία πλήρους συστήματος ανθυποβρυχιακού πολέμου στις GP λόγω της έλλειψης της συρόμενης διάταξης CAPTAS 4 στην πρύμνη καθώς και των Α/Υ ρουκετών MILAS και αντίστοιχα η σχετική υποβάθμιση του οπλισμού επιφανείας των ASW με την αντικατάσταση του πρωραίου κύριου πυροβόλου των 127 χιλ από ένα των 76 χιλ καθώς και τη μείωση των μεταφερόμενων αντιπλοϊκών πυραύλων στο μισό.    

Τα βασικά πλεονεκτήματα απόκτηση των φρεγατών Bergamini είναι:

Η μικρή σχετικά ηλικία των πλοίων. Η ηλικία των πλοίων αυτών με παράδοση μέσα στη δεκαετία του 2010 θα είναι από 11 έως 17 ετών με ορίζοντα παράδοσης το 2030. Επομένως είναι πλοία κατά πολύ νεότερα των πλοίων που θα θέλαμε να αντικαταστήσουν.

Υπάρχουν μεγάλος αριθμός πλοίων σε υπηρεσία. Ήδη έχουν κατασκευαστεί ή πρόκειται να κατασκευαστούν 24 πλοία σε δύο κύριες εκδόσεις, την γαλλική και την ιταλική. Αυτό σημαίνει ότι είναι μία επιτυχημένη κλάση πλοίων με μεγάλη πιθανότητα επέκτασης των παραγγελιών για τις κατασκευάστριες χώρες ή για χώρες του εξωτερικού. Αυτό, παρ’ όλες τις διαφορές μεταξύ των σκαφών σημαίνει διαθεσιμότητα ανταλλακτικών για πολλά κοινά και μη υποσυστήματα για πολλά χρόνια ακόμη. Όπως επίσης κοινά προγράμματα αναβάθμισης και τέλος πιθανότητα εξεύρεσης επιπλέον διαθέσιμων μεταχειρισμένων σκαφών στο μέλλον.

Είναι πλήρως εξοπλισμένα με εξελιγμένα ηλεκτρονικά συστήματα και ραντάρ καθώς και πλήρες σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου ESM/ECM. Ο κύριος αισθητήρας του πλοίου είναι το περιστρεφόμενο ραντάρ ενεργής διάταξης φάσης ΑESA Kronos Grand Naval  που εκπέμπει στη ζώνη C. Το ραντάρ έχει μέγιστη εμβέλεια για στόχους αέρος στα 300 χλμ και μπορεί να διαχειριστεί πάνω από 300 ίχνη ταυτόχρονα. Όσον αφορά τον ηλεκτρονικό πόλεμο διαθέτει R-ESM και C-ESM και R-ECM μέσω του συστήματος Nettuno 4100 της Eletronica, ένα εξαιρετικά σύγχρονο σύστημα Η/Π.

Τόσο η έκδοση GP όσο και η έκδοση ASW έχουν πολύ ισχυρό οπλισμό για πόλεμο επιφανείας. Αν και η έκδοση GP υπερέχει σημαντικά με οκτώ πυραύλους Otomat Mk2 με δυνατότητα προσβολής παράκτιων στόχων, με ένα βαρύ πυροβόλο Leonardo OTO Melara 127mm με βλήματα Vulcano και ένα OTO Melara 76 mm, η έκδοση ASW διαθέτει επίσης και αυτή μεγάλη ισχύ πυρός με τέσσερις πυραύλους Otomat Mk2 και δύο OTO Melara 76 mm. Μάλιστα τα 76άρια πυροβόλα έχουν όλα και στις δύο εκδόσεις σύστημα STRALES καλύπτοντας και τον ρόλο του συστήματος CIWS.

Διαθέτουν ηλεκτροπρόωση που είναι ιδανική για ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις. Το προωστήριο σκεύος του πλοίου είναι συνδυασμός ηλεκτροπρόωσης με αεροστρόβιλο σε σχήμα CODLAG (Combination of Diesel Electric And Gas) κατα τον οποίο η ηλεκτροπρόωση χρησιμοποιείται για τις μικρές ταχύτητες και για τις υψηλές ταχύτητες μπαίνει σε λειτουργία και ο αεροστρόβιλος. Το πλοίο διαθέτει δύο ηλεκτρικούς κινητήτηρες Jeaumont Electric με απόδοση 2,500 kW έκαστος που παίρνουν ισχύ από τις τέσσερις ηλεκτρομηχανές του πλοίου τύπου Issota Franchini VL1716 T2 ME οι οποίες αποδίδουν 2190 kW για τα πρώτα δύο πλοία και τις Issota Franchini VL1716 HPCR οποίες αποδίδουν 2800 kW. Η μέγιστη ταχύτητα του πλοίου είναι οι 27 κόμβοι ενώ με τους ηλεκτροκινητήρες η μέγιστη ταχύτητα φτάνει τους 16 κόμβους που δίνει ακτίνα πλεύσης στα 6000 ν.μ. Η ταχύτητα 16 κόμβων με ηλεκτροπρόωση καλύπτει πολύ μεγάλο φάσμα των επιχειρησιακών ταχυτήτων μίας φρεγάτας και μάλιστα με αθόρυβη πλεύση και χαμηλή κατανάλωση καυσίμου.

Παρ ‘όλο που είναι φρεγάτες των 6000 τόνων το πλήρωμα τους είναι μόλις 131 άτομα για τις GP και 133 άτομα για τις ASW σύν 14-23 άτομα για τα δύο ελικότερα. Το μικρό πλήρωμα δίχνει την υψηλή αυτοματοποίηση των πλοίων αλλά και την ευκολία επάνδρωση τους. Οι πλήρεις ενδιαίτησεις φτάνουν τα 200 άτομα επομένως υπάρχει αρκετός χώρος για την φιλοξενία επιπλέον πληρώματος όταν η αποστολή το απαιτεί.

Διαθέτουν μεγάλο ελικοδρόμιο και υπόστεγο ελικοπτέρων ικανό να φιλοξενήσει και να εξυπηρετήσει έως δύο ASW ελικόπτερα μεγέθους SH-90.

Παρ ότι τα πλοία αυτά διαθέτουν μια σειρά σημαντικών πλεονεκτημάτων όπως αυτά που αναφέραμε παραπάνω, δεν παύει όμως να υπάρχουν και μειονεκτήματα τα οποία κατά κύριο λόγο είναι λόγω της ύπαρξης δύο υποεκδόσεων. Πράγμα το οποίο έγκειται στο γεγονός ότι τα πλοία αυτά κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις και τις επιχειρησιακές ανάγκες του ιταλικού ναυτικού όπως αυτές διαμορφώθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Όμως το ελληνικό ναυτικό σε  αντίθεση, λόγω ειδικών συνθηκών και μικρότερων πιστώσεων επιδιώκει τα πλοία που αγοράζει να είναι πολλαπλών αποστολών και μάλιστα ιδιαίτερα ισχυρά σε οπλισμό. Επομένως οι ιταλικές Bergamini παρουσιάζουν τα παρακάτω μειονεκτήματα:

Το πιο βασικό είναι η εισαγωγή νέων συστημάτων και όπλων στο πολεμικό ναυτικό με ότι αυτό σημαίνει όσον αφορά την εφοδιαστική αλυσίδα, την υποστήριξη, την εκπαίδευση και το επιπλέον κόστος που αυτό ενέχει. Βέβαια όπως αναφέραμε και για τις ιταλικές PPA, οποιαδήποτε κλάση μεταχειρισμένων σκαφών και να μπει σε ελληνική υπηρεσία θα προκαλέσει τα ίδια «προβλήματα». Αυτό συμβαίνει και με το επιπλέον CMS που θα μπει σε υπηρεσία.

Τα πλοία διαθέτουν μόλις δύο οκταπλούς κάθετους εκτοξευτές αντιαεροπορικών πυραύλων Aster 15/30. Μπορεί για τη δεκαετία του 1990 οι 16 αντιαεροπορικοί πύραυλοι να ήταν ικανοποιητικός αριθμός σήμερα όμως οτιδήποτε λιγότερο από 32 Α/Α πυραύλους θεωρείται λίγο. Πόσο μάλλον όταν αναφερόμαστε σε ένα πλοίο 6000+ τόνων. Στις Fremm Evo οι ιταλοί θα το διορθώσουν αυτό προσθέτοντας 2 επιπλέον εκτοξευτές πίσω από τους υπάρχοντες. Στις υπάρχουσες φρεγάτες στο σημείο αυτό βρίσκονται επιπλέον ενδιαιτήσεις για το πλήρωμα. Δεν είναι γνωστό πόσο εύκολο είναι η μετασκευή στο μέλλον με την αφαίρεση των ενδιαιτήσεων αυτών και την προσθήκη δύο επιπλέον κάθετων εκτοξευτών. Βέβαια όλα είναι θέμα κόστους και διαθέσιμων κονδυλίων, γιατί τα πλοία διαθέτουν το εκτόπισμα για την προσθήκη αυτή.

