Η εξέλιξη της στρατιωτικής τεχνολογίας είναι δυναμική έτσι ώστε να μπορεί να καλύπτει τις εξελίξεις στο πεδίο της μάχης. Όπως έχουμε δει τα τελευταία χρόνια η δυναμική αλλαγή που έχει επιτελεστεί είναι κατά κύρια βάση η εξάπλωση αναβαθμισμένων όπλων που μερικές δεκαετίες πριν κατείχαν μόνο οι μεγάλες δυνάμεις, η διασπορά των βαλλιστικών πυραύλων και τέλος η εισαγωγή των drones και των Loitering Munitions. Η αντιμετώπιση όλων αυτών των νέων απειλών προϋποθέτει ένα ευρύ και αξιόπιστο δίκτυο έγκαιρης προειδοποίησης. Το οποίο θα δίνει τη δυνατότητα στα φίλια συστήματα να αντιμετωπίσουν τις επερχόμενες απειλές.

Όπως έχουμε αναφέρει και στο παρελθόν στο Defencereview.gr το ελληνικό δίκτυο έγκαιρης προειδοποίησης αποτελείται από ραντάρ 2D και 3D στρατηγικά τοποθετημένα για να καλύπτουν συγκεκριμένες περιοχές δημιουργώντας ένα δίκτυο το οποίο μέσω συστημάτων ζεύξης (link) δημιουργεί μια ενοποιημένη εικόνα στα δύο κέντρα ΑΚΕ (Αεροπορικός Έλεγχος Μέσων Αεράμυνας, Κέντρο Σύνθεσης και Παραγωγής Αεροπορικής Εικόνας). Η πλειονότητα των 3D ραντάρ εγκαταστάθηκαν μεταξύ 1995-2000 αντικαθιστώντας παλαιότερης γενιάς ραντάρ. Αυτά είναι το Marconi S-743D Martello μπάντας L και μέγιστη ονομαστική εμβέλεια 450 χλμ, το Bae Systems AR-327 Commander μπάντας S και μέγιστη ονομαστική εμβέλεια 555 χλμ, το Hughes HR-3000 HADR μπάντας S και μέγιστη ονομαστική εμβέλεια 500 χλμ, το Westinghouse AN/TPS 70 μπάντας S και μέγιστη ονομαστική εμβέλεια 450 χλμ και το Selex RAT 31 DL μπάντας L και μέγιστη ονομαστική εμβέλεια 500 χλμ, το οποίο είναι κατηγορίας AESA και είναι το πιο σύγχρονο εγκατεστημένο ραντάρ. Αντίστοιχα όλα τα 2D ραντάρ είναι του τύπου MPDR-90/E κατασκευασμένα τη δεκαετία του 70’ και με μέγιστη ονομαστική εμβέλεια τα 90χλμ. Σε περίοδο πολέμου το δίκτυο συνεπικουρείται με δεδομένα που προέρχονται μέσω ζεύξεων από όλα τα συστήματα ραντάρ που φέρουν αεροσκάφη, πλοία και αντιαεροπορικές μονάδες.

Η εμβέλεια ενός ραντάρ εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και παρ’ ότι η μέγιστη ονομαστική εμβέλεια μπορεί να είναι μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα η πραγματική εξαρτάται κατά κύριο λόγο από την καμπυλότητα της γης και τις εδαφικές εξάρσεις που μπορεί να υπάρχουν στο πεδίο έρευνας (γι αυτό και η πραγματική αποτύπωση της εμβέλειας ενός ραντάρ στον χάρτη δεν είναι ένας κύκλος αλλά ένα σχήμα με πολλές κορυφές), δεύτερον από το μέγεθος του στόχου και το πραγματικό αποτύπωμα στο ραντάρ (Stealth) και τρίτον από τις αντοχές του ραντάρ στις παρεμβολές. Η ύπαρξη πολλών νησιών στην ελληνική επικράτεια κάνει δύσκολη την αποκάλυψη στόχων που πετούν σε μεσσαία και χαμηλά υψόμετρα. Γι αυτό και η ελληνική πλευρά έχει εγκαταστήσει αρκετά ραντάρ για να καλύψει τους τυφλούς τομείς.

Είναι γνωστό ότι τα υπάρχοντα 3D ραντάρ παρ’ ότι είναι σύγχρονα, το 2030 θα είναι 35 ετών τα HR-3000 και 30 ετών τα υπόλοιπα με εξαίρεση το RAT-31 DL το οποίο εγκαταστάθηκε στη θέση του το 2008. Μέσα σε τριάντα χρόνια η τεχνολογία των ραντάρ έχει κάνει άλματα και σήμερα στην διεθνή αγορά προσφέρονται ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης Νιτριδίου του Γαλίου (GaΝ). Τα σύγχρονα αυτά ραντάρ έχουν πολύ καλύτερες επιδόσεις αποκάλυψης στόχων και μπορούν να διακρίνουν αεροσκάφη και βλήματα πλεύσης στελθ σε πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις σε σύγκριση με τα παραδοσιακά 3D ραντάρ. Τα τελευταία χρόνια γίνονται κινήσεις οι οποίες σταδιακά θα επιτρέψουν να γίνει αναβάθμιση του ελληνικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης μέσω τις εισαγωγής νεάς γενιάς αισθητήρων.

Το 2022 υπογράφτηκε σύμβαση προμήθειας ενός ραντάρ Kronos Grand Mobile HP με την Leonardo για να καλύψει τις εκπαιδευτικές ανάγκες του πεδίου βολής Κρήτης (ΠΒΚ). Το Kronos Grand Mobile HP είναι ένα σύγχρονο πολυλειτουργικό ραντάρ AESA τεχνολογίας GaN (Gallium Nitride) το οποίο λειτουργεί στη μπάντα C και διαθέτει ενσωματωμένο IFF Mode 1, 2, 3/A ,C ,4 and 5.  Έχει εμβέλεια άνω των 300 χιλιομέτρων, 30 χιλιομέτρων καθ’ ύψος, κάλυψη στο αζιμούθιο 360 μοιρών με ταχύτητα περιστροφής 60 σ.α.λ. και κάλυψη στο κατακόρυφο 90 μοιρών. Το ραντάρ έχει δυνατότητα παρακολούθησης άνω των 500 ιχνών και στοχοποίηση 30 εξ αυτών. Επίσης έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους της τάξης των 1300 χλμ καθώς και λειτουργία C-RAM (Counter- Rocket, Artillery, Mortar) με εντοπισμό της θέσης των αντίπαλων πυρών και υπολογισμό του σημείου πρόσκρουσης των επερχόμενων βλημάτων καθώς και συντονισμό βολής αντιπυροβολικού. Το σημαντικό στοιχείο είναι ότι το σύστημα τοποθετείται σε ένα εμπορευματοκιβώτιο ISO 20ft και μπορεί να μεταφερθεί οδικώς, σιδηροδρομικώς, με πλοίο ή με αεροσκάφος. Ο χρόνος ανάπτυξης είναι λιγότερο από 15 λεπτά από 2 χειριστές, ακόμα και σε μη προετοιμασμένες τοποθεσίες, γεγονός που επιτρέπει τη χρήση του συστήματος στα πιο απαιτητικά επιχειρησιακά σενάρια. Το σύστημα μπορεί να ενσωματωθεί πλήρως σε οποιοδήποτε σύστημα C2. Επίσης υπάρχει επιλογή ενσωμάτωσης μιας εφεδρικής γεννήτριας ισχύος σε ένα τυπικό κοντέινερ ISO 20ft. Εάν απαιτηθεί υπάρχει η δυνατότητα κέντρου C3 με τριες θέσεις σταθμών χειριστή το οποίο τοποθετείται επίσης σε ένα τυπικό κοντέινερ ISO 20ft.

Στις 16/3/2026 εγκρίθηκε από την επιτροπή άμυνας της Βουλής των Ελλήνων η προμήθεια του αντιεροπορικού θόλου γνωστή και ως «Η Ασπίδα του Αχιλλέα). Ο αντιαεροπορικός θόλος, πέραν των ραντάρ που βρίσκονται ενσωματωμένα στις πυροβολαρχίες ΑΑ τύπου Barak MX & David’s Sling προβλέπει και την προμήθεια έξι επιπλέον ραντάρ EL/M-2084 MMR της IAI/ELTA. Τα ραντάρ αυτά θα αναβαθμίσουν σε μεγάλο βαθμό το υπάρχον δίκτυο με τις δυνατότητες τους. Το EL/M-2084 ανήκει σε μια ομάδα ραντάρ 4D AESA με πομποδέκτες Νιτριδίου του Γάλιου πολλαπλών λειτουργιών στις μπάντες S/C. Η συγκεκριμένη έκδοση EL/M-2084 MMR λειτουργεί στη μπάντα S. Οι κύριες αποστολές του ραντάρ είναι, Επιτήρηση Αέρος, Αντιαεροπορική Άμυνα – Ραντάρ ελέγχου πυρός, έγκαιρης προειδοποίησης και Ραντάρ αντιπυροβολικού και C-RAM. Το MMR ανιχνεύει υψηλά και χαμηλά ιπτάμενους στόχους, παρακολουθεί, ταξινομεί και δημιουργεί μια εικόνα κατάστασης αέρα σε πραγματικό χρόνο όλων των εναέριων στόχων όπως πλατφόρμες χαμηλής διατομής ραντάρ, UAV, τακτικά εναέρια όπλα, πυρομαχικά περιπλάνησης, τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, βλήματα πλεύσης και βλήματα πυροβολικού καμπύλης τροχιάς. Το ραντάρ διαθέτει δύο διαμορφώσεις, περιστρεφόμενη και στατικη. Στην πρώτη (rotating Mode) έχει κάλυψη 360 μοιρών με ρυθμό περιστροφής 30 σ.α.λ., με μέγιστη εμβέλεια 475χλμ και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 70 μοίρες και έρευνα σε ύψος τα 30 χλμ. Στη δεύτερη (Stop/ Stare Mode) έχει κάλυψη (+/-) 65 μοίρες στο οριζόντιο και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 90 μοίρες μέγιστη εμβέλεια 650χλμ και σε ύψος τα 30 χλμ. Και στις δύο διαμορφώσεις, σε λειτουργία C-RAM το ραντάρ έχει τη δυνατότητα αποκάλυψης μέχρι τα 100 χλμ. Το ραντάρ διατείθεται και σε εποχούμενη έκδοση αυξάνοντας την επιβιωσημότητα αλλά και τη δυνατότητα αλλαγής θέσης για καλύτερη κάλυψη των επιχειρησιακών αναγκών. Τυχόν τοποθέτηση σε παραμεθόριες περιοχές, η δυνατότητα αντιπυροβολικού του συγκεκριμένου ραντάρ θα βοηθήσει στην εύκολη στοχοποίηση των μονάδων πυροβολικού του αντιπάλου. Επίσης, σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία το ραντάρ είναι πλήρως συμβατο με τα αντιαεροπορικα/αντιπυραυλικά συσστήματα ισραηλινής κατασκευής Iron Dome, Barak MX & David’s Sling.

Το τρίτο σκέλος στην εξίσωση είναι οι νέες φρεγάτες του πολεμικού ναυτικού FDI HN οι οποίες με το υπερσύγχρονο ραντάρ Sea Fire. Το Sea Fire της Thales France πρόκειται για ένα ραντάρ 4-D τεχνολογίας AESA πλήρως ψηφιακό, το οποίο λειτουργεί στη ζώνη συχνοτήτων «S». Η διαφορά του 4-D και του 3-D ραντάρ έγκειται στη διάταξη των στοιχείων της κεραίας. Ένα τρισδιάστατο (3-D) σύστημα ραντάρ έχει κεραίες διατεταγμένες οριζόντια, ενώ το 4-D ραντάρ έχει στοιχεία τοποθετημένα τόσο οριζόντια όσο και κάθετα. Το Sea Fire συνδυάζει τέσσερις (4) κεραίες σε σταθερή διάταξη. Κάθε μια μπορεί να ενεργοποιήσει 100 διαφορετικές δέσμες (Beam), κάτι που εξασφαλίζει υψηλό βαθμό ανανέωσης των δεδομένων και εξαιρετικές επιδόσεις στον τομέα της ανίχνευσης στόχων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το Sea Fire μπορεί να παρακολουθεί 800 στόχους ταυτόχρονα, εικόνα την οποία μπορεί να μεταδώσει σε άλλα φίλια μέσα ή κλιμάκια διοίκησης, μέσω συστήματος ζεύξης δεδομένων. Το Sea Fire αναπτύχθηκε με τη φιλοσοφία της υποστήριξης μιας ολοκληρωμένης αντίληψης για την αυτοπροστασία του πλοίου, ιδιαίτερα έναντι απειλών όπως βλήματα κατά πλοίων και υπερηχητικών βλημάτων.

Το μέγιστο βεληνεκές του Sea Fire, σε λειτουργία έρευνας αέρος, είναι της τάξεως των 350 χιλιομέτρων για στόχους επιπέδου βαλλιστικού πυραύλου, αεροσκάφους μεγέθους F-16 και UAV, ενώ το μέγιστο βεληνεκές, σε λειτουργία έρευνας επιφανείας, είναι 80 χιλιόμετρα. Εκτός από τη λειτουργία του ως σύστημα έρευνας αέρος και επιφανείας, το ραντάρ λειτουργεί και ως σύστημα ελέγχου πυρός για τα αντιαεροπορικά βλήματα μεγάλου βεληνεκούς Aster-30. Επίσης λειτουργεί και ως ραντάρ καιρού. Μεγάλη μέριμνα έχει δοθεί και στην ευκολία συντήρησης του, έτσι ώστε το κόστος τους, στον κύκλο ζωής του, να είναι ανταγωνιστικό.

Κάθε μια από τις τέσσερις κεραίες αποτελείται από 12 τμήματα και κάθε ένα από τα 12 τμήματα αποτελείται από οκτώ υπό-τμήματα.  Κεραία, τμήμα και υπό-τμήμα μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα και γρήγορα, αν παραστεί ανάγκη, ακόμα και εν πλω. Το Sea Fire έχει την ικανότητα να εμπλέκει πολλαπλούς εναέριους στόχους ταυτοχρόνως σε συνεργασία με τα βλήματα ενεργού καθοδήγησης Aster 30. Πρακτικά η ικανότητα αυτή πολλαπλασιάζει την ικανότητα του πλοίου να αντιμετωπίζει επιθέσεις κορεσμού. Μια άλλη σημαντική παράμετρος είναι η ικανότητα του Sea Fire να αποκαλύπτει στόχους με χαμηλό ηλεκτρομαγνητικού ίχνους, απόρροια των νέων τεχνολογιών που εφαρμόζονται στην κατασκευή των τεσσάρων κεραιών με στοιχεία Tx/Rx κατασκευασμένα από Νιτρίδιο του Γαλλίου (GaN).

Τελευταίος πυλώνας του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης αλλά εξίσου σημαντικός είναι τα ιπτάμενα  ραντάρ της Π.Α. Τα πολύτιμα ΑΣΕΠΕ EMB-145 Erieye είναι ακρογωνιαίος λίθος της ελληνικής έγκαιρης προειδοποίησης γιατί έχουν τη δυνατότητα αποκάλυψης στόχους μακρύτερα λόγω του ύψους πτήσης αλλά και της πολύ μεγαλύτερης δυνατότητας επιβίωσης από εχθρικά πυρά, κάτι το οποίο δεν έχουν τα στατικά ραντάρ και πολύ λιγότερο τα κινούμενα. Ο στόλος των ελληνικών ιπτάμενων ραντάρ έχει περάσει από πολλές διακυμάνσεις διαθεσιμότητας. Η σύμβαση FOS του φορέα με την EMBRAER στις 8/2/2023 ύψους 22,3 εκατομυρίων ευρώ ανέβασε τη διαθεσιμότητα των αεροσκαφών όμως ακόμη υπολοίπεται η συμβασιοποίηση της FOS για του Συστήματος Αποστολής. Η Π.Α. βρίσκεται στη φάση τελικών διαπραγματεύσεων με τη SAAB ώστε όλα τα ραντάρ και τα ηλεκτρονικά να επανέλθουν σε πλήρη λειτουργία. Πέραν τούτων, σημαντικό ρόλο για το μέλλον των συγκεκριμένων συστημάτων είναι ένα πρόγραμμα αναβάθμισης το οποίο έχει προτείνει η κατασκευάστρια εταιρία και θα αναβαθμίσει τις δυνατότητες των ΑΣΕΠΕ τόσο στη διακριτική ικανότητα όσο και στην εμβέλεια αποκάλυψης. Όπως έχει αναφερθεί και ο Διευθυντής Σύνταξης του Defencereview.gr Γιάννης Νικήτας:

«Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του DefenceReview.gr, το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας έχει στην φαρέτρα του διάφορες επιλογές αναφορικά με το μέλλον των Erieye EMB-145H ως προς το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού τους. Από ένα «απλό» και οικονομικό πρόγραμμα της τάξης των 400 – 450 εκατομμυρίων ευρώ έως το «βαρύ» και φυσικά ακριβό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού τους, που στην ουσία τα καθιστά GlobalEye έναντι 800 – 900 εκατομμυρίων ευρώ. Οι παραπάνω τιμές αφορούν το σύνολο των αεροσκαφών της 380 Μοίρας «ΟΥΡΑΝΟΣ» ΑΣΕΠΕ του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας. Για τον εκσυγχρονισμό των ΑΣΕΠΕ όπως προαναφέρθηκε υπάρχουν διάφορες επιλογές αναλόγως των απαιτήσεων της Πολεμικής Αεροπορίας και συνολικά των Ενόπλων Δυνάμεων. Και τούτο διότι όπως προαναφέρθηκε πρόκειται για ένα σύστημα με διακλαδικό ρόλο.

Η πρώτη φάση του προγράμματος εκσυγχρονισμού αναμένεται να περιλαμβάνει την αντικατάσταση όλων των αναγκαίων συστημάτων που πλέον δεν υποστηρίζονται λόγω παλαιότητας ενώ κεντρικό σημείο του προγράμματος θα είναι η εγκατάσταση IFF mod 5. Η δεύτερη φάση είναι και η πλέον σημαντική αφού τα «ιπτάμενα μάτια» της ΠΑ όπως χαρακτηρίζονται από το αεροπορικό επιτελείο θα εκσυγχρονιστούν ριζικά. Συγκεκριμένα, βελτιώνονται κατά 50% οι επιδόσεις του ραντάρ του Erieye EMB-145H AEW&C τόσο ως προς την εμβέλεια αποκάλυψης στόχων όσο και ως προς την ικανότητα τους να εντοπίζουν στόχους εξαιρετικά μικρού ηλεκτρομαγνητικού ίχνους (Radar cross section, RCS) όπως πυραύλους cruise και UAV. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση στην οποία τα εκσυγχρονισμένα ΑΣΕΠΕ θα μπορούν να πραγματοποιούν εντοπισμούς ακόμη και ελικοπτέρων που βρίσκονται σε φάση αιώρησης. Ιδιαίτερη μνεία αποδίδεται στην έρευνα και αποκάλυψη βαλλιστικών απειλών αφού το νέο ραντάρ θα μπορεί να εντοπίζει με αυξημένη ακρίβεια τέτοιες απειλές.

Επιπροσθέτως, το ραντάρ των εκσυγχρονισμένων Erieye θα μπορεί να εντοπίζει με ακόμη καλύτερη ακρίβεια ναυτικούς στόχους. Στα αεροσκάφη αναμένεται να εγκατασταθεί νέα ολοκληρωμένη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου και αυτοπροστασίας ενώ καταλυτικής σημασίας θα είναι η εγκατάσταση νέου ESM καθώς και εξοπλισμού ELINT. Επίσης, στα ΑΣΕΠΕ προτείνεται και η εγκατάσταση νέου ηλεκτροπτικού αισθητήρας προκειμένου να γίνεται η αποκάλυψη στόχων μέσω εικόνας. Επίσης, αναβαθμίζεται όλη η σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου και αυτοπροστασίας των αεροσκαφών ενω εγκαθίστανται νέα μέσα επικοινωνιών. Κομβικός αναμένεται να είναι ο ρόλος της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ) στην οποία θα λάβει χώρα ένας μεγάλος κύκλος εργασιών υποστήριξης των ΑΣΕΠΕ αλλά και εκσυγχρονισμού. Αντικειμενικός σκοπός του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας είναι η επέκταση του ορίου ζωής των ΑΣΕΠΕ της ΠΑ για τουλάχιστον άλλα 20 έτη.

