Με το πρόγραμμα της Ασπίδας του Αχιλλέα να προχωράει σταδιακά προς υλοποίηση και τη σύνθεσή του θόλου όσο αφορά τα αντιαεροπορικά συστήματα να έχει οριστικοποιηθεί ενδιαφέρον παρουσιάζει το επίπεδο της προστασίας που θα ενσωματώνει έναντι kamikaze drones και περιπλανώμενων πυρομαχικών.

Όσοι ασχολούνται με τα θέματα της άμυνας γνωρίζουν ότι το οπλοστάσιο των ΤΕΔ είναι ιδιαίτερα πλούσιο σε kamikaze drones και περιπλανώμενα πυρομαχικά. Από τα φορητά Kargu και FPV drones της STM, τα alpagut της roketsan μέχρι τα μεγάλου βεληνεκούς K2 αλλά και τα jet kamikaze drones Sismek τα οποία εξαπολύονται από τα δικινητήρια Akinci ως φθηνά cruise.

Όλα τα παραπάνω και πολλά ακόμα τα οποία υπάρχουν σε σημαντικούς αριθμούς στο οπλοστάσιο των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων σε συνδυασμό με την εγχώρια παραγωγή που εξασφαλίζει και αναπλήρωση σε περίοδο επιχειρήσεων φυσικά δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν από τα κατευθυνόμενα βλήματα των ΑΑ και αποτελούν μία τεράστια απειλή για τις Ελληνικές ΕΔ. Ως εκ τούτου το ερώτημα είναι:

Μπορεί η Ασπίδα του Αχιλλέα να αντιμετωπίσει όλες τις παραπάνω απειλές ή θα πέσει και η ίδια θύμα του ασύμμετρου πολέμου που μεθοδικά αναπτύσσει η Τουρκία παράλληλα με τα συμβατικά οπλικά συστήματα (πυροβολικό, βαλλιστικά βλήματα, βλήματα πλεύσης κτλ);

Παρακάτω θα εξετάσουμε τα συστήματα που έχουν προταθεί από της Ισραηλινές και όχι μόνο εταιρείες για την αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών και την προστασία των ΑΑ συστημάτων.

Συστήματα Ηλεκτρονικού Πολέμου, Soft Kill

Ο Κένταυρος της ΕΑΒ θα αποτελεί το βασικό soft kill σύστημα της Ασπίδας του Αχιλλέα. Είναι Battle proven έχοντας αντιμετωπίσει Ιρανικά drones στην Ερυθρά και εξελίσσεται συνεχώς με χρηματοδότηση από το ΕΛΚΑΚ. Το Jammer συνεχώς βελτιώνεται ενώ επίσης ενσωματώνει επιπλέον τρόπους εντοπισμού drones όπως ηλεκτροπτικό μακράς εμβέλειας και τρισδιάστατο radar. Έχει ήδη ολοκληρωθεί η ενσωμάτωσή του στο Barak MX εκτός των συστημάτων που θα περιλαμβάνει η συμφωνία για τα Barak MX ο στρατός ξηράς θα προμηθευτεί περί τα 76 συστήματα. Επιπλέον η IAI στο πακέτο του Barak MX προτείνει και το Scorpius G το οποίο ενσωματώνει τεχνολογία AESA με νιτρίδιο γαλλίου με ικανότητες εντοπισμού και παρεμβολής σε εχθρικά radar, αισθητήρες, επικοινωνίες κ.α. Το Scorpius μπορεί να προστατεύσει τα συστήματα ΑΑ όχι μόνο από επιθέσεις drones αλλά και από κατευθυνόμενα βλήματα πλεύσης, εχθρικά αεροσκάφη, στοιχεία πυροβολικού κτλ αφού τυφλώνει τους εχθρικούς αισθητήρες και αποσυντονίζει τον αντίπαλο.

Επιπλέον η Ελληνική εταιρεία Delian Alliance προτείνει το σύστημα soft kill Μ4Κ15 για τοποθέτηση στους αυτόνομους πύργους επιτήρησης Last που διαθέτουν οι ΕΔ σε καίρια σημεία στα νησιά. Οι πύργοι Last της Delian Alliance έχουν την ικανότητα να εντοπίζουν αυτόνομα εχθρικά drones, είτε παθητικά με EO/IR είτε ενεργητικά με radar και να κατηγοριοποιούν τις απειλές στο τακτικό σύστημα Strike web. Με την προσθήκη του συστήματος ΗΠ Μ4Κ15, υο οποίο είναι δοκιμασμένο στο πεδίο σε διάφορες ασκήσεις των ενόπλων δυνάμεων, οι αυτόνομοι πύργοι της ετιαρείας θα μπορούν να εντοπίζουν, να κατηγοριοποιούν καθώς και να αδρανοποιούν μη επανδρωμένες απειλές.

Τέλος να πούμε ότι στα συστήματα Spyder που θα βρίσκονται στα νησιά θα ενσωματωθούν και τα συστήματα drone dome που απέκτησε η χώρα το 2022 και ανέπτυξε στα νησιά. Τα συστήματα αυτά περιλαμβάνουν τους δικούς τους αισθητήρες όπως το AESA radar RPS-82 εμβέλειας 10 χιλιομέτρων, σύστημα EO/IR καθώς και signit. Αμφότερα τα συστήματα είναι της Ισραηλινής εταιρείας Spyder.

Συστήματα Κατευθυνόμενης ενέργειας

Το σύστημα laser lite beam της Rafael είναι το νούμερο ένα υποψήφιο για άμεση ένταξη στην Ασπίδα του Αχιλλέα. Σύμφωνα με την πρόταση της Rafael θα εγκατασταθεί σε οχήματα 4×4 (Hummer πιθανότατα) και θα είναι κινητό και διασυνδεδεμένο με το drone dome και το σύστημα Spyder. Θα μπορεί να αναχαιτίζει μέχρι 10 kamikaze drones και περιπλανώμενα πυρομαχικά ταυτόχρονα σε αποστάσεις μέχρι 3 χιλιόμετρα προστατεύοντας έτσι τις μονάδες εδάφους αλλά και τα AA συστήματα Spyder που θα είναι εκτεθειμένα σε τέτοιες απειλές λόγο εγγύτητας με τα μικρασιατικά παράλια.

Επίσης η Rafael έχει προτείνει και το Iron bean σε 2^ο χρόνο, ένα σύστημα πολύ πιο ικανό όσο αφορά τις αποστάσεις αναχαίτησης αλλά και δυνατότητες CRAM για αναχαίτηση εχθρικών βλημάτων πυροβολικού προς τα νησιά. Η συγκεκριμένη πρόταση εξετάζεται. Τέλος να αναφέρουμε ότι και η ΕΑΒ αναπτύσσει το δικό της σύστημα κατευθυνόμενης ενέργειας, τεχνολογίας μικροκυμάτων, στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού προγράμματος e-cuas το οποίο υπολογίζεται να είναι έτοιμο περίπου τέλος του 2027. Σχετικές δοκιμές έχουν γίνει με επιτυχία.

Συστήματα hard kill

Φυσικά εκτός από τα συστήματα Soft kill που μπορεί να αποτύχουν να κάνουν παρεμβολή και τα συστήματα laser εφόσον τελικά επιλεγούν θα πρέπει να υπάρχει και η δυνατότητα κατάρριψης των ΜΕΑ με φυσική αναχαίτηση και φυσικά όχι με χρήση κατευθυνόμενου βλήματος. Εδώ η βασική πρόταση έρχεται από την IAI η οποία έχει προτείνει στο πακέτο του Barak MX το σύστημα CUAS 3D capture. Πρόκειται για ένα κινητό σύστημα σε όχημα 4×4 το οποίο φέρει RWS με πυροβόλο 30×113, 3d radar και σύστημα εντοπισμού συχνοτήτων. Μπορεί να εντοπίσει αυτόνομα μη επανδρωμένες απειλές ή να ανταλλάξει δεδομένα με το Barak MX. Εξουδετερώνει drones και περιπλανώμενα πυρομαχικά με ABM πυρομαχικά σε αποστάσεις μέχρι 1,5 χιλιόμετρο.

Επίσης στην ίδια φιλοσοφία είναι και η πρόταση της EODH η οποία προτείνει το σύστημα Slinger της EOS ώς λύση hard kill. Το Slinger είναι στην ουσία το RWS R400 της EOS με πυροβόλο 30×113 και πυρομαχικά ABM. Το συγκεκριμένο σύστημα προτείνεται και για ενσωμάτωση στο Κένταυρος (και αργότερα στο Υπερίων) καθώς η ΕΑΒ αναζητά λύσεις Hard kill προκειμένου να προσφέρει ένα ολοκληρωμένο πακέτο antidrone προστασίας. Εδώ να πούμε ότι το R400 εφόσον επιλεγεί από τις ΕΔ ή την ΕΑΒ θα μπορεί να κατασκευάζεται στο νέο εργοστάσιο της EODH Dynamics προσφέροντας έτσι στο όλο πακέτο μεγάλο ποσοστό εγχώριας προστιθέμενης αξίας.

Τέλος να πούμε ότι σαν άλλη μία Hard kill λύση, η EODH με την EOS προτείνουν και το interceptor MR το οποίο και αυτό μπορεί να ενσωματωθεί στον Κένταυρο. Το σύστημα αποτελείται από Interceptor drones τα οποία βρίσκονται μέσα κυτία εκτόξευσης και εξαπολύονται μόλις πάρουν εντολή από το C2 του συστήματος. Τα Interceptor drones έχουν εμβέλεια 5 χιλιόμετρα και μέγιστο ύψος εμπλοκής τα 2 χιλιόμετρα. Η ενσωμάτωση τόσο του Slinger όσο και του interceptor MR στον Κένταυρο θα έφτιαχνε ένα πολύ ολοκληρωμένο CUAS σύστημα με πολλαπλούς τρόπους εντοπισμού και αναχαίτησης ασύμμετρων απειλών που δύσκολα θα μπορούσε να νικηθεί.

Εν κατακλείδι πιστεύουμε ότι λόγο των συνεχόμενα εξελισσόμενων απειλών αλλά και τους μεγάλους αριθμούς σε μη επανδρωμένα κάθε κατηγορίας που διαθέτει ο αντίπαλος η Ασπίδα του Αχιλλέα πρέπει να διαθέτει όλα τα παραπάνω που προτείνονται από τις εταιρείες και μάλιστα σε ικανούς αριθμούς ώστε να καλύψουν σημαντικό μέρος του πεδίου αντιπαράθεσης. Σε διαφορετική περίπτωση όχι απλά δε θα αποτελεί έναν ουσιαστικό θόλο προστασίας αλλά θα μπορεί να πέσει και η ίδια θύμα αυτών των απειλών όπως άλλωστε έχουμε δει και στην Ουκρανία συστήματα αεράμυνας και radar να καταστρέφονται από kamikaze drones.

Το άρθρο Ελληνική Αεράμυνα: Τα νέα συστήματα για την αντιμετώπιση επιθέσεων κορεσμού από Μη Επανδρωμένα Αεροσκάφη και περιπλανώμενα πυρομαχικά δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Εξοπλιστικά προγράμματα ύψους 5 δις ευρώ αναμένεται να εγκρίνει αύριο η επιτροπή εξοπλιστικών συμβάσεων και προγραμμάτων της Βουλής των Ελλήνων. Στη κορυφή των προγραμμάτων βρίσκεται ο θόλος που περιλαμβάνει τα νέας γενιάς αντιαεροπορικά συστήματα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων από το Ισραήλ ύψους 3 δις ευρώ. Πρόκειται για τα αντιαεροπορικά συστήματα με στόχο την άμεση αντικατάσταση των παρωχημένων ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικών βραχέως, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς. Τα Γενικά Επιτελεία έχουν προκρίνει τη προμήθεια των ισραηλινής προέλευσης οπλικών συστημάτων SpyderAIO, Barak MX και David’s Sling καθώς και του ραντάρ ELM-2084.

Πυρετώδεις είναι οι διαβουλεύσεις σε ανώτατο επιτελικό επίπεδο μεταξύ Αθήνας και Τελ Αβίβ με αντικείμενο τη προοπτική απόκτησης νέων αντιαεροπορικών συστημάτων για τον Στρατό Ξηράς και τη Πολεμική Αεροπορία. Ειδικότερα, σε επίπεδο Γενικού Επιτελείου Στρατού αξιολογούνται δυνητικές επιλογές ισραηλινής προέλευσης αντιαεροπορικών συστημάτων βραχέως και μέσου βεληνεκούς για την αντικατάσταση των ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικών του Στρατού Ξηράς καθώς και των αμερικανικής προέλευσης παρωχημένων αντιαεροπορικών συστημάτων HAWK. Στο επίκεντρο της αξιολόγησης έχουν βρεθεί τα αντιαεροπορικά συστήματα Barak και Spyder. Στόχος του Γενικού Επιτελείου Στρατού είναι η ολική ανανέωση των αντιαεροπορικών συστημάτων του Αντιαεροπορικού Πυροβολικού που υπηρετούν στις Περιοχής Ευθύνης του Δ Σώματος Στρατού και της ΑΣΔΕΝ. Στη κατεύθυνση αυτή προκρίνεται (με τα παρόντα δεδομένα) η προμήθεια ισραηλινής προέλευσης αντιαεροπορικών συστημάτων με προϋπολογισμό ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Προκειμένου να υπάρχει μια τάξης μεγέθους κόστους, το παράδειγμα των Ενόπλων Δυνάμεων της Σλοβακίας, είναι χαρακτηριστικό. Η Σλοβακία ανακοίνωσε την πρόθεση της να αποκτήσει έξι πυροβολαρχίες αντιαεροπορικών συστημάτων Barak MX από το Ισραήλ. Το δυνητικό κόστος της συμφωνίας είναι της τάξεως των € 554 εκατομμυρίων και η σχετική διακρατική συμφωνία με το Ισραήλ.

