Εξοπλιστικά προγράμματα ύψους 5 δις ευρώ αναμένεται να εγκρίνει αύριο η επιτροπή εξοπλιστικών συμβάσεων και προγραμμάτων της Βουλής των Ελλήνων. Στη κορυφή των προγραμμάτων βρίσκεται ο θόλος που περιλαμβάνει τα νέας γενιάς αντιαεροπορικά συστήματα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων από το Ισραήλ ύψους 3 δις ευρώ. Πρόκειται για τα αντιαεροπορικά συστήματα με στόχο την άμεση αντικατάσταση των παρωχημένων ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικών βραχέως, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς. Τα Γενικά Επιτελεία έχουν προκρίνει τη προμήθεια των ισραηλινής προέλευσης οπλικών συστημάτων SpyderAIO, Barak MX και David’s Sling καθώς και του ραντάρ ELM-2084.

Ένα ακόμη πρόγραμμα μείζονος σημασίας είναι το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ του Πολεμικού Ναυτικού. Το πρόγραμμα ύψους 290 εκατομμυρίων αφορά τον εκσυγχρονισμό των τεσσάρων φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ του Πολεμικού Ναυτικού το οποίο καρκινοβατεί εδώ και μια δεκαπενταετία. . Το πρόγραμμα των φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ όπως αυτό αποφασίστηκε από τη πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) με βάση τα τελευταία δεδομένα (Άνοιξη του 2025) περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα εκσυγχρονισμού για το σύνολο των φρεγατών με κύριο ανάδοχο τη Thales Netherlands η οποία θα παραδώσει τα νέα ηλεκτρονικά συστήματα – αισθητήρες στο Πολεμικό Ναυτικό και ακολούθως δύο ελληνικές εταιρείες θα αναλάβουν την ολοκλήρωση – εγκατάσταση των συστημάτων (SSMART) καθώς και τις ναυπηγικές μελέτες (Ηydrus Εngineering). Οι εργασίες αναμένεται να λάβουν χώρα στον Ναύσταθμο με τεχνικό προσωπικό του ΠΝ ή εναλλακτικά στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας ή στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά. Εναλλακτικά ενδέχεται να υπάρξει και μεγαλύτερη εμπλοκή ενός εκ των δύο προαναφερθέντων ναυπηγείων προκειμένου να γίνει «δεξαμενισμός» των φρεγατών. Με βάση το ανανεωμένο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης εργασιών το πρώτο πλοίο θα παραδοθεί το 2028 ενώ το τελευταίο το 2030.

Στόχος του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού είναι τα πλοία να διατηρηθούν για επιπλέον 20 έτη με τα συστήματα τους πλήρως αξιόμαχα και λειτουργικά προκειμένου να διασφαλιστεί πως το Πολεμικό Ναυτικό θα διαθέτει τέσσερις μονάδες κρούσης. Δεδομένης και της ηλικίας των πλοίων το κονδύλι ύψους 390 – 400 εκατομμυρίων ευρώ στοχεύει να κρατήσει τα πλοία αξιόμαχα για τα επόμενα χρόνια με έμφαση στην αντικατάσταση παρωχημένων ηλεκτρονικών και αισθητήρων των πλοίων. Με βάση το τελευταίο επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα εργασιών το πρώτο πλοίο θα παραδοθεί στα τέλη του 2028, οι δύο επόμενες φρεγάτες το 2029 και η τελευταία μονάδα το 2030.

Σε δεύτερο χρόνο το Πολεμικό Ναυτικό θα προχωρήσει στη σύναψη συμβάσεων με τις εταιρείες BAE Systems και Raytheon για την ολοκλήρωση των εργασιών εκσυγχρονισμού αναφορικά με τα οπλικά συστήματα των φρεγατών όπως είναι η αναβάθμιση του πυροβόλου και η αναβάθμιση των αντιπυραυλικών συστημάτων εγγύς άμυνας των πλοίων Phalanx. Με ξεχωριστή σύμβαση προβλέπεται και η προμήθεια νέων αντιαεροπορικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς και συγκεκριμένα των ESSM Block II. Eπίσης, στα πλαίσια του προγράμματος εκσυγχρονισμού προβλέπεται η εγκατάσταση του Ελληνικού συστήματος παρεμβολών «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ» προϊόν ανάπτυξης της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει τη προμήθεια νέων ηλεκτρονικών συστημάτων από την ολλανδική Thales (νέο ραντάρ NS-110, νέο τακτικό σύστημα TACTICOS, νέο ESM, VIGILE/ SENTINEL και νέους καταυγαστήρες – ραντάρ ελέγχου πυρός STIR 1.2) ενώ επιπλέον 50 εκατομμύρια θα διατεθούν στην ελληνική εταιρεία SSMART η οποία θα αναλάβει την ολοκλήρωση και διασύνδεση των συστημάτων στο πλοίο. Κομβικός αναμάνεται να είναι και ο ρόλος της επίσης ελληνικής εταιρείας Hydrus Engineering η οποία θα αναλάβει ως ναυπηγικό γραφείο – εταιρεία την εκπόνηση όλων των απαραίτητων τεχνικών μελετών (μελέτες ευστάθειας κτλ). Όλες οι απαιτούμενες εργασίες έχει αποφασιστεί να λάβουν χώρα στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας στη τεχνική βάση. Πρακτικώς αυτό συνεπάγεται πως τα πλοία με τα τελευταία δεδομένα πιθανότατα ενδέχεται να μην εκτελέσουν εργασίες «δεξαμενής» με επίκεντρο εργασίες γενικής επισκευής στα επιμέρους μηχανολογικά μέρη και συστήματα (πχ εργασίες στους άξονες του προωστήριου σκεύους των φρεγατών) καθώς και άλλης φύσης μηχανολογικές εργασίες.