Τα παρακάτω γραφήματα είναι εξαιρετικά κατατοπιστικά και αξίζει να δώσετε ιδιαίτερη προσοχή αναφορικά με το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ΑΣΕΠΕ και τις νέες δυνατότητες. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως στη προτεινόμενη λύση από τη SAAB το κόστος ανέρχεται στα 700 – 750 εκατομμύρια ευρώ για το παραπάνω πακέτο ως μια λύση με καλή σχέση κόστους – οφέλους συνάρτηση των απειλών που υφίστανται. Προφανώς, όμως για λόγους συμπίεσης του κόστους μπορούν να υπάρξουν περικοπές συστημάτων. Όπως γράψαμε και παραπάνω το κόστος μπορεί να κυμανθεί από 400 – 450 εκατομμύρια ευρώ έως και 800 – 900 εκατομμυρία ευρώ εκεί όπου τα ΑΣΕΠΕ αναβαθμίζονται σημαντικά και γίνονται «μικρά» GlobalEye.»

Το άρθρο Πολεμική Αεροπορία: Το δίκτυο ραντάρ Έγκαιρης Προειδοποίησης σε τροχιά αναβάθμισης δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η οικογένεια πυραύλων STRATUS αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα αμυντικά προγράμματα της Ευρώπης στον 21ο αιώνα. Πρόκειται για μια νέα γενιά πυραύλων cruise και αντιπλοϊκών όπλων που αναπτύσσονται από κοινού από τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και –πιο πρόσφατα– την Ιταλία, με στόχο να αντικαταστήσουν παλαιότερα συστήματα και να ενισχύσουν τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Το πρόγραμμα STRATUS έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία καθώς αντανακλά την επιθυμία της Ευρώπης να αποκτήσει:

• Αυτονομία από αμερικανικά οπλικά συστήματα αυτή της κατηγορίας
• Ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας
• Διαλειτουργικότητα μεταξύ ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων

Το πρόγραμμα, γνωστό αρχικά ως FC/ASW (Future Cruise/Anti–Ship Weapon), μετονομάστηκε σε STRATUS το 2025, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τη φάση σχεδιασμού στη φάση ανάπτυξης. Η απαρχή του STRATUS βρίσκεται στη δεκαετία του 2010, όταν Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο αναγνώρισαν την ανάγκη αντικατάστασης των υφιστάμενων πυραύλων όπως οι Storm Shadow/SCALP, καθώς και των αντιπλοϊκών Exocet και Harpoon.

Το 2017 υπογράφηκε συμφωνία για την έναρξη της φάσης μελέτης, ενώ το 2019 ολοκληρώθηκαν βασικές τεχνικές αξιολογήσεις. Το πρόγραμμα επιταχύνθηκε το 2022 με την υπογραφή συμβολαίων ανάπτυξης μεταξύ των δύο χωρών και της ευρωπαϊκής εταιρείας πυραυλικών συστημάτων MBDA. Η Ιταλία εντάχθηκε στο πρόγραμμα το 2023, μετατρέποντάς το σε μια τριεθνική πρωτοβουλία με ισχυρή βιομηχανική και στρατιωτική συνεργασία. Η είσοδος σε υπηρεσία των πυραύλων STRATUS αναμένεται στα τέλη της δεκαετίας του 2020 για ναυτικές πλατφόρμες και στις αρχές της δεκαετίας του 2030 για πλήρη επιχειρησιακή ανάπτυξη. Το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη υπό εξέλιξη, με συνεχή δοκιμή συστημάτων καθοδήγησης, κεφαλών και αεροδυναμικών χαρακτηριστικών.

Η φιλοσοφία της οικογένειας STRATUS

Η βασική καινοτομία του STRATUS είναι ότι δεν αποτελεί έναν μόνο πύραυλο, αλλά μια οικογένεια δύο συμπληρωματικών όπλων, σχεδιασμένων να λειτουργούν συνδυαστικά στο πεδίο μάχης. Η φιλοσοφία αυτή βασίζεται στην ιδέα ότι οι σύγχρονες αεράμυνες είναι τόσο εξελιγμένες, ώστε απαιτείται συνδυασμός διαφορετικών προφίλ επίθεσης για να ξεπεραστούν. Έτσι, το STRATUS περιλαμβάνει:

• έναν «αόρατο» (stealth) πύραυλο για διείσδυση
• έναν υπερηχητικό πύραυλο για ταχεία και βίαιη επίθεση

Οι δύο βασικές εκδόσεις

STRATUS LO (Low Observable)

Ο STRATUS LO είναι ένας υποηχητικός πύραυλος cruise με χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth).

Τα κύρια χαρακτηριστικά του περιλαμβάνουν:

• Σχεδιασμό που μειώνει το ραντάρ ίχνος
• Πτήση σε χαμηλό ύψος (terrain following / sea-skimming)
• Μεγάλη εμβέλεια, πιθανώς έως και 1000 km
• Ικανότητα πλήγματος στόχων σε ξηρά και θάλασσα

Ο ρόλος του είναι κυρίως η βαθιά κρούση (deep strike) εναντίον καλά προστατευμένων στόχων, όπως στρατιωτικές εγκαταστάσεις, υποδομές ή πλοία υψηλής αξίας.

STRATUS RS (Rapid Strike)

Ο STRATUS RS είναι η «επιθετική» εκδοχή της οικογένειας, σχεδιασμένη για υψηλές ταχύτητες και ευελιξία.

Βασικά χαρακτηριστικά:

• Υπερηχητική ταχύτητα με χρήση κινητήρα ramjet
• Υψηλή ευελιξία για αποφυγή αντιαεροπορικών συστημάτων
• Ρόλοι SEAD/DEAD (καταστολή και καταστροφή εχθρικής αεράμυνας)
• Ικανότητα πλήγματος κινούμενων ή χρονικά ευαίσθητων στόχων

Ο STRATUS RS λειτουργεί ως «σφυρί», συμπληρώνοντας τον πιο διακριτικό STRATUS LO.

Τεχνολογικά χαρακτηριστικά

Η οικογένεια STRATUS ενσωματώνει μια σειρά προηγμένων τεχνολογιών:

• Modular σχεδίαση: κοινά υποσυστήματα για μείωση κόστους και ευκολία συντήρησης
• Προηγμένα συστήματα καθοδήγησης: λειτουργία ακόμη και σε περιβάλλον χωρίς GPS
• Δικτυοκεντρική λειτουργία: συνεργασία με drones, αεροσκάφη και δορυφόρους
• Πολλαπλές πλατφόρμες εκτόξευσης: αέρας, θάλασσα και πιθανώς ξηρά

Οι πύραυλοι σχεδιάζονται για χρήση σε σύγχρονα μαχητικά όπως τα Eurofighter Typhoon και Rafale, αλλά και σε φρεγάτες όπως οι FREMM και Type 26.

Επιχειρησιακός ρόλος και σημασία

Το STRATUS προορίζεται να καλύψει ένα ευρύ φάσμα αποστολών:

• Στρατηγικά πλήγματα μεγάλης εμβέλειας
• Αντιπλοϊκές επιχειρήσεις
• Καταστροφή αντιαεροπορικών συστημάτων
• Πλήγματα υψηλής ακρίβειας σε κρίσιμους στόχους

Η συνδυαστική χρήση LO και RS δημιουργεί ένα πολυδιάστατο προφίλ απειλής, δυσκολεύοντας σημαντικά την άμυνα του αντιπάλου. Το STRATUS LO μπορεί να συγκριθεί με αμερικανικούς πυραύλους όπως ο JASSM ή ο LRASM, ενώ ο STRATUS RS προσεγγίζει σε φιλοσοφία συστήματα όπως ο BrahMos ή ο ρωσικός Oniks. Ωστόσο, η βασική διαφορά είναι ότι το STRATUS σχεδιάζεται εξαρχής ως ενιαία οικογένεια, προσφέροντας συνδυασμένη επιχειρησιακή ευελιξία.

Συμπεράσματα

Η οικογένεια πυραύλων STRATUS αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό άλμα στις ευρωπαϊκές στρατιωτικές δυνατότητες πυραύλων κρουζ με πολλαπλές δυνατότητες. Με τον συνδυασμό stealth και υπερηχητικής τεχνολογίας, πολλαπλών ρόλων και διαλειτουργικότητας, το πρόγραμμα φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα από τα πιο προηγμένα οπλικά συστήματα στον κόσμο. Η Ελλάδα ως ευρωπαϊκή χώρα και στενός σύμμαχος της Γαλλίας θα ήταν σημαντικό για την μελλοντική στρατηγική αποτροπή των ΕΕΔ, η ένταξή της στο πρόγραμμα. Εξάλλου με την προσθήκη και της Ιταλίας και γνωρίζοντας ότι οι συγκεκριμένοι οι πύραυλοι πρόκειται να αντικαταστήσουν μια πλειάδα όπλων που φέρουν τα γαλλικά και ιταλικά μαχητικά και πλοία που υπάρχουν και θα υπάρξουν στο ελληνικό οπλοστάσιο, θα ήταν συνετό η Ελλάδα να συμμετέχει στο πρόγραμμα αυτό.

Το άρθρο Oικογένεια πυραύλων STRATUS: Το μέλλον των ευρωπαϊκών όπλων κρούσης δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Defencereview.gr έχει ξεκινήσει η μαζική εγκατάσταση του ελληνικού συστήματος Anti-drone ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ σε πλοία του Πολεμικού Ναυτικού. Έτσι πέρα απο τις φρεγάτες ΥΔΡΑ και ΨΑΡΑ στις οποίες είναι ήδη εγκατεστημένο το σύστημα και βρίσκεται επιχειρησιακό στη Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά θάλασσα καλύπτοντας κρίσιμες περιοχές από τις απειλές του Ιράν και των συμμάχων του. Το σύστημα όπως είναι ήδη γνωστό είναι πλήρως επιχειρησιακό και απέδειξε τις ικανότητες του σε προηγούμενες αποστολές των πλοίων αυτών στην περιοχή έχοντας αποτελεσματικά αναχαιτίσει επικίνδυνα ντρόουν.

Όπως φαίνεται λοιπόν οι εξαγγελίες του υπουργού κου Νίκου Δένδια για αγορά του ελληνικού anti-drone συστήματος για τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις μπαίνει δυναμικά μπροστά. Έτσι μετά την ολοκλήρωση των σχετικών μελετών ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας το καίριο αυτό σύστημα για την αντιμετώπιση των νέας γενιάς απειλών θα αρχίσει να εγκαθήσταται σε μονάδες του πολεμικού ναυτικού. Οι κρίσιμες αυτές μελέτες θα δείξουν κατά πόσον το ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ μπορεί να λειτουργήσει μαζί με τα υπόλοιπα ηλεκτρονικά του πλοίου (ραντάρ, συστήματα Ηλεκτρονικού πολέμου κ.α.) χωρίς να υπονομεύονται οι δυνατότητες κανενός εκ των συστημάτων αυτών.

Σύστημα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ

Ο «Κένταυρος» είναι ένα σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου σχεδιασμένο ειδικά για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Πρόκειται για ένα counter-UAS σύστημα που στοχεύει στον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την εξουδετέρωση εχθρικών UAVs. Η ανάπτυξή του ξεκίνησε γύρω στο 2019 και ολοκληρώθηκε τα επόμενα χρόνια, με συνεχείς αναβαθμίσεις ώστε να ανταποκρίνεται στις επιχειρησιακές ανάγκες. Ήδη βρίσκεται σε παραγωγή η τελευταία αναβαθμισμένη έκδοση. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά οπλικά συστήματα, ο «Κένταυρος» βασίζεται κυρίως σε ηλεκτρονικά αντίμετρα (soft kill). Αυτό σημαίνει ότι δεν καταστρέφει απαραίτητα το drone με φυσικό τρόπο, αλλά το εξουδετερώνει παρεμβαίνοντας στα συστήματά του.

Συγκεκριμένα:

• Παρεμβάλλει τα σήματα GPS του drone
• Διακόπτει την επικοινωνία του με τον χειριστή
• Προκαλεί απώλεια ελέγχου, οδηγώντας το drone σε πτώση ή επιστροφή

Η δυνατότητα αυτή το καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματικό, καθώς αποφεύγονται δευτερογενείς ζημιές που θα μπορούσαν να προκύψουν από μια έκρηξη.

Ο «Κένταυρος» διαθέτει σημαντικές δυνατότητες:

• Ανίχνευση στόχων σε αποστάσεις άνω των 150 χιλιομέτρων
• Εξουδετέρωση στόχων σε αποστάσεις έως 40 χιλιομέτρων
• Κάλυψη ευρέος φάσματος UAV κατηγοριών 2 και 3

Επιπλέον, μπορεί να εγκατασταθεί:

• Σε πολεμικά πλοία (όπως φρεγάτες)
• Σε χερσαίες βάσεις
• Σε κρίσιμες υποδομές

Σύστημα ΥΠΕΡΙΩΝ

Το σύστημα ΥΠΕΡΙΩΝ σε αντίθεση με τον ΚΕΝΤΑΥΡΟ έχει σχεδιαστεί για αντιμετώπιση πολλαπλών στόχων ταυτόχρονα (σμήνη UAV) προερχόμενα απ’ όλες τις κατευθύνσεις. Δεν διαθέτει κινούμενα μέρη και έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει μια ομπρέλα κατά επερχόμενων απειλών μέχρι τα 10 χιλιόμετρα. Σημαντική παράμετρος είναι η πολύ γρήγορη απόκριση του συστήματος. Λόγω του μικρού του μεγέθους και βάρους μπορεί να εγκατασταθεί σε μικρά οχήματα για την κάλυψη σχηματισμών του στρατού ξηράς ή σε μικρά σκάφη του πολεμικού ναυτικού όπως περιπολικά και σκάφη ανορθόδοξου πολέμου.

Παρότι τα δύο συστήματα έχουν παρόμοιο σκοπό, δεν είναι ανταγωνιστικά αλλά συμπληρωματικά.

• Ο Κένταυρος εστιάζει σε μεγαλύτερες αποστάσεις και στρατηγική κάλυψη
• Ο Υπερίων επικεντρώνεται σε ταχύτητα και αντιμετώπιση πολλαπλών στόχων

Μαζί δημιουργούν μια πολυεπίπεδη άμυνα:

1. Έγκαιρη ανίχνευση (Κένταυρος)
2. Στοχευμένη παρεμβολή
3. Μαζική εξουδετέρωση σμηνών (Υπερίων)

Αυτό το μοντέλο είναι ιδιαίτερα σημαντικό στον σύγχρονο πόλεμο, όπου οι απειλές είναι ταχύτατες και συχνά μαζικές.

Συμπέρασμα

Τα συστήματα «Κένταυρος» και «Υπερίων» αποτελούν σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής ικανότητας στον τομέα της αντιμετώπισης drones. Ο «Κένταυρος», με την αποδεδειγμένη επιχειρησιακή του αξία, προσφέρει ισχυρή προστασία σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ ο «Υπερίων» εισάγει νέες δυνατότητες για την αντιμετώπιση σύνθετων και μαζικών επιθέσεων. Μαζί, τα δύο αυτά συστήματα διαμορφώνουν μια σύγχρονη «ασπίδα» που ανταποκρίνεται στις ανάγκες του 21ου αιώνα. Σε έναν κόσμο όπου τα drones γίνονται ολοένα και πιο κυρίαρχα στο πεδίο μάχης, η ανάπτυξη τέτοιων τεχνολογιών δεν αποτελεί απλώς επιλογή, αλλά αναγκαιότητα.

Το άρθρο Αποκλειστικό: Ξεκινάει η εγκατάσταση του συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ στις φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Τις πρωινές ώρες της Πέμπτης 19 Μαρτίου 2026 η ελληνική πυροβολαρχία Patriot που έχει μετασταθμεύσει από το 2021 στη δυτική Σαουδική Αραβία έβαλε και κατέρριψε δύο βαλλιστικούς πύραυλους ιρανικής προέλευσης που στόχευαν το λιμάνι Γιανμπού που βρίσκεται στην ερυθρά θάλασσα. Η κατάρριψη αυτή είναι η πρώτη εμπλοκή σε πραγματικές συνθήκες μιας ελληνικής μονάδας των ενόπλων δυνάμεων εδώ και αρκετές δεκαετίες. Η εν λόγω μονάδα (ΕΛΔΥΣΑ) μεταστάθμευσε στη Σαουδική Αραβία το 2021 μετά από σχετικό αίτημα της Σαουδικής Αραβίας για την προστασία κρίσιμων υποδομών της από τους βαλλιστικούς πυραύλους των Χούθι κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης του βασιλείου των Σαούντ με την φυλετική οργάνωση των Χούθι της Υεμένης. Στο πλαίσιο αυτό να υπενθυμίσουμε ότι η Ελλάδα συμμετέχει επίσης με φρεγάτα στην ναυτική αποστολή ΑΣΠΙΔΑ για την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά θάλασσα, αντιμετωπίζοντας UAV και αντιπλοϊκούς πυραύλους προερχόμενους από την πλευρά της Υεμένης. Μέχρι και την περασμένη Πέμπτη η ελληνική αποστολή δε είχε χρειαστεί να εμπλακεί για την προστασία του λιμανιού Γιανμπού. Όμως η συνεχιζόμενη σύγκρουση των αμερικανο-ισραηλινών δυνάμεων με το Ιράν έχει δημιουργήσει την ανάγκη για αντίποινα των ιρανών εναντίων τόσο αμερικάνικων υποδομών (βάσεων) στις χώρες του Κόλπου όσο και εναντίων των ενεργειακών υποδομών τους. Οι κινήσεις αυτές γίνονται κυρίως ως μοχλός πίεσης προς τους Αμερικανούς και Ισραηλινούς και την παγκόσμια οικονομία για να σταματήσουν τις επιθέσεις εναντίων τους.

Η στρατηγική θέση των στενών του Ορμούζ που απαρτίζονται απο τις ακτές του Ιράν από τα ανατολικά και τις ακτές του Ομάν στα δυτικά είναι ένα στρατηγικό πέρασμα όπου καθημερινά μεταφέρονται περίπου 20 εκατομύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και παραγώγων του κάτι λιγότερο από το 20% της παγκόσμιας παραγωγής. Οι εδώ και χρόνια απειλές του Ιράν για κλείσιμο των στενών του Ορμούζ σε περίπτωση επίθεσης εναντίων τους, δημιούργησε την ανάγκη για κατασκευή υποδομών και μεταφορά των πλούσιων κοιτασμάτων που βρίσκονται στον Περσικό κόλπο μέσω ξηράς στη δυτική ακτή και πιο συγκεκριμένα στο λιμάνι του Γιανμπού στη Ερυθρά θάλασσα ώστε να μπορούν να παρακαμφθούν τα στενά του Ορμούζ σε περίπτωση που αυτό γινόταν πράξη. Αναφερόμαστε στον αγωγό Petroline μήκους 750 μιλίων που διατρέχει την Σαουδική Αραβία από τα ανατολικά (περιοχή Αμπκαΐκ) στα δυτικά (περιοχή Γιανμπού).