Στην έκδοση GP απουσιάζει το συρόμενο σόναρ CAPTAS 4. Το πολεμικό ναυτικό αν και σε παλαιότερες φρεγάτες όπως οι “S” βασιζόταν μόνο στο σόναρ κύτους και το Kingklip Mk2 που φέρουν οι φρεγάτες αυτές είναι ένα εξαιρετικό σόναρ κύτους, σήμερα τα δεδομένα έχουν αλλάξει η τεχνολογία των υποβρυχίων έχει εξελιχθεί και το Π.Ν. προτιμάει οι κύριες μονάδες κρούσης του να διαθέτουν πλήρη σουίτα Α/Υ πολέμου. Εικάζουμε ότι η προσθήκη ενός CAPTAS 4 σε περίπτωση που προσφερθούν φρεγάτες GP θα είναι μία σχετικά εύκολη υπόθεση με μικρές μετατροπές και θα εξαρτηθεί κυρίως από το κόστος αγοράς και εγκατάστασης του CAPTAS 4.

Όλες οι φρεγάτες σε ρόλο CIWS έχουν ένα δεύτερο πυροβόλο OTO Melara 76 mm με σύστημα STRALES. Ίσως θα έπρεπε να γίνει αντικατάσταση με ένα σύστημα RAM με πυραύλους Block2 προσδίδοντας έτσι αυξημένη αντιαεροπορική και αντιβληματική προστασία.

Η αγορά των βασικών φόρτων όπλων και μια πιθανή υιοθέτηση των παραπάνω δύο προσθηκών ανάλογα με την έκδοση που θα μας προσφερθεί θα αυξήσουν το κόστος απόκτησης κατά 200-300 εκατομύρια για δύο πλοία. Βέβαια ακόμη δεν είναι γνωστό καν το πιθανό κόστος πώλησης των πλοίων. Οπότε αν αυτό είναι μέσα στα πλαίσια που επιθυμεί το πολεμικό ναυτικό τότε η δαπάνη επιπλέον 200-300 εκατομυρίων για την διαμόρφωση δύο πλήρως επιχειρησιακών μονάδων σύμφωνα με τα θέλω του πολεμικού ναυτικού είναι παραπάνω από επιβεβλημένη.

Η μεγάλη ηλικία των φρεγατών “S” του πολεμικού ναυτικού και η σταδιακή απομείωση της μαχητικής τους αξίας είναι δεδομένη. Οι παραπάνω φρεγάτες σε όποια διαμόρφωση και αν μας προσφερθούν είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ενίσχυση του στόλου με δύο αρχικά και ίσως περισσότερες αργότερα υπερσύγχρονες φρεγάτες πρώτης γραμμής οι οποίες μαζί με τις τρεις και ελπίζουμε τέσσερις σύντομα γαλλικές FDI να είναι η αιχμή του δόρατος του πολεμικού ναυτικού την επόμενη δεκαετία, συνεπικουρούμενες από τις εκσυγχρονισμένες MEKO 200HN. Δημιουργώντας έτσι έναν βασικό πυρήνα 10-12 σύγχρονων σκαφών και αγοράζοντας πολύτιμο χρόνο ώστε το επιτελείο να θέσει τις βάσεις και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την μελλοντική δομή του ελληνικού στόλου.

Το άρθρο Η δυνητική απόκτηση των ιταλικών FREMM: Καταγράφοντας τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα μιας τέτοιας προοπτικής δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Όπως ανέφερε ο Διευθυντής Σύνταξης του DefenceReview.gr, Ιωάννης Νικήτας νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, το Πολεμικό Ναυτικό ενδιαφέρεται για την απόκτηση μεταχειρισμένων πλοίων από το ιταλικό ναυτικό. Για την ακρίβεια ενδιαφέρεται για την απόκτηση νεότευκτων και ελαφρά μεταχειρισμένων πλοίων κλάσης Bergamini και κλάσης PPA. Η ανάγκη αντικατάστασης των γερασμένων ολλανδικών φρεγατών “S” είναι πολύ μεγάλη και συν τω χρόνω θα γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Ως εκ τούτου, μια τέτοια προοπτική θα μπορούσε υπό συνθήκες να επιτρέψει την γρηγορότερη ανανέωση του στόλου με πλοία από δύο εξαιρετικές σχεδιάσεις τα οποία έχουν το πλεονέκτημα των λίγων μιλίων στην πλώρη τους σε σύγκριση μια οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική περίπτωση μεταχειρισμένων σκαφών μεγέθους φρεγάτας υπάρχει και θα υπάρξει διαθέσιμη μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια.

Από την άλλη, η ιταλική πλευρά μας έχει συνηθίσει σε τέτοιου είδους εμπορικού τύπου συμφωνίες που αποτελούν win-win καταστάσεις για το ιταλικό πολεμικό ναυτικό και την αμυντική βιομηχανία της χώρας. Από την άποψη ότι το ιταλικό ναυτικό «χάνει» κάποια νεότευκτα πλοία μειώνοντας προσωρινά την μαχητική του ισχύ, τα οποία αντικαθιστά με ισχυρότερες μονάδες και ταυτόχρονα η αμυντική βιομηχανία αποκτάει πρόσβαση σε νέες αγορές μέσω της συντήρησης και εξοπλισμού των πλοίων αυτών. Αντίστοιχα και στη δική μας περίπτωση και λόγω της παλαιότητας μεγάλου μέρους του ελληνικού στόλου, οποιαδήποτε τέτοια συμφωνία θα αποτελέσει win-win και για τις δύο πλευρές. Παρ’ όλ’ αυτά η όποια αγορά μεταχειρισμένου υλικού πάντα προσφέρει μια σειρά πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων και τούτο γιατί τα πλοία αυτά έχουν σχεδιαστεί και εξοπλιστεί για να καλύψουν τις ανάγκες μιας άλλης ναυτικής δύναμης.

Στο τέλος της ημέρας, όταν γίνει ο τελικός λογαριασμός θα δείξει εάν το πρόσιμο θα είναι θετικό ή αρνητικό. Στο παρόν άρθρο θα προσπαθήσουμε να επιχειρηματολογήσουμε επάνω στην πιθανή προμήθεια των «φρεγατών» κλάσης Thaon di Revel των γνωστών πλοίων PPA (Pattugliatore Polivalente d’Altura – Υπεράκτιων πλοίων πολλαπλών αποστολών), δηλαδή μιας σχεδίασης μεγάλων περιπολικών ανοικτής θαλάσσης πολλαπλών αποστολών.

Τα πλοία αν και χαρακτηρίζονται από το Ιταλικό ναυτικό ως περιπολικά ανοικτής θαλάσσης, με εκτόπισμα που ξεπερνάει τους 6000 τόνους στην πλήρη έκδοση, στην ουσία πρόκειται για πλοία μεγέθους μεγάλης φρεγάτας. Τα πλοία είναι σπονδυλωτής σχεδίασης και προσφέρονται σε τρεις εκδόσεις ανάλογα με την πληρότητα του εξοπλισμού τους. Προσφέρονται στις εκδόσεις Light, Light+ και Full. Οι κύριες διαστάσεις των πλοίων είναι: ολικό μήκος 143 μέτρα, μήκος μεταξύ καθέτων 133 μέτρα, πλάτος 16,5 μέτρα, κοίλο 10,5 μέτρα και μέσο βύθισμα στη πλήρη διαμόρφωση στα 5 μέτρα. Το εκτόπισμα του πλοίου ανάλογα με τη διαμόρφωση έχει ως εξής: Στην πλήρη διαμόρφωση είναι 4994 τόνοι άφορτο και 6270 τόνοι σε πλήρη φόρτο, στη Light + διαμόρφωση είναι 4912 τόνοι άφορτο και 5880 τόνοι σε πλήρη φόρτο και στη Light διαμόρφωση είναι 4880 τόνοι άφορτο και 5830 τόνοι σε πλήρη φόρτο. Τόσο η έκδοση Light όσο και η έκδοση Light+ είναι κατασκευασμένες Fitted For but not with, το οποίο σημαίνει ότι μπορούν πολύ εύκολα να μετατραπούν στην έκδοση Full από τη στιγμή που υπάρχουν όλες οι καλωδιώσεις, τα συστήματα και η ηλεκτρική ισχύς ώστε τα επιπλέον συστήματα να κουμπώσουν σαν plug and play.

Το κύριο σχεδιαστικό χαρακτηριστικό της κλάσης είναι η καινοτομία της πλώρης με διαμόρφωση WPB (Wave Piercing Bow) η οποία δημιουργεί αυτή τη διπλή απόληξη. Με τη διαμόρφωση αυτή, το πλοίο σκίζει το κύμα και μειώνει τη γωνία εισόδου της ροής του νερού στην πλώρη. Αυτό έχει διπλό όφελος. Aπό τη μία εξομαλύνει την κάθετη κίνηση του πλοίου σε κυματισμό με αποτέλεσμα λιγότερη καταπόνηση για το πλήρωμα καθώς και μικρότερη δομική καταπόνηση για το σκάφος. Από την άλλη μειώνει την υδροδυναμική αντίσταση του πλοίου το οποίο μαζί με το μεγαλύτερο μήκος ίσαλου γραμμής, για την ίδια ιπποδύναμη, είτε αυξάνει την τελική ταχύτητα του πλοίου είτε μειώνει την κατανάλωση καυσίμου σε σύγκριση με ένα πλοίο ίδιου εκτοπίσματος με συμβατική πλώρη. Η συγκεκριμένη διαμόρφωση πλώρης βοηθάει στην ελάττωση της αντίστασης κυματισμού Rw (Wave resistance). Στα πλοία με μεγάλο αριθμό Froude, πάνω από 0,55, δηλαδή για πλοία που κινούνται με μεγάλες ταχύτητες η αντίσταση κυματισμού παίζει μεγάλο ρόλο στην ολική υδροδυναμική αντίσταση.