Το David’s Sling

Το David’s Sling είναι ένα νέας γενιάς ανταεροπορικό, αντιπυραυλικό σύστημα μέσης-μεγάλης εμβέλειας, που αναπτύχθηκε στο Ισραήλ από την Rafael με τη βοήθεια της αμερικάνικης Raytheon για να καλύψει το κενό αντιπυραυλικής άμυνας μεταξύ του μικρής-μέσης εμβέλειας Iron Dome και του εξωατμοσφαιρικής αναχαίτισης Arrow 3. Σε ισραηλινή υπηρεσία αναμένεται να αντικαταστήσει το σύνολο των αντιαεροπορικών συστημάτων αμερικανικής προέλευσης και κατασκευής MIM-23 I-Hawk και MIM-104 Patriot. To σύστημα είναι σχεδιασμένο να αναχαιτίζει και να καταστρέφει μια ποικιλία εναέριων απειλών, συμπεριλαμβανομένων τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων κρουζ και ρουκετών μεγάλου διαμετρήματος σε βεληνεκή από 40 έως 300 χλμ. Ήδη το σύστημα παραγγέλθηκε από τη Φινλανδία, μία πυροβολαρχία που αποτελείται από ένα ραντάρ πολλαπλών λειτουργιών, τέσσερις εκτοξευτές πυραύλων και ένα κέντρο ελέγχου της πυροβολαρχίας με συνολικό κόστος παραγγελίας στα 317 εκατ. ευρώ. Όπως φαίνεται έχει υπάρξει μεγάλο ελληνικό ενδιαφέρον για πιθανή απόκτησή του μαζί με άλλα ισραηλινά ΑΑ συστήματα προς αντικατάσταση παλαιότερων συστημάτων σε ελληνική υπηρεσία σε μια όπως φαίνεται ολιστική προσέγγιση αντικατάστασης συστημάτων της ελληνικής αντιαεροπορικής ομπρέλας.

Η ανάπτυξη του David Sling ξεκίνησε το 2006 και οι πρώτες επιτυχημένες δοκιμές του συστήματος έγιναν το 2012 και ολοκληρώθηκαν το 2014 με τις τελικές δοκιμές αποδοχής από τις ισραηλινές δυνάμεις (IDF). Το σύστημα μπήκε τελικά σε υπηρεσία το 2017. Κάθε πυροβολαρχία όπως προαναφέραμε αποτελείται από τρία βασικά συστατικά. Το ραντάρ πολλαπλών λειτουργιών E/LM-2048 MMR της ELTA, τους εκτοξευτές (TEL, Transporter Erector Launcher) και το κέντρο διοίκησης και ελέγχου της πυροβολαρχίας. Όλα τα συστατικά του συστήματος είναι ρυμουλκούμενα τα οποία μεταφέρονται από κεφαλές ή στρατιωτικά φορτηγά βαρέως τύπου.

Το ραντάρ της πυροβολαρχίας είναι το EL/M-2084 MMR της ELTA. Το συγκεκριμένο ραντάρ ανήκει σε μια ομάδα ραντάρ 4D AESA και αποτελείται από μία επίπεδη στοιχειοκεραία με πομποδέκτες Νιτριδίου του Γάλιου πολλαπλών λειτουργιών στις μπάντες S/C. Οι κύριες αποστολές του ραντάρ είναι, Επιτήρηση Αέρος, Αντιαεροπορική Άμυνα – Ραντάρ ελέγχου πυρός, Έγκαιρης προειδοποίησης και Ραντάρ αντιπυροβολικού και C-RAM. Το MMR ανιχνεύει υψηλά και χαμηλά ιπτάμενους στόχους, παρακολουθεί, ταξινομεί και δημιουργεί μια εικόνα κατάστασης αέρα σε πραγματικό χρόνο όλων των εναέριων στόχων όπως πλατφόρμες χαμηλής διατομής ραντάρ, UAV, τακτικά εναέρια όπλα, πυρομαχικά περιπλάνησης, τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, βλήματα πλεύσης και βλήματα πυροβολικού καμπύλης τροχιάς. Το ραντάρ διατείθεται σε δύο διαμορφώσεις περιστρεφόμενο και στατικό. Το πρώτο έχει κάλυψη 360 μοιρών, μέγιστη εμβέλεια 475χλμ και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 70 μοίρες και έρευνα σε ύψος τα 30 χλμ. Το δεύτερο κάλυψη (+/-) 65 μοίρες στο οριζόντιο και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 90 μοίρες μέγιστη εμβέλεια 650χλμ και σε ύψος τα 30 χλμ. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια στα 1-80χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ.

Η μονάδα εκτοξευτή του πυραυλικού συστήματος αεράμυνας David’s Sling αποτελείται από έναν εκτοξευτή Transporter Erector Launcher (TEL) τοποθετημένο σε ένα ρυμουλκούμενο δύο αξόνων. Το TEL είναι εξοπλισμένο με πολλαπλά κάνιστρα πυραύλων και συνήθως φέρουν 6 έως 12 πυραύλους αναχαίτισης Stunner. Κάθε βλήμα αποθηκεύεται και εκτοξεύεται κατακόρυφα από το ατομικό του κάνιστρο, μειώνοντας τον χρόνο προετοιμασίας που απαιτείται για την εκτόξευση και βελτιώνοντας τον χρόνο απόκρισης του συστήματος. Κάθε πυροβολαρχία μπορεί να υποστηρίξει έναν αριθμό εκτοξευτών. Σίγουρα μέχρι τέσσερις που είναι και το φινλανδικό σύστημα, επομένως υποστηρίζει σίγουρα μέχρι 48 βλήματα Stunner έτοιμα για εκτόξευση.

Ο εκτοξευτής και το βλήμα Stunner έχουν αναπτυχθεί με τη βοήθεια της αμερικανικής Raytheon. Η οποία προσφέρει το βλήμε με το όνομα Sky Ceptor, ως εναλλακτική σε πυροβολαρχίες PAC 3 μέσω της αναβάθμισης PAAC-4 (Patriot Advanced Affordable Capability-4). Το Stunner είναι ένα βλήμα τεχνολογίας hit to kill με εμβέλεια αναχαίτησης 40 έως 300 χιλιόμετρα. Το ιδιαίτερο χαρακτηρικτικό του βλήματος είναι η μύτη όπου στεγάζονται οι αισθητήρες πρόσκτησης του στόχου και η οποία δεν έχει τη συνήθη κωνική σχεδίαση αλλά είναι ασσυμετρική και προσομειάζει τη ράχη θαλάσσιου θηλαστικού (dolphin-shaped nose). Η μύτη φιλοξενεί τους δύο αισθητήρες για την τερματική καθοδήγηση, έναν συνδυαστικό αισθητήρα ηλεκτρο-οπτικής απεικόνισης και υπερύθρων (EO/IR), καθώς και έναν ανιχνευτή ραντάρ AESA για μέγιστη απόδοση παντός καιρού. Κατά τη φάση της ενδιάμεσης πορείας, ο πύραυλος λαμβάνει ενημερώσεις καθοδήγησης από το επίγειο ραντάρ του συστήματος μέσω μιας ενσωματωμένης σύνδεσης δεδομένων (Data Link). Το βλήμα έχει μήκος 4,6 μέτρα, εκπέτασμα 1,1 μέτρα και διάμετρο 35 εκατοστά. Το βάρος του είναι 400 κιλά και επιτυγχάνει μέγιστη ταχύτητα 7,5 μαχ. Διαθέτει κινητήρα δύο σταδίων για την επιτάχυνση του βλήματος και τη διατήρηση της ταχύτητας κατά τη ενδιάμεση φάση της πτήσης προς τον στόχο ενώ το τρίτο στάδιο ενεργοποιείται για την αύξηση της τελικής ταχύτητας και της κινητικής ενέργειας του βλήματος κατά την τελική φάση της αναχαίτισης. Τέλος πολύ σημαντική είναι η χαμηλή τιμή του βλήματος stunner η οποία κυμαίνεται στα 700,000-1,000,000 δολάρια. Δηλαδή 2-3 φορές πιο κάτω από την τιμή των αντίστοιχων αντιαεροπορικών βλημάτων των δυτικών συστημάτων, προσφέροντας ταυτόχρονα πολύ καλύτερες επιδόσεις ταχύτητας και εμβέλειας σε σύγκριση με αυτά.

Το Golden Almond Battle Management Center χρησιμεύει ως το κέντρο διοίκησης και ελέγχου του συστήματος David’s Sling και αναπτύχθηκε από την Elbit Systems. Αυτό το κινητό κέντρο Διοίκησης και Ελέγχου επεξεργάζεται τα δεδομένα αισθητήρων, διαχειρίζεται τις λειτουργίες του συστήματος και συντονίζεται με άλλα μέσα αεράμυνας, όπως τα συστήματα Iron Dome και Arrow. Τέλος, το σύστημα David’s Sling βασίζεται σε ασφαλείς συνδέσεις επικοινωνίας και δεδομένων για να εξασφαλίσει απρόσκοπτο συντονισμό μεταξύ των στοιχείων του, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος ραντάρ, των πυραύλων αναχαίτισης και του κέντρου διοίκησης και ελέγχου. Αυτοί οι σύνδεσμοι δεδομένων επιτρέπουν στο σύστημα να λαμβάνει ενημερώσεις σε πραγματικό χρόνο και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε εξελισσόμενες απειλές.

Το SPYDER AiO (All In One), ο αντικαταστάτης των Ρωσικών Osa AK/ AKM & Tor M1 (Γράφει ο Αρχισυντάκτης του DefenceReview.gr, Ευθύμιος Λάζος)

Το SPYDER AiO (All In One) προτείνεται από τους Ισραηλινούς της Rafael για να αντικαταστήσει τα ρωσικής σχεδίασης και προέλευσης αυτοκινούμενα αντιαεροπορικά συστήματα μικρού βεληνεκούς, που κατά βάση καλύπτουν της μηχανοκίνητες μονάδες του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ) και κύριες νήσους του ανατολικού Αιγαίου. Η απαίτηση αντικατάστασης των τελευταίων εδράζεται στο γεγονός ότι τα μεν παλαιότερα Osa-AKM είναι παρωχημένης τεχνολογίας και μικρής επιχειρησιακής αξίας, ενώ τα δε Tor-M1 θα αντιμετωπίσουν ζητήματα λειτουργικότητας στο κοντινό μέλλον λόγω της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία και της διατάραξης των ελληνορωσικών σχέσεων. Στο πλαίσιο αυτό η έκδοση SPYDER AiO είναι η πιο ολοκληρωμένη και κοντινή έκδοση δυτικού αυτοκινούμενου αντιαεροπορικού συστήματος μικρού βεληνεκούς με τα αντίστοιχα ρωσικά που πρέπει να αντικατασταθούν.

Το αντιαεροπορικό σύστημα SPYDER AiO (Surface-to-air Python and Derby All-in-One) είναι το νεότερο μέλος της οικογένειας συστημάτων SPYDER, τα οποία έχει σχεδιάσει και αναπτύξει η ισραηλινή Rafael, για προστασία σε αποστάσεις από τα 20 έως τα 80 χιλιόμετρα. Πριν επικεντρώσουμε στο SPYDER AiO αξίζει να αναφερθούμε περιληπτικά στην οικογένεια των συστημάτων SPYDER. Πρόκειται για αυτοκινούμενα συστήματα, παράμετρος πολύ σημαντική για την ασφάλεια και την επιβίωση τους στο σύγχρονο πεδίο μάχης και μπορούν να αντιμετωπίσουν πληθώρα απειλών, όπως μαχητικά αεροσκάφη, επιθετικά και μεταφορικά ελικόπτερα, UAV, πυραύλους τεχνολογίας Cruise και άλλα όπλα μακρού πλήγματος.

Το SPYDER είναι ένα ώριμο τεχνολογικά σύστημα, έχει επιλεγεί από αρκετές χώρες και έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά σε πολεμικές συγκρούσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την προστασία στατικών, υψηλής αξίας, υποδομών ή να συνοδεύσει και να προστατεύσει δυνάμεις ελιγμούς (μηχανοκίνητες και τεθωρακισμένες). Το SPYDER ενσωματώνει υψηλό βαθμό αυτοματισμών με αποτέλεσμα το πλήρωμα να έχει μικρό φόρτο εργασίας και το σύστημα να αντιδρά και να εκτελεί βολή σε μικρό χρόνο. Όπως αναφέρει το όνομα του, το SPYDER μπορεί να χρησιμοποιήσει δύο (2) διαφορετικούς πυραύλους, τους Python και τους I-Derby, δηλαδή μπορεί να συνδυάσει πυραύλους με διαφορετικούς ερευνητές (υπέρυθρο και ραδιοσυχνοτήτων). To SPYDER προσφέρεται σε τέσσερις (4) εκδόσεις: SR (Short Range), MR (Medium Range), LR (Long Range) και ER (Extended Range).

Οι εκδόσεις SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να ενσωματώσουν πυραύλους Python-5, με ερευνητές υπέρυθρων και CCD, I-Derby, με ερευνητή ενεργού ραντάρ, και I-Derby ER, με κινητήρα δύο (2) σταδίων για αυξημένο βεληνεκές. Οι εκδόσεις SPYDER-MR και SPYDER-LR χρησιμοποιούν τους ίδιους πυραύλους, αλλά στην έκδοση αυξημένου βεληνεκούς. Να σημειωθεί ότι οι πύραυλοι αυτοί μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε ρόλο αέρος-αέρος, χωρίς να χρειάζονται τροποποίηση. Οι εκτοξευτές των SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να κινηθούν σε όλο το τόξο των 360ο και εκτελούν βολές με κλίση, ενώ οι εκτοξευτές των SPYDER-MR και SPYDER-LR δεν περιστρέφονται και εκτελούν βολές σε σχεδόν κάθετη θέση.