Ο συγκεκριμένος αγωγός έχει τη δυνατότητα σε πλήρη λειτουργία να μεταφέρει επτά εκατομύρια βαρέλια αργού πετρελαίου από τις σαουδαραβικές πετρελαιοπηγές στα ανατολικά στις εγκαταστάσεις της Aramco στο εμπορικό λιμάνι King Fahd του Γιανμπού. Δηλαδή το 75% της συνολίκης παραγωγής της χώρας. Οι εκεί δε εγκαταστάσεις έχουν τη δυνατότητα να φορτώνουν τέσσερα εκατομύρια βαρέλια ημερησίως στα τάνκερ που έρχονται στο λιμάνι. Δηλαδή με τις σημερινές τιμές του πετρελαίου, η Σαουδική Αραβία έχει τη δυνατότητα μέσω του λιμανιού στη Ερυθρά θάλασσα να εξάγει ημερησίως πετρέλαιο αξίας άνω των 400 εκατομυρίων δολαρίων.

Σαουδική Αραβία και ελληνικοί Patriot

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά, το 2021 η ελληνική πλευρά ήρθε σε συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για την παραχώρηση μίας πυροβολαρχίας Patriot για την κάλυψη της σημαντικής βιομηχανικής ζώνης του Γιανμπού. Η ελληνική πυροβολαρχία εντάχθηκε στο σύστημα αεράμυνας της χώρας και μαζί με άλλες συστοιχίες της χώρας καλύπτουν αυτές τις υπερπολύτιμες εγκαταστάσεις. Στη συμφωνία αυτή η Σαουδαραβική πλευρά είχε συμφωνήσει:

1. στην κάλυψη όλων των εξόδων μεταφοράς και παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας.
2. Στην αναπλήρωση των βλημάτων που θα χρησιμοποιηθούν
3. και τέλος την αναβάθμιση των ελληνικών Patriot στο τελευταίο επίπεδο PAC-3+.

Μετά από πέντε χρόνια παραμονής της ελληνικής πυροβολαρχίας καμία αναβάθμιση δεν έχει γίνει στα ελληνικά συστήματα πλην μιας αναβάθμισης του λογισμικού των ελληνικών συστημάτων από την IDE το 2022. H σύμβαση αφορούσε στην εγκατάσταση και ενσωμάτωση όλων των τροποποιήσεων του ηλεκτρονικού εξοπλισμού, καθώς και τον λειτουργικό έλεγχο του συστήματος μέσω του αναβαθμισμένου λογισμικού στην πλέον σύγχρονη έκδοσή του για τα κέντρα ελέγχου, συντονισμού και επικοινωνιών (ECS, ICC, CRG) σε όλες τις συστοιχίες PATRIOT της Πολεμικής Αεροπορίας. Στο πλαίσιο αυτό έγινε και αντικατάσταση των παλαιών ηλεκτρονικών και οθονών στους κλωβούς για να υποστηρίζουν τρισδιάστατη εικόνα του WMI της Raytheon κατά την αναβάθμιση λογισμικού Post Deployment Build 8.1. Πέραν τούτων καμία άλλη επέμβαση που να αναβαθμίζει τις κύριες ικανότητες των ελληνικών συστημάτων δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα. Μήπως λοιπόν θα έπρεπε η ελληνική πλευρά να υπενθυμίσει και να πιέσει τους Σαουδάραβες για την εκκίνηση ενός προγράμματος αναβάθμισης των ελληνικών συστημάτων στο επίπεδο PAC-3+ όπως είχε συμφωνηθεί το 2021;

Εάν οι ελληνικοί Patriot δεν αναχαίτιζαν τους δύο αυτούς βαλλιστικούς πύραυλους και εκείνοι με τη σειρά τους έπληταν τις εγκαταστάσεις της Aramco. Ποιό θα ήταν το πραγματικό κόστος για τη σαουδική Αραβία; Σίγουρα οι ελληνικοί Patriot θα κληθούν να αντιμετωπίσουν νέες απειλές στο άμεσο μέλλον, όσο ο πόλεμος βαθαίνει και εξαπλώνεται. Με τα στενά του Ορμούζ κλειστά και τις εγκαταστάσεις στο Γιανμπού απενεργοποιημένες ποιό θα ήταν το κόστος; Πρώτον για τις επισκευές που θα χρειαζόντουσαν ώστε οι εγκαταστάσεις να γίνουν πάλι λειτουργικές και βέβαια και σε πόσο χρόνο και δεύτερον για τη μείωση ή ακόμη και τυχόν παύση εξαγωγών πετρελαίου τόσο για το Αραβικό βασίλειο όσο και για την παγκόσμια οικονομία.

Επίσης μια ακόμη πτυχή του όλου ζητήματος είναι η αντικατάσταση των βλημάτων. Κάτι το οποίο θα πρέπει να μας απασχολήσει ευρύτερα μετά και την αποστολή βλημάτων του συστήματος Patriot στο Κατάρ. Τα βλήματα των ελληνικών Patriot είναι τα παλαιότερα MIM-104A και τα νεότερα με αυξημένες αντιβαλλιστικές ικανότητες MIM-104D PAC-2 GEM. Σήμερα κανένα από τα δύο βλήματα δεν παράγεται ενώ δεν είναι γνωστό εάν το MIM-104E PAC-2 GEM/T είναι συμβατό με τα ελληνικά συστήματα. Η κατανάλωση αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών βλημάτων στην περιοχή από όλες τις χώρες για την αντιμετώπιση των επερχόμενων απειλών από Ιράν καθώς και η αποστολή ελληνικών βλημάτων καταδικνύει περίτρανα ότι το στοκ των πλούσιων κρατών του κόλπου δεν ήταν αρκετό αλλά και ότι υπάρχει τεράστιο πρόβλημα στην εφοδιαστική αλυσίδα για την κάλυψη των τεράστιων αναγκών σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Θεωρούμε ότι τα συστήματα Patriot έδειξαν την αξία τους επί του πεδίου και επουδενί δεν πρέπει η επένδυση αυτή να εγκαταληφθεί στο όνομα του Θόλου. Απεναντίας θα πρέπει να βρεθεί τρόπος (προφανώς μέσω της φίλης Σαουδικής Αραβίας αλλά και του Κατάρ) για την αναβάθμιση των ελληνικών συστημάτων στο πιο σύγχρονο επίπεδο ώστε να αποκτήσουν αναβαθμισμένες δυνατότητες αποκάλυψης και στοχοποίησης καθώς και τη δυνατότητα να εξοπλίζονται με πιο σύγχρονα αντιαεροπορικά και αντιβαλλιστικά βλήματα.

Συστήματα Patriot

Ραντάρ

Το υπάρχον ραντάρ είναι το AN/MPQ-65 τεχνολογίας PESA το οποίο είναι μια επίπεδη στοιχειοκεραία που φέρεται επί ρυμουλκούμενου κλωβού. Το ραντάρ έχει τομέα κάλυψης 120 μοιρών στο αζιμούθιο και μέγιστη εμβέλεια τα 170 χιλιόμετρα. Επομένως η κάθε πυροβολαρχία μπορεί να καλύψει συγκεκριμένο τομέα και είναι ευάλωτη σε απειλές που είναι εκτός του τομέα καλυψης του ραντάρ. Το συγκεκριμένο μειονέκτημα ήρθε να καλύψει η Raytheon με το ραντάρ νέας γενιάς LTAMDS (Lower Tier Air and Missile Defense Sensor), το οποίο σχεδιάστηκε για να μπορεί να εντοπίζει drones, πυραύλους κρουζ και προηγμένες απειλές, όπως οι υπερηχητικοί πύραυλοι. Το συγκεκριμένο  είναι 3D ραντάρ AESA τεχνολογίας Νιτριδίου του Γαλίου (GaN) και προσφέρει κάλυψη 360 μοιρών. Η εμβέλεια αποκάλυψης σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα. Η σχεδίαση έχει μια μεγάλη κύρια συστοιχία που πλαισιώνεται από δύο μικρότερες συστοιχίες, με την κύρια κεραία να εστιάζει σε απειλές μεγάλου υψομέτρου και τα πλαϊνά πάνελ, τα οποία έχουν το μισό μέγεθος με διπλάσια ισχύ από το προηγούμενο σετ ραντάρ, ικανά να ανιχνεύουν πιο αργές απειλές από σημαντική απόσταση.

Σταθμός Ελέγχου Εμπλοκής AN/MSQ-104 (ECS)

Αντικατάσταση των υπάρχοντων οθονών από νέα οθόνη απεικόνισης δεδομένων WMI (Warfighter Machine Interface), η οποία χρησιμοποιεί έγχρωμες τρισδιάστατες (3D) ενδείξεις με αποτέλεσμα να σημειώνεται κατακόρυφη αύξηση της αντίληψης της τακτικής κατάστασης. Με τις παλαιές οθόνες ο χειριστής θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ 100 κατηγοριών (Tab) για να βρει την πληροφορία που θέλει, να την εντυπώσει στη μνήμη του και στη συνέχεια να ψάχνει να βρει μια άλλη πληροφορία.

Για παράδειγμα, σήμερα ένας χειριστής, για να προσδιορίσει εάν ένα αεροσκάφος πετά στο σωστό ύψος και μέσα σ’ ένα αεροδιάδρομο ασφαλείας, θα πρέπει να αναζητήσει τη συγκεκριμένη κατηγορία και να περιηγηθεί στα δεδομένα που έχουν αποθηκευτεί στη συγκεκριμένη κατηγορία μέχρι να βρει την πληροφορία που θέλει. Η διαδικασία αυτή, για έναν έμπειρο χειριστή, απαιτεί χρόνο της τάξεως των 35-40 δευτερολέπτων.

Με τις οθόνες WMI ο χειριστής δεν έχει παρά να μεγεθύνει, δια δακτύλου, σαν σε οθόνη αφής, το ίχνος του αεροσκάφους για να δει, σε τρισδιάστατη απεικόνιση, και από οποιαδήποτε γωνία θέλει, εάν το αεροσκάφος πετά εντός ή εκτός του αεροδιαδρόμου ασφαλείας ή που ακριβώς πετά. Η διαδικασία αυτή απαιτεί μόλις 1-2 δευτερόλεπτα.

Μονάδα Βολής Μ901

Η υιοθέτηση νέων τύπων πυραύλων αλλά και αύξηση του φόρτου επιβάλει την αναβάθμιση των υπάρχοντων εκτοξευτών Μ901 σε Μ903. Η τελευταία έκδοση Μ903 μπορεί να βάλει όλους τους τύπους των πυραύλων που είναι σήμερα σε υπηρεσία όπως ο MIM-104D/E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, σε διάφορετικούς  φόρτους όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα. Έτσι μπορεί να φέρει είτε τέσσερις MIM-104D/E PAC-2 GEM/, είτε 12 104F PAC-3 MSE είτε 16 MIM-104F PAC-3 CRI είτε 14 πυραύλους συνδυασμό MIM-104F PAC-3 MSE και CRI. Στο πλαίσιο αυτό και με γνώμονα τη μείωση του κόστους θα μπορούσαν να αναβαθμίστουν οι μισοί εκτοξευτές της κάθε πυροβολαρχίας τετραπλασιάζοντας και πάλι το φόρτο έτοιμων βλημάτων αναλόγως με τον συνδυασμό.

Πύραυλοι PAC-3

Ο φόρτος βλημάτων των ελληνικών Patriot αποτελείται από βλήματα ΜΙΜ-104Α και ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM. Τα πρώτα είναι μεγάλης ηλικίας και είναι άγνωστο εάν είναι ακόμη επιχειρησιακά και χρειάζονται άμεση αντικατάσταση. Η κατασκευάστρια εταιρία σήμερα προσφέρει τους πυραύλους MIM-104E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά των οποίων είναι:  MIM-104E PAC-2 GEM/T εμβέλεια 160 χιλιόμετρα, MIM-104F PAC-3 MSE εμβέλεια κατά αεροσκαφών 100 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 35 χιλιόμετρα και MIM-104F PAC-3 CRI κατά αεροσκαφών 70 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 20 χιλιόμετρα. Και στο μέλλον τον SkyCeptor / Patriot Advanced Affordable Capability-4 (PAAC-4). Είναι δεδομένο λοιπόν ότι σε πρώτη φάση θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι υπάρχοντες ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM σε GEM/T (Tactical) που σημαίνει αναβαθμισμένες ικανότητες κατά τακτικών βαλλιστικων πυραύλων καθώς και να αγοραστούν φόρτοι MIM-104F PAC-3 MSE ή/και MIM-104F PAC-3 CRI για τους αναβαθμισμένους εκτοξευτές Μ903.

Το άρθρο Πολεμική Αεροπορία: Η μεγάλη ευκαιρία αναβάθμισης των ελληνικών συστημάτων Patriot PAC-3 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η αντιαεροπορική και αντιβληματική κάλυψη κρίσιμων υποδομών ήταν και είναι στρατηγικής σημασίας. Και όταν αναφέρουμε κρίσιμες υποδομές δεν είναι μόνο εργοστάσια, βάσεις και αεροδρόμια στρατιωτικού ενδιαφέροντος που στόχο έχουν να κάμψουν την στρατιωτική ικανότητα αλλά και πολιτικές υποδομές οι οποίες έχουν άμεσο αντίκτυπο στη ζωή των πολιτών και στην ευρυθμη λειτουργία ενός κράτους και μίας κοινωνίας. Επομένως υπάρχει μία πλειάδα στόχων οι οποίοι χρειάζεται να προστατευθούν κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων. Οι στόχοι αυτοί είναι πρωτίστως στρατιωτικές βάσεις και αεροδρόμια με σκοπό την καταστροφή υποδομών εξυπηρέτησης και ανεφοδιασμού των μονάδων πρώτης γραμμής, ραντάρ, στρατιωτικά εργοστάσια ώστε να πληγεί η ικανότητα παραγωγής στρατιωτικού υλικού κάθε λογής με κύριο σκοπό την μείωση της ικανότητας στρατιωτικών επιχειρήσεων του αντιπάλου. Δευτερευόντως αλλά εξίσου σημαντικές είναι πολιτικές υποδομές όπως αεροδρόμια, λιμάνια, διυλιστήρια, χημικά εργοστάσια, μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Όλες αυτές οι υποδομές χρήζουν αξιολόγησης και ένταξης στον αμυντικό σχεδιασμό.

Η Ελλάδα διαθέτει μία από τις πιο σύνθετες και πολυστρωματικές αντιαεροπορικές άμυνες στην Ευρώπη με ΑΑ πυραυλικά συστήματα διαφόρων εμβελειών η οποία και πρόκειται στο μέλλον να εξελιχθεί και αναβαθμιστεί περαιτέρω μετά την ολοκλήρωση της παραγγελίας και την παραλαβή των συστημάτων Spyder AiO, Barak MX & David’s Sling προς αντικατάσταση των υπάρχοντων συστημάτων μεσαίου και μικρού βεληνεκούς. Με την ολοκλήρωση της προμήθειας αυτής η ελληνική αεράμυνα θα έχει αναβαθμιστεί πλήρως για την κάλυψη των επερχόμενων απειλών στα μικρά-μεσαία και μεγάλα βεληνεκή. Τί γίνεται όμως όταν κάποια εχθρικά συστήματα ή βλήματα καταφέρουν να διαπεράσουν αυτή την πολυστρωματική εξελιγμένη αεράμυνα;

Εκεί αναλαμβάνουν τα συστήματα C-RAM (Counter-Rocket, Artillery, Missile) & C-UAS (Counter –Unmanned Aerial Systems). Η τελευταία γραμμή άμυνας για τις πολύτιμες εγκαταστάσεις. Τα C-RAM αποτελούνται είτε από ολοκληρωμένα συστήματα όπως το skyshield της Rheinmetall ή αυτόνομα συστήματα όπως το skyranger επίσης της Rheinmetall ή το αντίστοιχο Centurion της General Dynamics βασισμένο στο γνωστό μας Phallanx όλα βασισμένα σε υψηλής ταχυβολίας και μεγάλης ακρίβειας πυροβόλα των 20-35 χιλιοστών. Στο κοντινό μέλλον τα πυροβόλα αυτά θα πλαισιωθούν ή και μπορεί να αντικατασταθούν πλήρως από συστήματα υψηλής ενέργειας (Laser). Ενώ τα C-UAS θα θεωρήσουμε ότι αναφέρονται κυρίως σε συστήματα που λειτουργούν με παρεμβολές για την αντιμετώπιση επερχόμενων UAVs όπως το ελληνικό ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ.

C-RAM Πυροβόλων

Όσον αφορά τα συστήματα C-RAM πυροβόλων οι κύριοι εκπρόσωποι είναι η γερμανική σχολή με μονό πυροβόλο των 35 χιλιοστών το οποίο αναφέρεται ανάλογα με το σύστημα ως Skyshield όταν αφορά ολοκληρωμένο σύστημα με περισσότερα του ενός πυροβόλου συνδεδεμένα σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα με αντιαεροπορικούς πυραύλους, ραντάρ και ΚΠΜ. Ως Mantis ένα σύστημα το οποίο αποτελείται από έως έξι μονάδες βολής με πυροβόλα των 35 χιλιοστών. Και ως Skyranger μια εποχούμενη έκδοση του πυροβόλου των 35 χιλιοστών το οποίο στον πύργο ενσωματώνεται και ραντάρ έρευνας και πρόσκτησης στόχου όπως τα αντίστοιχα συστήματα Gepard της δεκαετίας του 1980. Η μονάδα βολής αποτελείται από έναν πύργο χαμηλής διατομής ραντάρ το οποίο φέρει ένα περιστρεφόμενο πυροβόλο των 35 χιλιοστών και βάλλει πυρομαχικά τύπου AHEAD και έχει αποτελεσματική εμβέλεια της τάξης των τεσσάρων χιλιομέτρων.

Ειδικά για το Skyranger. Είναι ένα αυτόνομο ολοκληρωμένο σύστημα το οποίο προσφέρει κινητικότητα στο πυροβόλο της Rheinmetall. Δηλαδή έχει την ικανότητα είτε να ακολουθήσει μηχανοκίνητους σχηματισμούς στο πεδίο της μάχης προσφέροντας αντιαεροπορική/αντιπυραυλική προστασία σημείου είτε να μετακινηθεί γρήγορα και να προσφέρει αυτόνομα προστασία σε απομακρυσμένα και σημεία. Όπως ραντάρ, πολιτικές εγκαταστάσεις και άλλα.

Το Skyranger μπορεί να δημιουργήσει ανεξάρτητα τη δική του τοπική αεροπορική εικόνα, ενώ η αρχιτεκτονική διοίκησης και ελέγχου (Skymaster), το IFF και η ζεύξη δεδομένων σημαίνουν ότι μπορεί να ενσωματωθεί άψογα στη διάταξη μάχης και τη δομή διοίκησης. Ανάλογα με τις τακτικές ανάγκες και το απαιτούμενο φάσμα στόχων, το Skyranger μπορεί να εξοπλιστεί με ένα περιστροφικό πυροβόλο KDG 35 mm x 228 ή ένα περιστροφικό πυροβόλο KCE 30 mm x 173 με ρυθμό βολής στα 1000 β.α.λ. Και τα δύο πυροβόλα χαρακτηρίζονται από υψηλό ρυθμό βολής, εξαιρετική ακρίβεια και πυρομαχικά τύπου Air-Burst. Το διαμέτρημα 35 mm προσφέρει δυνατότητα C-RAM και αποτελεσματική εμβέλεια έως και 4.000 μέτρα. Το διαμέτρημα των 30 χιλιοστών έχει αποτελεσματική εμβέλεια έως και 3.000 μέτρα και ο πυργίσκος του πυροβόλου έχει σχεδιαστεί για να μπορεί να παίρνει επίσης πυραύλους αεράμυνας μικρής εμβέλειας. Η επιλεγμένη προσέγγιση υψηλής αρθρωτής σχεδίασης επιτρέπει προσαρμοσμένες διαμορφώσεις ενεργών ή παθητικών αισθητήρων. Αυτές περιλαμβάνουν ραντάρ AESA, παθητικά συστήματα πανοραμικής θέασης και πακέτα οπτικοακουστικών συστημάτων. Χρησιμοποιούνται προηγμένοι αλγόριθμοι για τη σύντηξη των δεδομένων των αισθητήρων, την ταξινόμηση των στόχων και την υποστήριξη των χειριστών στη λήψη αποφάσεων.