Όπως αναφέραμε και παραπάνω η επιλογή της συγκεκριμένης κλάσης πλοίων από το πολεμικό ναυτικό έχει σειρά πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων τα οποία θα μπορούσε κανείς να τα χωρίσει σε δύο μεγάλες γενικές κατηγορίες, σε επιχειρησιακά και τεχνικά. Τα οποία σε κάποιες περιπτώσεις είναι άκρως αλληλένδετα.

Τα πλοία αυτά σε σύγκριση με τις φρεγάτες “S” που ίσως αντικαταστήσουν στο άμεσο μέλλον θα αποτελούν ένα τεράστιο τεχνολογικό άλμα από τη στιγμή που είναι πλοία σχεδιασμένα και κατασκευασμένα τη δεκαετία του 2020 σε σύγκριση με πλοία που είναι σχεδιασμένα τη δεκαετία του 1970. Εκ των πραγμάτων λοιπόν μιλάμε ότι μαζί με τις φρεγάτες FDI τυχόν απόκτηση τους θα φέρει μια τεχνολογική αλλά και υπό προυποθέσεις επιχειρησιακή κοσμογονία στη δύναμη των κύριων μονάδων κρούσης του πολεμικού ναυτικού. Το «υπό προυποθέσεις» έγκειται καθαρά στο ποιά διαμόρφωση θα αποκτήσει το πολεμικό ναυτικό, γιατί όπως αναφέραμε και παραπάνω τα σκάφη έρχονται σε τρεις διαφορετικές διαμορφώσεις.

Αυτή τη στιγμή το ιταλικό πολεμικό ναυτικό διαθέτει δύο πλοία της έκδοσης Light, τα αρχικά πλοία της κλάσης (P430 Paolo Thanon di Revel & P431 Francesco Morosini) με έτος παράδοσης το 2022. Τα οποία πρόκειται να αναβαθμιστούν στην έκδοση full, χωρίς όμως να είναι γνωστό εάν κάτι τέτοιο ήδη λαμβάνει χώρα. Ένα πλοίο (P432 Raimondo Montecuccoli) της έκδοσης Light+ και έτος παράδοσης το 2023 και 1+1 πλοία (P434 Giovanni delle Bande Nere & P436 Domenico Millelire) με έτος παράδοσης 2024 και 2026 αντίστοιχα. Αν δηλαδή η ιταλική πλευρά μας προσφέρει τα δύο πρώτα πλοία της κλάσης σε διαμόρφωση Light τότε σε αυτήν την περίπτωση θα έχουμε ένα ισχυρότατο περιπολικό ανοιχτής θαλλάσης σε μέγεθος μεγάλης φρεγάτας με δυνατότητα όμως συμπλήρωσης του οπλισμού και εξοπλισμού με το ανάλογο αντίτιμο. Αυτή η περίπτωση εάν δεν συνοδεύεται εξ αρχής με την ενσωμάτωση όλων των αναγκαίων συστημάτων μάλλον θα ήταν μια κακή περίπτωση γιατί δυστυχώς ουδέν μονιμότερον του προσωρινού. Εάν όμως μας προσφερθούν κάποια από τα πλοία της έκδοσης Full ή ακόμη και της Light+ τότε τα πράγματα θα ήταν εντελώς διαφορετικά.

Τα κύρια πλεονεκτήματα των συγκεκριμένων πλοίων στην έκδοση Full είναι:

Η πολύ μικρή ηλικία. Ουσιαστικά αναφερόμαστε σε πλοία που σήμερα το μεγαλύτερο σε ηλικία είναι μόλις τριών ετών. Τα πλοία που πρόκειται να αντικαταστήσουν είναι περίπου πενήντα ετών ενώ οι αντίστοιχες νεότερες φρεγάτες σε ελληνική υπηρεσία είναι ηλικίας 28-32 ετών. Επίσης οποιαδήποτε άλλη λύση διαθέσιμων σήμερα μεταχειρισμένων πλοίων είναι πλοία 20-30 ετών όπως οι φρεγάτες Type 23 ή στο κοντινό μέλλον οι Fridtjof Nansen κ.α. Επομένως αναφερόμαστε σε μία εκ βάθρων ηλικιακή ανανέωση του στόλου από πλοία με προσδόκιμο ζωής τουλάχιστον 25-30 χρόνια κατά τη διεθνή πρακτική.

Το μεγάλο εκτόπισμα και η δυνατότητα μελοντικών αναβαθμίσεων. Το μεγάλο εκτόπισμα καθώς και η περίσια ηλεκτρικής ισχύος δίνουν τη δυνατότητα εφαρμογής μελλοντικών αναβαθμίσεων με μεγαλύτερη ευκολία. Για παράδειγμα, η PPA Evo ουσιαστικά πρόκειται για μια PPA Full με 64 κελιά Sylver A50/A70 για αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 30 Block 1 NT και πυραύλους κρουζ MdCN. Οι κάθετοι εκτοξευτές Sylver τοποθετούνται, 32x κελιά στην πλώρη και άλλα 32x κελιά στο μεσόστεγο στη θέση του 20τόνου γερανού. Τούτο σημαίνει ότι τα 16 κελιά μπορούν μελλοντικά να γίνουν 48 ή και 64 αν το επιτρέπει η υπάρχουσα εσωτερική διαμόρφωση της πλώρης κάτω από το κύριο κατάστρωμα.

Φέρουν ένα σύγχρονο ραντάρ τεχνολογίας AESA διπλής ζώνης εκπομπης C για μεγάλες αποστάσεις και Χ για μικρές-μεσσαίες και μεγαλύτερη διακριτική ικανότητα, κατάλληλο για παράκτια ύδατα. Το Kronos Dual Band αν και δεν είναι τεχνολογίας Νιτριδίου του Γαλλίου είναι ένα σύγχρονο ραντάρ με μέγιστη εμβέλεια τα 300 χλμ και δυνατότητα παρακολούθησης 300 στόχων.

Φέρουν στην πλώρη ένα σύγχρονο ναυτικό πυροβόλο μεγάλου διαμετρήματος OTO Melara 127/64 LW (Light-Weight) μέγιστου βεληνεκούς 120 χιλιομέτρων με βλήματα Volcano. Το διαμέτρημα αυτό όπως απέδειξαν και οι πρόσφατες επιχειρήσεις των φρεγατών MEKO 200HN προσφέρει αντιαεροπορική προστασία στις φρεγάτες αλλά κυρίως μπορεί να πραγματοποιήσει ναυτικό βομβαρδισμό είτε από μεγάλες αποστάσεις είτε σε μεγάλο βάθος στην εχθρική ενδοχώρα αποτελώντας έτσι έναν πολλαπλασιαστή ισχύος για το πολεμικό ναυτικό.

Διαθέτει σύγχρονο πλήρες σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου. Το σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου Zeus, διαθέτει σύστημα υποστήριξης ηλεκτρονικών αντιμέτρων ραντάρ (RESM : Radar Electronic Support Counter-Measure), σύστημα ηλεκτρονικών αντιμέτρων ραντάρ (RECM : Radar Electronic Counter-Measure) και σύστημα επικοινωνιών ηλεκτρονικών μέτρων υποστήριξης (CESM : Communication Electronic Support Measures) και δύο εκτοξευτές αντιμέτρων ODLS-20.

Διαθέτει δύο χώρους πολλαπλών χρήσεων, ένα κάτω από το ελικοδρόμιο και έναν στο μεσόστεγο με κατάλληλους γερανούς στους οποίους μπορούν να φορτωθούν modules μεγέθους εμπορευματοκιβώτια ISO1C ISO1C (πέντε κάτω από το ελικοδρόμιο και έως οκτώ στο κεντρικό κατάστρωμα). Ο χώρος κάτω από το ελικοδρόμιο έχει τη δυνατότητα πολλαπλών διαμορφώσεων, για επιχειρήσεις disaster relief, special forces, medical care, υποστήριξη UAV, UUV, SUV κ.α. 

Διαθέτει ελικοδρόμιο και υπόστεγο ελικοπτέρου ικανό να φιλοξενήσει μέχρι δύο ελικόπτερα μεγέθους NH-90 ή συνδυασμό ελικοπτέρου και UAVs.

Διαθέτει υβριδικό σύστημα ηλεκτροπρόωσης CODAGOL. Είναι ένα σύστημα πρόωσης διάταξης CODAG με ηλεκτροπρόωση. Το πλοίο διαθέτει συνδυασμό μηχανών ντήζελ και αεροστρόβιλου και για τις χαμηλές ταχήτητες χρησιμοποιούνται επίσης ηλεκτροκινητήρες τύπου PTI/PTO. Πιο αναλυτικά, το σύστημα πρόωσης αποτελείται από δύο κύριες μηχανές ντήζελ MTU 20V 8000 M91L μέγιστης ισχύος 10000 kW στις 1063 σ.α.λ., ένα ναυτικό αεροστρόβιλο LM2500+ G4  μέγιστης ισχύος 32000 kW στις 3600 σ.αλ. και δύο ηλεκτρομότορες απόδοσης 1350 kW διπλής ενέργειας κομπλαρισμένους πάνω στους δύο άξονες. Ολα τα παραπάνω δίνουν κίνηση σε δύο πεντάφυλλες προπέλες μεταβλητού βήματος μέσω ενός cross-connecting gearbox της Renk αποδίδοντας 163 και 120 στροφές στην προπέλα κατά την χρήση των LM2500+ G4 και MTU 20V 8000 M91L αντίστοιχα. Το πλοίο επιτυγχάνει 31,7 κόμβους μέγιστη ταχύτητα με όλες τις μηχανές, 27 κόμβους με χρήση μόνο του αεροστροβίλου, 25 κόμβους με χρήση των δύο πετρελαιοκινητήρων, 18 κόμβους με τον έναν πετρελαιοκινητήρα και 10 κόμβους με την ηλεκτροκίνηση. Αυτή η διάταξη προσφέρει στο πλοίο το πλεονέκτημα της υψηλής ταχύτητας 31,7 κόμβοι, όταν άλλα συστήματα ηλεκτροπρόωσης επιτυγχάνουν αρκετά μικρότερες ταχύτητες πλεύσης της τάξης των 27-28 κόμβων, ενώ παράλληλα διατηρεί τη δυνατότητα ηλεκτρικής πρόωσης μέχρι 10 κόμβων για ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις.