Τα συστήματα έχουν την ικανότητα εγκλωβισμού στόχου πριν (LOBL : Lock-On Before Launch) και μετά την εκτόξευση (LOAL : Lock-On After Launch). Το SPYDER μπορεί να εκτελέσει βολές ημέρα και νύχτα και κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, ενώ μπορεί να μεταφερθεί από αεροσκάφος επιπέδου C-130 Hercules. Επίσης, ενσωματώνει και προηγμένο σύστημα ηλεκτρονικών αντί-αντιμέτρων (ECCM : Electronic Counter-Counter Measures). Τέλος, ενσωματώνει ηλεκτροπτικό αισθητήρα και σύστημα ζεύξης δεδομένων. Μια τυπική πυροβολαρχία SPYDER αποτελείται από ένα (1) κέντρο διοίκησης και ελέγχου (αυτοκινούμενο, επί τροχοφόρου οχήματος), ένα (1) ραντάρ, επίσης επί τροχοφόρου οχήματος (στις εκδόσεις SPYDER-SR και SPYDER-ER το ραντάρ είναι ενσωματωμένο στο όχημα διοίκησης και ελέγχου), 3-6 εκτοξευτές, έκαστος με ενσωματωμένο ηλεκτροπτικό σύστημα Toplite και αριθμό οχημάτων υποστήριξης.

Το SPYDER AiO αναπτύχθηκε ως απάντηση στην επιχειρησιακή ανάγκη για ένα ευέλικτο και αυτόνομο και αυτοκινούμενο σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας, ικανό να κινείται σε δύσκολα εδάφη και να έχει μικρό χρόνο αντίδρασης, όπως απαιτεί η κίνηση δυνάμεων ελιγμού. Στη διαμόρφωση AiO το SPYDER ενσωματώνει το ελάχιστο δυνατό υλικοτεχνικό αποτύπωμα, καθώς ένα μόνο όχημα (8 x 8) ενσωματώνει όλο τον απαιτούμενο εξοπλισμό. Όπως και οι άλλες εκδόσεις του SPYDER έτσι και το AiO μπορεί να αντιμετωπίσει απειλές, όπως μαχητικά αεροσκάφη, επιθετικά και μεταφορικά ελικόπτερα, UAV, πυραύλους τεχνολογίας Cruise και άλλα όπλα μακρού πλήγματος. Εξίσου σημαντικό είναι ότι το SPYDER AiO χρησιμοποιεί τα ίδια συστήματα HMI (Human-Machine Interface), τους πυραύλους και τα ηλεκτρονικά συστήματα με τις άλλες εκδόσεις των SPYDER. Ωστόσο, το SPYDER AiO, εκτός του εξοπλισμού καμπίνας, μπορεί να χωρέσει σε κοινό εμπορευματοκιβώτιο, κάτι που καθιστά την μεταφορά του πολύ εύκολή, από αέρα, θάλασσα και ξηρά. Το SPYDER AiO χαρακτηρίζεται από τους ταχύτατους χρόνος απόκρισης, ενώ μπορεί να λειτουργεί σε κατάσταση «Έρευνας κατά την Κίνηση» («Search-on-the-Move») και «Βολής σε Στάση» («Fire-on-Halt»). Να σημειωθεί ότι το ραντάρ του συστήματος, όταν είναι τοποθετημένο πάνω από την καμπίνα του οχήματος, μπορεί να λειτουργεί ενώ το όχημα κινείται. Μόλις εντοπιστεί απειλή ή δοθεί σχετική διαταγή, το όχημα σταματά, σταθεροποιείται, το ραντάρ αναπτύσσεται στο ανώτατο δυνατό ύψος και ο εκτοξευτής αναπτύσσεται σε σχεδόν κάθετη θέση.

Η διαδικασία αυτή απαιτεί μέγιστο χρόνο τριών (3) λεπτών, ενώ μετά τη βολή το όχημα απομακρύνεται από τη θέση του σε χρόνο μικρότερο των τριών (3) λεπτών. Ο έλεγχος και η λειτουργία του SPYDER AiO πραγματοποιείται από δύο (2) σταθμούς εργασίας εντός της καμπίνας. Το ραντάρ του συστήματος καλύπτει όλο το τόξο των 360ο και επιπλέον παρέχει και λειτουργίες ελέγχου πυρός. Εκτός του ραντάρ το σύστημα ενσωματώνει αισθητήρα επιτήρησης ημέρας και νύχτας, καθώς και ηλεκτροπτικό σύστημα πρόσκτησης στόχου. Κάθε όχημα ενσωματώνει οκτώ (8) πυραύλους I-Derby SR, μέγιστου βεληνεκούς 20 χιλιομέτρων και μέγιστου ύψους εμπλοκής εννέα (9) χιλιομέτρων, I-Derby ER, μέγιστου βεληνεκούς 40 χιλιομέτρων και μέγιστου ύψους εμπλοκής 12 χιλιομέτρων, ή Python-5 SR, μέγιστου βεληνεκούς 15 χιλιομέτρων και μέγιστου ύψους εμπλοκής έξι (6) χιλιομέτρων, ή συνδυασμό αυτών. Το SPYDER AiO μπορεί να εμπλέξει έως και τέσσερις (4) στόχους ταυτόχρονα, ενώ το βάρος μάχης του είναι μικρότερο των 30 τόνων. Όπως είπαμε, το SPYDER έχει επιλεγεί από αρκετές χώρες και έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά σε πολεμικές συγκρούσεις.

Συγκεκριμένα, έχει επιλεγεί από το Αζερμπαϊτζάν, την Τσεχία, την Αιθιοπία, την Ινδία, το Περού, τις Φιλιππίνες, την Σιγκαπούρη, το Βιετνάμ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και το Μαρόκο, ενώ ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν και τη Γεωργία ως χρήστη του συστήματος και μάλιστα οι πληροφορίες αυτές αναφέρουν ότι το χρησιμοποίησε στον πόλεμο του 2008 με τη Ρωσία. Τέλος, η Ινδία έχει ανακοινώσει τη χρήση του SPYDER, τον Φεβρουάριο του 2019, στη διάρκεια της κρίσης με το Πακιστάν. Αξίζει να σημειωθεί πως το SPYDER AiO μπορεί να συνδυαστεί και με επιπλέον ραντάρ σε επίπεδο Μοίρας Αντιαεροπορικού Πυροβολικού. Το ELM-2084 MMR είναι αυτοκινούμενο ραντάρ, τεχνολογίας AESA, με δυνατότητα επιτήρησης και έρευνας αέρος, δυνατότητα εντοπισμού πυρών πυροβολικού και ελέγχου πυρών αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων. Το μέγιστο βεληνεκές, για αποστολές επιτήρησης και έρευνας αέρος είναι 470 χιλιόμετρα, ενώ σε αποστολές εντοπισμού πυρών πυροβολικών το μέγιστο βεληνεκές είναι της τάξεως των 100 χιλιομέτρων. Ομοίως, στην πρώτη περίπτωση μπορεί να εντοπίσει 1.100 στόχους, ενώ στη δεύτερη 200 στόχους το λεπτό.

Barak MX

O ισραηλινής προέλευσης Barak είναι ένας πύραυλος εδάφους-αέρος μεγάλου βεληνεκούς (SAM), που αναπτύχθηκε από κοινού από την εταιρεία IAI και τον Ινδικό Οργανισμό Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης (DRDO). Ο πύραυλος έχει σχεδιαστεί για να καταστρέφει εναέριες απειλές, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών, ελικοπτέρων, πυραύλων κατά πλοίων και UAV καθώς και βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων κρουζ. Υπάρχουν τόσο θαλάσσιες όσο και χερσαίες εκδόσεις του συστήματος. Ο πύραυλος Barak 8 έχει μήκος περίπου 4,5 μέτρα, διάμετρο 0,225 μέτρα στο σώμα του πύραυλου και 0,54 μέτρα στο ενισχυτικό στάδιο, άνοιγμα φτερών 0,94 μέτρα και βάρος 275 κιλά συμπεριλαμβανομένης μιας κεφαλής 60 κιλών που εκρήγνυται σε κοντινή απόσταση. Ο πύραυλος έχει μέγιστη ταχύτητα 3 Mach με μέγιστη επιχειρησιακή εμβέλεια 70 χλμ και μπορεί να κάνει ελιγμούς 50g.

Επίσης, η IAI έχει επίσης αναπτύξει νέα βλήματ στην οικογένεια Barak, συμπεριλαμβανομένων των εκδόσεων SRAD με εμβέλεια 15 χλμ, τον MRAD, με κινητήρα πυραύλων μονού παλμού για εμβέλεια 35 χλμ, τον LRAD με κινητήρα πυραύλων διπλού παλμού για εμβέλεια 70 χλμ, τον ER με κινητήρα πυραύλων διπλού παλμού και πρόσθετος ενισχυτής για εμβέλεια 150 χλμ και βελτιωμένες δυνατότητες TBM και το Barak MX που διευρύνει το Barak σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας που χρησιμοποιεί ενοποιημένους έξυπνους εκτοξευτές που φέρουν βλήματα αναχαίτισης μικρής, μεσαίας και εκτεταμένης εμβέλειας.

Η μονάδα εκτοξευτή του πυραυλικού συστήματος αεράμυνας BARAK ΜΧ είναι τοποθετημένη σε σασί στρατιωτικού φορτηγού αυξημένης ευκινησίας. Οι πύραυλοι Barak εκτοξεύονται κάθετα από το TEL (Transporter Erector Launcher) και παρέχουν κάλυψη 360 μοιρών. Η μονάδα εκτόξευσης αποτελείται από οκτώ πύραλους έτοιμους για βολή. Και οι οκτώ πύραυλοι μπορούν να εκτοξευθούν σε λιγότερο από 20 δευτερόλεπτα. Επίσης, ο κάθε εκτοξευτής έχει τη δυνατότητα να φέρει οποιονδήποτε συνδυασμό πυραύλων BARAK επεκτείνοντας τη διαθεσιμότητα και τον πλουραλισμό λύσεων για τον διοικητή της μονάδας. Μια πυροβολαρχία Barak αποτελείται από ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ραντάρ παρακολούθησης, πυραύλων και κινητών εκτοξευτών. Όταν συνδυάζεται με ένα σύγχρονο σύστημα αεράμυνας και ραντάρ παρακολούθησης πολλαπλών λειτουργιών και καθοδήγησης, το Barak ΜΧ επιτρέπει τη δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής πολλαπλών στόχων κατά τη διάρκεια επιθέσεων κορεσμού.

Εκσυγχρονισμός PATRIOT της Πολεμικής Αεροπορίας

Δεδομένου πως η ΠΑ διαθέτει το αντιαεροπορικό σύστημα Patriot και σκοπεύει να το εκσυγχρονίσει, ως δυνητική επιλογή προβάλει και η απόκτηση Patriot νέας γενιάς (PAC-3+). Ειδικότερα, η τελευταία έκδοση του συστήματος είναι η MIM-104 PAC-3+ η οποία σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση προσφέρει αναβαθμισμένο ραντάρ, σταθμούς ελέγχου εμπλοκών (ECS: Engagement Control Station), κέντρα πληροφοριών και συντονισμού (ICC : Information and Coordination Center) και αποτελείται από 6 έως 8 εκτοξευτές ανά συστοιχία/ πυροβολαρχία. 

Ραντάρ

Το υπάρχον ραντάρ είναι το AN/MPQ-65 τεχνολογίας PESA το οποίο είναι μια επίπεδη στοιχειοκεραία που φέρεται επί ρυμουλκούμενου κλωβού. Το ραντάρ έχει τομέα κάλυψης 120 μοιρών στο αζιμούθιο και μέγιστη εμβέλεια τα 170 χιλιόμετρα. Επομένως η κάθε πυροβολαρχία μπορεί να καλύψει συγκεκριμένο τομέα και είναι ευάλωτη σε απειλές που είναι εκτός του τομέα καλυψης του ραντάρ. Το συγκεκριμένο μειονέκτημα ήρθε να καλύψει η Raytheon με το ραντάρ νέας γενιάς LTAMDS (Lower Tier Air and Missile Defense Sensor), το οποίο σχεδιάστηκε για να μπορεί να εντοπίζει drones, πυραύλους κρουζ και προηγμένες απειλές, όπως οι υπερηχητικοί πύραυλοι. Το ραντάρ νέας γενιάς είναι 3D ραντάρ AESA τεχνολογίας Νιτριδίου του Γαλίου (GaN) και προσφέρει κάλυψη 360 μοιρών. Η εμβέλεια αποκάλυψης σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία υπερβαίνει τα 100 χιλιόμετρα. Η σχεδίαση έχει μια μεγάλη κύρια κεραία (πάνελ) που πλαισιώνεται από δύο μικρότερες κεραίες – πάνελ, με την κύρια κεραία να εστιάζει σε απειλές μεγάλου υψομέτρου και τα πλαϊνά πάνελ, τα οποία έχουν το μισό μέγεθος με διπλάσια ισχύ από το προηγούμενο σετ ραντάρ, ικανά να ανιχνεύουν πιο αργές απειλές από σημαντική απόσταση.

Σταθμός Ελέγχου Εμπλοκής AN/MSQ-104 (ECS)

Προβλέπεται η αντικατάσταση των υπάρχοντων οθονών από νέα οθόνη απεικόνισης δεδομένων WMI (Warfighter Machine Interface), η οποία χρησιμοποιεί έγχρωμες τρισδιάστατες (3D) ενδείξεις με αποτέλεσμα να σημειώνεται κατακόρυφη αύξηση της αντίληψης της τακτικής κατάστασης. Με τις παλαιές οθόνες ο χειριστής θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ δεκάδεων κατηγοριών (Tab) για να βρει την πληροφορία που θέλει, να την φέρει στη μνήμη του και στη συνέχεια να ψάχνει να βρει μια άλλη πληροφορία. Για παράδειγμα, σήμερα ένας χειριστής, για να προσδιορίσει εάν ένα αεροσκάφος πετά στο σωστό ύψος και μέσα σ’ ένα αεροδιάδρομο ασφαλείας, θα πρέπει να αναζητήσει τη συγκεκριμένη κατηγορία και να περιηγηθεί στα δεδομένα που έχουν αποθηκευτεί στη συγκεκριμένη κατηγορία μέχρι να βρει την πληροφορία που θέλει. Η διαδικασία αυτή, για έναν έμπειρο χειριστή, απαιτεί χρόνο της τάξεως των 35-40 δευτερολέπτων. Με τις οθόνες WMI ο χειριστής δεν έχει παρά να μεγεθύνει, δια δακτύλου, σαν σε οθόνη αφής, το ίχνος του αεροσκάφους για να δει, σε τρισδιάστατη απεικόνιση, και από οποιαδήποτε γωνία θέλει, εάν το αεροσκάφος πετά εντός ή εκτός του αεροδιαδρόμου ασφαλείας ή που ακριβώς πετά. Η διαδικασία αυτή απαιτεί μόλις 1-2 δευτερόλεπτα.