Η αμερικανική σχολή διαθέτει το σύστημα Centurion. Το σύστημα αυτό βασίζεται στη χρήση του ναυτικού Mk15 Block 1B baseline 2 Phalanx, φερόμενο επί τρέιλερ. Χρησιμοποιεί το γνωστό πυροβόλο Gatling M61A1 των 20 χιλιοστών με το ραντάρ και το σύστημα FLIR. Το Centurion χρησιμοποιεί το ίδιο ραντάρ που λειτουργεί στη Ku-band και FLIR για την ανίχνευση και παρακολούθηση εισερχόμενων βλημάτων, και είναι επίσης ικανό να εμπλέκει επιφανειακούς στόχους, με το σύστημα να μπορεί να φτάσει σε κάθετη κλίση μείον 25 μοιρών. Το Centurion φέρεται να είναι ικανό να υπερασπιστεί μια περιοχή 1,3 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Μια σημαντική διαφορά μεταξύ των χερσαίων και θαλάσσιων παραλλαγών είναι η επιλογή των πυρομαχικών. Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις χρησιμοποιούν τα συστήματα αυτά για σημειαλή άμυνα εναντίων των προανεφερόμενων απειλών σε διάφορες βάσεις και κυβερνητικά κτήρια στην Αμερική και σε άλλες χώρες. Γνωστο είναι το πρόσφατο βίντεο κατάρριψης επερχόμενου στόχου από το σύστημα που προστατεύει την αμερικάνικη πρεσβεία στο Ιράκ. Το σύστημα έχει ρυθμό βολής 4500 β.α.λ. και εμβέλεια γύρω στα 2000 μέτρα.

Η Κίνα έχει δημιουργήσει ένα αντίστοιχο σύστημα το LD-2000 το οποίο όπως και με το αμερικάνικο Centurion χρησιμοποιείται το αντίστοιχο ναυτικό σύστημα. Το LD-2000 (LuDun-2000) είναι ένα επίγειο αντιαεροπορικό σύστημα αεράμυνας που σχεδιάστηκε, αναπτύχθηκε και κατασκευάστηκε από την κινεζική αμυντική εταιρεία NORINCO (China North Industries Corporation) και παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της αμυντικής έκθεσης IDEX το 2005. Το LD2000 είναι ένα αποτελεσματικό και αποδοτικό οπλικό σύστημα για εγγύς αεράμυνα και χρησιμοποιεί ένα 11-κανο πυροβόλο τύπου Gatling. Έχει εξαιρετική ακρίβεια και ικανότητα εμπλοκής πολλαπλών στόχων. Το LD2000 επιτυγχάνει ικανοποιητική πιθανότητα πλήγματος σε τυπικούς στόχους πυραύλων κρουζ χαμηλού υψομέτρου και υψηλής ταχύτητας. Το σύστημα είναι επίσης εξαιρετικά ικανό να αναχαιτίζει αεροσκάφη χαμηλού υψομέτρου και UAV. Το LD2000 μπορεί να αναχαιτίσει ιπτάμενους στόχους ταχύτητας έως Mach 2 σε αποστάσεις έως τρία χιλιόμετρα. Έχει χρόνο αντίδρασης 9,8 δευτερόλεπτα και δυνατότητα παρακολούθησης έως και 48 στόχων.

C–RAM Laser

Το μέλλον στα συστήματα C-RAM είναι τα όπλα laser. Τα όπλα προσφέρουν τη δυνατότητα κατάρριψης στόχων με σχεδόν μηδενικό κόστος όταν το αντίστοιχο κόστος για τα C-RAM μπορεί να ανέλθει σε μερικές χιλιάδες ευρώ. Πολλά συστήματα βρίσκονται σε ανάπτυξη από διάφορες χώρες ενώ η τεχνολογία προχωράει προσφέροντας μικρότερου όγκου και μεγαλύτερης ισχύος συστήματα. Τα πιο γνωστά συστήματα είναι το ισραηλινό Iron Beam και το αμερικάνικο HELWS (High Energy Laser Weapon System).

To Iron Beam είναι ένα σύστημα laser ισχύος 100 kW σε στατική μορφή και 50 kW ως εποχούμενο σύστημα. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία το συγκεκριμένο σύστημα έχει τις παρακάτω δυνατότητες:

• Αποτελεσματική αμύνα ενάντια σε πυραύλους κρούζ και βλήματα πυροβολικού.

• Κλάση λέιζερ ισχύος 100 kW.

• Εκτεταμένη παρακολούθηση που επιτυγχάνεται από πολυλειτουργικούς κατευθυντήρες δέσμης.

• Ενσωματωμένα προσαρμοστικά οπτικά για σταθεροποίηση.

• Συνδυασμό συνεκτικής δέσμης.

• Ταχεία επαναστόχευση για εμπλοκή σμήνους UAV.

• Εστίαση σε ένα συγκεκριμένοσημείο για εξουδετέρωση απειλής μέσα σε δευτερόλεπτα.

Εν κατακλείδι,

Τα συστήματα C- RAM και C-UAS όπως έχουν δείξει και οι σημερινές συγκρούσεις παίζουν σημαντικό ρόλο για την προστασία εγκαταστάσεων από απειλές οι οποίες έχουν καταφέρει να διαπεράσουν τα μεγαλύτερα στρώματα αεράμυνας. Επίσης είναι σημαντικό να φυλάσσονται τα ακριβά όπλα όπως αντιαεροπορικοί και αντιβαλλιστικοί πύραυλοι μερικών εκατομυρίων αλλά και λόγω περιορισμένων ποσοτήτων για χρήση εναντίων απειλών πολλαπλάσιας αξίας. Και τα χαμηλού κόστους αλλά ικανά να αποτελέσουν καίρια απειλή UAV, loitering munitions κ.α. χαμηλού κόστους να αντιμετωπίζονται από τα ανάλογα συστήματα. Δηλαδή συστήματα C-UAV και C-UAS που θα προσφέρουν αντίστοιχα μικρό ή και μικρότερο κόστος κατάρριψης της επερχόμενης απειλής.

Σήμερα οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις για την πλειονότητα των απειλών, με εξαίρεση τα συστήματα Phalanx στις φρεγάτες και τα συστήματα αεράμυνας Skyguard τα οποία προστατεύουν τις βάσεις της Π.Α. επαφείονται κυρίως σε πυραυλικά συστήματα. Η είσοδος ευελπιστούμε αρκετών συστημάτων ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ μαζί τα όποια συστήματα που όπως φαίνεται έχουν αποκτηθεί από το Ισραήλ θα καλύψουν την απαίτηση για τα συστήματα C-UAS. Όμως και αυτά καλό θα ήταν να πλασιωθούν από συστήματα C-RAM ώστε να προσφέρουν μια ολοκληρωμένη σημειακή άμυνα κρίσιμων εγκαταστάσεων και σχηματισμών.     

Το άρθρο Ανάλυση: Συστήματα τερματικής άμυνας C-RAM για τις κρίσιμες υποδομές. Η σωστή αναλογία κόστους-απόδοσης έναντι απειλών χαμηλού κόστους δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Στην Ειδική Διαρκή Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής εισάγεται σήμερα προς γνωμοδότηση σειρά σημαντικών εξοπλιστικών προγραμμάτων, τα οποία εντάσσονται στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών. Αυτό δήλωσε από το Λονδίνο ο υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Νίκος Δένδια, σημειώνοντας πως αποτελούν μέρος της «Ατζέντας 2030».

Όπως ανέφερε ο κ. Δένδιας, βασικός άξονας των προγραμμάτων είναι η «τεράστια αναβάθμιση» της αεράμυνας της χώρας μέσω της δημιουργίας ενός πολυεπίπεδου μηχανισμού αντιμετώπισης εναέριων απειλών. Πρόκειται για τον πυρήνα της λεγόμενης «Ασπίδας του Αχιλλέα», του νέου προγράμματος αποτροπής. Στόχος, σύμφωνα με τον υπουργό είναι η δημιουργία ενός «θόλου προστασίας» για την ελληνική επικράτεια, ικανού να αντιμετωπίζει αεροσκάφη, ντρόουν και πυραύλους. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός, όπως επεσήμανε ο κ. Δένδιας, ότι στην παραγωγή των συστημάτων θα συμμετέχουν ελληνικές εταιρείες με ποσοστό τουλάχιστον 25%.

Στα προγράμματα που εισάγονται προς συζήτηση περιλαμβάνεται ακόμη η δημιουργία των αναγκαίων υποδομών στην αεροπορική βάση της Ανδραβίδας για την επιχειρησιακή ένταξη των αεροσκαφών F-35. Όπως τόνισε, τα αεροσκάφη αυτά «δεν είναι απλώς αεροπλάνα, αλλά πλατφόρμες που εισάγουν την Πολεμική Αεροπορία σε μια νέα εποχή».

Παράλληλα, προβλέπεται η αναβάθμιση περίπου 40 μαχητικών αεροσκαφών F-16 Block 50 σε επίπεδο Viper, ώστε η Ελλάδα να διαθέτει περισσότερα από 100 αεροσκάφη αυτού του τύπου.

Στον κατάλογο των προγραμμάτων περιλαμβάνονται επίσης ο εκσυγχρονισμός των φρεγατών τύπου MEKO, με συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων, καθώς και σειρά προγραμμάτων υποστήριξης αεροσκαφών μέσω συμβάσεων Follow On Support, μεταξύ των οποίων είναι και τα μεταγωγικά αεροσκάφη C-27.

Ο κ. Δένδιας υπογράμμισε ότι πλέον οι συμβάσεις συντήρησης και υποστήριξης αντιμετωπίζονται ως εξοπλιστικά προγράμματα, με όλες τις εγγυήσεις διαφάνειας και με ενημέρωση της Βουλής, επισημαίνοντας ότι στο παρελθόν πολλές τέτοιες συμβάσεις εντάσσονταν στις λειτουργικές δαπάνες «με καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας».

Παράλληλα τόνισε ότι τα συγκεκριμένα προγράμματα αποτυπώνουν την έγκαιρη προσαρμογή της χώρας στο νέο περιβάλλον ασφάλειας, υπογραμμίζοντας ότι η υλοποίησή τους θα οδηγήσει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις «σε μια νέα εποχή», καθιστώντας τις ισχυρότερες στην ιστορία της χώρας.

Ο υπουργός ανέφερε ότι δεν θα μπορέσει να παρουσιάσει ο ίδιος τα προγράμματα στην Επιτροπή, λόγω της επίσκεψής του στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία είχε αναβληθεί την προηγούμενη εβδομάδα εξαιτίας της επίσκεψης του Προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν στην Κύπρο και στη Σούδα. Όπως σημείωσε, την παρουσίαση θα πραγματοποιήσει ο υφυπουργός Εθνικής ‘Αμυνας Θανάσης Δαβάκης, με τη συμμετοχή των αρχηγών των Γενικών Επιτελείων για την παροχή διευκρινίσεων προς τους βουλευτές.

Κατά την επίσκεψη του το Λονδίνο ο κ. Δένδιας θα έχει συναντήσεις για διμερείς συνομιλίες: Σήμερα με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας Ηνωμένου Βασιλείου, Τζόναθαν Πάουελ και αύριο με τον Βρετανό ομόλογό του Τζον Χίλι. Στις συναντήσεις αναμένεται να συζητηθούν οι εξελίξεις στην περιοχή του Κόλπου και οι προκλήσεις ασφαλείας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου «η επίσκεψη του υπουργού Εθνικής ‘Αμυνας στο Ηνωμένο Βασίλειο εντάσσεται στο πλαίσιο της διαρκούς ενίσχυσης των διμερών σχέσεων στους τομείς της ‘Αμυνας, της Ασφάλειας και της Καινοτομίας, καθώς και της ανταλλαγής τεχνογνωσίας και εμπειρίας σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος».

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, δήλωσε σήμερα, Δευτέρα 16 Μαρτίου 2026, από το Λονδίνο όπου πραγματοποιεί επίσκεψη, σχετικά με την εισαγωγή εξοπλιστικών προγραμμάτων προς γνωμοδότηση στην Ειδική Διαρκή Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής των Ελλήνων:

«Εισάγεται σήμερα για γνωμοδότηση στην Ειδική Διαρκή Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων της Βουλής, μια σειρά από εξόχως σημαντικά εξοπλιστικά προγράμματα.

Βεβαίως, όλα αυτά τα προγράμματα εμπεριέχονται στον Μακροπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών, που αποτελεί ένα τμήμα της «Ατζέντας 2030».

Περιλαμβάνει, πρώτα και κύρια, την τεράστια αναβάθμιση της αεράμυνας της Πατρίδας μας, με τη δημιουργία του πολυεπίπεδου μηχανισμού αντιμετώπισης των από αέρος απειλών.

Αποτελεί αυτό ένα σημαντικό πυρήνα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», δηλαδή του νέου Προγράμματος Αποτροπής. Νομίζω ότι η αναγκαιότητα αυτής της αντιμετώπισης απεδείχθη απολύτως στο πεδίο των συγκρούσεων. Δημιουργούμε, επιτέλους, ένα θόλο προστασίας της ελληνικής επικράτειας με πολλαπλά επίπεδα αντιμετώπισης όλων των συγχρόνων απειλών, των αεροσκαφών, των drones, αλλά και των πυραύλων και των βαλλιστικών πυραύλων. Και επίσης, στην παραγωγή αυτών των συστημάτων θα συμμετέχουν οι ελληνικές εταιρείες με ποσοστό τουλάχιστον 25%.

Επίσης, στον κατάλογο των προγραμμάτων που εισάγονται εμπεριέχεται η δημιουργία των υποδομών για την επιχειρησιακή ένταξη των αεροσκαφών F-35 στο αεροδρόμιο της Ανδραβίδας. Τα F-35 δεν είναι απλά αεροπλάνα, είναι πλατφόρμες που εισάγουν την Αεροπορία μας σε μια νέα εποχή. Εμπεριέχεται, επίσης, η αναβάθμιση των F-16 Block 50, των περίπου 40 F-16 Block 50 σε επίπεδο Viper, ώστε η χώρα να αποκτήσει πάνω από 100 F-16 Viper.

Επίσης, τον εκσυγχρονισμό των Φρεγατών MEKO, στον οποίο θα συμμετάσχουν, βεβαίως, ελληνικά ναυπηγεία, και μια σειρά από προγράμματα υποστήριξης αεροσκαφών «Follow On Support», μεταξύ των οποίων και των αεροσκαφών μας, των Μεταγωγικών, των C-27.

Θα ήθελα βέβαια να υπογραμμίσω ότι πλέον οι συμβάσεις συντήρησης, οι συμβάσεις «Follow On Support», αντιμετωπίζονται ως εξοπλιστικά προγράμματα, με όλες τις εγγυήσεις διαφάνειας που αυτό σημαίνει και την ενημέρωση της Βουλής. Θυμίζω ότι αυτό δεν ήταν πάντα η αντιμετώπιση. Πολλές φορές στο παρελθόν τα «Follow On Support» αντιμετωπιζόντουσαν μέσα από τις λειτουργικές δαπάνες, με καθεστώς πλήρους αδιαφάνειας.

Δυστυχώς, εξαιτίας της ανάγκης να βρεθώ σήμερα στο Ηνωμένο Βασίλειο για να πραγματοποιήσω την επίσκεψη που αναβλήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα λόγω της επίσκεψης του Προέδρου Μακρόν στην Κύπρο και στη Σούδα, δε θα έχω τη δυνατότητα να εισηγηθώ εγώ ο ίδιος τα Προγράμματα αυτά στη Βουλή των Ελλήνων. Είμαι βέβαιος ότι ο Υφυπουργός, ο κύριος Δαβάκης, θα κάνει μια εξαιρετική δουλειά. Άλλωστε, οι Αρχηγοί των Επιτελείων είναι εκεί για να εξηγήσουν οτιδήποτε οι Βουλευτές θελήσουν, ώστε να υπάρχει μια σφαιρική αντίληψη.

Όμως, νομίζω ότι αυτό το οποίο έχει σημασία είναι ότι αυτά τα Προγράμματα δείχνουν πόσο έγκαιρα είχαμε «διαβάσει» τη νέα πραγματικότητα. Είχαμε προβεί σε μια ευρυγώνια ανάγνωση του νέου περιβάλλοντος ασφάλειας. Και η πραγματοποίησή τους θα οδηγήσει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις στη νέα εποχή. Σε μια εποχή που θα είναι οι ισχυρότερες στην Ιστορία της Πατρίδας μας και το αγαθό της ασφάλειας το οποίο θα παρέχεται στην ελληνική κοινωνία, θα είναι ίσως σε αυτήν τη φάση το πιο απαραίτητο από πότε».

Το άρθρο Η Βουλή εγκρίνει τα νέα αντιαεροπορικά συστήματα, τον εκσυγχρονισμό των ΜΕΚΟ και των F-16 Block.50-Εξοπλιστικά € 5 δις για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Εξοπλιστικά προγράμματα ύψους 5 δις ευρώ αναμένεται να εγκρίνει αύριο η επιτροπή εξοπλιστικών συμβάσεων και προγραμμάτων της Βουλής των Ελλήνων. Στη κορυφή των προγραμμάτων βρίσκεται ο θόλος που περιλαμβάνει τα νέας γενιάς αντιαεροπορικά συστήματα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων από το Ισραήλ ύψους 3 δις ευρώ. Πρόκειται για τα αντιαεροπορικά συστήματα με στόχο την άμεση αντικατάσταση των παρωχημένων ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικών βραχέως, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς. Τα Γενικά Επιτελεία έχουν προκρίνει τη προμήθεια των ισραηλινής προέλευσης οπλικών συστημάτων SpyderAIO, Barak MX και David’s Sling καθώς και του ραντάρ ELM-2084.

Πυρετώδεις είναι οι διαβουλεύσεις σε ανώτατο επιτελικό επίπεδο μεταξύ Αθήνας και Τελ Αβίβ με αντικείμενο τη προοπτική απόκτησης νέων αντιαεροπορικών συστημάτων για τον Στρατό Ξηράς και τη Πολεμική Αεροπορία. Ειδικότερα, σε επίπεδο Γενικού Επιτελείου Στρατού αξιολογούνται δυνητικές επιλογές ισραηλινής προέλευσης αντιαεροπορικών συστημάτων βραχέως και μέσου βεληνεκούς για την αντικατάσταση των ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικών του Στρατού Ξηράς καθώς και των αμερικανικής προέλευσης παρωχημένων αντιαεροπορικών συστημάτων HAWK. Στο επίκεντρο της αξιολόγησης έχουν βρεθεί τα αντιαεροπορικά συστήματα Barak και Spyder. Στόχος του Γενικού Επιτελείου Στρατού είναι η ολική ανανέωση των αντιαεροπορικών συστημάτων του Αντιαεροπορικού Πυροβολικού που υπηρετούν στις Περιοχής Ευθύνης του Δ Σώματος Στρατού και της ΑΣΔΕΝ. Στη κατεύθυνση αυτή προκρίνεται (με τα παρόντα δεδομένα) η προμήθεια ισραηλινής προέλευσης αντιαεροπορικών συστημάτων με προϋπολογισμό ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Προκειμένου να υπάρχει μια τάξης μεγέθους κόστους, το παράδειγμα των Ενόπλων Δυνάμεων της Σλοβακίας, είναι χαρακτηριστικό. Η Σλοβακία ανακοίνωσε την πρόθεση της να αποκτήσει έξι πυροβολαρχίες αντιαεροπορικών συστημάτων Barak MX από το Ισραήλ. Το δυνητικό κόστος της συμφωνίας είναι της τάξεως των € 554 εκατομμυρίων και η σχετική διακρατική συμφωνία με το Ισραήλ.