Διαθέτει Shaft Generator (αξονικές γεννήτριες). Όπως αναφέραμε πιο πάνω οι ηλεκτρομότορες είναι διπλής ενέργειας PTI/PTO (Power Take In/Power Take Out) και είναι συνδεδεμένοι με δύο variable Speed Drives MV3000 της General Electric, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν ρεύμα προς δύο κατευθύνσεις. Δηλαδή ρεύμα από τις ηλεκτρομηχανές του πλοίου στους ηλεκτρομότορες για ηλεκτροκίνηση αλλά και χρήση αυτών ως shaft generators κατά τη χρήση των υπόλοιπων μηχανών πρόωσης παρέχοντας προς τα πίσω ρεύμα στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας του πλοίου. Η διάταξη PTI/PTO έχει πολλαπλά οφέλη για το πλοίο. Πρώτον, με το πλοίο εν κινήσει, μειώνει την κατανάλωση καυσίμου από τη στιγμή που δεν χρειάζεται να φορτώσουν οι ηλεκτρομηχανές για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ή ακόμη και να είναι εκτός λειτουργίας, (Ανάλογα με τις ανάγκες ηλεκτρικής ενέργειας) δεύτερον αυτό οδηγεί σε μειωμένες ανάγκες συντήρησης των ηλεκτρομηχανών και επομένως μειωμένο κόστος χρήσης και τρίτον σε χρήση PTO μπορεί να κινήσει το πλοίο με μέχρι δέκα κόμβους σε περίπτωση ολικής απώλειας ισχύος από τις κύριες μηχανές. Εκτός των shaft generators για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας το πλοίο διαθέτει τέσσερις ηλεκτρομηχανές ντήζελ. Στα πρώτα τρία πλοία έχουν τοποθετηθεί οι MAN 12V175D-MEM με απόδοση 1640 kW στα υπόλοιπα οι 16V170C2ME της Isotta Franchini με απόδοση 1600 kW. Επίσης το πλοίο διαθέτει και δύο ηλεκτρογεννήτριες έκτακτης ανάγκης.

Στον αντίποδα τα μειονεκτήματα μια τέτοιας επιλογής είναι:

Το βασικό μειονέκτημα είναι η εισαγωγή σε υπηρεσία μιας νέας κλάσης πλοίων με πολλά ηλεκτρονικά συστήματα διαφορετικά από τα υπάρχοντα σε υπηρεσία σήμερα. Αυτό θα ανεβάσει το κόστος συντήρησης και εκπαίδευσης από τη στιγμή που θα πρέπει να γίνουν ξεχωριστές γραμμές συντήρησης και εκπαίδευσης συστημάτων. Όμως η αλήθεια είναι ότι θα αντικαταστήσουν τις παλαιές φρεγάτες “S” που το κόστος συντήρησης είναι υψηλό λόγω δυσκολίας εύρεσης ανταλλακτικών. Επίσης οποιαδήποτε άλλη εναλλακτική απόκτησης μεταχειρισμένων πλοίων θα παρουσίαζε το ίδιο πρόβλημα.

Σε συνέχεια με το προηγούμενο σχόλιο, θα γίνει εισαγωγή στον στόλο ενός νέου τύπου CMS. Έτσι ο στόλος θα διαθέτει τρία διαφορετικά CMS στα πλοία του (TACTICOS, SETIS, ATHENA SADOC Mk.4). Αν και πρόκειται για ένα νέο CMS, είναι από τα πλέον σύγχρονα συστήματα στο χώρο και είναι κλάσεις ανώτερο από το υπάρχον CMS των φρεγατών “S”.

Η απουσία σόναρ κύτους. Το πλοίο διαθέτει μόνο ποντιζόμενο σόναρ VDS στην πρύμνη το οποίο εγκαθίσταται ως συλλογή ASW και μόνο στην έκδοση Full. Υπάρχει πρόβλεψη για εγκατάσταση ενός σόναρ τύπου OAS (Object Avoidance Sonar) αλλά όχι κάποια σοβαρή συσκευή όπως το Kingklip Mk2 της Thales. Αυτό είναι ένα από τα σοβαρά μειονεκτήματα της κλάσης από τη στιγμή που το πολεμικό ναυτικό επιθυμεί σε όλες τις νέες μεγάλες μονάδες κρούσης την ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου πακέτου ASW αποτελούμενο από σύστημα VDS και HMS. Αυτή η απαίτηση υπάρχει λόγω της συνεχώς αναβαθμιζόμενης τουρκικής υποβρύχιας απειλής.

Το πιο πιθανό είναι ότι τα πλοία θα έρθουν χωρίς τους υπερσύγχρονους αντιπλοϊκούς πυραύλους TESEO Mk2/E. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να αγοραστούν νέοι πύραυλοι και όχι να μπουν επάνω πύραυλοι Harpoon από τα αποσυρόμενα πλοία. Κάτι τέτοιο θα είναι υποβάθμιση των ικανοτήτων των πλοίων αυτών όταν αντίστοιχα οι ίδιοι οι Αμερικάνοι στρέφονται προς τους νεότερους NSM αποσύροντας τους κατά πολύ νεότερους RGM-84L Block 2 σε σύγκριση με τους αντίστοιχους ελληνικούς RGM-84C/G.

Μικρός αριθμός μεταφερόμενων αντιαεροπορικών βλημάτων για ένα πλοίο κλάσης 5-6000 τόνων.

Οπλισμός και Ηλεκτρονικά Συστήματα

Ο οπλισμός του πλοίου είναι αρκετά εντυπωσιακός για περιπολικό ανοικτής θαλάσσης αφού στον στάνταρντ εξοπλισμό (έκδοση Light) διαθέτει ένα ναυτικό πυροβόλο μεγάλου διαμετρήματος OTO Melara 127/64 LW (Light-Weight) μέγιστου βεληνεκούς 120 χιλιομέτρων στην πλώρη, ένα πυροβόλο OTO Melara 76/62 Sovraponte  (χωρίς διάτρηση καταστρώματος) μέγιστου βεληνεκούς 20 χιλιομέτρων με πυρομαχικά SAPOMER ή μέγιστου βεληνεκούς 40 χιλιομέτρων με πυρομαχικά Vulcano. Το πυροβόλο ενσωματώνει και το σύστημα Strales με αντιαεροπορικές ικανότητες (χρήση του πυρομαχικού DART) και δύο πυροβόλα KBA B06 των 25 χιλιοστών με βεληνεκές 5,85 χιλιομέτρων και μέγιστου δραστικού βεληνεκούς 3,02 χιλιομέτρων. Στην πλήρη έκδοση διαθέτει επίσης δύο κάθετους εκτοξευτές Α50 (16 κελιά στο σύνολο) για αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 15/30 ή CAMM-ER με εμβέλεια 30+, 120 και 40 χιλιόμετρα αντίστοιχα, δύο τριπλού τορπιλοσωλήνες WASS B515/3 για ελαφρές τορπίλες Black Arrow των 324χιλ.και οκτώ αντιπλοϊκούς πυραύλους TESEO Mk2/E. Ο νέος TESEO Mk2/E έχει εμβέλεια 350 χιλιομέτρων και ικανότητα προσβολής στόχων στην ξηρά. Διαθέτει διπλό ερευνητή πρόσκτησης στόχου RF/IIR επιτυγχάνοντας μέγιστη απόδοση προσβολής στόχου. Τέλος διαθέτει ελικοδρόμιο και υπόστεγο ελικοπτέρου ικανό να φιλοξενήσει μέχρι δύο ελικόπτερα μεγέθους NH-90.

Ο κύριος αισθητήρας των πλοίων είναι το ραντάρ πολλαπλού ρόλου Kronos DBR (Dual Band Radar), τεχνολογίας AESA (Active Electronically Scanned Array), το οποίο λειτουργεί στις ζώνες συχνοτήτων C και X (συνολικά οκτώ πάνελ), για την έκδοση Full. Η έκδοση Light+ ενσωματώνει το ίδιο ραντάρ, αλλά με λειτουργία μόνο στη ζώνη συχνοτήτων C, ενώ η έκδοση Light ενσωματώνει το ίδιο ραντάρ, αλλά με λειτουργία μόνο στη ζώνη συχνοτήτων X. Και οι δύο εκδόσεις ενσωματώνουν την υποδομή υποστήριξης και των άλλων συχνοτήτων. Επίσης ενσωματώνουν και ένα ραντάρ επιτήρησης αέρος και επιφανείας SPS-732 χαμηλής πιθανότητας υποκλοπής. Το SPS-732 λειτουργεί στη ζώνη συχνοτήτων Χ, ενώ η εμβέλεια του είναι συνάρτηση του τρόπου λειτουργίας του. Σε λειτουργία Mode.1 (βασική) η εμβέλεια του είναι 98+ χιλιόμετρα, σε λειτουργία Mode.2 (για εντοπισμό ταχέως κινούμενων στόχων) η εμβέλεια του είναι 54+ χιλιόμετρα, ενώ σε λειτουργία Mode.3 (βέλτιστη επίδοση) η εμβέλεια του είναι 150+ χιλιόμετρα.