Κλείνοντας, στην έγκριση των προγραμμάτων της Βουλής περιλαμβάνεται το πρόγραμμα των F-16 Block 50 στο επίπεδο F-16 Viper ύψους 1.1 δις ευρώ καθώς και τα προγράμματα των υποδομών των F-35A στην Αεροπορική Βάση της Ανδραβίδας καθώς και το πρόγραμμα τεχνικής υποστήριξης των C-27J Spartan της Πολεμικής Αεροπορίας.

Το άρθρο Η Βουλή εγκρίνει εξοπλιστικά ύψους € 5 δις-Τα αντιαεροπορικά νέας γενιάς ύψους € 3 δις, οι φρεγάτες ΜΕΚΟ, το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των F-16 Block.50 και τα υπόλοιπα… δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η παρούσα αποσκοπεί στη διατύπωση ενιαίου δόγματος αεροναυτικής ισχύος, ικανού να υπερκεράσει τον εξελισσόμενο τουρκικό σχεδιασμό στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, σε ορίζοντα δεκαετίας. Η βασική παραδοχή είναι ότι η Ελλάδα, ως χώρα με ΑΕΠ της τάξεως των 250 δις € και με πολιτική απόφαση για αμυντικές δαπάνες μεταξύ 3,5% και 5% του ΑΕΠ, δεν υστερεί σε πόρους, αλλά κινδυνεύει να υστερήσει σε δομική συνοχή και δογματική κατεύθυνση. Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει σήμερα αξιόλογες πλατφόρμες, αλλά δεν διαθέτει ακόμη πλήρως ανεπτυγμένο ενιαίο φονικό ιστό (kill web), δηλαδή ένα συνεκτικό σύστημα αισθητήρων, διοίκησης, φορέων πυρός και υποστήριξης, ικανό να λειτουργεί υπό συνθήκες κορεσμού, ηλεκτρονικού πολέμου και παρατεταμένης κρίσης.

Το ενιαίο σύστημα ισχύος δεν είναι άθροισμα αεροσκαφών, λίστα εξοπλισμών, απάντηση «καθρέφτης» στην Τουρκία. Είναι δυναμικό πλέγμα αισθητήρων – φορέων – διοίκησης – πυρών – αναπλήρωσης, που επιτρέπει ταχεία ανίχνευση, απόφαση, ανάθεση και εκτέλεση πυρός με αποσπασμένη φονικότητα (distributed lethality) και αντοχή σε απώλειες. Ο τουρκικός σχεδιασμός δεν εστιάζει μόνον στην αριθμητική υπεροχή πλατφορμών, αλλά στην πολυεπίπεδη άρνηση περιοχής και στη διανεμημένη επιβολή κόστους. Η Τουρκία επενδύει συστηματικά σε τέσσερις άξονες, εκτεταμένο δίκτυο αισθητήρων και UAV, οργανικό ηλεκτρονικό πόλεμο, μεγάλη ποικιλία πυραυλικών συστημάτων και ανθεκτικότητα διοίκησης μέσω αποκεντρωμένων κόμβων. Αντιθέτως, ο ελληνικός σχεδιασμός μέχρι σήμερα παραμένει κατά βάση πλατφορμοκεντρικός.