Το David’s Sling

Το David’s Sling είναι ένα νέας γενιάς ανταεροπορικό, αντιπυραυλικό σύστημα μέσης-μεγάλης εμβέλειας, που αναπτύχθηκε στο Ισραήλ από την Rafael με τη βοήθεια της αμερικάνικης Raytheon για να καλύψει το κενό αντιπυραυλικής άμυνας μεταξύ του μικρής-μέσης εμβέλειας Iron Dome και του εξωατμοσφαιρικής αναχαίτισης Arrow 3. Σε ισραηλινή υπηρεσία αναμένεται να αντικαταστήσει το σύνολο των αντιαεροπορικών συστημάτων αμερικανικής προέλευσης και κατασκευής MIM-23 I-Hawk και MIM-104 Patriot. To σύστημα είναι σχεδιασμένο να αναχαιτίζει και να καταστρέφει μια ποικιλία εναέριων απειλών, συμπεριλαμβανομένων τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων κρουζ και ρουκετών μεγάλου διαμετρήματος σε βεληνεκή από 40 έως 300 χλμ. Ήδη το σύστημα παραγγέλθηκε από τη Φινλανδία, μία πυροβολαρχία που αποτελείται από ένα ραντάρ πολλαπλών λειτουργιών, τέσσερις εκτοξευτές πυραύλων και ένα κέντρο ελέγχου της πυροβολαρχίας με συνολικό κόστος παραγγελίας στα 317 εκατ. ευρώ. Όπως φαίνεται έχει υπάρξει μεγάλο ελληνικό ενδιαφέρον για πιθανή απόκτησή του μαζί με άλλα ισραηλινά ΑΑ συστήματα προς αντικατάσταση παλαιότερων συστημάτων σε ελληνική υπηρεσία σε μια όπως φαίνεται ολιστική προσέγγιση αντικατάστασης συστημάτων της ελληνικής αντιαεροπορικής ομπρέλας.

Η ανάπτυξη του David Sling ξεκίνησε το 2006 και οι πρώτες επιτυχημένες δοκιμές του συστήματος έγιναν το 2012 και ολοκληρώθηκαν το 2014 με τις τελικές δοκιμές αποδοχής από τις ισραηλινές δυνάμεις (IDF). Το σύστημα μπήκε τελικά σε υπηρεσία το 2017. Κάθε πυροβολαρχία όπως προαναφέραμε αποτελείται από τρία βασικά συστατικά. Το ραντάρ πολλαπλών λειτουργιών E/LM-2048 MMR της ELTA, τους εκτοξευτές (TEL, Transporter Erector Launcher) και το κέντρο διοίκησης και ελέγχου της πυροβολαρχίας. Όλα τα συστατικά του συστήματος είναι ρυμουλκούμενα τα οποία μεταφέρονται από κεφαλές ή στρατιωτικά φορτηγά βαρέως τύπου.

Το ραντάρ της πυροβολαρχίας είναι το EL/M-2084 MMR της ELTA. Το συγκεκριμένο ραντάρ ανήκει σε μια ομάδα ραντάρ 4D AESA και αποτελείται από μία επίπεδη στοιχειοκεραία με πομποδέκτες Νιτριδίου του Γάλιου πολλαπλών λειτουργιών στις μπάντες S/C. Οι κύριες αποστολές του ραντάρ είναι, Επιτήρηση Αέρος, Αντιαεροπορική Άμυνα – Ραντάρ ελέγχου πυρός, Έγκαιρης προειδοποίησης και Ραντάρ αντιπυροβολικού και C-RAM. Το MMR ανιχνεύει υψηλά και χαμηλά ιπτάμενους στόχους, παρακολουθεί, ταξινομεί και δημιουργεί μια εικόνα κατάστασης αέρα σε πραγματικό χρόνο όλων των εναέριων στόχων όπως πλατφόρμες χαμηλής διατομής ραντάρ, UAV, τακτικά εναέρια όπλα, πυρομαχικά περιπλάνησης, τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, βλήματα πλεύσης και βλήματα πυροβολικού καμπύλης τροχιάς. Το ραντάρ διατείθεται σε δύο διαμορφώσεις περιστρεφόμενο και στατικό. Το πρώτο έχει κάλυψη 360 μοιρών, μέγιστη εμβέλεια 475χλμ και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 70 μοίρες και έρευνα σε ύψος τα 30 χλμ. Το δεύτερο κάλυψη (+/-) 65 μοίρες στο οριζόντιο και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 90 μοίρες μέγιστη εμβέλεια 650χλμ και σε ύψος τα 30 χλμ. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια στα 1-80χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ.

Η μονάδα εκτοξευτή του πυραυλικού συστήματος αεράμυνας David’s Sling αποτελείται από έναν εκτοξευτή Transporter Erector Launcher (TEL) τοποθετημένο σε ένα ρυμουλκούμενο δύο αξόνων. Το TEL είναι εξοπλισμένο με πολλαπλά κάνιστρα πυραύλων και συνήθως φέρουν 6 έως 12 πυραύλους αναχαίτισης Stunner. Κάθε βλήμα αποθηκεύεται και εκτοξεύεται κατακόρυφα από το ατομικό του κάνιστρο, μειώνοντας τον χρόνο προετοιμασίας που απαιτείται για την εκτόξευση και βελτιώνοντας τον χρόνο απόκρισης του συστήματος. Κάθε πυροβολαρχία μπορεί να υποστηρίξει έναν αριθμό εκτοξευτών. Σίγουρα μέχρι τέσσερις που είναι και το φινλανδικό σύστημα, επομένως υποστηρίζει σίγουρα μέχρι 48 βλήματα Stunner έτοιμα για εκτόξευση.

Ο εκτοξευτής και το βλήμα Stunner έχουν αναπτυχθεί με τη βοήθεια της αμερικανικής Raytheon. Η οποία προσφέρει το βλήμε με το όνομα Sky Ceptor, ως εναλλακτική σε πυροβολαρχίες PAC 3 μέσω της αναβάθμισης PAAC-4 (Patriot Advanced Affordable Capability-4). Το Stunner είναι ένα βλήμα τεχνολογίας hit to kill με εμβέλεια αναχαίτησης 40 έως 300 χιλιόμετρα. Το ιδιαίτερο χαρακτηρικτικό του βλήματος είναι η μύτη όπου στεγάζονται οι αισθητήρες πρόσκτησης του στόχου και η οποία δεν έχει τη συνήθη κωνική σχεδίαση αλλά είναι ασσυμετρική και προσομειάζει τη ράχη θαλάσσιου θηλαστικού (dolphin-shaped nose). Η μύτη φιλοξενεί τους δύο αισθητήρες για την τερματική καθοδήγηση, έναν συνδυαστικό αισθητήρα ηλεκτρο-οπτικής απεικόνισης και υπερύθρων (EO/IR), καθώς και έναν ανιχνευτή ραντάρ AESA για μέγιστη απόδοση παντός καιρού. Κατά τη φάση της ενδιάμεσης πορείας, ο πύραυλος λαμβάνει ενημερώσεις καθοδήγησης από το επίγειο ραντάρ του συστήματος μέσω μιας ενσωματωμένης σύνδεσης δεδομένων (Data Link). Το βλήμα έχει μήκος 4,6 μέτρα, εκπέτασμα 1,1 μέτρα και διάμετρο 35 εκατοστά. Το βάρος του είναι 400 κιλά και επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα 7,5 μαχ. Διαθέτει κινητήρα δύο σταδίων για την επιτάχυνση του βλήματος και τη διατήρηση της ταχύτητας κατά τη ενδιάμεση φάση της πτήσης προς τον στόχο ενώ το τρίτο στάδιο ενεργοποιείται για την αύξηση της τελικής ταχύτητας και της κινητικής ενέργειας του βλήματος κατά την τελική φάση της αναχαίτισης. Τέλος πολύ σημαντική είναι η χαμηλή τιμή του βλήματος stunner η οποία κυμαίνεται στα 700,000-1,000,000 δολάρια. Δηλαδή 2-3 φορές πιο κάτω από την τιμή των αντίστοιχων αντιαεροπορικών βλημάτων των δυτικών συστημάτων, προσφέροντας ταυτόχρονα πολύ καλύτερες επιδόσεις ταχύτητας και εμβέλειας σε σύγκριση με αυτά.

Το Golden Almond Battle Management Center χρησιμεύει ως το κέντρο διοίκησης και ελέγχου του συστήματος David’s Sling και αναπτύχθηκε από την Elbit Systems. Αυτό το κινητό κέντρο Διοίκησης και Ελέγχου επεξεργάζεται τα δεδομένα αισθητήρων, διαχειρίζεται τις λειτουργίες του συστήματος και συντονίζεται με άλλα μέσα αεράμυνας, όπως τα συστήματα Iron Dome και Arrow. Τέλος, το σύστημα David’s Sling βασίζεται σε ασφαλείς συνδέσεις επικοινωνίας και δεδομένων για να εξασφαλίσει απρόσκοπτο συντονισμό μεταξύ των στοιχείων του, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος ραντάρ, των πυραύλων αναχαίτισης και του κέντρου διοίκησης και ελέγχου. Αυτοί οι σύνδεσμοι δεδομένων επιτρέπουν στο σύστημα να λαμβάνει ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε εξελισσόμενες απειλές.

Το SPYDER AiO (All In One), ο αντικαταστάτης των Ρωσικών Osa AK/ AKM & Tor M1 (Γράφει ο Αρχισυντάκτης του DefenceReview.gr, Ευθύμιος Λάζος)

Το SPYDER AiO (All In One) προτείνεται από τους Ισραηλινούς της Rafael για να αντικαταστήσει τα ρωσικής σχεδίασης και προέλευσης αυτοκινούμενα αντιαεροπορικά συστήματα μικρού βεληνεκούς, που κατά βάση καλύπτουν της μηχανοκίνητες μονάδες του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ) και κύριες νήσους του ανατολικού Αιγαίου. Η απαίτηση αντικατάστασης των τελευταίων εδράζεται στο γεγονός ότι τα μεν παλαιότερα Osa-AKM είναι παρωχημένης τεχνολογίας και μικρής επιχειρησιακής αξίας, ενώ τα δε Tor-M1 θα αντιμετωπίσουν ζητήματα λειτουργικότητας στο κοντινό μέλλον λόγω της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία και της διατάραξης των ελληνορωσικών σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό η έκδοση SPYDER AiO είναι η πιο ολοκληρωμένη και κοντινή έκδοση δυτικού αυτοκινούμενου αντιαεροπορικού συστήματος μικρού βεληνεκούς με τα αντίστοιχα ρωσικά που πρέπει να αντικατασταθούν.

Το αντιαεροπορικό σύστημα SPYDER AiO (Surface-to-air Python and Derby All-in-One) είναι το νεότερο μέλος της οικογένειας συστημάτων SPYDER, τα οποία έχει σχεδιάσει και αναπτύξει η ισραηλινή Rafael, για προστασία σε αποστάσεις από τα 20 έως τα 80 χιλιόμετρα. Πριν επικεντρώσουμε στο SPYDER AiO αξίζει να αναφερθούμε περιληπτικά στην οικογένεια των συστημάτων SPYDER. Πρόκειται για αυτοκινούμενα συστήματα, παράμετρος πολύ σημαντική για την ασφάλεια και την επιβίωση τους στο σύγχρονο πεδίο μάχης και μπορούν να αντιμετωπίσουν πληθώρα απειλών, όπως μαχητικά αεροσκάφη, επιθετικά και μεταφορικά ελικόπτερα, UAV, πυραύλους τεχνολογίας Cruise και άλλα όπλα μακρού πλήγματος.

Το SPYDER είναι ένα ώριμο τεχνολογικά σύστημα, έχει επιλεγεί από αρκετές χώρες και έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά σε πολεμικές συγκρούσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την προστασία στατικών, υψηλής αξίας, υποδομών ή να συνοδεύσει και να προστατεύσει δυνάμεις ελιγμούς (μηχανοκίνητες και τεθωρακισμένες). Το SPYDER ενσωματώνει υψηλό βαθμό αυτοματισμών με αποτέλεσμα το πλήρωμα να έχει μικρό φόρτο εργασίας και το σύστημα να αντιδρά και να εκτελεί βολή σε μικρό χρόνο. Όπως αναφέρει το όνομα του, το SPYDER μπορεί να χρησιμοποιήσει δύο (2) διαφορετικούς πυραύλους, τους Python και τους I-Derby, δηλαδή μπορεί να συνδυάσει πυραύλους με διαφορετικούς ερευνητές (υπέρυθρο και ραδιοσυχνοτήτων). To SPYDER προσφέρεται σε τέσσερις (4) εκδόσεις: SR (Short Range), MR (Medium Range), LR (Long Range) και ER (Extended Range).

Οι εκδόσεις SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να ενσωματώσουν πυραύλους Python-5, με ερευνητές υπέρυθρων και CCD, I-Derby, με ερευνητή ενεργού ραντάρ, και I-Derby ER, με κινητήρα δύο (2) σταδίων για αυξημένο βεληνεκές. Οι εκδόσεις SPYDER-MR και SPYDER-LR χρησιμοποιούν τους ίδιους πυραύλους, αλλά στην έκδοση αυξημένου βεληνεκούς. Να σημειωθεί ότι οι πύραυλοι αυτοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε ρόλο αέρος-αέρος, χωρίς να χρειάζονται τροποποίηση. Οι εκτοξευτές των SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να κινηθούν σε όλο το τόξο των 360ο και εκτελούν βολές με κλίση, ενώ οι εκτοξευτές των SPYDER-MR και SPYDER-LR δεν περιστρέφονται και εκτελούν βολές σε σχεδόν κάθετη θέση.

Τα συστήματα έχουν την ικανότητα εγκλωβισμού στόχου πριν (LOBL : Lock-On Before Launch) και μετά την εκτόξευση (LOAL : Lock-On After Launch). Το SPYDER μπορεί να εκτελέσει βολές ημέρα και νύχτα και κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, ενώ μπορεί να μεταφερθεί από αεροσκάφος επιπέδου C-130 Hercules. Επίσης, ενσωματώνει και προηγμένο σύστημα ηλεκτρονικών αντί-αντιμέτρων (ECCM : Electronic Counter-Counter Measures). Τέλος, ενσωματώνει ηλεκτροπτικό αισθητήρα και σύστημα ζεύξης δεδομένων. Μια τυπική πυροβολαρχία SPYDER αποτελείται από ένα (1) κέντρο διοίκησης και ελέγχου (αυτοκινούμενο, επί τροχοφόρου οχήματος), ένα (1) ραντάρ, επίσης επί τροχοφόρου οχήματος (στις εκδόσεις SPYDER-SR και SPYDER-ER το ραντάρ είναι ενσωματωμένο στο όχημα διοίκησης και ελέγχου), 3-6 εκτοξευτές, έκαστος με ενσωματωμένο ηλεκτροπτικό σύστημα Toplite και αριθμό οχημάτων υποστήριξης.

Το SPYDER AiO αναπτύχθηκε ως απάντηση στην επιχειρησιακή ανάγκη για ένα ευέλικτο και αυτόνομο και αυτοκινούμενο σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας, ικανό να κινείται σε δύσκολα εδάφη και να έχει μικρό χρόνο αντίδρασης, όπως απαιτεί η κίνηση δυνάμεων ελιγμού. Στη διαμόρφωση AiO το SPYDER ενσωματώνει το ελάχιστο δυνατό υλικοτεχνικό αποτύπωμα, καθώς ένα μόνο όχημα (8 x 8) ενσωματώνει όλο τον απαιτούμενο εξοπλισμό. Όπως και οι άλλες εκδόσεις του SPYDER έτσι και το AiO μπορεί να αντιμετωπίσει απειλές, όπως μαχητικά αεροσκάφη, επιθετικά και μεταφορικά ελικόπτερα, UAV, πυραύλους τεχνολογίας Cruise και άλλα όπλα μακρού πλήγματος. Εξίσου σημαντικό είναι ότι το SPYDER AiO χρησιμοποιεί τα ίδια συστήματα HMI (Human-Machine Interface), τους πυραύλους και τα ηλεκτρονικά συστήματα με τις άλλες εκδόσεις των SPYDER. Ωστόσο, το SPYDER AiO, εκτός του εξοπλισμού καμπίνας, μπορεί να χωρέσει σε κοινό εμπορευματοκιβώτιο, κάτι που καθιστά την μεταφορά του πολύ εύκολή, από αέρα, θάλασσα και ξηρά. Το SPYDER AiO χαρακτηρίζεται από τους ταχύτατους χρόνος απόκρισης, ενώ μπορεί να λειτουργεί σε κατάσταση «Έρευνας κατά την Κίνηση» («Search-on-the-Move») και «Βολής σε Στάση» («Fire-on-Halt»). Να σημειωθεί ότι το ραντάρ του συστήματος, όταν είναι τοποθετημένο πάνω από την καμπίνα του οχήματος, μπορεί να λειτουργεί ενώ το όχημα κινείται. Μόλις εντοπιστεί απειλή ή δοθεί σχετική διαταγή, το όχημα σταματά, σταθεροποιείται, το ραντάρ αναπτύσσεται στο ανώτατο δυνατό ύψος και ο εκτοξευτής αναπτύσσεται σε σχεδόν κάθετη θέση.

Η διαδικασία αυτή απαιτεί μέγιστο χρόνο τριών (3) λεπτών, ενώ μετά τη βολή το όχημα απομακρύνεται από τη θέση του σε χρόνο μικρότερο των τριών (3) λεπτών. Ο έλεγχος και η λειτουργία του SPYDER AiO πραγματοποιείται από δύο (2) σταθμούς εργασίας εντός της καμπίνας. Το ραντάρ του συστήματος καλύπτει όλο το τόξο των 360ο και επιπλέον παρέχει και λειτουργίες ελέγχου πυρός. Εκτός του ραντάρ το σύστημα ενσωματώνει αισθητήρα επιτήρησης ημέρας και νύχτας, καθώς και ηλεκτροπτικό σύστημα πρόσκτησης στόχου. Κάθε όχημα ενσωματώνει οκτώ (8) πυραύλους I-Derby SR, μέγιστου βεληνεκούς 20 χιλιομέτρων και μέγιστου ύψους εμπλοκής εννέα (9) χιλιομέτρων, I-Derby ER, μέγιστου βεληνεκούς 40 χιλιομέτρων και μέγιστου ύψους εμπλοκής 12 χιλιομέτρων, ή Python-5 SR, μέγιστου βεληνεκούς 15 χιλιομέτρων και μέγιστου ύψους εμπλοκής έξι (6) χιλιομέτρων, ή συνδυασμό αυτών. Το SPYDER AiO μπορεί να εμπλέξει έως και τέσσερις (4) στόχους ταυτόχρονα, ενώ το βάρος μάχης του είναι μικρότερο των 30 τόνων. Όπως είπαμε, το SPYDER έχει επιλεγεί από αρκετές χώρες και έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά σε πολεμικές συγκρούσεις.