Τον εξοπλισμό των πλοίων συμπληρώνουν δύο ραντάρ ναυτιλίας (λειτουργούν στη ζώνη συχνοτήτων X/Ku), ένα υπέρυθρο σύστημα έρευνας και ανίχνευσης (IRST : Infra-Red Search and Track), ένα σύστημα αναγνώρισης φίλου ή εχθρού SIR-M5-C EVO (κατηγορίας Mode.5 Level.2), ένα σύστημα ελέγχου πυρός NA-30S Mk.2, το οποίο λειτουργεί στις ζώνες συχνοτήτων X (για έρευνα και πρόκτηση στόχων στο μέσο και μεγάλο βεληνεκές) και Ka (για στόχους στο μικρό βεληνεκές και χαμηλές ιπτάμενες απειλές), ένα σόναρ εντοπισμού δυτών, δύο συστήματα δορυφορικών επικοινωνιών, δύο και τριών συχνοτήτων αντίστοιχα, καθώς και κεραία δορυφορικών λήψεων, ένα ολοκληρωμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου Zeus, με σύστημα υποστήριξης ηλεκτρονικών αντιμέτρων ραντάρ (RESM : Radar Electronic Support Counter-Measure), σύστημα ηλεκτρονικών αντιμέτρων ραντάρ (RECM : Radar Electronic Counter-Measure) και σύστημα επικοινωνιών ηλεκτρονικών μέτρων υποστήριξης (CESM : Communication Electronic Support Measures), ένα ακουστικό σύστημα MS-424 μεγάλης εμβέλειας και δύο εκτοξευτές αντιμέτρων ODLS-20.

Σε όλες τις έκδοση τα πλοία ενσωματώνουν το προηγμένο σύστημα διαχείρισης μάχης SADOC Mk.4, το οποίο ελέγχει όλα τα συστήματα, τους αισθητήρες και τα όπλα του πλοίου, επεξεργάζεται τις πληροφορίες και τα δεδομένα και παράγει εικόνα τακτικής κατάστασης την οποία προβάλει σε 28 οθόνες αφής, των 43 ιντσών, πολλαπλών ενδείξεων (20 στην έκδοση Light) ή μπορεί να διαβιβάσει σε άλλα φίλια μέσα ή κλιμάκια διοίκησης μέσω συστήματος ζεύξης δεδομένων. Επίσης, κοινό σε όλες τις εκδόσεις των PPA είναι και το σύστημα διαχείρισης αντιαεροπορικής άμυνας SAAM-ESD (Surface Anti Air Missile-Extended Self Defence), που είναι το ίδιο που ενσωματώνουν οι ιταλικές FREMM (κλάση «Bergamini»).

Αντί επιλόγου

Οι φρεγάτες τύπου PPA είναι σύγχρονα πλοία πολύ μικρής ηλικίας με μεγάλες προοπτικές αναβάθμισης ηλεκτρονικών αποστολής και οπλισμού λόγω του εκτοπίσματος και των μεγάλων αποθεμάτων ενέργειας. Θα ήταν λύση για την απόκτηση μεταχειρισμένων μονάδων από το πολεμικό ναυτικό, ειδικά στην έκδοση Full, αναβαθμίζοντας κατακόρυφα την μαχητική ικανότητα του ελληνικού στόλου. Από την άλλη πλευρά προκαλούν προβλήματα πολυτυπίας στον στόλο. Φυσικά μόνον όταν γνωρίζουμε το τελικό κόστος και τους χρόνους παράδοσης θα έχουμε ασφαλή εικόνα.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Η προοπτική ενίσχυσης του στόλου με τα ιταλικά PPA-Συγκριτική ανάλυση πλεονεκτημάτων και δυσχερειών δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η προοπτική απόκτηση μεταχειρισμένων ιταλικών πλοίων είτε Bergamini (πρώτη επιλογή του ΠΝ) είτε PPA θα απασχολήσει εκτενώς το Πολεμικό Ναυτικό το προσεχές χρονικό διάστημα. Προς το παρόν τόσο η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας όσο και η φυσική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων θα προχωρήσουν σε επίσημες επαφές με τη Ρώμη προκειμένου να διαπιστωθεί πότε θα είναι διαθέσιμες προς απόκτηση τα ιταλικά πλοία και με τι κόστος. Αξίζει να τονιστεί πως επί του παρόντος δεν υπάρχουν σαφή δεδομένα συνολικού κόστους του προγράμματος ή ποιας έκδοσης και με τι διαμόρφωση προσφέρεται για το Πολεμικό Ναυτικό.

Οι γαλλοϊταλικές φρεγάτες FREMM (Fregate Europeenne Multi-Mission) είναι όπως λέει και το όνομα μια κοινή ευρωπαϊκή σχεδίαση για την κατασκευή φρεγατών πολλαπλών ρόλων. Αρχικά είχε προταθεί η κατασκευή των φρεγατών σε τρεις διαφορετικές διαμορφώσεις, ανθυποβρυχιακού πολέμου, γενικών καθηκόντων και προβολής ισχύος στην ξηρά ώστε να γίνει αντικατάσταση διαφόρων κλάσεων πλοίων και στα δύο ναυτικά. Από τις 27 φρεγάτες που ήταν να κατασκευαστούν σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό τελικά μόνο 18 πλοία κατασκευάστηκαν για το Γαλλικό και Ιταλικό ναυτικό από 8 και 10 αντίστοιχα, μετά την μείωση του αριθμού κατά εννιά από το Γαλλικό ναυτικό. Στο μέλλον όπως θα δούμε και παρακάτω η ιταλική πλευρά παρουσίασε μια εξελιγμένη έκδοση την FREMM EVO από την οποία όπως φαίνεται θα κατασκευαστούν δύο πλοία για το ιταλικό ναυτικό ανεβάζοντας τον αριθμό των αποκτηθέντων πλοίων στα 12. Επίσης δύο πλοία, το 9 και το 10 στη γραμμή παραγωγής αποκτήθηκαν μεταξύ των ετών 2020-2021 από το Αιγυπτιακό ναυτικό σε προνομιακή τιμή των 600 εκατ. ευρώ ανά πλοίο.

Τα πλοία της κλάσης Bergamini έχουν ολικό μήκος 144 μέτρα, μήκος ίσαλου γραμμής 132,5 μέτρα πλάτος 19,7 μέτρα, μέσο βύθισμα 5,1 μέτρα και κοίλο 11,3 μέτρα ενώ εκτοπίζουν σε πλήρη φόρτο 6500 τόνους. Οι φρεγάτες έχουν σχεδιαστεί με αυξημένα χαρακτηριστικά stealth για μείωση του ηλεκτρομαγνητικού, θερμικού και ακουστικού ίχνους. Οι γραμμές της γάστρας και της υπερκατασκευής είναι συνεχείς συνδέοντας ομαλά τα δύο μέρη αποφεύγοντας τη δημιουργία διαφορετικών όγκων και γωνιών που θα ενίσχυαν το Η/Μ ίχνος ενώ παράλληλα διαθέτουν κλήση για την ανακατεύθυνση των σημάτων των αντίπαλων ραντάρ μακριά από την πηγή. Η γάστρα είναι χωρισμένη σε τρία καταστρώματα και η υπερκατασκευή σε δύο συν τη γέφυρα του πλοίου.

Η πρόωση

Το προωστήριο σκεύος του πλοίου είναι συνδυασμός ηλεκτροπρόωσης με αεροστρόβιλο σε σχήμα CODLAG (Combination of Diesel Electric And Gas) κατα τον οποίο η ηλεκτροπρόωση χρησιμοποιείται για τις μικρές ταχύτητες και για τις υψηλές ταχύτητες μπαίνει σε λειτουργία και ο αεροστρόβιλος. Το πλοίο διαθέτει δύο ηλεκτρικούς κινητήτηρες Jeaumont Electric με απόδοση 2,500 kW έκαστος που παίρνουν ισχύ από τις τέσσερις ηλεκτρομηχανές του πλοίου τύπου Issota Franchini VL1716 T2 ME οι οποίες αποδίδουν 2190 kW για τα πρώτα δύο πλοία και τις Issota Franchini VL1716 HPCR οποίες αποδίδουν 2800 kW. Το πλοίο διαθέτει δύο άξονες που καταλήγουν σε ισάριθμες προπέλες μεταβλητού βήματος και ο κάθε ηλεκτροκινητήρας είναι κομπλαρισμένος πάνω στον κάθε άξονα. Ο αεροστρόβιλος είναι ο LM 2500 G4+ της General Electric που αποδίδει 35320 kW στις 3600 σ.α.λ. και δίνει κίνηση στους δύο άξονες μέσω ενός cross-connecting gearbox της RENK. Η μέγιστη ταχύτητα του πλοίου είναι οι 27 κόμβοι ενώ με τους ηλεκτροκινητήρες η μέγιστη ταχύτητα φτάνει τους 16 κόμβους που δίνει ακτίνα πλεύσης στα 6000 ν.μ. Στην πλώρη υπάρχει ένας προωθητήρας (Bow thruster) ισχύος 1MW για την υποβοήθηση των ελιγμών σε περιορισμένα ύδατα και λιμένες. Το σύστημα διεύθυνσης του πλοίου αποτελείται από διπλά πηδάλια στην πρύμνη.