Μονάδα Βολής Μ903

Η τελευταία έκδοση Μ903 μπορεί να βάλει όλους τους τύπους των πυραύλων που είναι σήμερα σε υπηρεσία όπως ο MIM-104D/E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, σε διάφορετικούς  φόρτους. Έτσι μπορεί να φέρει είτε τέσσερις MIM-104D/E PAC-2 GEM/, είτε 12 104F PAC-3 MSE είτε 16 MIM-104F PAC-3 CRI είτε 14 πυραύλους συνδυασμό MIM-104F PAC-3 MSE και CRI.

Πύραυλοι PAC-3

Η κατασκευάστρια εταιρία σήμερα προσφέρει τους πυραύλους MIM-104E PAC-2 GEM/T, MIM-104F PAC-3 MSE και MIM-104F PAC-3 CRI, τα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά των οποίων είναι: MIM-104E PAC-2 GEM/T εμβέλεια 160 χιλιόμετρα, MIM-104F PAC-3 MSE εμβέλεια κατά αεροσκαφών 100 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 35 χιλιόμετρα και MIM-104F PAC-3 CRI κατά αεροσκαφών 70 χιλιόμετρα και κατά βαλλιστικών πυραύλων 20 χιλιόμετρα. Και στο μέλλον τον SkyCeptor / Patriot Advanced Affordable Capability-4 (PAAC-4).

Είναι δεδομένο λοιπόν ότι σε πρώτη φάση θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι υπάρχοντες ΜΙΜ-104D PAC-2 GEM σε GEM/T (Tactical) που σημαίνει αναβαθμισμένες ικανότητες κατά τακτικών βαλλιστικων πυραύλων καθώς και να αγοραστούν φόρτοι MIM-104F PAC-3 MSE ή/και MIM-104F PAC-3 CRI για τους αναβαθμισμένους εκτοξευτές Μ903. Ενδιαφέρον συγκεντρώνει και η προοπτική προσθήκης των πυραύλων SkyCeptor (αναφέρονται ευρέως ως Stunner) στους Patriot. To SkyCeptor ή Stunner είναι ένα νέας γενιάς αντιπυραυλικό σύστημα, το οποίο όπως αναφέρει η Rafael μπορεί να διασυνδεθεί εύκολα και γρήγορα με το αντιαεροπορικό σύστημα Patriot ή άλλα αντιαεροπορικά συστήματα. Ο πύραυλος SkyCeptor είναι έκδοση του πυραύλου Stunner και μπορεί να αναχαιτίσει απειλές στο μικρό και μέσο βεληνεκές. Ο SkyCeptor αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την ισραηλινή Rafael ως εναλλακτικό βλήμα του Patriot και του David Sting. Να σημειωθεί πως το μέγιστο βεληνεκές για τους νέας γενιάς πυραύλους Stunner διαφέρει από πολλές πηγές της διεθνούς αμυντικής βιβλιογραφίας και δεν δύναται να αναφερθεί με ακρίβεια.

Προκειμένου να υπάρχει μια τάξη μεγέθους αναφέρεται πως το 2020 το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ενέκρινε την πώληση στην Ελβετία, μέσω FMS (Foreign Military Sale), πέντε αντιαεροπορικών πυροβολαρχιών Patriot της έκδοσης PAC-3+ έναντι $ 2,2 δισεκατομμυρίων. Η έγκριση αφορά στην πώληση πέντε ραντάρ AN/MPQ-65, πέντε σταθμούς ελέγχου εμπλοκών AN/MSQ-132 ECS (Engagement Control Stations), 17 τετραπλών εκτοξευτών M-903, 70 βλημάτων MIM-104E GEM-T (Guidance Enhanced Missile Tactical), επτά κεραίες, πέντε σταθμούς παραγωγής ενέργειας EPP III (Electrical Power Plant III) και έξι συστήματα MIDS-LVT (Multifunctional Information Distribution System Low Volume Terminal). Επίσης περιλαμβάνει υλικά και υπηρεσίες υποστήριξης και εκπαίδευσης.

Το άρθρο Ισραηλινά Αντιαεροπορικά Συστήματα για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις: Μια συνολική ανασκόπηση των νέων οπλικών συστημάτων της Ελληνικής Αεράμυνας δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η απόκτηση νέας γενιάς αντιαεροπορικών συστημάτων συγκαταλέγεται στις άμεσες εξοπλιστικές ανάγκες για το 2026 σύμφωνα με τον εξοπλιστικό σχεδιασμό του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ). Ήδη οι διαπραγματεύσεις με τους Ισραηλινούς βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και στόχος της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας είναι να υπογραφούν οι πρώτες συμβάσεις μέσα στο 2026. Σύμφωνα με πληροφορίες, προωθείται η απόκτηση αντιαεροπορικών συστημάτων βραχέως, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς προκειμένου να αντικατασταθούν παρωχημένα οπλικά συστημάτων όπως τα HAWK καθώς και τα ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικά συστήματα.

Το κόστος της δημιουργίας του ελληνικού «θόλου» αναμένεται να ξεπεράσει τα 5 δισεκατομμύρια ευρώ ποσό στο οποίο συμπεριλαμβάνεται το σύνολο των νεοαποκτηθέντων αντιαεροπορικών συστημάτων βραχέως, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς. Όπως υπογραμμίζουν ανώτατοι επιτελείς στον γράφοντα, το πρόγραμμα χωρίζεται σε δύο φάσεις εκ των οποίων η πρώτη σε άμεσο χρονικό διάστημα και η επόμενη σε μεσοπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Την ονομασία «Hellenic Lightning Shield» φέρει ο Ισραηλινής προέλευσης αντιαεροπορικός «θόλος» τον οποίο πρόκειται να προμηθευτούν οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Καρδιά του νέου αντιαεροπορικού συστήματος αποτελεί το αντιαεροπορικό σύστημα BARAK MX ικανό να διασφαλίσει την αεράμυνα με εμβέλεια από 2 έως 150 χιλιόμετρα αναλόγως του πυραύλου.

Από πλευράς, Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας εξετάζεται ως επιλογή το BARAK MX με τους ανάλογους πυραύλους μέγιστου βεληνεκούς των 150 χιλιομέτρων. Ως εξοπλιστική επιλογή προβάλει για τη Πολεμική Αεροπορία το BARAK MX και για την αντικατάσταση των αντιαεροπορικών ΒΕΛΟΣ (μετά το 2030) που έχουν ως βασική αποστολή την εγγύς αεράμυνα των Αεροπορικών Βάσεων της Πολεμικής Αεροπορίας. Εναλλακτικά για τη περίπτωση των αντιαεροπορικών S-300 PMU1 της Πολεμικής Αεροπορίας ως βασικές επιλογές προβάλουν και τα ισραηλινά αντιαεροπορικά David’s Sling (πρώτιστη επιλογή του ΓΕΑ) ή τα BARAK MX εξοπλισμένα με πυραύλους βεληνεκούς 150 χιλιομέτρων.

Σε επίπεδο Γενικού Επιτελείου Στρατού το BARAK MX της ΙΑΙ (διότι εξετάζεται ως άμεση ανταγωνιστική επιλογή και το SPYDER με πυραύλους μέσου βεληνεκούς) θα καλύψει τις πάγιες επιχειρησιακές απαιτήσεις αντιαεροπορικών συστημάτων μέσου βεληνεκούς με στόχο την αντικατάσταση των HAWK καθώς και των αντιαεροπορικών συστημάτων βραχέως βεληνεκούς OSA AK/ AKM και TOR M1 που υπηρετούν στην 182 Μοίρα Κατευθυνόμενων Βλημάτων. Στόχος του Γενικού Επιτελείου Στρατού και της Διεύθυνσης Πυροβολικού είναι τα αντιαεροπορικά συστήματα βραχέως βεληνεκούς να αντικατασταθούν από αντιαεροπορικά συστήματα μέσου βεληνεκούς προκειμένου να υπάρχει αντιαεροπορική κάλυψη και προστασία μεγαλύτερων περιοχών και εμπλοκή των στόχων σε διπλάσιες και τριπλάσιες αποστάσεις συγκριτικά με τα υφιστάμερα ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικά. Επιπροσθέτως, την απόκτηση BARAK MX που θα συγκροτούν πυροβολαρχίες εξετάζεται να συμπληρώσουν τα αντιαεροπορικά συστήματα βραχέως βεληνεκούς Spyder All In One τα οποία αποτελούν αυτοτελείς μονάδες πυρός.

Σημειώνεται, ότι το αντιαεροπορικό σύστημα Spyder All In One αποτελείται από το όχημα φορέας των πυραύλων καθώς και των λοιπών αισθητήρων εντοπισμού των απειλών. Η απόκτηση των αντιαεροπορικών BARAK MX έχει προϋπολογισμό της τάξης των 2 με 2.5 δις ευρώ και περιλαμβάνει την απόκτηση των φόρτων μάχης των πυραύλων, των εκτοξευτών, των κέντρων διοίκησης και ελέγχου, των οχημάτων υποστήριξης, των αισθητήρων μάχης και ραντάρ καθώς και του πακέτου αρχικής τεχνικής υποστήριξης.

Επιπροσθέτως, την απόκτηση BARAK MX που θα συγκροτούν πυροβολαρχίες θα συμπληρώσουν τα αντιαεροπορικά συστήματα βραχέως βεληνεκούς Spyder All In One τα οποία αποτελούν αυτοτελείς μονάδες πυρός. Σημειώνεται, ότι το αντιαεροπορικό σύστημα Spyder All In One αποτελείται από το όχημα φορέας των πυραύλων καθώς και των λοιπών αισθητήρων εντοπισμού των απειλών. Η απόκτηση των αντιαεροπορικών BARAK MX έχει προϋπολογισμό της τάξης των 2 με 2.5 δις ευρώ και περιλαμβάνει την απόκτηση των φόρτων μάχης των πυραύλων, των εκτοξευτών, των κέντρων διοίκησης και ελέγχου, των οχημάτων υποστήριξης, των αισθητήρων μάχης και ραντάρ καθώς και του πακέτου αρχικής τεχνικής υποστήριξης. Καρδιά όλων των παραπάνω ισραηλινών αντιαεροπορικών όπλων θα είναι το ισραηλινό ραντάρ πολλαπλού ρόλου ELM-2084 MMR (Multi Mission Radar).

Το ELM-2084 MMR είναι αυτοκινούμενο ραντάρ, τεχνολογίας AESA, με δυνατότητα επιτήρησης και έρευνας αέρος, δυνατότητα εντοπισμού πυρών πυροβολικού και παροχής υπηρεσιών διεύθυνσης και ελέγχου πυρών αντιαεροπορικών και αντιπυραυλικών συστημάτων. Το μέγιστο βεληνεκές, για αποστολές επιτήρησης και έρευνας αέρος είναι 470 χιλιόμετρα, ενώ σε αποστολές εντοπισμού πυρών πυροβολικών το μέγιστο βεληνεκές είναι της τάξεως των 100 χιλιομέτρων. Ομοίως, στην πρώτη περίπτωση μπορεί να εντοπίσει 1.100 στόχους, ενώ στη δεύτερη 200 στόχους το λεπτό. Η απόκτηση των ισραηλινών ραντάρ θα επιτρέψει την αντικατάσταση μεγάλου αριθμού παλαιών ραντάρ της Πολεμικής Αεροπορίας που εξοπλίζουν τους Σταθμούς Αναφοράς και τις Μοίρες Σταθμών Ελέγχου & Προειδοποίησης (ΜΣΕΠ) του Συστήματος Αεροπορικού Ελέγχου του Αρχηγείου Τακτικής Αεροπορίας. Σημείο κλειδί παραμένει το μέλλον των έξι ελληνικών συστοιχιών PATRIOT των οποίων το μέλλον προδιαγράφεται αβέβαιο και δυσοίωνο.

Το άρθρο Η Αεράμυνα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων πρώτη προτεραιότητα-Μετά τα PULS έρχονται οι συνάψεις συμβάσεων τα Ισραηλινά Αντιαεροπορικά εντός 2026 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της ιστοσελίδας «Eyorio» των Φιλιππίνων, οι Πεζοναύτες της χώρας εξετάζουν την απόκτηση των ισραηλινών αυτοκινούμενων αντιαεροπορικών συστημάτων SPYDER-SR (Short Range)/ER (Extended Range). Η υποψηφιότητα του συγκεκριμένου συστήματος είναι ισχυρή, καθώς η Αεροπορία της χώρας διατηρεί σε υπηρεσία αντιαεροπορικά συστήματα SPYDER, της έκδοσης MR (Medium Range). Οι εκδόσεις SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να ενσωματώσουν πυραύλους Python-5, με ερευνητές υπέρυθρων και CCD, I-Derby, με ερευνητή ενεργού ραντάρ, και I-Derby ER, με κινητήρα δύο  σταδίων για αυξημένο βεληνεκές. Οι εκτοξευτές των SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να κινηθούν σε όλο το τόξο των 360^ο και εκτελούν βολές με κλίση. Τα συστήματα έχουν την ικανότητα εγκλωβισμού στόχου πριν (LOBL : Lock-On Before Launch) και μετά την εκτόξευση (LOAL : Lock-On After Launch). Το αντιαεροπορικό σύστημα SPYDER, όλων των εκδόσεων, μπορεί να εκτελέσει βολές ημέρα και νύχτα και κάτω από οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, ενώ μπορεί να μεταφερθεί από αεροσκάφος επιπέδου C-130 Hercules.