Συγκεκριμένα, έχει επιλεγεί από το Αζερμπαϊτζάν, την Τσεχία, την Αιθιοπία, την Ινδία, το Περού, τις Φιλιππίνες, την Σιγκαπούρη, το Βιετνάμ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και το Μαρόκο, ενώ ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν και τη Γεωργία ως χρήστη του συστήματος και μάλιστα οι πληροφορίες αυτές αναφέρουν ότι το χρησιμοποίησε στον πόλεμο του 2008 με τη Ρωσία. Τέλος, η Ινδία έχει ανακοινώσει τη χρήση του SPYDER, τον Φεβρουάριο του 2019, στη διάρκεια της κρίσης με το Πακιστάν. Αξίζει να σημειωθεί πως το SPYDER AiO μπορεί να συνδυαστεί και με επιπλέον ραντάρ σε επίπεδο Μοίρας Αντιαεροπορικού Πυροβολικού. Το ELM-2084 MMR είναι αυτοκινούμενο ραντάρ, τεχνολογίας AESA, με δυνατότητα επιτήρησης και έρευνας αέρος, δυνατότητα εντοπισμού πυρών πυροβολικού και ελέγχου πυρών αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων. Το μέγιστο βεληνεκές, για αποστολές επιτήρησης και έρευνας αέρος είναι 470 χιλιόμετρα, ενώ σε αποστολές εντοπισμού πυρών πυροβολικών το μέγιστο βεληνεκές είναι της τάξεως των 100 χιλιομέτρων. Ομοίως, στην πρώτη περίπτωση μπορεί να εντοπίσει 1.100 στόχους, ενώ στη δεύτερη 200 στόχους το λεπτό.

Barak MX

O ισραηλινής προέλευσης Barak είναι ένας πύραυλος εδάφους-αέρος μεγάλου βεληνεκούς (SAM), που αναπτύχθηκε από κοινού από την εταιρεία IAI και τον Ινδικό Οργανισμό Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης (DRDO). Ο πύραυλος έχει σχεδιαστεί για να καταστρέφει εναέριες απειλές, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών, ελικοπτέρων, πυραύλων κατά πλοίων και UAV καθώς και βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων κρουζ. Υπάρχουν τόσο θαλάσσιες όσο και χερσαίες εκδόσεις του συστήματος. Ο πύραυλος Barak 8 έχει μήκος περίπου 4,5 μέτρα, διάμετρο 0,225 μέτρα στο σώμα του πύραυλου και 0,54 μέτρα στο ενισχυτικό στάδιο, άνοιγμα φτερών 0,94 μέτρα και βάρος 275 κιλά συμπεριλαμβανομένης μιας κεφαλής 60 κιλών που εκρήγνυται σε κοντινή απόσταση. Ο πύραυλος έχει μέγιστη ταχύτητα 3 Mach με μέγιστη επιχειρησιακή εμβέλεια 70 χλμ και μπορεί να κάνει ελιγμούς 50g.

Επίσης, η IAI έχει επίσης αναπτύξει νέα βλήματ στην οικογένεια Barak, συμπεριλαμβανομένων των εκδόσεων SRAD με εμβέλεια 15 χλμ, τον MRAD, με κινητήρα πυραύλων μονού παλμού για εμβέλεια 35 χλμ, τον LRAD με κινητήρα πυραύλων διπλού παλμού για εμβέλεια 70 χλμ, τον ER με κινητήρα πυραύλων διπλού παλμού και πρόσθετος ενισχυτής για εμβέλεια 150 χλμ και βελτιωμένες δυνατότητες TBM και το Barak MX που διευρύνει το Barak σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας που χρησιμοποιεί ενοποιημένους έξυπνους εκτοξευτές που φέρουν βλήματα αναχαίτισης μικρής, μεσαίας και εκτεταμένης εμβέλειας.

Η μονάδα εκτοξευτή του πυραυλικού συστήματος αεράμυνας BARAK ΜΧ είναι τοποθετημένη σε σασί στρατιωτικού φορτηγού αυξημένης ευκινησίας. Οι πύραυλοι Barak εκτοξεύονται κάθετα από το TEL (Transporter Erector Launcher) και παρέχουν κάλυψη 360 μοιρών. Η μονάδα εκτόξευσης αποτελείται από οκτώ πύραλους έτοιμους για βολή. Και οι οκτώ πύραυλοι μπορούν να εκτοξευθούν σε λιγότερο από 20 δευτερόλεπτα. Επίσης, ο κάθε εκτοξευτής έχει τη δυνατότητα να φέρει οποιονδήποτε συνδυασμό πυραύλων BARAK επεκτείνοντας τη διαθεσιμότητα και τον πλουραλισμό λύσεων για τον διοικητή της μονάδας. Μια πυροβολαρχία Barak αποτελείται από ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ραντάρ παρακολούθησης, πυραύλων και κινητών εκτοξευτών. Όταν συνδυάζεται με ένα σύγχρονο σύστημα αεράμυνας και ραντάρ παρακολούθησης πολλαπλών λειτουργιών και καθοδήγησης, το Barak ΜΧ επιτρέπει τη δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής πολλαπλών στόχων κατά τη διάρκεια επιθέσεων κορεσμού.

Εκσυγχρονισμός PATRIOT της Πολεμικής Αεροπορίας

Δεδομένου πως η ΠΑ διαθέτει το αντιαεροπορικό σύστημα Patriot και σκοπεύει να το εκσυγχρονίσει, ως δυνητική επιλογή προβάλει και η απόκτηση Patriot νέας γενιάς (PAC-3+). Ειδικότερα, η τελευταία έκδοση του συστήματος είναι η MIM-104 PAC-3+ η οποία σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση προσφέρει αναβαθμισμένο ραντάρ, σταθμούς ελέγχου εμπλοκών (ECS: Engagement Control Station), κέντρα πληροφοριών και συντονισμού (ICC : Information and Coordination Center) και αποτελείται από 6 έως 8 εκτοξευτές ανά συστοιχία/ πυροβολαρχία. 

Ραντάρ

Το υπάρχον ραντάρ είναι το AN/MPQ-65 τεχνολογίας PESA το οποίο είναι μια επίπεδη στοιχειοκεραία που φέρεται επί ρυμουλκούμενου κλωβού. Το ραντάρ έχει τομέα κάλυψης 120 μοιρών στο αζιμούθιο και μέγιστη εμβέλεια τα 170 χιλιόμετρα. Επομένως η κάθε πυροβολαρχία μπορεί να καλύψει συγκεκριμένο τομέα και είναι ευάλωτη σε απειλές που είναι εκτός του τομέα καλυψης του ραντάρ. Το συγκεκριμένο μειονέκτημα ήρθε να καλύψει η Raytheon με το ραντάρ νέας γενιάς LTAMDS (Lower Tier Air and Missile Defense Sensor), το οποίο σχεδιάστηκε για να μπορεί να εντοπίζει drones, πυραύλους κρουζ και προηγμένες απειλές, όπως οι υπερηχητικοί πύραυλοι. Το ραντάρ νέας γενιάς είναι 3D ραντάρ AESA τεχνολογίας Νιτριδίου του Γαλίου (GaN) και προσφέρει κάλυψη 360 μοιρών. Η εμβέλεια αποκάλυψης σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα. Η σχεδίαση έχει μια μεγάλη κύρια κεραία (πάνελ) που πλαισιώνεται από δύο μικρότερες κεραίες – πάνελ, με την κύρια κεραία να εστιάζει σε απειλές μεγάλου υψομέτρου και τα πλαϊνά πάνελ, τα οποία έχουν το μισό μέγεθος με διπλάσια ισχύ από το προηγούμενο σετ ραντάρ, ικανά να ανιχνεύουν πιο αργές απειλές από σημαντική απόσταση.

Σταθμός Ελέγχου Εμπλοκής AN/MSQ-104 (ECS)

Προβλέπεται η αντικατάσταση των υπάρχοντων οθονών από νέα οθόνη απεικόνισης δεδομένων WMI (Warfighter Machine Interface), η οποία χρησιμοποιεί έγχρωμες τρισδιάστατες (3D) ενδείξεις με αποτέλεσμα να σημειώνεται κατακόρυφη αύξηση της αντίληψης της τακτικής κατάστασης. Με τις παλαιές οθόνες ο χειριστής θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ δεκάδεων κατηγοριών (Tab) για να βρει την πληροφορία που θέλει, να την φέρει στη μνήμη του και στη συνέχεια να ψάχνει να βρει μια άλλη πληροφορία. Για παράδειγμα, σήμερα ένας χειριστής, για να προσδιορίσει εάν ένα αεροσκάφος πετά στο σωστό ύψος και μέσα σ’ ένα αεροδιάδρομο ασφαλείας, θα πρέπει να αναζητήσει τη συγκεκριμένη κατηγορία και να περιηγηθεί στα δεδομένα που έχουν αποθηκευτεί στη συγκεκριμένη κατηγορία μέχρι να βρει την πληροφορία που θέλει. Η διαδικασία αυτή, για έναν έμπειρο χειριστή, απαιτεί χρόνο της τάξεως των 35-40 δευτερολέπτων. Με τις οθόνες WMI ο χειριστής δεν έχει παρά να μεγεθύνει, δια δακτύλου, σαν σε οθόνη αφής, το ίχνος του αεροσκάφους για να δει, σε τρισδιάστατη απεικόνιση, και από οποιαδήποτε γωνία θέλει, εάν το αεροσκάφος πετά εντός ή εκτός του αεροδιαδρόμου ασφαλείας ή που ακριβώς πετά. Η διαδικασία αυτή απαιτεί μόλις 1-2 δευτερόλεπτα.

Μονάδα Βολής Μ903

Η τελευταία έκδοση Μ903 μπορεί να βάλει όλους τους τύπους των πυραύλων που είναι σήμερα σε υπηρεσία όπως ο MIM-104D/E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, σε διάφορετικούς  φόρτους. Έτσι μπορεί να φέρει είτε τέσσερις MIM-104D/E PAC-2 GEM/, είτε 12 104F PAC-3 MSE είτε 16 MIM-104F PAC-3 CRI είτε 14 πυραύλους συνδυασμό MIM-104F PAC-3 MSE και CRI.

Πύραυλοι PAC-3

Η κατασκευάστρια εταιρία σήμερα προσφέρει τους πυραύλους MIM-104E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά των οποίων είναι: MIM-104E PAC-2 GEM/T εμβέλεια 160 χιλιόμετρα, MIM-104F PAC-3 MSE εμβέλεια κατά αεροσκαφών 100 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 35 χιλιόμετρα και MIM-104F PAC-3 CRI κατά αεροσκαφών 70 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 20 χιλιόμετρα. Και στο μέλλον τον SkyCeptor / Patriot Advanced Affordable Capability-4 (PAAC-4).

Είναι δεδομένο λοιπόν ότι σε πρώτη φάση θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι υπάρχοντες ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM σε GEM/T (Tactical) που σημαίνει αναβαθμισμένες ικανότητες κατά τακτικών βαλλιστικων πυραύλων καθώς και να αγοραστούν φόρτοι MIM-104F PAC-3 MSE ή/και MIM-104F PAC-3 CRI για τους αναβαθμισμένους εκτοξευτές Μ903. Ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η προοπτική προσθήκης των πυραύλων SkyCeptor (αναφέρονται ευρέως ως Stunner) στους Patriot. To SkyCeptor ή Stunner είναι ένα νέας γενιάς αντιπυραυλικό σύστημα, το οποίο όπως αναφέρει η Rafael μπορεί να διασυνδεθεί εύκολα και γρήγορα με το αντιαεροπορικό σύστημα Patriot ή άλλα αντιαεροπορικά συστήματα. Ο πύραυλος SkyCeptor είναι έκδοση του πυραύλου Stunner και μπορεί να αναχαιτίσει απειλές στο μικρό και μέσο βεληνεκές. Ο SkyCeptor αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την ισραηλινή Rafael ως εναλλακτικό βλήμα του Patriot και του David Sting. Να σημειωθεί πως το μέγιστο βεληνεκές για τους νέας γενιάς πυραύλους Stunner διαφέρει από πολλές πηγές της διεθνούς αμυντικής βιβλιογραφίας και δεν δύναται να αναφερθεί με ακρίβεια.

Προκειμένου να υπάρχει μια τάξη μεγέθους αναφέρεται πως το 2020 το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ενέκρινε την πώληση στην Ελβετία, μέσω FMS (Foreign Military Sale), πέντε αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών Patriot της έκδοσης PAC-3+ έναντι $ 2,2 δισεκατομμυρίων. Η έγκριση αφορά στην πώληση πέντε ραντάρ AN/MPQ-65, πέντε σταθμούς ελέγχου εμπλοκών AN/MSQ-132 ECS (Engagement Control Stations), 17 τετραπλών εκτοξευτών M-903, 70 βλημάτων MIM-104E GEM-T (Guidance Enhanced Missile Tactical), επτά κεραίες, πέντε σταθμούς παραγωγής ενέργειας EPP III (Electrical Power Plant III) και έξι συστήματα MIDS-LVT (Multifunctional Information Distribution System Low Volume Terminal). Επίσης περιλαμβάνει υλικά και υπηρεσίες υποστήριξης και εκπαίδευσης.

Το άρθρο Ισραηλινά Αντιαεροπορικά Συστήματα για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: Μια συνολική ανασκόπηση των νέων οπλικών συστημάτων της Ελληνικής Αεράμυνας δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Όπως έγινε γνωστό η γαλλική φρεγάτα Aquitaine τύπου FREMM του γαλλικού ναυτικού πήρε το βραβείο ανθυποβρυχιακού πολέμου «Hook’em» που απονέμεται από το 6^ο Στόλο του Αμερικάνικου Ναυτικού. Οι γαλλικές φρεγάτες έχουν κατακτήσει τη διάκριση αυτή τέσσερις φορές από το 2020 μέχρι σήμερα. Αυτό καταδεικνύει τόσο τις επιδόσεις των γαλλικών πληρωμάτων στον τομέα αυτό αλλά πρωτίστως τον αξεπέραστο συνδυασμό του σόναρ γάστρας USM-4110 με το συρόμενο CAPTAS-4. Το οποίο με τη σειρά του μπορεί να μας δώσει μια ευχάριστη πρόγευση των δυνατοτήτων που θα αποκτήσει το πολεμικό ναυτικό στον τομέα αυτόν με την εισαγωγή σε υπηρεσία μέχρι το 2030 τεσσάρων γαλλικών φρεγατών FDI HN και τεσσάρων ιταλικών FREMM IT. Δύο κλάσεις φρεγατών που φοράνε τον ίδιο συνδυασμό σόναρ. Επομένως, το ελληνικό ναυτικό με τα οκτώ πλοία αυτά μαζί με τα κορυφαία ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα MH-60R θα κατέχει ότι πιο σύγχρονο υπάρχει στον τομέα του ανθυποβρυχιακού πολέμου σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο αλλά και σε ικανούς αριθμούς για την κάλυψη των τομέων ενδιαφέροντος.

FDI HN

Οι γαλλικές φρεγάτες FDI HN φέρουν συνδυασμό του σόναρ γάστρας Kingklip Mk2 και το CAPTAS 4 της Thales. Το πρώτο είναι ενεργό/παθητικό σόναρ που λειτουργεί στις συχνότητες 4,8-7,2kHz. Έχει δυνατότητα λειτουργίας με ταχύτητα πλοίου μέχρι τους 30 κόμβους και εμβέλεια τα 25 χλμ. Η λειτουργίες του είναι ενεργητική & παθητική επιτήρηση, ανάλυση, ειδοποίηση επερχόμενης τορπίλης και αποφυγή εμποδίων. Επίσης έχει δυνατότητα ακύρωσης θορύβου του πλοίου και μείωση των εφέ αντήχησης. Το βάρος του κενό είναι 2,7 τόνοι. Το έταιρο σύστημα των φρεγατών, το συρρόμενο σύστημα CAPTAS 4 διαθέτει ταυτόχρονη ενεργή/παθητική λειτουργία σε συχνότητες κάτω των 2 kHz. Έχει εμβέλεια γύρω στα 150 χλμ με ακρίβεια μικρότερη των 100 μέτρων και διόπτευση μικρότερη της μίας μοίρας. Στις φρεγάτες FDI το σύστημα καταλαμβάνει 45τ.μ. και έχει βάρος 25 τόνους. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε κατάσταση θαλάσσης μέχρι 6 και διαθέτει καλώδιο ρυμούλκησης 235 μέτρων. Τα δύο συστήματα μαζί προσφέρουν πολυστατική διαλειτουργικότητα.

FREMM IT

Στον τομέα του Α/Υ πολέμου οι Bergamini διαθέτουν το σόναρ γάστρας UMS 4110 CL με εμβέλεια 35 χλμ και το συρόμενο μεταβλητού βάθους CAPTAS 4 (Μόνο στην Α/Υ έκδοση) με ανεξάρτητη ρυμούλκηση, βάρους 35 τόνων και χωροταξικό αποτύπωμα στην πρύμνη 84 τετραγωνικών μέτρων. Το CAPTAS 4 έχει μέγιστη εμβέλεια αποκάλυψης στα 150 χλμ και διασυνδέεται πλήρως με το σόναρ γάστρας του πλοίου παρέχοντας κάλυψη 360 μοιρών. Το UMS-4110 έχει διαστάσεις 2,2 μέτρα ύψος, 2 μέτρα διάμετρο και βάρος 10 τόνους. Τυπική εμβέλεια αποκάλυψης είναι τα 35 χιλιόμετρα. Σε ενεργή διαμόρφωση λειτουργεί στις συχνότητες 4,6 έως 6,1 kHz σε ζώνη μεγάλου εύρους FM. Διαθέτει τρεις διαφορετικούς τύπου παλμού, FM, συνεχούς κύματος CW και COMBO. Το μήκος των παλμών είναι μέχρι 4 δευτερόλεπτα. Στην παθητική διαμόρφωση, το σόναρ λειτουργεί στις συχνότητες 1 έως 6,1 kHz. Διαθέτει τρεις διαφορετικούς τύπου παλμού, FM, συνεχούς κύματος CW και COMBO. Το μήκος των παλμών είναι μέχρι 16 δευτερόλεπτα. Στην παθητική διαμόρφωση, το σόναρ λειτουργεί στις συχνότητες που υπερβαίνουν τα 4 kHz. Μπορεί να λειτουργεί μέχρι κατάστασης θάλασσας 6 και σε βάθος μέχρι 235 μέτρα.

Σύμφωνα με τα όσα έχουν γίνει γνωστά το πολεμικό ναυτικό πρόκειται να υπογράψει δεσμευτική συμφωνία με την ιταλική πλευρά για την απόκτηση 2+2 ιταλικών φρεγάτων κλάσης Bergamini. Τα δύο πρώτα πλοία που θα αποδεσμευτούν είναι τα παλαιότερα σε ηλικία και είναι η F590 Carlo Bergamini της έκδοσης GP και η F591 Virginio Fasan της έκδοσης ASW, αμφότερες με έτος εισαγωγής σε υπηρεσία το 2013. Αν το ιταλικό ναυτικό συνεχίσει να αποδεσμέυει τα πλοία παλαιότερης ηλικίας τότε τα δύο επόμενα F591/592 θα είναι και αυτά της έκδοσης ASW. Τούτο σημαίνει ότι πλην του πρώτου πλοίου όλα τα υπόλοιπα θα διαθέτουν πλήρη σουίτα ανθυποβρυχιακού πολέμου. Η συμπλήρωση του Α/Υ εξοπλισμού και στην F590 Carlo Bergamini θα πρέπει να είναι από τις πρώτες προτεραιότητες ώστε όλα τα πλοία να έρθουν στο ίδιο επίπεδο στον συγκεκριμένο τομέα. Κάτι το οποίο χωροταξικά αλλά και από θέμα κόστους είναι εφικτό με πολλαπλάσια επιχειρησιακά οφέλη. Όλες οι φρεγάτες της κλάσης σε εκείνο το σημείο διαθέτουν μια καταπακτή που στις μεν GP βρίσκεται μια RHIB ενώ στις ASW βρίσκεται η συρόμενη διάταξη του σόναρ. Οπότε θεωρούμε ότι είναι μια πολύ εύκολη μετασκευή γιατί το πλοίο θεωρείται (Fitted for) και το βασικό κόστος είναι στην αγορά ενός συστήματος σόναρ CAPTAS 4.

Αεροπορικός Βραχίονας

Όπως αναφέραμε και παραπάνω τα συγκεκριμένα πλοία θα συνεπικουρούνται από τα νέα αποκτήματα του ναυτικού, τα ελικόπτερα Sikorski MH-60R. Τα συγκεκριμένα ελικόπτερα θεωρούνται ίσως τα καλύτερα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα στον κόσμο με πολλά ναυτικά να τα έχουν εντάξει στις ναυτικές αεροπορίες τους.