Οπλικά Συστήματα

Οι φρεγάτες τύπου Bergamini, κατασκευάζονται σε δύο διαφορετικές εκδόσεις. Μία γενικών καθηκόντων (GP) και μία ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW). Οι διαφορές των δύο είναι κυρίως στα οπλικά συστήματα που αυτές φέρουν. Εδώ αξίζει να επισημανθεί πως τα πλοία που ενδέχεται να διατεθούν για το ΠΝ είτε της έκδοσης GP (πιθανότατα) είτε της ASW τα οποία ναυπηγήθηκαν στις αρχές του 2011 – 2014.

Η διάταξη των οπλικών συστημάτων έχει ως εξής. Στην έκδοση γενικών καθηκόντων, στην πλώρη είναι τοποθετημένο ένα ναυτικό πυροβόλο διπλού ρόλου Leonardo OTO Melala 127/64 Vulcano των 127mm και ακολουθούν δύο κάθετοι εκτοξευτές Sylver Α50 των οκτώ κελιών έκαστος για αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 15/30. Στο μεσόστεγο βρίσκονται τοποθετημένοι οκτώ αντιπλοϊκοί πύραυλοι Otomat Mk2, δύο τριπλοί σταθεροί τορπιλοσωλήνες B-515/3 για τορπίλες MU90 και δύο RWS Oto Melara 28/80 των 25mm. Στην πρύμνη υπάρχει ελικοδρόμιο και υπόστεγο ελικοπτέρου που μπορούν να φιλοξενήσουν ένα ναυτικό ελικόπτερο NH-90 NFH. Επάνω στο υπόστεγο είναι τοποθετημένο ένα ναυτικό πυροβόλο Oto Melara 76mm SR με σύστημα Strales για αντιπυραυλική άμυνα. Τελευταία γραμμή άμυνας κατά επερχόμενων απειλών είναι τα συστήματα SLAT με δολώματα CANTO-V κατά τορπιλών και SCLAR-H με δολώματα κατά επερχόμενων πυραύλων. Η διαφορές του οπλισμού στην ανθυποβρυχιακή έκδοση εστιάζονται στην αντικατάσταση του πλωριού κύριου πυροβόλου από ένα ακόμη πυροβόλο Oto Melara 76mm SR με σύστημα Strales και η αντικατάσταση των τεσσάρων αντιπλοϊκών πυραύλων Otomat Mk2 από σύστημα ανθυποβρυχιακών ρουκετών MILAS της MBDA.

Στην έκθεση Defea 2023 είχε παρουσιαστεί μια ενισχυμένη έκδοση της φρεγάτας Bergamini που προσφερόταν στο Πολεμικό Ναυτικό η οποία έφερε 1 πυροβόλο Leonardo OTO Melala 127/64 Vulcano και ένα ναυτικό πυροβόλο Oto Melara 76mm SR με σύστημα Strales, τέσσερις κάθετους εκτοξευτές Sylver Α50 των οκτώ κελιών έκαστος για αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 15/30 και δύο RWS Oto Melara 28/80 των 25mm. Στο μεσόστεγο ήταν τοποθετημένοι οκτώ αντιποϊκοί πύραυλοι και δύο πυροβόλα Leonardo Fast Forty τοποθετημένα εκατέρωθεν για κάλυψη των δύο πλευρών του πλοίου.

Ηλεκτρονικά

Ο κύριος αισθητήρας του πλοίου είναι το περιστρεφόμενο ραντάρ ενεργής διάταξης φάσης ΑESA Kronos Grand Naval  που εκπέμπει στη ζώνη C. Το ραντάρ έχει μέγιστη εμβέλεια για στόχους αέρος στα 300 χλμ και μπορεί να διαχειριστεί πάνω από 300 ίχνη ταυτόχρονα. Επιπλέον για έρευνα επιφανειάς υπάρχει το ραντάρ RAN-30X/12D με μέγιστη εμβέλεια στα 100 χλμ. Επίσης διαθέτει και δύο ραντάρ ναυτιλίας GEM SPN 753G(V)10. Ένα τοποθετημένο πάνω από τη γέφυρα και ένα πάνω από το υπόστεγο του ελικοπτέρου για κάλυψη τομέα 360 μοιρών. Το Η/Ο σύστημα ελέγχου πυρός είναι το NA-25X. Για IR παρατήρηση το πλοίο διαθέτει το σύστημα Selex ES IRST SASS τοποθετημένο πάνω από τη γέφυρα. Το Selex ES IRST SASS είναι μια μεγάλης εμβέλειας, παθητικό IRST για ναυτικές εφαρμογές, που λειτουργεί ταυτόχρονα στις φασματικές ζώνες MWIR (3-5 μm) και LWIR (8-12 μm). Είναι σε θέση να ανιχνεύει και να παρακολουθεί στόχους σε αέρα και επιφάνεια με πλήρη οριζόντια κάλυψη 360° και να παρέχει χάρτες υπέρυθρων (IR) γύρω από το πλοίο. Υποστηρίζει αξιολόγηση απειλών παρέχοντας μια στατιστική ταξινόμηση των ιχνών. Η εμβέλεια αποκάλυψης υπερβαίνει τα 100 χλμ.

Στον τομέα του Α/Υ πολέμου οι Bergamini διαθέτουν το σόναρ γάστρας UMS 4110 CL με εμβέλεια 35 χλμ και το συρόμενο μεταβλητού βάθους CAPTAS 4 (Μόνο στην Α/Υ έκδοση) με ανεξάρτητη ρυμουλκηση, βάρους 35 τόνων και χωροταξικό αποτύπωμα στην πρύμνη 84 τετραγωνικών μέτρων. Το CAPTAS 4 έχει μέγιστη εμβέλεια αποκάλυψης στα 150 χλμ και διασυνδέεται πλήρως με το σόναρ γάστρας του πλοίου παρέχοντας κάλυψη 360 μοιρών. Περισσότερες αναλυτικές λεπτομέριες για τα σόναρ μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.

Η φρεγάτα διαθέτει επικοινωνίες HF, UHF VHF και ζεύξεις δεδομένων Link11 και Link 16 καθώς και δορυφορικές επικοινωνίες με το σύστημα Selex SHF TSN-101/X. Όσον αφορά τον ηλεκτρονικό πόλεμο διαθέτει R-ESM και C-ESM και R-ECM μέσω του συστήματος Nettuno 4100 της Eletronica. Η καρδιά του πλοίου είναι το σύστημα Athena το οποίο διαχειρίζεται όλες τις πληροφορίες και τα οπλικά συστήματα του πλοίου. Στο κέντρο πληροφοριών μάχης υπάρχουν 17+2 κονσόλες του συστήματος, μία ακόμη στη γέφυρα μία στο CPR (Command Planning Room).

BERGAMINI EVO

Οι τελευταίες δύο φρεγάτες 11 και 12 που θα κατασκευαστούν για το ιταλικό ναυτικό θα είναι της εξελιγμένης έκδοσης BERGAMINI EVO. Η κύρια προσθήκη στα συγκεκριμένα πλοία είναι η νέα έκδοση του ραντάρ KRONOS Dual Band που τοποθετείται και στα μεγάλα περιπολικά PPA, το οποίο λειτουργεί στις ζώνες συχνοτήτων C και X (συνολικά οκτώ πάνελ). Αυτό θα επιφέρει επανασχεδίαση του ιστού του ραντάρ και της υπερκατασκευής. Επιπλέον θα φέρει συνολικά κάθετους εκτοξευτές 4×8 sylver A50 αντί για δύο των προηγούμενων πλοίων και τον ισχυρότερο συνδυασμό όπλων μεταξύ των δύο υποεκδόσεων. Τέλος θα φέρει αναβαθμισμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου το οποίο θα τοποθετηθεί και στα αντιτορπιλικά Horizon κατά τον επικείμενο εκσυγχρονισμό τους.

Σχεδιαστικά η FREMM Evo διατηρεί το υπάρχον σκάφος και την πρόωση τύπου CODLAG με τις κύριες αλλαγές να εστιάζονται στην υπερκατασκευή ώστε να μπορούν να ενσωματωθούν τα νέα ηλεκτρονικά και όπλα. Τα πλοία της κλάσης έχουν ολικό μήκος 144 μέτρα, μήκος ίσαλου γραμμής 132,5 μέτρα πλάτος 19,7 μέτρα, μέσο βύθισμα 5,1 μέτρα και κοίλο 11,3 μέτρα ενώ εκτοπίζουν σε πλήρη φόρτο 6500 τόνους. Οι φρεγάτες έχουν σχεδιαστεί με αυξημένα χαρακτηριστικά stealth για μείωση του ηλεκτρομαγνητικού, θερμικού και ακουστικού ίχνους. Οι γραμμές της γάστρας και της υπερκατασκευής είναι συνεχείς συνδέοντας ομαλά τα δύο μέρη αποφεύγοντας τη δημιουργία διαφορετικών όγκων και γωνιών που θα ενίσχυαν το Η/Μ ίχνος ενώ παράλληλα διαθέτουν κλήση για την ανακατεύθυνση των σημάτων των αντίπαλων ραντάρ μακριά από την πηγή. Η γάστρα είναι χωρισμένη σε τρία καταστρώματα και η υπερκατασκευή σε δύο συν τη γέφυρα του πλοίου. Στο νέο μοντέλο υπάρχει ευδιάκριτη αλλαγή της υπερκατασκευής όπου εφαρμόζεται η πρακτική των δύο νησίδων που φιλοξενούν τα νέα ραντάρ τύπου AESA καλύπτοντας αντίστοιχα το πρόσθιο και το οπίσθιο τόξο.