Επίσης, ενσωματώνει και προηγμένο σύστημα ηλεκτρονικών αντί-αντιμέτρων (ECCM : Electronic Counter-Counter Measures). Τέλος, ενσωματώνει ηλεκτροπτικό αισθητήρα και σύστημα ζεύξης δεδομένων. Μια τυπική πυροβολαρχία SPYDER αποτελείται από ένα κέντρο διοίκησης και ελέγχου (αυτοκινούμενο, επί τροχοφόρου οχήματος), ένα ραντάρ, επίσης επί τροχοφόρου οχήματος (στις εκδόσεις SPYDER-SR και SPYDER-ER το ραντάρ είναι ενσωματωμένο στο όχημα διοίκησης και ελέγχου), 3-6 εκτοξευτές, έκαστος με ενσωματωμένο ηλεκτροπτικό σύστημα Toplite και αριθμό οχημάτων υποστήριξης. Το SPYDER έχει επιλεγεί από αρκετές χώρες και έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά σε πολεμικές συγκρούσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για την προστασία στατικών, υψηλής αξίας, υποδομών ή να συνοδεύσει και να προστατεύσει δυνάμεις ελιγμούς (μηχανοκίνητες και τεθωρακισμένες). Το σύστημα ενσωματώνει υψηλό βαθμό αυτοματισμών με αποτέλεσμα το πλήρωμα να έχει μικρό φόρτο εργασίας και το σύστημα να αντιδρά και να εκτελεί βολή σε μικρό χρόνο.

Το άρθρο Οι Πεζοναύτες των Φιλιππίνων εξετάζουν την απόκτηση των ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων SPYDER-SR/ER δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Την Τετάρτη 17 Απριλίου 2024, πραγματοποιήθηκε στο Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας (ΓΕΑ) συνάντηση του εκπροσώπου της εταιρείας «RAFAEL», κ. Μicha Ron (Corporate Regional Director) με αρμόδιους επιτελείς του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας, του Γενικού Επιτελείου Στρατού και του ΓΕΑ. Σκοπός της συνάντησης ήταν η παρουσίαση εκ μέρους της εταιρείας, των δυνατοτήτων του Air Defense System (ADS) «SPYDER», που κατασκευάζει.

SPYDER Family

Το SPYDER (Surface-to-air PYthon and DERby) είναι ένα αντιαεροπορικό σύστημα μικρού έως μεγάλου βεληνεκούς της Rafael που χρησιμοποιεί τους εξελιγμένους ισραηλινούς πυραύλους αέρος-αέρος μικρού και μέσου βεληνεκούς Python 5 και Derby αντίστοιχα. Το SPYDER προσφέρεται από την Rafael σε τρεις διαμορφώσεις, το SPYDER SR/ER, το SPYDER MR/LR και το SPYDER AiO. Οι δύο πρώτες διαμορφώσεις αναφέρονται σε πυροβολαρχίες με έως έξι αυτοκινούμενους εκτοξευτές, κινητό ραντάρ και κινητή μονάδα διοίκησης και ελέγχου ενώ η τρίτη διαμόρφωση αναφέρεται σε καθαρά αυτόνομη μονάδα πρόσκτησης στόχου και βολής. Σύμφωνα με την εταιρία η οικογένεια SPYDER περιλαμβάνει κινητά συστήματα αεράμυνας μικρής έως μεγάλης εμβέλειας (20-80 km) που μπορούν να υπερασπιστούν μεγάλες περιοχές έναντι ενός ευρέος φάσματος απειλών, όπως επιθετικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, βομβαρδιστικά, πύραυλοι κρουζ, UAV και όπλα stand-off.

Το SPYDER SR/ER είναι αντιαεροπορικό σύστημα μικρού βεληνεκούς. Μια πυροβολαρχία διαθέτει 3-6 εκτοξευτές των τεσσάρων βλημάτων οι οποίοι φέρονται επί φορτηγού οχήματος υψηλής ευκινησίας. Τα βλήματα βάλλονται σε κλήση. Ο τετραπλός εκτοξευτής (MFU) έχει δυνατότητα ανύψωσης και περιστροφής 360 μοιρών. Το σύστημα μπορεί να εκτοξεύσει πυραύλους με δύο τρόπους λειτουργίας: κλείδωμα στόχου πριν από την εκτόξευση (LOBL) και κλείδωμα στόχου μετά την εκτόξευση (LOAL). Η μέθοδος εκτόξευσης με κλήση, σε αντίθεση με την κατακόρυφη εκτόξευση, επιτρέπει το LOBL έτσι ώστε ο εποχούμενος ανιχνευτής του πυραύλου να είναι κλειδωμένος στον στόχο πριν από την εκτόξευση.

Η λειτουργία LOBL επιτρέπει στον Διοικητή της Μοίρας να επιβεβαιώσει ότι ο πύραυλος είναι κλειδωμένος στον καθορισμένο στόχο πριν από την εκτόξευση, δίνει μεγάλη πιθανότητα προσβολής έναντι στόχων υψηλών ελιγμών μικρής εμβέλειας και επιτρέπει την εμπλοκή καθορισμένων στόχων με πρόσθετους οπτικούς αισθητήρες. Την πυροβολαρχία συμπληρώνουν ένα αυτοκινούμενο όχημα διοίκησης και ελέγχου, οχήματα μεταφοράς και επαναφόρτωσης βλημάτων και όχημα επισκευών. Στο όχημα διοίκησης και ελέγχου (CCU) φέρεται και το ραντάρ της πυροβολαρχίας. Το ραντάρ που μεταφέρεται είναι το EL/M-2106 ATAR (Advanced Tactical Acquisition Radar) της ELTA. Πρόκειται για ένα στερεάς κατάστασης ραντάρ τριών διαστάσεων στην μπάντα L με ενεργή ηλεκτρονική συστοιχία διεύθυνσης για την καθ’ ύψος έρευνα. Διαθέτει μέγιστη εμβέλεια στα 180 χλμ, εμβέλεια εντοπισμού μαχητικών αεροσκαφών στα 70-110 χλμ, ελικόπτερα σε αιώρηση και UAV στα 40 χλμ. Διαθέτει ενσωματωμένο IFF mode 1,2,3/A,C & 4 και υψηλές δυνατότητες αντι-αντιμέτρων. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια στα 1-40χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ.

Το SPYDER MR/LR είναι αντιαεροπορικό σύστημα μεσαίου-μεγάλου βεληνεκούς. Μια πυροβολαρχία διαθέτει 3-6 εκτοξευτές (MFU) των οχτώ βλημάτων οι οποίοι φέρονται επί φορτηγού οχήματος υψηλής ευκινησίας. Τα βλήματα βάλλονται κάθετα επιτυγχάνοντας δυνατότητα βολής 360 μοιρών. Επίσης στον κάθε εκτοξευτή υπάρχει ενσωματωμένος ηλεκτροπτικό σύστημα TopLite. Την πυροβολαρχία συμπληρώνουν ένα αυτοκινούμενο όχημα διοίκησης και ελέγχου, οχήματα μεταφοράς και επαναφόρτωσης βλημάτων, όχημα επισκευών και όχημα μεταφοράς ραντάρ. Το ραντάρ που μεταφέρεται είναι το EL/M-2084 της ELTA.

Το συγκεκριμένο ραντάρ ανήκει σε μια ομάδα ραντάρ 4D AESA με πομποδέκτες Νιτριδίου του Γάλιου πολλαπλών λειτουργιών στις μπάντες S/C. Οι κύριες αποστολές του ραντάρ είναι, Επιτήρηση Αέρος, Αντιαεροπορική Άμυνα – Ραντάρ ελέγχου πυρός, Έγκαιρης προειδοποίησης και Ραντάρ αντιπυροβολικού και C-RAM. Το MMR ανιχνεύει υψηλά και χαμηλά ιπτάμενους στόχους, παρακολουθεί, ταξινομεί και δημιουργεί μια εικόνα κατάστασης αέρα σε πραγματικό χρόνο όλων των εναέριων στόχων όπως πλατφόρμες χαμηλής διατομής ραντάρ, UAV, τακτικά εναέρια όπλα, πυρομαχικά περιπλάνησης, τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, βλήματα πλεύσης και βλήματα πυροβολικού καμπύλης τροχιάς.

Το ραντάρ διατίθεται σε δύο διαμορφώσεις περιστρεφόμενο και στατικό. Το πρώτο έχει κάλυψη 360 μοιρών, μέγιστη εμβέλεια 475χλμ και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 70 μοίρες και έρευνα σε ύψος τα 30 χλμ. Το δεύτερο κάλυψη (+/-) 65 μοίρες στο οριζόντιο και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 90 μοίρες μέγιστη εμβέλεια 650χλμ και σε ύψος τα 30 χλμ. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια στα 1-80χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ.

Το νεότερο μέλος της οικογένειας είναι το SPYDER AiO. Το SPYDER AiO (All in One) είναι ένα πλήρως ευέλικτο και αυτόνομο μέσο αεράμυνας το οποίο αναπτύχθηκε για να καλύψει τις κρίσιμες επιχειρησιακές ανάγκες του σύγχρονου πεδίου μάχης, ικανό για γρήγορη ανάπτυξη μέσα σε λίγα λεπτά, σε δύσκολα εδάφη και με σύντομους χρόνους αντίδρασης. Το AiO παρέχει αξιόπιστη αεράμυνα με ελαχιστοποιημένο αποτύπωμα υλικοτεχνικής υποστήριξης.

Τα κύρια εξαρτήματα του συστήματος είναι:

• Ένα 8×8 υψηλής κινητικότητας τροχοφόρο φορτηγό όχημα που περιλαμβάνει όλα τα συστήματα.
• Σύστημα Command & Control.
• Δύο σταθμοί εργασίας καμπίνας (CWS).
• Οχταπλός εκτοξευτής με πυραύλους I-Derby SR, I-Derby ER, & PYTHON-5 SR.
• Αισθητήρες επιτήρησης & ελέγχου πυρός σε ιστό εκτεινόμενο καθ’ ύψος.
• Ραντάρ 3D AESA σταθερών στοιχειοκεραιών.
• Ηλεκτροπτικό σύστημα TopLite.
• Σύστημα τροφοδοσίας.

Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής με εμβέλεια στα 1-40χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ. Μπορεί να εμπλέξει ταυτόχρονα τέσσερις στόχους και χρειάζεται τρία λεπτά να μεταβεί από λειτουργία κίνησης σε λειτουργία εκτόξευσης πυραύλου.

Έχει δυνατότητα λειτουργίας αυτόνομα ή διασυνδεδεμένο σε υψηλότερο κλιμάκιο (C2), τα ραντάρ SPYDER AiO εντοπίζουν απειλές εν κινήσει και μεταβαίνουν γρήγορα στη λειτουργία πυροδότησης. Όταν εντοπιστεί μια απειλή ή δοθεί εντολή, το όχημα σταματά, οι γρύλοι σταθεροποίησης εκτείνονται, το ραντάρ εκτείνεται σε πλήρες ύψος και ο εκτοξευτής φτάνει σε σχεδόν κάθετη θέση, έτοιμος για βολή, πυροδότηση – όλα ελέγχονται από το σταθμό εργασίας καμπίνας χωρίς να απαιτείται από το πλήρωμα να εγκαταλείψει την καμπίνα του οχήματος. Το βάρος του φορέα μαζί με το σύστημα αγγίζει τους 30 τόνους.

Πύραυλοι Python 5 & Derby

Όλα τα ανωτέρω συστήματα SPYDER χρησιμοποιούν τους πιο προηγμένους πυραύλους αέρος-αέρος: τον μικρής εμβέλειας PYTHON 5 με διπλή ζώνη και ανιχνευτή υπέρυθρης απεικόνισης Imaging Infra-Red (IIR) & ερευνητή CCD, τον I-DERBY – με ενεργό ραντάρ αναζήτησης και τον I-Derby ER, με πυραυλοκινητήρα διπλού παλμού για μεγαλύτερες αποστάσεις. Τα SPYDER-MR και SPYDER-LR χρησιμοποιούν τους ίδιους πυραύλους με ένα πρόσθετο ενισχυτικό συγκρότημα πρόωσης. Όλοι αυτοί οι πύραυλοι μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για αποστολές αέρος-αέρος. Οι αεροεκτοξευόμενες εκδόσεις πετυχαίνουν ταχύτητα της τάξης των 4 mach.

Ο πύραυλος Python 5 είναι ο νέος πύραυλος αερομαχίας πολύ υψηλής ευκινησίας της Rafael. Ο Python 5 είναι μια εξέλιξη του Python 4 με συστοιχία εστιακού επιπέδου διπλής ζώνης και ανιχνευτή υπέρυθρης απεικόνισης (IIR) που παρέχει ένα πολύ ευρύ οπτικό πεδίο. Ο Python 5 διατηρεί την ίδια διαμόρφωση κατασκευής –  έλεγχο βήματος και εκτροπής, πτερύγια Canard σε σχήμα δέλτα και δύο πτερύγια ελέγχου περιστροφής και τον ίδιο κινητήρα πυραύλων, κεφαλή και πυροκροτητή – με τον πύραυλο Python 4. Το ευρύ οπτικό πεδίο επιτρέπει το LOAL σε γωνία μεγαλύτερη από 100° εκτός σημείου θέασης. Η αναζήτηση διπλής ζώνης παρέχει αυξημένο εύρος ανίχνευσης, βελτιωμένη διάκριση στόχων έναντι θορύβου του φόντου και χαμηλότερο ποσοστό πρόσκτησης ψευδούς στόχου.