Διαθέτουμε 120 F-16 εκ των οποίων 83 αναβαθμίζονται σε διαμόρφωση Viper, 24 Rafale, 24 Mirage 2000-5 Mk2 και αναμένουμε την ένταξη 20 F-35. Όμως η ύπαρξη αυτών των αεροσκαφών δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε υπεροχή, εάν δεν υποστηρίζονται από επαρκή έγκαιρη προειδοποίηση, ηλεκτρονικό πόλεμο, εναέριο ανεφοδιασμό και επαρκή αποθέματα σύγχρονων όπλων. Η τουρκική πλευρά έχει αντιληφθεί ότι η αβεβαιότητα του αντιπάλου είναι ισοδύναμη με πυρά. Ο ελληνικός σχεδιασμός οφείλει να κινηθεί στην ίδια λογική, όχι μιμούμενος, αλλά υπερβαίνοντας. Κεντρικό στοιχείο του ελληνικού σχεδιασμού οφείλει να είναι η απόκτηση και επιχειρησιακή ενσωμάτωση τουλάχιστον τεσσάρων έως πέντε σύγχρονων αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου. Χωρίς αυτά, τα F-35 περιορίζονται σε ρόλο τοπικού αισθητήρα και τα Rafale και F-16 σε αποσπασματικές εμπλοκές.

Η Τουρκία, παρότι υστερεί ποιοτικά σε αεροσκάφη, αντισταθμίζει με μαζική χρήση UAV επιτήρησης και επίγειων ραντάρ. Η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να είναι η αριθμητική εξίσωση, αλλά η ανώτερη ποιότητα διοίκησης, με ενιαία αναγνωρισμένη αεροναυτική εικόνα και ταχεία ανάθεση αποστολών. Η τουρκική υπεροχήποιοτικά σε αεροσκάφη, αντισταθμίζει με μαζική χρήση UAV επιτήρησης και επίγειων ραντάρ. Η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να είναι η αριθμητική εξίσωση, αλλά η ανώτερη ποιότητα διοίκησης, με ενιαία αναγνωρισμένη αεροναυτική εικόνα και ταχεία ανάθεση αποστολών. Η τουρκική υπεροχή στον τομέα των UAV δεν έγκειται μόνο στον αριθμό, αλλά στη δογματική τους ένταξη ως οργανικό τμήμα της επιχειρησιακής εικόνας.

Η Ελλάδα οφείλει να αναπτύξει δίκτυο μη επανδρωμένων μέσων επιτήρησης και συλλογής σημάτων, συμπληρωματικό προς τα επανδρωμένα μέσα και όχι ανταγωνιστικό. Ο ελληνικός σχεδιασμός οφείλει να προβλέπει σαφώς αριθμητικά επαρκή UAV ISR, με διασύνδεση με τα ΑΣΕΠΕ και τα κέντρα διοίκησης, ώστε να μην εξαρτάται αποκλειστικά από επανδρωμένα μέσα σε περιβάλλον αυξημένου κινδύνου. Η μεγαλύτερη ασυμμετρία σήμερα εντοπίζεται στον ηλεκτρονικό πόλεμο. Η Τουρκία έχει επενδύσει σε επίγεια, εναέρια και ναυτικά συστήματα παρεμβολών, ενσωματωμένα σε κάθε επιχειρησιακό σχέδιο. Η Ελλάδα, αντιθέτως, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τον ηλεκτρονικό πόλεμο ως υποστηρικτικό ρόλο και όχι ως πρωτεύοντα παράγοντα μάχης. Χωρίς οργανικά αεροσκάφη ή ατρακτίδια ηλεκτρονικού πολέμου, κάθε επιχείρηση βασίζεται στην ελπίδα ότι ο αντίπαλος δεν θα παρεμβάλει αποτελεσματικά.

Η εισήγηση προβλέπει σαφή επένδυση σε ατρακτίδια ηλεκτρονικού πολέμου για Rafale και F-16, καθώς και σε ειδικευμένα αεροσκάφη SIGINT/ELINT, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία. Η Τουρκία έχει κατανοήσει ότι ο χρόνος παραμονής στον αέρα ισοδυναμεί με πολιτική πίεση. Η Ελλάδα, χωρίς οργανικό εναέριο ανεφοδιασμό, περιορίζεται γεωγραφικά και χρονικά. Η απόκτηση τριών έως τεσσάρων αεροσκαφών ανεφοδιασμού δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά προϋπόθεση στρατηγικής αυτονομίας. Η τουρκική φαρέτρα χαρακτηρίζεται από ποικιλία, αριθμό και δυνατότητα κορεσμού. Η ελληνική φαρέτρα χαρακτηρίζεται από ποιότητα αλλά περιορισμένη ποσότητα. Η αποτροπή, όμως, δεν μετριέται σε ποιότητα ανά μονάδα, αλλά σε ικανότητα διατήρησης επιχειρήσεων. Ο ελληνικός σχεδιασμός οφείλει να διασφαλίσει επάρκεια σύγχρονων όπλων αέρος-αέρος, όπλων κρούσης ακριβείας και όπλων καταστολής αεράμυνας, ώστε να υποστηρίζονται επιχειρήσεις διάρκειας εβδομάδων και όχι ημερών.