Το άρθρο Ιταλικές FREMM για το Πολεμικό Ναυτικό: Μια συνολική ανασκόπηση δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε προηγούμενο άρθρο παρουσιάσθηκε εκτενώς η γαλλική έκδοση των φρεγατών FREMM το μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. Στο παρόν άρθρο θα παρουσιάσουμε την ιταλική έκδοση των φρεγατών που προέκυψε από τις ανάγκες του ιταλικού ναυτικού και σχεδιάστηκε και κατασκευάζεται από τα ιταλικά ναυπηγεία Fincantieri.

Για την ιστορία, οι γαλλοϊταλικές φρεγάτες FREMM (Fregate Europeenne Multi-Mission) είναι όπως λέει και το όνομα μια κοινή ευρωπαϊκή σχεδίαση για την κατασκευή φρεγατών πολλαπλών ρόλων. Αρχικά είχε προταθεί η κατασκευή των φρεγατών σε τρεις διαφορετικές διαμορφώσεις, ανθυποβρυχιακού πολέμου, γενικών καθηκόντων και προβολής ισχύος στην ξηρά ώστε να γίνει αντικατάσταση διαφόρων κλάσεων πλοίων και στα δύο ναυτικά. Από τις 27 φρεγάτες που ήταν να κατασκευαστούν σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό τελικά μόνο 18 πλοία κατασκευάστηκαν για το Γαλλικό και Ιταλικό ναυτικό από 8 και 10 αντίστοιχα, μετά την μείωση του αριθμού κατά εννιά από το Γαλλικό ναυτικό. Στο μέλλον όπως θα δούμε και παρακάτω η ιταλική πλευρά παρουσίασε μια εξελιγμένη έκδοση την FREMM EVO από την οποία όπως φαίνεται θα κατασκευαστούν δύο πλοία για το ιταλικό ναυτικό ανεβάζοντας τον αριθμό των αποκτηθέντων πλοίων στα 12. Επίσης δύο πλοία, το 9 και το 10 στη γραμμή παραγωγής αποκτήθηκαν μεταξύ των ετών 2020-2021 από το Αιγυπτιακό ναυτικό σε προνομιακή τιμή των 600 εκατ. ευρώ ανά πλοίο.

Τα πλοία της κλάσης Bergamini έχουν ολικό μήκος 144 μέτρα, μήκος ίσαλου γραμμής 132,5 μέτρα πλάτος 19,7 μέτρα, μέσο βύθισμα 5,1 μέτρα και κοίλο 11,3 μέτρα ενώ εκτοπίζουν σε πλήρη φόρτο 6500 τόνους. Οι φρεγάτες έχουν σχεδιαστεί με αυξημένα χαρακτηριστικά stealth για μείωση του ηλεκτρομαγνητικού, θερμικού και ακουστικού ίχνους. Οι γραμμές της γάστρας και της υπερκατασκευής είναι συνεχείς συνδέοντας ομαλά τα δύο μέρη αποφεύγοντας τη δημιουργία διαφορετικών όγκων και γωνιών που θα ενίσχυαν το Η/Μ ίχνος ενώ παράλληλα διαθέτουν κλήση για την ανακατεύθυνση των σημάτων των αντίπαλων ραντάρ μακριά από την πηγή. Η γάστρα είναι χωρισμένη σε τρία καταστρώματα και η υπερκατασκευή σε δύο συν τη γέφυρα του πλοίου.

Η πρόωση

Το προωστικό σκεύος του πλοίου είναι συνδυασμός ηλεκτροπρόωσης με αεροστρόβιλο σε σχήμα CODLAG (Combination of Diesel Electric And Gas) κατα τον οποίο η ηλεκτροπρόωση χρησιμοποιείται για τις μικρές ταχύτητες και για τις υψηλές ταχύτητες μπαίνει σε λειτουργία και ο αεροστρόβιλος. Το πλοίο διαθέτει δύο ηλεκτρικούς κινητήτηρες Jeaumont Electric με απόδοση 2,500 kW έκαστος που παίρνουν ισχύ από τις τέσσερις ηλεκτρομηχανές του πλοίου τύπου Issota Franchini VL1716 T2 ME οι οποίες αποδίδουν 2190 kW για τα πρώτα δύο πλοία και τις Issota Franchini VL1716 HPCR οποίες αποδίδουν 2800 kW. Το πλοίο διαθέτει δύο άξονες που καταλήγουν σε ισάριθμες προπέλες μεταβλητού βήματος και ο κάθε ηλεκτροκινητήρας είναι κομπλαρισμένος πάνω στον κάθε άξονα. Ο αεροστρόβιλος είναι ο LM 2500 G4+ της General Electric που αποδίδει 35320 kW στις 3600 σ.α.λ. και δίνει κίνηση στους δύο άξονες μέσω ενός cross-connecting gearbox της RENK. Η μέγιστη ταχύτητα του πλοίου είναι οι 27 κόμβοι ενώ με τους ηλεκτροκινητήρες η μέγιστη ταχύτητα φτάνει τους 16 κόμβους που δίνει ακτίνα πλεύσης στα 6000 ν.μ. Στην πλώρη υπάρχει ένας προωθητήρας (Bow thruster) ισχύος 1MW για την υποβοήθηση των ελιγμών σε περιορισμένα ύδατα και λιμένες. Το σύστημα διεύθυνσης του πλοίου αποτελείται από διπλά πηδάλια στην πρύμνη.

Οπλικά Συστήματα

Οι φρεγάτες τύπου Bergamini, κατασκευάζονται σε δύο διαφορετικές εκδόσεις. Μία γενικών καθηκόντων (GP) και μία ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW). Οι διαφορές των δύο είναι κυρίως στα οπλικά συστήματα που αυτές φέρουν.

Η διάταξη των οπλικών συστημάτων έχει ως εξής. Στην έκδοση γενικών καθηκόντων, στην πλώρη είναι τοποθετημένο ένα ναυτικό πυροβόλο διπλού ρόλου Leonardo OTO Melala 127/64 Vulcano των 127mm και ακολουθούν δύο κάθετοι εκτοξευτές Sylver Α50 των οκτώ κελιών έκαστος για αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 15/30. Στο μεσόστεγο βρίσκονται τοποθετημένοι οκτώ αντιπλοϊκοί πύραυλοι Otomat Mk2, δύο τριπλοί σταθεροί τορπιλοσωλήνες B-515/3 για τορπίλες MU90 και δύο RWS Oto Melara 28/80 των 25mm. Στην πρύμνη υπάρχει ελικοδρόμιο και υπόστεγο ελικοπτέρου που μπορούν να φιλοξενήσουν ένα ναυτικό ελικόπτερο NH-90 NFH. Επάνω στο υπόστεγο είναι τοποθετημένο ένα ναυτικό πυροβόλο Oto Melara 76mm SR με σύστημα Strales για αντιπυραυλική άμυνα. Τελευταία γραμμή άμυνας κατά επερχόμενων απειλών είναι τα συστήματα SLAT με δολώματα CANTO-V κατά τορπιλών και SCLAR-H με δολώματα κατά επερχόμενων πυραύλων. Η διαφορές του οπλισμού στην ανθυποβρυχιακή έκδοση εστιάζονται στην αντικατάσταση του πλωριού κύριου πυροβόλου από ένα ακόμη πυροβόλο Oto Melara 76mm SR με σύστημα Strales και η αντικατάσταση των τεσσάρων αντιπλοϊκών πυραύλων Otomat Mk2 από σύστημα ανθυποβρυχιακών ρουκετών MILAS της MBDA.

Στην έκθεση Defea 2023 είχε παρουσιαστεί μια ενισχυμένη έκδοση της φρεγάτας Bergamini που προσφερόταν στο πολεμικό ναυτικό η οποία έφερε 1 πυροβόλο Leonardo OTO Melala 127/64 Vulcano και ένα ναυτικό πυροβόλο Oto Melara 76mm SR με σύστημα Strales, τέσσερις κάθετους εκτοξευτές Sylver Α50 των οκτώ κελιών έκαστος για αντιαεροπορικούς πυραύλους Aster 15/30 και δύο RWS Oto Melara 28/80 των 25mm. Στο μεσόστεγο ήταν τοποθετημένοι οκτώ αντιποϊκοί πύραυλοι και δύο πυροβόλα Leonardo Fast Forty τοποθετημένα εκατέρωθεν για κάλυψη των δύο πλευρών του πλοίου.