Στη λειτουργία LOAL, τα δεδομένα στόχου μεταφέρονται από τη μονάδα διοίκησης και ελέγχου μέσω του εκτοξευτήρα στον πύραυλο. Τα συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου του πυραύλου είναι ενεργά για τρεις φορές μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι για τον προηγούμενο Python, επιτρέποντας στον πύραυλο να αντιμετωπίσει στόχους που κάνουν ελιγμούς αποφυγής. Η κεφαλή κατακερματισμού υψηλής εκρηκτικότητας είναι εφοδιασμένη με ενεργό πυροκροτητή εγγύτητας με λέιζερ. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,1μ, διάμετρο 16 εκατοστά, εκπέτασμα 64 εκατοστά, βάρος 105 κιλών και φέρει γόμωση 11 κιλών.

Πύραυλος Derby

Ο πύραυλος Derby είναι ένας πύραυλος μεσαίου βεληνεκούς, ενεργής καθοδήγησης που αναπτύχθηκε αρχικά για τον ρόλο αέρος-αέρος. Ο πύραυλος αεράμυνας έχει δυνατότητα παντός καιρού και πέρα από την οπτική εμβέλεια.

Ο Derby έχει παρόμοια σχεδίαση με τον πύραυλο Python. Ένα ενεργό ραντάρ ραδιοσυχνοτήτων / ανιχνευτής υπερύθρων, που αναπτύχθηκε από την IAI, είναι εγκατεστημένο στη μύτη του πυραύλου. Ο πύραυλος ενσωματώνει ένα προηγμένο προγραμματιζόμενο σύστημα ECCM. Το Derby λειτουργεί σε λειτουργία LOBL για εμπλοκή στόχων μικρής εμβέλειας και σε λειτουργία LOAL για εμπλοκές μεσαίου βεληνεκούς. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,62μ, διάμετρο 16 εκατοστά, εκπέτασμα 64 εκατοστά, βάρος 118 κιλών και φέρει γόμωση 23 κιλών.

Και οι δύο πύραυλοι θεωρούνται Fire and Forget δίνοντας τη δυνατότητα στο σύστημα να εμπλέξει περισσότερους στόχους και να ανταπεξέλθει σε επιθέσεις κορεσμού.

Το άρθρο Η Πολεμική Αεροπορία αξιολογεί τη προοπτική απόκτησης του Ισραηλινού αντιαεροπορικού συστήματος Spyder δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Όπως έχουμε ήδη προαναφέρει σε προγενέστερο δημοσίευμα από το Defencereview.gr, η ελληνική πλευρά φαίνεται να είναι σε συνομιλίες με τους Ισραηλινούς για την απόκτηση αντιαεροπορικών συστημάτων με σκοπό την αντικατάσταση τόσο των ρωσικών ΑΑ συστημάτων σε ελληνική υπηρεσία όσο και των I-HAWK. Έκτος από την πίεση που έχει δεχθεί η χώρα μας ως προς την παραχώρηση των πολύτιμων, για τους Ουκρανούς, ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων τύπου TOR M1, Sa-8b και S300 PMU1, υπάρχει και το ζήτημα της υποστήριξης των συστημάτων αυτών από τους Ρώσους.

Από την άλλη οι πυροβολαρχίες I-Hawk Phase III του Ε.Σ. βρίσκονται στη δύση τους μιας και τα βλήματα που φέρουν φτάνουν στην ημερομηνία λήξης τους. Παράλληλα όμως λόγω παλαιότητας των ηλεκτρονικών τους δύσκολα θα σταθούν σε ένα μελλοντικό πεδίο μάχης, τρανταχτό παράδειγμα η καταστροφή μιας πυροβολαρχίας τουρκικών I-Hawk XXI από αεροσκάφη Rafale στη Λιβύη το 2020. Στο πλαίσιο αυτό κάνουμε μια παρουσίαση των ισραηλινών συστημάτων που ενδέχεται να προμηθευτούν οι Ε.Δ. προς αντικατάσταση των παραπάνω συστημάτων. Το ενδιαφέρον της χώρας μας εδράζεται στα ισραηλινά αντιαεροπορικά συστήματα Spyder MR/LR και Barak 8 LRAD/ERB.

SPYDER Family

Το SPYDER (Surface-to-air PYthon and DERby) είναι ένα αντιαεροπορικό σύστημα μικρού έως μεγάλου βεληνεκούς της Rafael που χρησιμοποιεί τους εξελιγμένους ισραηλινούς πυραύλους αέρος-αέρος μικρού και μέσου βεληνεκούς Python 5 και Derby αντίστοιχα. Το SPYDER προσφέρεται από την Rafael σε τρεις διαμορφώσεις, το SPYDER SR/ER, το SPYDER MR/LR και το SPYDER AiO. Οι δύο πρώτες διαμορφώσεις αναφέρονται σε πυροβολαρχίες με έως έξι αυτοκινούμενους εκτοξευτές, κινητό ραντάρ και κινητή μονάδα διοίκησης και ελέγχου ενώ η τρίτη διαμόρφωση αναφέρεται σε καθαρά αυτόνομη μονάδα πρόσκτησης στόχου και βολής. Σύμφωνα με την εταιρία η οικογένεια SPYDER περιλαμβάνει κινητά συστήματα αεράμυνας μικρής έως μεγάλης εμβέλειας (20-80 km) που μπορούν να υπερασπιστούν μεγάλες περιοχές έναντι ενός ευρέος φάσματος απειλών, όπως επιθετικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, βομβαρδιστικά, πύραυλοι κρουζ, UAV και όπλα stand-off.

Το SPYDER SR/ER είναι αντιαεροπορικό σύστημα μικρού βεληνεκούς. Μια πυροβολαρχία διαθέτει 3-6 εκτοξευτές των τεσσάρων βλημάτων οι οποίοι φέρονται επί φορτηγού οχήματος υψηλής ευκινησίας. Τα βλήματα βάλλονται σε κλήση. Ο τετραπλός εκτοξευτής (MFU) έχει δυνατότητα ανύψωσης και περιστροφής 360 μοιρών. Το σύστημα μπορεί να εκτοξεύσει πυραύλους με δύο τρόπους λειτουργίας: κλείδωμα στόχου πριν από την εκτόξευση (LOBL) και κλείδωμα στόχου μετά την εκτόξευση (LOAL). Η μέθοδος εκτόξευσης με κλήση, σε αντίθεση με την κατακόρυφη εκτόξευση, επιτρέπει το LOBL έτσι ώστε ο εποχούμενος ανιχνευτής του πυραύλου να είναι κλειδωμένος στον στόχο πριν από την εκτόξευση.

Η λειτουργία LOBL επιτρέπει στον Διοικητή της Μοίρας να επιβεβαιώσει ότι ο πύραυλος είναι κλειδωμένος στον καθορισμένο στόχο πριν από την εκτόξευση, δίνει μεγάλη πιθανότητα προσβολής έναντι στόχων υψηλών ελιγμών μικρής εμβέλειας και επιτρέπει την εμπλοκή καθορισμένων στόχων με πρόσθετους οπτικούς αισθητήρες. Την πυροβολαρχία συμπληρώνουν ένα αυτοκινούμενο όχημα διοίκησης και ελέγχου, οχήματα μεταφοράς και επαναφόρτωσης βλημάτων και όχημα επισκευών. Στο όχημα διοίκησης και ελέγχου (CCU) φέρεται και το ραντάρ της πυροβολαρχίας. Το ραντάρ που μεταφέρεται είναι το EL/M-2106 ATAR (Advanced Tactical Acquisition Radar) της ELTA. Πρόκειται για ένα στερεάς κατάστασης ραντάρ τριών διαστάσεων στην μπάντα L με ενεργή ηλεκτρονική συστοιχία διεύθυνσης για την καθ’ ύψος έρευνα. Διαθέτει μέγιστη εμβέλεια στα 180 χλμ, εμβέλεια εντοπισμού μαχητικών αεροσκαφών στα 70-110 χλμ, ελικόπτερα σε αιώρηση και UAV στα 40 χλμ. Διαθέτει ενσωματωμένο IFF mode 1,2,3/A,C & 4 και υψηλές δυνατότητες αντι-αντιμέτρων. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια στα 1-40χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ.

Το SPYDER MR/LR είναι αντιαεροπορικό σύστημα μεσαίου-μεγάλου βεληνεκούς. Μια πυροβολαρχία διαθέτει 3-6 εκτοξευτές (MFU) των οχτώ βλημάτων οι οποίοι φέρονται επί φορτηγού οχήματος υψηλής ευκινησίας. Τα βλήματα βάλλονται κάθετα επιτυγχάνοντας δυνατότητα βολής 360 μοιρών. Επίσης στον κάθε εκτοξευτή υπάρχει ενσωματωμένος ηλεκτροπτικό σύστημα TopLite. Την πυροβολαρχία συμπληρώνουν ένα αυτοκινούμενο όχημα διοίκησης και ελέγχου, οχήματα μεταφοράς και επαναφόρτωσης βλημάτων, όχημα επισκευών και όχημα μεταφοράς ραντάρ. Το ραντάρ που μεταφέρεται είναι το EL/M-2084 της ELTA.

Το συγκεκριμένο ραντάρ ανήκει σε μια ομάδα ραντάρ 4D AESA με πομποδέκτες Νιτριδίου του Γάλιου πολλαπλών λειτουργιών στις μπάντες S/C. Οι κύριες αποστολές του ραντάρ είναι, Επιτήρηση Αέρος, Αντιαεροπορική Άμυνα – Ραντάρ ελέγχου πυρός, Έγκαιρης προειδοποίησης και Ραντάρ αντιπυροβολικού και C-RAM. Το MMR ανιχνεύει υψηλά και χαμηλά ιπτάμενους στόχους, παρακολουθεί, ταξινομεί και δημιουργεί μια εικόνα κατάστασης αέρα σε πραγματικό χρόνο όλων των εναέριων στόχων όπως πλατφόρμες χαμηλής διατομής ραντάρ, UAV, τακτικά εναέρια όπλα, πυρομαχικά περιπλάνησης, τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, βλήματα πλεύσης και βλήματα πυροβολικού καμπύλης τροχιάς.

Το ραντάρ διατίθεται σε δύο διαμορφώσεις περιστρεφόμενο και στατικό. Το πρώτο έχει κάλυψη 360 μοιρών, μέγιστη εμβέλεια 475χλμ και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 70 μοίρες και έρευνα σε ύψος τα 30 χλμ. Το δεύτερο κάλυψη (+/-) 65 μοίρες στο οριζόντιο και κάλυψη καθ’ ύψος -7 έως 90 μοίρες μέγιστη εμβέλεια 650χλμ και σε ύψος τα 30 χλμ. Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής σε εμβέλεια στα 1-80χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ.

Το νεότερο μέλος της οικογένειας είναι το SPYDER AiO. Το SPYDER AiO (All in One) είναι ένα πλήρως ευέλικτο και αυτόνομο μέσο αεράμυνας το οποίο αναπτύχθηκε για να καλύψει τις κρίσιμες επιχειρησιακές ανάγκες του σύγχρονου πεδίου μάχης, ικανό για γρήγορη ανάπτυξη μέσα σε λίγα λεπτά, σε δύσκολα εδάφη και με σύντομους χρόνους αντίδρασης. Το AiO παρέχει αξιόπιστη αεράμυνα με ελαχιστοποιημένο αποτύπωμα υλικοτεχνικής υποστήριξης.

Τα κύρια εξαρτήματα του συστήματος είναι:

• Ένα 8×8 υψηλής κινητικότητας τροχοφόρο φορτηγό όχημα που περιλαμβάνει όλα τα συστήματα.
• Σύστημα Command & Control.
• Δύο σταθμοί εργασίας καμπίνας (CWS).
• Οχταπλός εκτοξευτής με πυραύλους I-Derby SR, I-Derby ER, & PYTHON-5 SR.
• Αισθητήρες επιτήρησης & ελέγχου πυρός σε ιστό εκτεινόμενο καθ’ ύψος.
• Ραντάρ 3D AESA σταθερών στοιχειοκεραιών.
• Ηλεκτροπτικό σύστημα TopLite.
• Σύστημα τροφοδοσίας.

Οι δυνατότητες του συστήματος είναι προσβολή εναέριας απειλής με εμβέλεια στα 1-40χλμ και υψόμετρο 20μ – 12χλμ. Μπορεί να εμπλέξει ταυτόχρονα τέσσερις στόχους και χρειάζεται τρία λεπτά να μεταβεί από λειτουργία κίνησης σε λειτουργία εκτόξευσης πυραύλου.

Έχει δυνατότητα λειτουργίας αυτόνομα ή διασυνδεδεμένο σε υψηλότερο κλιμάκιο (C2), τα ραντάρ SPYDER AiO εντοπίζουν απειλές εν κινήσει και μεταβαίνουν γρήγορα στη λειτουργία πυροδότησης. Όταν εντοπιστεί μια απειλή ή δοθεί εντολή, το όχημα σταματά, οι γρύλοι σταθεροποίησης εκτείνονται, το ραντάρ εκτείνεται σε πλήρες ύψος και ο εκτοξευτής φτάνει σε σχεδόν κάθετη θέση, έτοιμος για βολή, πυροδότηση – όλα ελέγχονται από το σταθμό εργασίας καμπίνας χωρίς να απαιτείται από το πλήρωμα να εγκαταλείψει την καμπίνα του οχήματος. Το βάρος του φορέα μαζί με το σύστημα αγγίζει τους 30 τόνους.

Πύραυλοι Python 5 & Derby

Όλα τα ανωτέρω συστήματα SPYDER χρησιμοποιούν τους πιο προηγμένους πυραύλους αέρος-αέρος: τον μικρής εμβέλειας PYTHON 5 με διπλή ζώνη και ανιχνευτή υπέρυθρης απεικόνισης Imaging Infra-Red (IIR) & ερευνητή CCD, τον I-DERBY – με ενεργό ραντάρ αναζήτησης και τον I-Derby ER, με πυραυλοκινητήρα διπλού παλμού για μεγαλύτερες αποστάσεις. Τα SPYDER-MR και SPYDER-LR χρησιμοποιούν τους ίδιους πυραύλους με ένα πρόσθετο ενισχυτικό συγκρότημα πρόωσης. Όλοι αυτοί οι πύραυλοι μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για αποστολές αέρος-αέρος. Οι αεροεκτοξευόμενες εκδόσεις πετυχαίνουν ταχύτητα της τάξης των 4 mach.