Τα MH-60R θα διαθέτουν το ποντιζόμενο σόναρ AN/AQS-22 ALFS χαμηλών συχνοτήτων της Raytheon καθώς και σύστημα εκτόξευσης ηχοσημαντήρων με ηχοσημαντήρες τύπου AN/SSQ-36/53/62. Το AN/AQS-22 είναι το μόνο εν λειτουργία βυθιζόμενο σόναρ με λειτουργία πολλαπλών συχνοτήτων. Αυτή η ικανότητα επιτρέπει στο AN/AQS-22 να προσαρμόζει την απόδοσή του σε ποικίλες περιβαλλοντικές συνθήκες. Με γρήγορο ρυθμό αναζήτησης, το AN/AQS-22 εντοπίζει και εξουδετερώνει τις απειλές νωρίτερα, επιτρέποντάς του να καλύψει μια μεγαλύτερη περιοχή. Το AN/AQS-22 επιτρέπει επίσης μεγαλύτερη εμβέλεια ανίχνευσης σε ευρύτερη περιοχή, μειώνοντας τον αριθμό των ελικοπτέρων που απαιτούνται για την εκτέλεση ελέγχου ενεργού ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW).

Επίσης και τα νέα UAV S-100 Camcopter μπορούν να παίξουν τον δικό τους μικρό αλλά όχι αμελητέο ρόλο στο κυνήγι ενός υποβρυχίου με τη δυνατότητα να φέρουν και να εξαπολύουν έως δύο ηχοσημαντήρες. Καλύπτωντας έτσι μαζί με το ελικόπτερο μεγαλύτερες περιοχές ή περικυκλώνωντας την περιοχή του στόχου.

Εν κατακλείδι, το πολεμικό ναυτικό μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας θα καταφέρει όχι μόνο να ανακτήσει της ανθυποβρυχιακές του ικανότητες αλλά να υπερέχει σημαντικά στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Οι κινήσεις που έγιναν όσον αφορά την απόκτηση των φρεγατών FDI HN, των φρεγατών FREMM IT και των ελικοπτέρων MH-60R ήταν κομβικής σημασίας και μαζί με την ικανότητα των ελληνικών πληρωμάτων τίποτα δεν θα μπορεί να κρυφτεί εύκολα.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Τι σημαίνει το βραβείο της γαλλικής φρεγάτας «Aquitaine» για τις μελλοντικές ανθυποβρυχιακές ικανότητες του Π.Ν. δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Οι γερμανικής σχεδίασης φρεγάτες ΜΕΚΟ 200 είναι από τις πιο πετυχημένες εμπορικά σχεδιάσεις και μάλιστα μια σχεδίαση η οποία δεν υπηρετεί στο ναυτικό της κατασκευάστριας χώρας. Τριάντα τρία πλοία είναι σήμερα σε υπηρεσία με οκτώ ναυτικές δυνάμεις. Το πρώτο πλοίο μπήκε σε υπηρεσία το 1987 με το τουρκικό ναυτικό (ΜΕΚΟ 200 ΤΝ Track1) ενώ μία ακόμη φρεγάτα βρίσκεται υπό ναυπήγηση για το Αιγυπτιακό ναυτικό (ΜΕΚΟ Α200 ΕΝ). Mετά από σαράντα χρόνια το γερμανικό ναυτικό υπέγραψε και αυτό για τη ναυπήγηση τριών φρεγατών για την αναπλήρωση μονάδων από το ακυρωθέν πρόγραμμα της φρεγάτας F-126.

Γεννεολογικά οι φρεγάτες MEKO 200 προέρχονται από τις φρεγάτες MEKO 360 των ναυτικών της Νιγηρίας και Αργεντινής όπου πρωτοχρησιμοποίηθηκε ο σχεδιασμός σύμφωνα με το πρότυπο MEKO (MEhrzweck KOmbination) που σημαίνει «Συνδυασμός Πολλαπλών Χρήσεων» και αποτελεί σήμα κατατεθέν της σειράς τυποποιημένων πλοίων των ναυπηγείων B+V με εναλλακτικά συστήματα πρόωσης και εξοπλισμού. Κάτι αντίστοιχο με την δανέζικη τυποποίηση STANFLEX. Οι ελληνικές φρεγάτες ανοίκουν στην Τρίτη γενιά Mod.3 των MEKO όπως και τα αντίστοιχα πλοία του τουρκικού ναυτικού ΜΕΚΟ 200 ΤΝ Track I/II, τα πλοία του πορτογαλικού ναυτικού MEKO 200 PN και τα τα πλοία του αυστραλιανού και Νεο Ζυλανδικού ναυτικού MEKO 200 ANZAC. Συνολικά εικοσιπέντε πλοία Mod.3 ναυπηγήθηκαν και για τα πέντε ναυτικά.

Οι φρεγάτες ΜΕΚΟ Α200 είναι εξελικτική σχεδίαση της δεκαετίας του 2000 όπου σύγχρονες σχεδιαστικές αντιλήψεις (στελθ) έχουν ενσωματωθεί στη σχεδίαση. Αναφερόμαστε στην υιοθέτηση της σχεδιαστικής γραμμής Χ που πρωτοεμφανίστηκε στις φρεγάτες F-124 του γερμανικού ναυτικού καθώς και στην μείωση του θερμικού ίχνους με την απάλειψη της τσιμινιέρας και την έξοδο των καυσαερίων κοντά στην ίσαλο γραμμή. Επίσης έχει γίνει αναβάθμιση του εξοπλισμού και του οπλισμού με νέας τεχονολογίας ηλεκτρονικά και με έως 32 αντιαεροπορικούς πυραύλους. Βασικό χαρακτηριστικό της σχεδίασης είναι η δυνατότητα ενσωμάτωσης ηλεκτρονικών και όπλων ανάλογα με τις επιθυμίες του πελάτη. Έτσι έχουμε παραδείγματος χάριν ΑΑ πύραυλους Umkhonto στις Νοτιαφρικάνικες και Αλγερινές φρεγάτες, MICA NG στις Αιγυπτιακές και ESSM στις Γερμανικές. Ένα επίσης σημαντικό χαρακτηριστικό είναι η δυνατότητα φιλοξενίας πυροβόλου των 127 χιλιοστών σε πλοία εκτοπίσματος μικρότερο των 4000 τόνων. Κάτι που διέπει όλα τα πλοία ΜΕΚΟ 200 /Α200 που έχουν κατασκευαστεί. Επίσης τα πλοία έχουν τη δυνατότητα εγκατάστασης έως 16 αντιπλοϊκών πυραύλων. Μία επιπλέον διαφορά των νεότερων ΜΕΚΟ Α200 είναι το σύστημα πρόωσης το οποίο ονομάζεται CODAG WARP και είναι συνδυασμός ντιζελομηχανών και αεροστρόβιλου (2x MTU 16V 1163 TB93 & 1x LM2500) που κινούν δύο προπέλες μεταβλητού βήματος και ενός waterjet. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια εταιρία ο συνδυασμός αυτός προσφέρει πολύ χαμηλό ακουστικό ίχνος και είναι ιδανικός για ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις. Επιπροσθέτως τα νεότερα πλοία διαθέτουν υψηλό αυτοματισμό με αποτέλεσμα το πλοίο να επιχειρεί απρόσκοπτα με πλήρωμα 120 ατόμων. Ενδεικτικό κόστος των συγκεκριμένων πλοίων είναι γύρω στο 1 δις ευρώ.

Όλοι οι χρήστες των παλαιότερων εκδόσεων έχουν πραγματοποιήσει προγράμματα εκσυγχρονισμού στα πλοία τους πλην της Ελλάδας όπου το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει περάσει από δεκάδες αναθεωρήσεις τα τελευταία 15 χρόνια και παρ’ ότι έχει παρθεί απόφαση να πραγματοποιηθεί ακόμη και σήμερα τα επι μέρους μέρη του προγράμματος δεν έχουν συμβασιοποιηθεί.

ΕΛΛΑΔΑ

Οι φρεγάτες πρόκειται να υποβληθούν σε πρόγραμμα αναβάθμισης. Τα σενάρια ενός πλήρους πακέτου αναβάθμισης έχει αντικατασταθεί από ένα περιορισμένης έκτασης το οποίο θα περιλαμβάνει τα πιο κρίσιμα και απαραίτητα συσττήματα μαζί με την εμπειρία που αποκόμισαν τα στελέχει του Π.Ν. από την επιχείρηση ASPIDES. Το νέο πρόγραμμα θα περιλαμβάνει την αντικατάσταση του σύστημα τος μάχης STACOS Mod.2 από την τελευταία έκδοση του TACTICOS, αντικατάσταση του ραντάρ από ένα νέας γενιάς ραντάρ 3D AESA με πιο πιθανή επιλογή το NS110 της Thales και μια σειρά άλλων συστημάτων. Όσον αφορά τον οπλισμό θα αναβαθμιστεί το κύριο πυροβόλο του πλοίου το οποίο απέδειξε τη χρησιμότητά του κατά τις επιχειρήσεις στην Ερυθρά θάλασσα καθώς και τα δύο Mk15 Phalanx. Να προσθέσουμε εδώ ότι το τι τελικά θα περιέχει το πρόγραμμα δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και ως εκ τούτου θα πρέπει περιμένουμε ως τότε για την τελική διαμόρφωση του προγράμματος.

ΤΟΥΡΚΙΑ

Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό έχει προχωρήσει στην αναβάθμιση των τεσσάρων νεότερων φρεγατών της κλάσης. Το πρόγραμμα αναβάθμισης των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΤΝ Track IIA/B έχει προχωρήσει κανονικά και η πρώτη φρεγάτα ξεκίνησε τις δοκιμές αποδοχής. Το πρόγραμμα περιέχει την εγκατάσταση νέου συστήματος διαχείρισης μάχης ADVENT της Havelsan εξέλιξη του GENESIS που τοποθετήθηκε στις φρεγάτες O.H.Perry, νέο σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου ARES-2N της ASELSAN, νέο ραντάρ ελέγχου πυρός AKR-D, νέα Η/Ο συστήματα PIRI-100 IRST και Kirlangic, νεό σόναρ γάστρας FERSAH 100N/MF και σύστημα κατά τορπιλών Hizir όλα της ASELSAN. Αντικαταστάθηκε ο πλωραίος ιστός με νέο όπου τοποθετήθηκαν πλήθος ηλεκτρονικών συστημάτων και το ραντάρ Smart-S MK2 προσφέροντας καλύτερη θέαση σε σχέση με την προηγούμενη θέση. Ο πρυμναίος ιστός έχει αναδιαμορφώθηκε. Αυτός ο νέος λεπτότερος ιστός υποστηρίζει το ραντάρ αναζήτησης MAR-D. Το MAR-D έχει δομή κεραίας συστοιχίας ενεργής φάσης και μονάδες ενισχυτή ισχύος στερεάς κατάστασης. Είναι ένα αρθρωτό, ελαφρύ και χαμηλής ισχύος ραντάρ. Τα λειτουργικά χαρακτηριστικά του περιλαμβάνουν τρισδιάστατη αναζήτηση στόχων, παρακολούθηση και ταξινόμηση, αναζήτηση τομέα και υψηλή ακρίβεια τοποθεσίας στόχου. Έχει αυτονομία πάνω από 100 km. Λειτουργεί σε μια ζώνη Χ και μπορεί να παρακολουθήσει 200 στόχους. Όσον αφορά τον οπλισμό, αντικαταστάθηκαν όλα τα CIWS Sea Zenith και τη θέση τους πήραν δύο τηλεχειριζόμενοι σταθμοί STOP 25mm στην πρύμνη και ένα CIWS Gokdeniz στην πλώρη, επίσης προστέθηκε και ένα MK15 Phalanx Block 1B baseline 2 στην πρύμνη πάνω από το υπόστεγο του ελικοπτέρου. Τέλος θα αντικατασταθούν οι πύραυλοι Επ.-Επ. Harpoon από τους τουρκικούς Atmaca.

ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ

Το πρόγραμμα αναβάθμισης στοχεύει κυρίως στα ηλεκτρονικά του πλοίου με καθόλου έως ελάχιστες επεμβάσεις στον οπλισμό. Ο κεντρικός πυλώνας της αναβάθμισης είναι η εγκατάσταση νέου σύγχρονου CMS, η αντικατάσταση του κύριου ραντάρ τριών διαστάσεων από νέας τεχνολογίας, η εγκατάσταση σύστημα πολλαπλών ζεύξεων δεδομένων Link 11/16/22, εγκατάσταση στρατιωτικών προδιαγραφών δορυφορικών επικοινωνιών, νέο σύστημα ESM, Συρρόμενη διάταξη σόναρ στην πρύμνη, εγκατάσταση Η/Ο συστήματος, εγκατάσταση νεόυ συστήματος IFF και τέλος νέου ραντάρ καταύσης στόχων. Προαιρετικά θα υπάρξουν επεμβάσεις και στο ραντάρ δύο διαστάσεων.

Από πλευράς οπλισμού θα προστεθεί ένα δεύτερο σύστημα CIWS Mk15 Block 2B Phalanx, προφανώς στην πλώρη όπως και στις ελληνικές φρεγάτες για κάλυψη τομέα 360 μοιρών, θα γίνει αναβάθμιση του εκτοξευτή Α/Α πυραυλων Mk29 ώστε να μπορεί να βάλει τους νέους ESSM Block 2 και τέλος θα προστεθούν δύο σταθμοί όπλων RWS 12.7 mm για ασύμμετρες απειλές.Επίσης μετά την αναβάθμιση οι φρεγάτες θα μπορούν να φέρουν και εξαπολύουν μη επανδρωμένα συστήματα όπως UAV/USV/UUV.

Το πρόγραμμα αναβάθμισης μέσης ζωής πρόκειται να λάβουν τα πλοία F331 Alvares cabral και F332 Corte-Real ενώ το πρώτο πλοίο της κλάσης F330 Vasco da Gama είναι εκείνο που μετατραπεί σε πλοίο  Command & Control για την υποστήριξη των αμφίβιων επιχειρήσεων του πορτογαλικού ναυτικού.

ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ – ΝΕΑ ΖΗΛΑΝΔΙΑ

Από το 2004 και πριν ακόμη παραδοθεί η τελευταία φρεγάτα στο Αυστραλιανό ναυτικό ξεκίνησε ένα πρόγραμμα σταδιακής αναβάθμισης των δυνατοτήτων των πλοίων της κλάσης. Το πρόγραμμα αυτό, (ASMD, Anti-Ship Missile Defense) περιλάμβανε την αντικατάσταση των ραντάρ έρευνας αέρος/θαλάσσης και πρόσκτησης στόχων Sea Giraffe και ναυτιλίας Krupp Atlas 9600 από το ραντάρ ενεργής διάταξης φάσης CEAFAR το οποίο λειτουργεί στη μπάντα -S, το ραντάρ ελέγχου πυρός CEAMOUNT το οποίο λειτουργεί στη μπάντα -Χ και το ραντάρ ναυτιλίας Sharp Eye της Kelvin Hughes. Παράλληλα τοποθετήθηκε αναγνώρησης φίλου ή εχθρού Cossor AIMS Mark XII IFF και το σύστημα IRST Vampir NG ενώ το σύστημα πληροφοριών μάχης του πλοίου SAAB 9LV Mk3 αναβαθμίστηκε στο επίπεδο 9LV Mk3E.

Από το 2016 οι φρεγάτες έχουν μπει σε δεύτερο κύκλο αναβάθμισης με το πρόγραμμα (AMCAP, Anzac Mid-life Capability Assurance Program) κάτω από το SEA 1448 Phase 4B, όπου αντικαθηστάτε το ραντάρ μεγάλης εμβέλειας SPS-49(v)8 από το CEAFAR2-L που λειτουργεί στη μπάντα L και παράλληλα αντικαθιστουνται και τα Cossar Mk XII IFF και το σύστημα ESM ES-3701. Να επισημάνουμε εδώ ότι το νέο σύστημα ραντάρ CEAFAR-1S, CEAFAR-2L και SEAMOUNT θεωρούνται καλύτερων επιδόσεων σε σύγκριση με το αμερικάνικο SPY-F και γι αυτό το λόγο θα εξοπλίσουν και τις νέες φρεγάτες Type 26 που βρίσκονται υπό κατασκευή. Επίσης αναβαθμίζεται το σύστημα ρυμουλκούμενου δολώματος κατά τορπιλών AN/SLR25C και αποκτάει αντίμετρα τύπου NULKA.

Από το  2004 όμως και παράλληλα με τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρονικών συστημάτων ξεκίνησε μια διαδικασία σταδιακής συμπλήρωσης του οπλισμού των φρεγατών με ενίσχυση της ισχύος πυρός σε όλους του τομείς. Πρώτα οι κάθετοι εκτοξευτές απέκτησαν Α/Α πυραύλους νέας γενιάς ESSM σε κάνιστρα Mk25 τετραπλασιάζοντας το απόθεμα των πλοίων και την απόσταση εμπλοκής του στόχου. Το 2005 ξεκίνησε η τοποθέτηση δύο τετραπλών εκτοξευτών Mk141 πλώρα στο επίπεδο 01 μπροστά από τη γέφυρα για πυραύλους επιφανείας RGM-84L Harpoon Block II. Επίσης τοποθετήθηκαν δύο πολυβολα M2HB .50 σε πύργους Mini Typhoon και δυο κατευθυντήρες TopLite EO για τον χειρισμό των όπλων από απόσταση.

Οι δύο φρεγάτες Νεοζηλανδικού ναυτικού αναβαθμίστηκαν στο πλαίσιο του Προγράμματος Αναβάθμισης Μελλοντικών Συστημάτων στο Ναυπηγείο Seaspan στη Βικτώρια της Βρετανικής Κολομβίας στον Καναδά. Οι αναβαθμίσεις περιελάμβαναν τον αντιαεροπορικό πύραυλο MBDA Sea Ceptor (20 πύραυλοι), νέα συστήματα αυτοάμυνας soft kill, το σύστημα διαχείρισης μάχης CMS 330 της Lockheed Martin Canada, νέα συστήματα επεξεργασίας σόναρ και ένα υποβρύχιο σύστημα επικοινωνιών.

Η TKMS έχει παρουσιάσει εδώ τα τελευταία χρόνια τη νέα μεγαλύτερη έκδοση των φρεγατών ΜΕΚΟ την ΜΕΚΟ Α300 η οποία πήρε μέρος και στον διαγωνισμό του πολωνικού ναυτικού. Πρόκειται για ένα μεγαλύτερου εκτοπίσματος πλοίου με στοιχεία από τις ΜΕΚΟ Α200 και την F125. Ένα πλοίο πολύ μεγαλύτερων δυνατοτήτων από πλευράς ηλεκτρονικών και οπλισμού σε σύγκριση με τις υπάρχουσες ΜΕΚΟ Α200 και φυσικά τις παλαιότερες ΜΕΚΟ 200. Ένα πλοίο θα μπορούσε να πει κανείς ερχόμενο από το μέλλον. Αναλυτική παρουσίαση μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. Όμως για διάφορους λόγους η συγκεκριμένη σχεδίαση δεν έχει καταφέρει μέχρι σήμερα να κερδίσει κάποιο συμβόλαιο.