Ηλεκτρονικά

Ο κύριος αισθητήρας του πλοίου είναι το περιστρεφόμενο ραντάρ ενεργής διάταξης φάσης ΑESA Kronos Grand Naval  που εκπέμπει στη ζώνη C. Το ραντάρ έχει μέγιστη εμβέλεια για στόχους αέρος στα 300 χλμ και μπορεί να διαχειριστεί πάνω από 300 ίχνη ταυτόχρονα. Επιπλέον για έρευνα επιφανειάς υπάρχει το ραντάρ RAN-30X/12D με μέγιστη εμβέλεια στα 100 χλμ. Επίσης διαθέτει και δύο ραντάρ ναυτιλίας GEM SPN 753G(V)10. Ένα τοποθετημένο πάνω από τη γέφυρα και ένα πάνω από το υπόστεγο του ελικοπτέρου για κάλυψη τομέα 360 μοιρών. Το Η/Ο σύστημα ελέγχου πυρός είναι το NA-25X. Για IR παρατήρηση το πλοίο διαθέτει το σύστημα Selex ES IRST SASS τοποθετημένο πάνω από τη γέφυρα. Το Selex ES IRST SASS είναι μια μεγάλης εμβέλειας, παθητικό IRST για ναυτικές εφαρμογές, που λειτουργεί ταυτόχρονα στις φασματικές ζώνες MWIR (3-5 μm) και LWIR (8-12 μm). Είναι σε θέση να ανιχνεύει και να παρακολουθεί στόχους σε αέρα και επιφάνεια με πλήρη οριζόντια κάλυψη 360° και να παρέχει χάρτες υπέρυθρων (IR) γύρω από το πλοίο. Υποστηρίζει αξιολόγηση απειλών παρέχοντας μια στατιστική ταξινόμηση των ιχνών. Η εμβέλεια αποκάλυψης υπερβαίνει τα 100 χλμ.

Στον τομέα του Α/Υ πολέμου οι Bergamini διαθέτουν το σόναρ γάστρας UMS 4110 CL με εμβέλεια 35 χλμ και το συρόμενο μεταβλητού βάθους CAPTAS 4 (Μόνο στην Α/Υ έκδοση) με ανεξάρτητη ρυμουλκηση, βάρους 35 τόνων και χωροταξικό αποτύπωμα στην πρύμνη 84 τετραγωνικών μέτρων. Το CAPTAS 4 έχει μέγιστη εμβέλεια αποκάλυψης στα 150 χλμ και διασυνδέεται πλήρως με το σόναρ γάστρας του πλοίου παρέχοντας κάλυψη 360 μοιρών. Περισσότερες αναλυτικές λεπτομέριες για τα σόναρ μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.

Η φρεγάτα διαθέτει επικοινωνίες HF, UHF VHF και ζεύξεις δεδομένων Link11 και Link 16 καθώς και δορυφορικές επικοινωνίες με το σύστημα Selex SHF TSN-101/X. Όσον αφορά τον ηλεκτρονικό πόλεμο διαθέτει R-ESM και C-ESM και R-ECM μέσω του συστήματος Nettuno 4100 της Eletronica. Η καρδιά του πλοίου είναι το σύστημα Athena το οποίο διαχειρίζεται όλες τις πληροφορίες και τα οπλικά συστήματα του πλοίου. Στο κέντρο πληροφοριών μάχης υπάρχουν 17+2 κονσόλες του συστήματος, μία ακόμη στη γέφυρα μία στο CPR (Command Planning Room).

BERGAMINI EVO

Οι τελευταίες δύο φρεγάτες 11 και 12 που θα κατασκευαστούν για το ιταλικό ναυτικό θα είναι της εξελιγμένης έκδοσης BERGAMINI EVO. Η κύρια προσθήκη στα συγκεκριμένα πλοία είναι η νέα έκδοση του ραντάρ KRONOS Dual Band που τοποθετείται και στα μεγάλα περιπολικά PPA, το οποίο λειτουργεί στις ζώνες συχνοτήτων C και X (συνολικά οκτώ πάνελ). Αυτό θα επιφέρει επανασχεδίαση του ιστού του ραντάρ και της υπερκατασκευής. Επιπλέον θα φέρει συνολικά κάθετους εκτοξευτές 4×8 sylver A50 αντί για δύο των προηγούμενων πλοίων και τον ισχυρότερο συνδυασμό όπλων μεταξύ των δύο υποεκδόσεων. Τέλος θα φέρει αναβαθμισμένο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου το οποίο θα τοποθετηθεί και στα αντιτορπιλικά Horizon κατά τον επικείμενο εκσυγχρονισμό τους.

Το άρθρο Κλάση Bergamini: Η χαμένη ευκαιρία απόκτησης μεταχειρισμένων φρεγατών από το Πολεμικό Ναυτικό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Τα ιταλικά ναυπηγεί Fincantieri ανακοίνωσαν ότι στις 12 Οκτωβρίου ξεκίνησαν τη ναυπήγηση της 12^ης φρεγάτας FREMM για το Ιταλικό Ναυτικό. Η 11^η και η 12^η ιταλική FREMM ναυπηγούνται για να συμπληρωθεί ο αριθμός των 10 πλοίων που θέλει το Ιταλικό Ναυτικό, μετά την πώληση του 8^ου και του 9^ου πλοίου στην Αίγυπτο, έναντι € 1,3 δισεκατομμυρίων (πρώην «Spartaco Schergat» και «Emilio Bianchi», νυν «Al–Galala» και «Bernees»). Τα δύο πλοία εντάχθηκαν στον Αιγυπτιακό Στόλο το Δεκέμβριο του 2020 και τον Απρίλιο του 2021 αντίστοιχα. Η ναυπήγηση της 11^ης FREMM, για την Ιταλία, ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2021. Αναμένεται να καθελκυστεί το 2024 και να παραδοθεί το 2025.

Η 12^η FREMM ξεκίνησε να ναυπηγείται στις 12 Οκτωβρίου, αναμένεται να καθελκυστεί το 2024 και να παραδοθεί το 2025. Οι FREMM είναι ένα κοινό ναυπηγικό πρόγραμμα μεταξύ Γαλλίας και Ιταλίας (στη Γαλλία τα πλοία είναι γνωστά ως κλάση «Aquitaine», ενώ στην Ιταλία είναι γνωστά ως κλάση «Bergamini»). Εκτός από τη Γαλλία και την Ιταλία οι FREMM έχουν επιλεγεί από το Μαρόκο και την Αίγυπτο, ενώ έκδοση των ιταλικών FREMM είναι και οι φρεγάτες κλάσης «Constellation» του Αμερικανικού Ναυτικού. Οι FREMM έχουν αναπτυχθεί στην έκδοση ανθυποβρυχιακού πολέμου, γενικών καθηκόντων και αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής (οι δύο FREMM που ναυπηγεί η Ιταλία θα είναι της έκδοσης γενικών καθηκόντων).

Το άρθρο Η Ιταλία ξεκίνησε τη ναυπήγηση και της δεύτερης FREMM, για την αντικατάσταση των δύο φρεγατών που πωλήθηκαν στην Αίγυπτο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Όπως ανακοίνωσε χθες το Υπουργείο Άμυνας της Αιγύπτου, στις 14 Απριλίου, το Πολεμικό Ναυτικό της χώρας παρέλαβε τη δεύτερη φρεγάτα FREMM από την Ιταλία. Είναι η τελευταία από τις δύο FREMM που ναυπηγούνταν για λογαριασμό της Ιταλίας, αλλά τελικά πωλήθηκαν στην Αίγυπτο. Η νέα φρεγάτα φέρει το όνομα ENS «Bernees» και αριθμό 1003 (πρώην «Emilio Bianchi»), ανήκει στην κλάση «Carlo Bergamini» και ναυπηγήθηκε στην Ιταλία από την Fincantieri. Το πρώτο πλοίο («Al-Ghalala», 1002) παραλήφθηκε από την Αίγυπτο τον περασμένο Δεκέμβριο. Ήταν το πλοίο «Spartaco Schergat». Η σχετική συμφωνία εγκρίθηκε από την Ιταλία τον Ιούνιο του 2020, έναντι € 1,2 δισεκατομμυρίων. Πλέον, η Αίγυπτος διαθέτει τρείς FREMM εκ των οποίων μια αποκτήθηκε κατόπιν παραγγελίας συν δύο που αποκτήθηκαν από την Ιταλία.

Περισσότερες λεπτομέρειες για τις φρεγάτες FREMM μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο:

Το άρθρο Η Αίγυπτος παρέλαβε και τη δεύτερη φρεγάτα FREMM από την Ιταλία δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του αιγυπτιακού τύπου, το Πολεμικό Ναυτικό της χώρας παρέλαβε την πρώτη από τις δύο μεταχειρισμένες ιταλικές φρεγάτες FREMM. Η παράδοση-παραλαβή έγινε στα ναυπηγεία της Fincantieri στην Ιταλία και το πλοίο μετονομάστηκε σε FFG-1002 «Al-Ghalala» από F-598 «Spartaco Schergat». Υπενθυμίζουμε ότι στις 8 Ιουνίου 2020, η Ιταλική κυβέρνηση ενέκρινε την πώληση των δύο FREMM στην Αίγυπτο έναντι € 1,2 δισεκατομμυρίων.

Η είδηση της συμφωνίας είχε δει το φως της δημοσιότητας τον περασμένο Φεβρουάριο. Το δεύτερο πλοίο θα είναι το F-599 «Emilio Bianchi», η ναυπήγηση του οποίου ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2020, ενώ η ναυπήγηση της FFG-1002 «Al-Ghalala» ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2019. Συνολικά η Αίγυπτος θα διαθέτει τρείς FREMM εκ των οποίων ένα αποκτήθηκε κατόπιν παραγγελίας συν δύο τα μεταχειρισμένα. Το F-599 «Emilio Bianchi», με αναμενόμενη ένταξη σε υπηρεσία τον Απρίλιο του 2021, θα παραδοθεί απευθείας στην Αίγυπτο.

Περισσότερες λεπτομέρειες για τις φρεγάτες FREMM μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο:

Το άρθρο Η Αίγυπτος παρέλαβε την πρώτη από τις δύο μεταχειρισμένες ιταλικές φρεγάτες FREMM δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.