Ο πύραυλος Python 5 είναι ο νέος πύραυλος αερομαχίας πολύ υψηλής ευκινησίας της Rafael. Ο Python 5 είναι μια εξέλιξη του Python 4 με συστοιχία εστιακού επιπέδου διπλής ζώνης και ανιχνευτή υπέρυθρης απεικόνισης (IIR) που παρέχει ένα πολύ ευρύ οπτικό πεδίο. Ο Python 5 διατηρεί την ίδια διαμόρφωση κατασκευής –  έλεγχο βήματος και εκτροπής, πτερύγια Canard σε σχήμα δέλτα και δύο πτερύγια ελέγχου περιστροφής και τον ίδιο κινητήρα πυραύλων, κεφαλή και πυροκροτητή – με τον πύραυλο Python 4. Το ευρύ οπτικό πεδίο επιτρέπει το LOAL σε γωνία μεγαλύτερη από 100° εκτός σημείου θέασης. Η αναζήτηση διπλής ζώνης παρέχει αυξημένο εύρος ανίχνευσης, βελτιωμένη διάκριση στόχων έναντι θορύβου του φόντου και χαμηλότερο ποσοστό πρόσκτησης ψευδούς στόχου.

Στη λειτουργία LOAL, τα δεδομένα στόχου μεταφέρονται από τη μονάδα διοίκησης και ελέγχου μέσω του εκτοξευτήρα στον πύραυλο. Τα συστήματα καθοδήγησης και ελέγχου του πυραύλου είναι ενεργά για τρεις φορές μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι για τον προηγούμενο Python, επιτρέποντας στον πύραυλο να αντιμετωπίσει στόχους που κάνουν ελιγμούς αποφυγής. Η κεφαλή κατακερματισμού υψηλής εκρηκτικότητας είναι εφοδιασμένη με ενεργό πυροκροτητή εγγύτητας με λέιζερ. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,1μ, διάμετρο 16 εκατοστά, εκπέτασμα 64 εκατοστά, βάρος 105 κιλών και φέρει γόμωση 11 κιλών.

Πύραυλος Derby

Ο πύραυλος Derby είναι ένας πύραυλος μεσαίου βεληνεκούς, ενεργής καθοδήγησης που αναπτύχθηκε αρχικά για τον ρόλο αέρος-αέρος. Ο πύραυλος αεράμυνας έχει δυνατότητα παντός καιρού και πέρα από την οπτική εμβέλεια.

Ο Derby έχει παρόμοια σχεδίαση με τον πύραυλο Python. Ένα ενεργό ραντάρ ραδιοσυχνοτήτων / ανιχνευτής υπερύθρων, που αναπτύχθηκε από την IAI, είναι εγκατεστημένο στη μύτη του πυραύλου. Ο πύραυλος ενσωματώνει ένα προηγμένο προγραμματιζόμενο σύστημα ECCM. Το Derby λειτουργεί σε λειτουργία LOBL για εμπλοκή στόχων μικρής εμβέλειας και σε λειτουργία LOAL για εμπλοκές μεσαίου βεληνεκούς. Ο πύραυλος έχει μήκος 3,62μ, διάμετρο 16 εκατοστά, εκπέτασμα 64 εκατοστά, βάρος 118 κιλών και φέρει γόμωση 23 κιλών.

Και οι δύο πύραυλοι θεωρούνται Fire and Forget δίνοντας τη δυνατότητα στο σύστημα να εμπλέξει περισσότερους στόχους και να ανταπεξέλθει σε επιθέσεις κορεσμού.

Barak 8 & 8ER

Το Barak 8 είναι ένας πύραυλος εδάφους-αέρος μεγάλου βεληνεκούς (SAM), που αναπτύχθηκε από κοινού από την εταιρεία IAI και τον Ινδικό Οργανισμό Αμυντικής Έρευνας και Ανάπτυξης (DRDO). Ο πύραυλος έχει σχεδιαστεί για να καταστρέφει εναέριες απειλές, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών, ελικοπτέρων, πυραύλων κατά πλοίων και UAV καθώς και βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων κρουζ. Υπάρχουν τόσο θαλάσσιες όσο και χερσαίες παραλλαγές του συστήματος.

Ο πύραυλος Barak 8 έχει μήκος περίπου 4,5 μέτρα, διάμετρο 0,225 μέτρα στο σώμα του πυραύλου και 0,54 μέτρα στο ενισχυτικό στάδιο, άνοιγμα φτερών 0,94 μέτρα και βάρος 275 κιλά συμπεριλαμβανομένης μιας κεφαλής 60 κιλών που εκρήγνυται σε κοντινή απόσταση. Ο πύραυλος έχει μέγιστη ταχύτητα 3 Mach με μέγιστη επιχειρησιακή εμβέλεια 70 χλμ και μπορεί να κάνει ελιγμούς 50g.

Η IAI έχει επίσης αναπτύξει νέα στην οικογένεια Barak, συμπεριλαμβανομένων των εκδόσεων MRAD, με κινητήρα πυραύλων μονού παλμού για εμβέλεια 35 χλμ, LRAD με κινητήρα πυραύλων διπλού παλμού για εμβέλεια 70 χλμ, ER με κινητήρα πυραύλων διπλού παλμού και πρόσθετο ενισχυτή για εμβέλεια 150 χλμ και βελτιωμένες δυνατότητες TBM και το Barak MX που διευρύνει το Barak σε ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας που χρησιμοποιεί ενοποιημένους έξυπνους εκτοξευτές που φέρουν αναχαιτιστές μικρής, μεσαίας και εκτεταμένης εμβέλειας.

Η μονάδα εκτοξευτή του πυραυλικού συστήματος αεράμυνας BARAK 8 είναι τοποθετημένη σε σασί στρατιωτικού φορτηγού αυξημένης ευκινησίας. Οι πύραυλοι Barak 8 εκτοξεύονται κάθετα από το TEL (Transporter Erector Launcher) και παρέχουν κάλυψη 360 μοιρών. Η μονάδα εκτόξευσης αποτελείται από 8 εμπορευματοκιβώτια πυραύλων έτοιμων για βολή. Και οι οκτώ πύραυλοι μπορούν να εκτοξευθούν σε λιγότερο από 20 δευτερόλεπτα.

Μια πυροβολαρχία Barak αποτελείται από ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου, ραντάρ παρακολούθησης, πυραύλων και κινητών εκτοξευτών. Όταν συνδυάζεται με ένα σύγχρονο σύστημα αεράμυνας και ραντάρ παρακολούθησης πολλαπλών λειτουργιών και καθοδήγησης, το Barak 8 επιτρέπει τη δυνατότητα ταυτόχρονης εμπλοκής πολλαπλών στόχων κατά τη διάρκεια επιθέσεων κορεσμού.

Συνοψίζοντας την παραπάνω παρουσίαση η έκδοση του SPYDER AiO είναι μια πολύ καλή περίπτωση για την αντικατάσταση των ρωσικών SHORADS τύπου TOR M1 και Sa-8b από ένα αντίστοιχο δυτικό σύστημα τελευταίας τεχνολογίας και πολύ μεγαλύτερων δυνατοτήτων που παράλληλα θα μπορεί να διασυνδεθεί με το υπάρχον σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης μέσω των κατάλληλων διασυνδέσεων εν αντιθέσει με τα υπάρχοντα ρωσικά συστήματα. Επίσης το SPYDER MR/LR θα ήταν μια καλή λύση για αντικατάσταση των I-HAWK.

Από την άλλη το Barak 8/8ER θα μπορούσε να θέσει σοβαρή υποψηφιότητα αντικατάστασης των S-300 και ίσως και των I-HAWK αναλόγως του κόστους και των επιχειρησιακών αναγκών.

Τέλος να προσθέσουμε και κάτι που είναι εξαιρετικά σημαντικό και είναι η προσθήκη στην ελληνική αεράμυνα και ειδικά στο Αντιαεροπορικό Πυροβολικό ένα σύστημα εντοπισμού στόχων με παθητική ανίχνευση και λειτουργία. Ο λόγος για το παθητικό ηλεκτροπτικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης Sky Spotter το οποίο μέσα από το DefenceReview.gr έχει αναδειχθεί και παρουσιαστεί αναλυτικά.

Το Sky Spotter χρησιμοποιεί πολλαπλούς αισθητήρες, ημέρας και νύχτας, η χρήση των οποίων δημιουργεί μια παθητική «ομπρέλα» έρευνας και εντοπισμού, άρα έγκαιρης προειδοποίησης σε αποστάσεις μεγαλύτερες των 100 χιλιομέτρων.

Aναλυτικά:

Το άρθρο Barak 8 & SPYDER: Σε διαπραγματεύσεις η ελληνική πλευρά για την απόκτηση ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων σε Στρατό Ξηράς και Πολεμική Αεροπορία δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε ιδιαίτερα προχωρημένο επίπεδο διεξάγονται συνομιλίες και διαπραγματεύσεις για τη πρόσκτηση νέων αντιαεροπορικών συστημάτων για τον Στρατό Ξηράς και το Αντιαεροπορικό Πυροβολικό. Ειδικότερα κατά το προγενέστερο χρονικό διάστημα διεξήχθησαν παρουσιάσεις από ισραηλινές εταιρείες οι οποίες αξιολογήθηκαν θετικά από την ελληνική πλευρά και κατέληξαν σε επίσημες διαπραγματεύσεις με αντικείμενο τη πρόσκτηση νέων αντιαεροπορικών συστημάτων βραχέως και μέσου βεληνεκούς.

Συγκεκριμένα οι διαπραγματεύσεις αφορούν τα ισραηλινά αντιαεροπορικά συστήματα Spyder MR/LR και Barak 8 LRAD/ERB για την αντικατάσταση των ανατολικής προέλευσης συστημάτων του Αντιαεροπορικού Πυροβολικού καθώς και των αντιαεροπορικών συστημάτων μέσου βεληνεκούς HAWK.

Το ζήτημα του νέου προγράμματος απόκτησης αντιαεροπορικών αναμένεται να συζητηθεί και στο αυριανό Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων (ΣΑΓΕ) με τις πρώτες πληροφορίες να μιλούν για θετική έγκριση και συνέχιση των διαπραγματεύσεων.

Η οικογένεια συστημάτων SPYDER (Surface-to-air PYthon and DERby) αποτελείται από διάφορα συστήματα, ανάλογα του μέγιστου βεληνεκούς. Κάθε Πυροβολαρχία αποτελείται από ένα τροχοφόρο όχημα Διοίκησης και Ελέγχου, ένα ραντάρ πολλαπλών αποστολών και 3-6 εκτοξευτές. To SPYDER χρησιμοποιεί τα βλήματα Python-5 (στην έκδοση SPYDER-SR μέγιστου βεληνεκούς 15 χιλιομέτρων) και το I-Derby-ER (στην έκδοση SPYDER-MR μέγιστου βεληνεκούς 50 χιλιομέτρων). Εκτός από την αναχαίτιση συμβατικών στόχων (αεροσκάφη, ελικόπτερα, UAV) τα SPYDER μπορούν να αναχαιτίσουν και επερχόμενα βλήματα. Πρόκειται για σύστημα παντός καιρού. Το βλήμα Python-5 ενσωματώνει υπέρυθρο σύστημα καθοδήγησης, ενώ το Derby ενσωματώνει σύστημα καθοδήγησης ραντάρ.

Το άρθρο Στρατός Ξηράς: Σε προχωρημένο επίπεδο συζητήσεις για την απόκτηση νέων αντιαεροπορικών συστημάτων από το Ισραήλ δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Από το 1946 και ύστερα, το Ισραηλινό Κράτος διαμορφώνει συνεχώς ένα ευπροσάρμοστο πλαίσιο δράσης στην εξωτερική πολιτική, δια του στρατού και της διπλωματίας, με σκοπό την εξασφάλιση της ύπαρξης του Ισραηλινού έθνους, ανεξαρτήτως διεθνών μεταβολών και ανακατατάξεων της ισχύος. Ένα από τα διδάγματα που θεμελίωσαν την Ισραηλινή αμυντική σκέψη ήρθε μετά τους Αραβοϊσραηλινούς πολέμους, όπου ιδέα της αξιόπιστης και ταχυκίνητης αεράμυνας έναντι πάσης φύσεως απειλής, φάνηκε να προσδίδει σημαντικά επιχειρησιακά πλεονεκτήματα στις μονάδες ελιγμού του Ισραηλινού Στρατού.

Η γενικότερη αντίληψη περί της αξιόπιστης αποτροπής, σε γεωγραφικό περιβάλλον όπου η απειλή βρίσκεται ακριβώς δίπλα στα προστατευόμενα σύνορα, στηρίζεται στην δημιουργία ενός δικτυοκεντρικού πλέγματος αεράμυνας, όπου φθηνοί αισθητήρες διασκορπισμένοι στον χώρο ανιχνεύουν τις απειλές, ταυτοποιούν το είδος τους και μεταφέρουν τα δεδομένα σε πραγματικό χρόνο στα Κέντρα Λήψης Αποφάσεων, με σκοπό να αποφασιστεί ο τρόπος εξουδετέρωσης της απειλής. Ισραηλινά Συστήματα σαν την οικογένεια SPYDER είναι ικανά να καλύψουν με σχετική αυτονομία ένα μεγάλο μέρος των διαδικασιών που χρειάζεται το Ισραηλινός Στρατός για να θωρακίσει ένα μέρος των συνόρων του.

Συστήματα αεράμυνας SPYDER

Η οικογένεια συστημάτων ταχείας αεράμυνας μικρού, μεσαίου και μεγάλου βεληνεκούς, εν ονόματι SPYDER (Surface-to-air PYthon and DERby) αποτελείται από τα SPYDER-SR, SPYDER-ER, SPYDER-MR και SPYDER-LR που κατασκευάστηκαν από τις εταιρείες Rafael Advanced Defense Systems και Israel Aerospace Industries (IAI) για τις ανάγκες του Ισραηλινούς Στρατού, εντασσόμενα σε ένα ευρύτερο πλέγμα δικτυοκεντρικής αεράμυνας που συμπεριλαμβάνει το David Sling, το Arrow και το Iron Dome.