Εν κατακλείδι, οι φρεγάτες ΜΕΚΟ θεωρούνται μια τεράστια εμπορική επιτυχία για την γερμανική σχεδιαστική σχολή αφού πρόκειται ο αριθμός των πλοίων να φτάσει μέχρι και τα σαράντα πλοία σε υπηρεσία με εννεά ναυτικές δυνάμεις. Κάτι που μόνο αμερικανικές φρεγάτες τύπου ΚΝΟΧ και O.H.Perry έχουν καταφέρει να έχουν τέτοιους αριθμούς και κυρίως λόγω του μεγάλου αριθμού πλοίων με το αμερικάνικο ναυτικό. Η ΜΕΚΟ Α300 είναι ένα πλοίο που θα μπορούσε να μας απασχολήσει στο μέλλον από τη στιγμή που σήμερα βρίσκεται μόνο στα χαρτιά. Βέβαια θα πρέπει να λάβουμε υπόψη και το κόστος που μπορεί εύκολα να προσεγγίζει το 1,5 δις εάν για τις ΜΕΚΟ Α200 σήμερα το γερμανικό ναυτικό πρόκειτε να πληρώσει 1 δις ευρώ ανά μονάδα.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Οι Φρεγάτες ΜΕΚΟ-Η ιστορική εξέλιξη της σχεδίασης και τα προγράμματα εκσυγχρονισμού δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε συνέχεια του άρθρου του Διευθυντή σύνταξης του Defencereview.gr Ιωάννη Νικήτα με τίτλο «Πρώτη ανάγνωση για τις Πολεμικές Επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή: Η εξέλιξη των επιχειρήσεων και μια πρώτη αποτίμηση της τακτικής κατάστασης» το οποίο μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ, θα κάνουμε μια πρώτη ανάλυση για τις ομοιότητες και διαφορές σε μια πιθανή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

Πριν προχωρήσουμε στην ανάλυση θα πρέπει να θέσουμε τις νέες σταθερές οι οποίες έχουν προκύψει από τις δύο τελευταίες μεγάλες συγκρούσεις στην περιοχή μας, τον Ρώσο-ουκρανικό πόλεμο που μαίνεται τώρα τέσσερα χρόνια και τη σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ με το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν. Σταθερές που όπως καταλαβαίνουμε έχουν αλλάξει τον τρόπο του πολέμου. Και δείχνουν τον δρόμο για το πια βήματα θα πρέπει να ακολουθήσουν οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις καταρχάς για αντιμετωπίσουν τις νέες απειλές και κατά δεύτερον για την απόκτηση ανάλογων δυνατοτήτων.

Πέντε είναι τα βασικά στοιχεία τα οποία έχουν διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις δύο συγκρούσεις άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο. Ανάλογα με τις δυνατότητες του κάθε εμπλεκόμενου.

Πρώτον, οι Πληροφορίες. Πληροφορίες οι οποίες συλλέγονται από διάφορους αισθητήρες σε στρατηγικό και τακτικό επίπεδο και βοηθούν στη στρατηγική και τακτική αποτίμηση του πεδίου και στις ανάλογες λήψεις αποφάσεων. Πληροφορίες που συλλέγονται από δορυφόρους, από Η/Ο αισθητήρες (π.χ. UAV, Loitering Munition κ.α.), από το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα (ELINT, SIGINT, Ραντάρ) και από ανθρώπινες πηγές HUMINT. Είναι πασιφανές πως τα πλήγματα ακριβείας σε κρίσιμους στόχους απαιτούν έγκυρες και έγκαιρες πληροφορίες οι οποίες άμεσα θα αξιοποιηθούν.

Όσον αφορά τις ελληνικές δυνατότητες στον τομέα αυτό, θεωρούμε ότι οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται σε πρωταρχικό στάδιο με δυνατότητες οι οποίες συμπληρώνονται σταδιακά αλλά πολύ πιο πίσω σε όγκο συστημάτων από την Τουρκία. Παρ’ όλο που η Π.Α. διαθέτει τέσσερα αεροσκάφη AEW αυτά χρειάζονται πλην της αναβάθμισης και πλήρες πρόγραμμα FOS ώστε να θεωρούνται πλήρως επιχειρησιακά στους αριθμούς που χρειάζεται. Επίσης οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και στους τρεις κλάδους είναι πολύ πίσω τόσο σε δυνατότητες όσο και πλήθος συστημάτων. Ένα ακόμη μείζων ζήτημα για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι η ολοκλήρωση συστημάτων διοικήσεως και ελέγχου σε κάθε επίπεδο: στρατηγικό, τακτικό, επιχειρησιακό. Ένα ακόμη ζήτημα σε επίπεδο συλλογής πληροφοριών από ανθρώπινες πηγές HUMINT είναι η επάρκεια του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων καθώς και της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών προκειμένου να αξιολογείται και να παρακολουθείτε η κατάσταση στην τουρκική ενδοχώρα; Υπάρχει επαρκές προσωπικό και είναι το κατάλληλο προσωπικό;

Δεύτερον, το Πυροβολικό. Το πυροβολικό ως ευρύτερη οικογένεια που συμπεριλαμβάνει μονάδες βολής κλασικού τακτικού πυροβολικού με ρυμουλκούμενα και αυτοκινούμενα πυροβόλα με βεληνεκές έως 40 χιλιομέτρων, πυραυλικό πυροβολικό με δυνατότητες υποστρατηγικών πληγμάτων π.χ. Prsm, βλήματα Κρουζ με βεληνεκή από 500 έως 1500 χιλιόμετρα, περιφερόμενα πυρομαχικά και τέλος βαλλιστικούς πυραύλους.

Το πυροβολικό στο εύρος που αναφέρθηκε παραπάνω έχει παίξει σημαντικό ρόλο και στις δύο συρράξεις όπως σε όλους τους πολέμους διαχρονικά. Η κύρια διαφορά μέχρι στιγμής είναι ότι στον Ρώσο-ουκρανικό πόλεμο υπάρχουν αντιμαχόμενες πλευρές στο έδαφος επί του πεδίου οπότε γίνεται κυρίως χρήση τακτικού πυροβολικού, πυραυλικού πυροβολικού με υποστρατηγικά πλήγματα, χρήση πυραύλων κρουζ και περιφερόμενων πυρομαχικών. Ενώ η φύση και η απόσταση μεταξύ του Ισραήλ και του Ιράν έχει φέρει στο προσκήνιο τα περιφερόμενα πυρομαχικά μεγάλων αποστάσεων και των βαλλιστικών πυραύλων.

Όσον αφορά την ΕΕΔ οι δυνατότητες είναι πολύ συγκεκριμένες και κυρίως αφορούν το τακτικό επίπεδο με μόνη διαφορά τους τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους ATACMS και τους πυραύλους κρουζ Scalp EG της Π.Α. Στον συγκεκριμένο τομέα έχουν γίνει κάποια μικρά βήματα όπως η αγορά τακτικών περιφερόμενων πυρομαχικών από τις ΗΠΑ αλλά η σημαντική ενίσχυση του πυροβολικού με την αγορά των PULS, πιθανό εκσυγχρονισμό των MLRS, εκσυγχρονισμό των RM-70 δεν έχει προχωρήσει ακόμη με αποτέλεσμα οι δυνατότητες μας να παραμένουν ίδιες με εκείνες της δεκαετίας του 1990 και του 2000. Εξίσου ελάχιστες είναι οι κινήσεις για μέσα στοχοποίησης του ελληνικού πυροβολικού όπως νέα ραντάρ αντι-πυροβολικού, UAV σε επίπεδο Μοίρας- Ταξιαρχίας – Διοίκησης Πυροβολικού.

Από την άλλη πλευρά, νέα συστήματα με δυνατότητες επίτευξης μεγαλύτερης εμβέλειας έχουν μπει ή πρόκειται να μπουν σε υπηρεσία τα επόμενα χρόνια σε τακτικό και σε στρατηγικό επίπεδο όπως τα T-155 Firtina, T-300 Kasirga, J-600T Yildirim, BORA, Tayfun, Cenk καθώς και δεκάδες περιφερόμενα πυρομαχικά.

Τρίτον, Αντιαεροπορικά/Αντιβαλλιστικά συστήματα. Συστήματα αμυντικής φύσεως για την κάλυψη στρατηγικών στόχων καθώς και αστικών κέντρων απέναντι σε απειλές όπως η εχθρική αεροπορία, πύραυλοι κρουζ και βαλλιστικά βλήματα. Στην οικογένεια αυτή θα προσθέσουμε και τα συστήματα C-UAV κατά περιφερόμενων πυρομαχικών και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Η Ελλάδα θεωρείται ότι έχει ένα από τα πιο σύνθετα πολυστρωματικά συστήματα αεράμυνας με συστήματα MIM-104 PAC3 Patriot, S-300 PMU1, MIM-23 I-HAWK, Sa-8b, Sa-15 Tor M1 κλπ, τα οποία προσφέρουν αντιαεροπορική άμυνα περιοχής και σημείου και περιορισμένες αντιβαλλιστικές δυνατότητες. Η συγκεκριμένη σύνθεση συστημάτων αν και προσφέρει πολυστρωματική άμυνα απαρτίζεται από συστήματα παλαιότερης τεχνολογίας που είτε χρειάζονται αναβάθμιση (MIM-104 PAC3 Patriot) είτε αντικατάσταση από πιο σύγχρονα μεγαλύτερων δυνατοτήτων. Το ΥΠΕΘΑ με τον περίφημο θόλο έχει καταλήξει στην αντικατάσταση των S-300 PMU1, MIM-23 I-HAWK, Sa-8b, Sa-15 Tor M1 από ισραηλινά συστήματα BARAK MX, Spyder AiO και David Sling χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στο τι μέλει γενέσθαι με τα υπερπολύτιμο Patriot. Παράλληλα έχουν αποκτηθεί κάποια συστήματα C-UAV ισραηλινής προέλευσης και είναι υπό ανάπτυξη η χερσαία έκδοση του ελληνικού συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ.

Η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ότι η αντιαεροπορική και κυρίως η αντιβαλλιστική άμυνα είναι ένα δύσκολο και ακριβό σπορ. Η αντιμετώπιση των εχθρικών UAV και μεταφερόμενων πυρομαχικών πρέπει να γίνεται με τα κατάλληλα μέσα και με λογικό κόστος ενώ η αντιμετώπιση πυραυλων κρουζ και βαλλιστικών πυραύλων, ενίοτε πολυηχητικών, χρειάζεται εξελιγμένα συστήματα με δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης καθώς και περισσότερων των ενός ΑΑ πυραύλων ανά επερχόμενη απειλή λόγω της δυσκολίας αντιμετώπισης.

Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι ότι ακόμη και αν αντικατασταθούν τα παλαιότερα συστήματα μέσω του προγράμματος του θόλου αλλά και γίνει αναβάθμιση των ελληνικών Patriot σημαντικό ρόλο θα παίξει το απόθεμα των πυραύλων των συστημάτων αυτών για την αντιμετώπιση του όλο και αυξανόμενου οπλοστασίου της γείτονος χώρας. Επίσης, θεωρούμε ότι τα συστήματα C-UAV θα πρέπει να πλαισιωθούν από συστήματα πυροβόλων για την σημειακή άμυνα στρατηγικών στόχων από περιφερόμενα πυρομαχικά που μπορεί να έχουν περάσει τα υπόλοιπα στρώματα αεράμυνας.

Η μη απαξίωση των συστημάτων PATRIOT θα γίνει με την αναβάθμιση στο επίπεδο PAC3+. Η αναβάθμιση αυτή θα προσφέρει καλύτερες επιδόσεις στο σύστημα και μεγαλύτερη αναχορηγία βλημάτων με τους νέους πύραυλους ενώ στο μέλλον θα μπορεί να βάλλει και τους SkyCeptor.

Μονάδα Βολής Μ901

Η υιοθέτηση νέων τύπων πυραύλων αλλά και αύξηση του φόρτου επιβάλει την αναβάθμιση των υπαρχόντων εκτοξευτών Μ901 σε Μ903. Η τελευταία έκδοση Μ903 μπορεί να βάλει όλους τους τύπους των πυραύλων που είναι σήμερα σε υπηρεσία όπως ο MIM-104D/E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, σε διαφορετικούς  φόρτους όπως φαίνεται και στην παρακάτω εικόνα. Έτσι μπορεί να φέρει είτε τέσσερις MIM-104D/E PAC-2 GEM/, είτε 12 104F PAC-3 MSE είτε 16 MIM-104F PAC-3 CRI είτε 14 πυραύλους συνδυασμό MIM-104F PAC-3 MSE και CRI. Στο πλαίσιο αυτό και με γνώμονα τη μείωση του κόστους θα μπορούσαν να αναβαθμιστούν οι μισοί εκτοξευτές της κάθε πυροβολαρχίας τετραπλασιάζοντας και πάλι το φόρτο έτοιμων βλημάτων αναλόγως με τον συνδυασμό.

Πύραυλοι PAC-3

Ο φόρτος βλημάτων των ελληνικών Patriot αποτελείται από βλήματα ΜΙΜ-104Α και ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM. Τα πρώτα είναι μεγάλης ηλικίας και είναι άγνωστο εάν είναι ακόμη επιχειρησιακά και χρειάζονται άμεση αντικατάσταση. Η κατασκευάστρια εταιρία σήμερα προσφέρει τους πυραύλους MIM-104E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά των οποίων είναι:  MIM-104E PAC-2 GEM/T εμβέλεια 160 χιλιόμετρα, MIM-104F PAC-3 MSE εμβέλεια κατά αεροσκαφών 100 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 35 χιλιόμετρα και MIM-104F PAC-3 CRI κατά αεροσκαφών 70 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 20 χιλιόμετρα. Και στο μέλλον τον SkyCeptor / Patriot Advanced Affordable Capability-4 (PAAC-4).

Είναι δεδομένο λοιπόν ότι σε πρώτη φάση θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι υπάρχοντες ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM σε GEM/T (Tactical) που σημαίνει αναβαθμισμένες ικανότητες κατά τακτικών βαλλιστικών πυραύλων καθώς και να αγοραστούν φόρτοι MIM-104F PAC-3 MSE ή/και MIM-104F PAC-3 CRI για τους αναβαθμισμένους εκτοξευτές Μ903.

Τέταρτον, η Αεροπορία. Τα εναέρια μέσα που έχουν ως κύριο ρόλο την εναέρια κυριαρχία στο πεδίο, στην καταστολή της εχθρικής αεράμυνας, της εκτέλεσης αποστολών βομβαρδισμού και της συλλογή πληροφοριών (αεροσκάφη AEW, EW). Η Π.Α. βρίσκεται ένα βήμα μπροστά σε σύγκριση με τους υπόλοιπους κλάδους με τα προγράμματα αναβάθμισης των F-16 σε Viper, την απόκτηση των 24 Rafale F3R και την αγορά των 20 F-35A. Όμως οι κινήσεις αυτές θα πρέπει να πλαισιωθούν με τα αντίστοιχα όπλα αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους ειδικά για τη περίπτωση των F-35A και F-16 Viper με όπλα αμερικανικής πρόλευσης εκτός των ισραηλινών SPICE 1000/2000 και RAMPAGE σε ικανοποιητικές ποσότητες καθώς και από μεταφερόμενους αισθητήρες ΕΟ. Να τονιστεί πως υπάρχουν μεγάλες ανάγκες σε ατρακτίδια στόχευσης – ναυτιλίας και η ΠΑ επιχειρεί ακόμη με τα παρωχημένα αμερικανικά Lantirn.

Παράλληλα είναι σημαντικό να είναι πλήρως λειτουργικά και διαθέσιμα τα ιπτάμενα ραντάρ (ΑΣΕΠΕ) της Π.Α. και να προχωρήσει ένα πρόγραμμα αναβάθμισης έτσι ώστε να είναι σε θέση να αποκαλύπτουν δύσκολους στόχους σε μεγαλύτερες αποστάσεις και με ακρίβεια. Μία ακόμη κρίσιμη παράμετρος είναι και η απόκτηση ιπτάμενων τάνκερ. Αυτό θα επέτρεπε στα ελληνικά αεροσκάφη να επιχειρούν περισσότερο χρόνο πάνω από μία περιοχή ή μακρύτερα ώστε να μπορούν με τα κατάλληλα όπλα να καταφέρουν στρατηγικά πλήγματα. Τέλος, όσον αφορά τη Πολεμική Αεροπορία έχουμε επισημάνει δεκάδες φορές την ανάγκη ολικής αναβάθμισης του δικτύου σταθμών ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης, το λεγόμενο Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου στο οποίο εντάσονται οι μονάδες ραντάρ, η 380 Μοίρα ΟΥΡΑΝΟΣ των ΑΣΕΠΕ καθώς και οι λοιπές μονάδες αεράμυνας.

Κλείνοντας, θέλουμε να επισημάνουμε το ζήτημα της επάρκειας προσωπικού είτε αφορά τη Πολεμική Αεροπορία είτε το Πολεμικό Ναυτικό είτε τον Στρατό Ξηράς. Αναλογιστείτε πόσα πληρώματα έχουν οι Ισραηλινοί και η Ισραηλινή Αεροπορία προκειμένου επι μια εβδομάδα να επιχειρεί και να βομβαρδίζει το Ιράν και αντίστοιχα σκεφτείτε τα επίπεδα προετοιμασίας (διοικητικής και τεχνικής φύσεως) που απαιτούνται για τέτοιες επιχειρήσεις.

Πέμπτον η Αμυντική Βιομηχανία. Ίσως το πιο σημαντικό απ’ όλα τα παραπάνω, γιατί η αμυντική βιομηχανία είναι αυτή που δίνει το στρατηγικό απόθεμα όπλων και πυρομαχικών σε μία σύγκρουση. Δηλαδή το απόθεμα πυρομαχικών, την δυνατότητα αναπλήρωσης του αποθέματος με ιδία μέσα, τη δυνατότητα εκτέλεσης επισκευών και παραγωγής συστημάτων κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης. Η αμυντική βιομηχανία είναι από τα στρατηγικά σημεία τα οποία θα προσπαθήσει ο επιτιθέμενος να πλήξει από τις πρώτες στιγμές για να κοντύνει το στρατηγικό βάθος και να μειώσει τις δυνατότητες εκτέλεσης μακροχρόνιων επιχειρήσεων του αντιπάλου.

Η δυνατότητα συνεχόμενης παραγωγής πυρομαχικών για την αναπλήρωση των αποθεμάτων είναι στρατηγικής σημασίας για τη συνέχιση των επιχειρήσεων σε βάθος χρόνου είτε είναι αμυντικού τύπου είτε επιθετικού. Γιατί η άμυνα από μόνη της δεν φέρνει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η διαφορά του ρωσό-ουκρανικού με τη σύγκρουση Ισραήλ-ΗΠΑ με το Ιράν είναι ότι οι ουκρανοί εάν δεν στηρίζονταν από τους ευρωπαίους και τους Αμερικανούς όσον αφορά τα συστήματα αλλά κυρίως τα αποθέματα πυρομαχικών δεν θα μπορούσαν να κρατήσουν απέναντι στους Ρώσους με τη ρωσική αμυντική βιομηχανία σε πλήρη λειτουργία. Ενώ στο Ιράν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εκτός των ιρανικών αποθεμάτων πλήττουν και την αμυντική βιομηχανία της χώρας ώστε να μην έχει τη δυνατότητα αναπλήρωσης των αποθεμάτων και των συστημάτων που είτε έχουν καταστραφεί είτε έχουν χρησιμοποιηθεί.

Η Τουρκία διαθέτει πλήρεις δυνατότητες παραγωγής όπλων και πυρομαχικών και μπορεί η βιομηχανία της σε πλήρη κινητοποίηση να παράγει πυρομαχικά και ανταλλακτικά προς αναπλήρωση των αποθεμάτων. Στη δική μας περίπτωση οι δυνατότητες αυτές είναι μηδαμινές και μέχρι σήμερα η στήριξη της ελληνικής πολιτείας σχεδόν ανύπαρκτη για την ανάπτυξη συγκεκριμένων τομέων παραγωγής συστημάτων και πυρομαχικών. Χαρακτηρηστικό παράδειγμα τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα…

Το άρθρο Τα διδάγματα του Πολέμου στη Μέση Ανατολή για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: Κρίσιμα συμπεράσματα για την ελληνική άμυνα δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.