Σύμφωνα με την κατασκευάστρια, μία συστοιχία αποτελείται από ένα τροχοφόρο όχημα Διοίκησης-Ελέγχου (CCU), ένα ραντάρ πολλαπλών αποστολών και τρεις έως έξι εκτοξευτές πυραύλων εδάφους-αέρος Python-5 και Derby. To βλήμα Python στην αρχική του διαμόρφωση είχε κατασκευαστεί από την εταιρεία RAFAEL για κρούσεις αέρος-αέρος. Στο μέλλον, η εταιρεία σε συνεργασία με την IAI διαμόρφωσαν μία χερσαία εκτοξευόμενη έκδοση που επιτυγχάνει βεληνεκή από 20 μέχρι και 80 χιλιόμετρα.

Tα συστήματα SPYDER είναι ικανά να λειτουργήσουν είτε στάσιμα είτε εν κινήσει καθώς μέσω της κατάλληλης διαμόρφωσης μπορούν να λειτουργήσουν με πλήρη αυτονομία αναχαιτίζοντας εναέριους στόχους από τα 2 μέχρι τα 80 χιλιόμετρα. Είναι ιδανικά για την αναγνώριση-καταστροφή μη επανδρωμένων αεροχημάτων, ελικοπτέρων, μαχητικών αεροσκαφών τύπου F-16 και πυραύλων cruise. 

SPYDER-SR

To σύστημα ταχείας αεράμυνας μικρού βεληνεκούς SPYDER-Short-Range διαθέτει 4 πυροσωλήνες εκτόξευσης πυραύλων (υπό γωνία) Python-5 (εφοδιασμένος με ερευνητή υπερύθρων διπλού κύματος) και Derby (με ενσωματωμένο ενεργό ραντάρ καθοδήγησης), έχοντας ικανότητα εμπλοκής 360 °. Το σύστημα διεξάγει την διαδικασία αναγνώρισης-κρούσης σε λιγότερο από πέντε δευτερόλεπτα μετά τον εντοπισμό του εχθρικού στόχου.

H μέγιστη εμβέλεια των πυραύλων στην Short-Range έκδοση είναι τα 20 χιλιόμετρα και το μέγιστο ύψος τα 9 χιλιόμετρα. Το κέντρο Διοίκησης-Ελέγχου του SPYDER-Short-Range βρίσκεται στο ίδιο όχημα με ενσωματωμένο ραντάρ Elta EL / M-2106 ATAR, το οποίο είναι ικανό να εντοπίζει έως και 500 στόχους ταυτόχρονα, παρακολουθώντας την πορεία των 100 εξ αυτών.

Περιλαμβάνει προηγμένα αντίμετρα ηλεκτρονικού πολέμου (ECCM) για λειτουργία σε πυκνά και κορεσμένα ηλεκτρομαγνητικά πεδία μάχης. Παρ’ αυτά το ραντάρ είναι ικανό να χρησιμοποιηθεί και σε σταθερή έκδοση, διαχωρισμένο από το όχημα C2 και να ενταχθεί εντός ενός ήδη υπάρχοντος δικτυοκεντρικού πλέγματος αεράμυνας. Μπορεί να εντοπίσει εχθρικά μαχητικά αεροσκάφη στα 70-110 χιλιόμετρα, ελικόπτερα με χαμηλό προφίλ πτήσης στα 40 χιλιόμετρα και UAV-Drone στα 40-60 χιλιόμετρα.

SPYDER-ER

To σύστημα ταχείας αεράμυνας ενισχυμένου βεληνεκούς SPYDER-Extended-Range διαθέτει 4 πυροσωλήνες εκτόξευσης πυραύλων Python-5 και Derby-ΕR, έχοντας ικανότητα εμπλοκής 360 °, με μέγιστη εμβέλεια τα 40 χιλιόμετρα και μέγιστο ύψος τα 12 χιλιόμετρα. Όπως και το SPYDER-SR βρίσκεται πάνω σε τροχοφόρο όχημα 6×6 με ενσωματωμένο ραντάρ Elta EL / M-2106 ATAR όπως προαναλήθηκε παραπάνω.

Η Extended-Range έκδοση διαφοροποιείται στο κομμάτι του μέγιστου βεληνεκούς εμπλοκής του πυραύλου καθώς και τα δύο βλήματα χρησιμοποιούν ενισχυμένο κινητήρα για μεγαλύτερη εμβέλεια βολής. Τα συστήματα SPYDER-SR και SPYDER-ER μπορούν να εκτοξεύσουν πυραύλους με δύο τρόπους λειτουργίας, μέσω κλειδώματος στόχου πριν από την εκτόξευση (LOBL) και κλειδώματος στόχου μετά την εκτόξευση (LOAL).

Η λειτουργία LOBL προϋποθέτει ότι ο πύραυλος έχει ήδη λάβει δεδομένα περί της εικόνας της απειλής, μέσω μίας ψηφιακής ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης απειλών. Η σύμφωνα με την ELTA Systems η εικόνα της απειλής μπορεί να σταλεί στην πυραυλική ψηφιακή βιβλιοθήκη μέσω των ραντάρ EL / M-2106 ATAR και ELM-2084 .

SPYDER-MR

To σύστημα ταχείας αεράμυνας μεσαίου βεληνεκούς SPYDER-Medium-Range διαθέτει 8 πυροσωλήνες εκτόξευσης πυραύλων Python-5-MR και Derby-MR έχοντας ως μέγιστη εμβέλεια τα 60 χιλιόμετρα και μέγιστο ύψος τα 16 χιλιόμετρα. Το όχημα Διοίκησης-Ελέγχου βρίσκεται σε τροχοφόρο όχημα 6×6 ή 8×8, συνοδευόμενο από το ραντάρ Elta MF_STAR (ELM-2248) τρισδιάστατης εναέριας κάλυψης το οποίο παρέχει υψηλής ποιότητας εικόνα της κατάστασης μάχης.

Διαθέτει κάλυψη αζιμούθιου 360°, εντοπίζει απειλές στα 450 χιλιόμετρα, παρακολουθεί και αξιολογεί τις εχθρικές εναέριες μονάδες, απλοποιώντας αισθητά το κομμάτι λήψης αποφάσεων των κέντρων Διοίκησης-Ελέγχου. Η κεραία που χρησιμοποιεί το Elta MF_STAR περιλαμβάνει 4 επεκτάσιμες όψεις ενεργών συστοιχιών που λειτουργούν σε συχνότητα S-Band. Αυτές οι 4 όψεις μπορούν να εγκατασταθούν σε διάφορες διαμορφώσεις και σε διαφορετικά μεγέθη.

Είναι ικανό για ενεργή ή ημι-ενεργή υποστήριξη πλοήγησης φίλιων πυραύλων, κατευθύνοντάς τους προς τον στόχο. Σύμφωνα με την κατασκευάστρια (ΙΑΙ),το ραντάρ τοποθετείται και σε ναυτικές πλατφόρμες του Ισραηλινού Ναυτικού, εμφανίζοντας ως κύριο πλεονέκτημά του τα μέτρα προστασίας έναντι ηλεκτρονικού πολέμου. 

SPYDER-LR 

Το σύστημα ταχείας αεράμυνας SPYDER-Long-Range διαθέτει επίσης 8 πυροσωλήνες βλημάτων Derby-I και Python-5-LR, έχοντας ως μέγιστη εμβέλεια τα 80 χιλιόμετρα και μέγιστο ύψος τα 20 χιλιόμετρα. Η δομή του συστήματος αποτελείται από ένα όχημα 6×6 ή 8×8 Διοίκησης-Ελέγχου και ένα όχημα το οποίο φέρει το ραντάρ ELM-2084 τεχνολογίας AESA ικανό να διεξάγει αποστολές Αεράμυνας (AD) και Artillery Weapon Location (AWL).

Στη λειτουργία ΑD, το ραντάρ ανιχνεύει και ταξινομεί όλους τους τύπους εναέριων στόχων και δημιουργεί την εικόνα μάχης στο Κέντρο Διοίκησης-Ελέγχου (Air Situation Picture ASP). Η λειτουργία WLR ανιχνεύει εισερχόμενα βλήματα πυροβολικού και πυραύλους, ενημερώνοντας για την γεωγραφική τοποθεσία των εχθρικών μονάδων.

Επιπλέον, μέσω της δυνατότητας Ελέγχου-Πυρός (Fire Control Radar FCR) είναι ικανό να λειτουργήσει συνεργατικά με τους εκτοξευτές των πυραύλων Derby-I και Python-5-LR παρέχοντας δεδομένα στοχοποίησης στα συστήματα πλοήγησής τους, επιτρέποντας έτσι την προαναφερθείσα ικανότητα κρούσης LOBL.

Επίσης το ELM 2084 λειτουργεί με S-Band ανιχνεύοντας έως και 1.100 διαφορετικούς στόχους ταυτόχρονα με μέγιστο εύρος 470 χιλιόμετρα, ενώ παράλληλα είναι ικανό να διεξάγει λειτουργία Εύρεσης Τοποθεσίας Πυροβολικού ΑWL για 200 εξ’ αυτών. Στο Ισραηλινό στράτευμα αυτήν την στιγμή, το προαναφερθέν ραντάρ λειτουργεί σε συνδυασμό με πάνω από 12 εκτοξευτές Iron Dome, προστατεύοντας αστικά κατοικημένα συμπλέγματα.

David’s Sling

To Ισραηλινό σύστημα αεράμυνας David’s Sling εντάχθηκε σε υπηρεσία το 2017 για τον Ισραηλινό Στρατό. Κατασκευάστηκε από την ισραηλινή εταιρεία RAFAEL και την αμερικανική Raytheon με σκοπό να ενταχθεί στο ισραηλινό δίκτυο αεράμυνας, ανάμεσα στα συστήματα Arrow και Iron Dome. Ο σκοπός κατασκευής του ήταν η αναχαίτηση Βαλλιστικών Πυραύλων Μικρού Βεληνεκούς SRBM και μεγάλου διαμετρήματος ρουκετών που εκτοξεύονταν από τον Λίβανο και την Λωρίδα της Γάζας.

Το David’s Sling χρησιμοποιεί ένα Κέντρο Διοίκησης-Ελέγχου, σε συνδυασμό με το προαναφερθέν ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης ELM-2084, όντας παράλληλα ικανό να επεξεργαστεί δεδομένα στοχοποίησης και εναέριας κατάστασης από διάφορους αισθητήρες που συμμετέχουν στην πολεμική διαδικασία.

Η φιλοσοφία κατασκευής του, προϋποθέτει την δημιουργία ενός αντιβαλλιστικού/αντιπυραυλικού πλέγματος αεράμυνας, το οποίο θα χρησιμοποιεί βλήματα αναχαίτισης που θα κοστίζουν το 1/10 του βλήματος που χρησιμοποιεί το Arrow. Κατά συνέπεια, η Raytheon σε συνεργασία με την IAI και την RAFAEL διαμόρφωσαν-κατασκεύασαν το πρωτότυπο για τα διεθνή δεδομένα βλήμα Stunner.

Ο πύραυλος εδάφους-αέρος Stunner φημολογείται πως είναι ο πιο ευέλικτος πύραυλος του πλανήτη (ιδιαίτερα στην τερματική φάση καθοδήγησης δεδομένης απουσίας πολεμικής κεφαλής), χρησιμοποιεί δεδομένα στοχοποίησης από το χερσαίο ραντάρ ELM-2084 στην αρχική φάση της πορείας του, ενώ στην τελική φάση κατευθύνεται μέσω ερευνητή υπερύθερων διπλού κύματος (ίδιος ερευνητής με του Python-5).

To βεληνεκές κρούσης του πύραυλου Stunner βρίσκεται μεταξύ 7 και 300 χιλιομέτρων ενώ το βλήμα μπορεί να εκτοξευθεί είτε με πολεμική κεφαλή, είτε χωρίς. Στην διαμόρφωση χωρίς πολεμική κεφαλή, ο πύραυλος έχει σχεδιαστεί για να αναχαιτίζει τους Ιρανικούς πυραύλους των Zelzal-2, Fajr-2 και Fajr-3, οι οποίοι σύμφωνα με ανοιχτές πηγές, διαθέτουν ιδιαίτερα υψηλή ευελιξία στο τελικό στάδιο πλεύσης τους προς τον στόχο.

Απαραίτητο στοιχείο για την τελική αναχαίτιση βλήματος υψηλής ευελιξίας είναι η καταστροφή του εχθρικού πυραύλου δια της επαφής με τον Stunner και όχι η ενεργοποίηση της πολεμικής κεφαλής του όταν έρθει σε κοντινό σημείο με το εισερχόμενο βλήμα. Συστήματα όπως οι Hawk-23 και οι Patriot PAC-3 (κυρίως λόγω κόστους βλήματος) κρίθηκαν ασύμφορα από τον Ισραηλινό Στρατό, ο οποίος προσπάθησε να κατασκευάσει το βλήμα Stunner έτσι ώστε να έχει ως αρχική τιμή τα 1.000.000$ (σήμερα έχει φτάσει περίπου στα 500.000$) έναντι των Patriot των οποίων το κόστος αναχαίτησης ανέρχεται στα 3.000.000$.

Κύριο χαρακτηριστικό της αεράμυνας και συγκεκριμένα των αντιαεροπορικών συστημάτων είναι η πολυστρωμάτωση, η αλληλοεπικάλυψη και η διασύνδεση (διαλειτουργικότητα) μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων συστημάτων. Για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις το σύστημα Spyder δύναται να αποτελέσει δυνητική εξοπλιστική επιλογή στα πλαίσια ενός προγράμματος αντικατάστασης των HAWK του Ελληνικού Στρατού.

Το άρθρο David’s Sling και SPYDER: Τα αντιαεροπορικά συστήματα μέσου και μεγάλου βεληνεκούς των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.