Συνοψίζοντας

Κρίσιμες ελλείψεις (δομικές): ανεπαρκής εναέρια έγκαιρη προειδοποίηση (ΑΣΕΠΕ) ανυπαρξία οργανωμένου ηλεκτρονικού πολέμου (SIGINT / ELINT / ECM) μηδενικός εναέριος ανεφοδιασμός φτωχή και ασύμμετρη φαρέτρα όπλων απουσία δογματικής μετάβασης σε διανεμημένη φονικότητα ανυπαρξία μη επανδρωμένων συνοδευτικών φορέων (loyal wingman). Χρειαζόμαστε όπλα για 60–90 ημέρες υψηλής έντασης, όχι για ασκήσεις. Πρέπει να δωθεί προτεραιότητα σε σύγχρονα όπλα αέρος-αέρος μεγάλης εμβέλειας, όπλα κρούσης ακριβείας (AASM κ.λπ.), όπλα καταστολής αεράμυνας, σε διατήρηση και αναπλήρωση αποθεμάτων SCALP-EG. Η μετάβαση σε Διανεμημένη Φονικότητα επιτάσσει μη επανδρωμένους συνοδευτικούς φορείς, αισθητήρων, παρεμβολών, φθηνών πυρών, μείωση έκθεσης επανδρωμένων πλατφορμών, αύξηση κορεσμού και αβεβαιότητας για τον αντίπαλο.

Αυτό υπερκεράζει την Τουρκική αριθμητική υπεροχή. Βραχυπρόθεσμα (2026–2029) πρέπει να κινηθούμε για ΑΣΕΠΕ, εναέριο ανεφοδιασμό, όπλα πρώτης ανάγκης. Μεσοπρόθεσμα (2029–2033) πρέπει να κινηθούμε σε Ηλ. Πόλεμο, ISR / μη επανδρωμένα, αναπλήρωση φαρέτρας Μακροπρόθεσμα (2033–2036). Σε πλήρη ωρίμανση kill web, ευρωπαϊκές συνέργειες και σταθεροποίηση στο 4-4,5% του ΑΕΠ. Η Τουρκία δεν επιδιώκει την αποφασιστική μάχη. Επιδιώκει τη σταδιακή μετατόπιση του ορίου ανοχής μέσω κρίσεων χαμηλής έντασης. Η Ελλάδα δεν μπορεί να απαντήσει με αποσπασματικές αγορές ή με επίκληση της συμμαχικής ιδιότητας. Η επιλογή είναι σαφής, είτε η ΠΑ μετασχηματίζεται σε ενιαίο σύστημα ισχύος, είτε οι υπάρχουσες πλατφόρμες θα φθαρούν επιχειρησιακά χωρίς να αποδώσουν το στρατηγικό τους βάρος. Η αποτροπή δεν είναι συνάρτηση προθέσεων, αλλά συνάρτηση ικανότητας και αποφασιστικότητας. Και η αποφασιστικότητα προϋποθέτει σχεδιασμό… (https://x.com/SWCrafted)

Το άρθρο Ενιαίος Σχεδιασμός Αεροναυτικής Ισχύος και Kill Web 2026-2036 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ιδιαίτερη υπήρξε η ομιλία του Διοικητής της 117 Πτέρυγας Μάχης, Σμήναρχου (Ι) Χρήστου Σπυρόπουλου στα πλαίσια της τελετής 50 χρόνων, από την έλευση των F-4 Phantom, στις τάξεις της Πολεμικής Αεροπορίας. Καταλυτικό σημείο της ομιλίας του, οι νέες δυνατότητες που προστέθηκαν από τα ίδια τα στελέχη της ΠΑ στα F-4E Phantom II της 338 Μοίρας. Στην ομιλία του ο Διοικητής της 117 Πτέρυγας Μάχης Σμήναρχος (Ι) Χρήστος Σπυρόπουλος σημείωσε: «Η πρόσφατη πιστοποίηση στο αεροσκάφος σύγχρονων οπλικών συστημάτων όπως ο πύραυλος ακριβείας AGM-65 Maverick, η κατευθυνόμενη βόμβα λέιζερ GBU-50 με την αξιοποίησή της από το ατρακτίδιο lightning, η ενσωμάτωση μικροσυσκευών ασφαλούς επικοινωνίας με τους φίλιους σταθμούς ραντάρ, η ολοκλήρωση ψηφιακών καταγραφικών DVR και οι συνεχείς προσπάθειες των ιπτάμενων της 338 μοίρας για καινοτόμες λύσεις συνδεσιμότητας και μεταφοράς δεδομένων, φανερώνουν ότι η νέα γενιά όχι μόνο συνεχίζει σε πείσμα της νομοτελειακής γήρανσης του αεροσκάφους να εργάζεται με όραμα και αφοσίωση, αλλά δηλώνει και την ετοιμότητα να αναλάβει οποιαδήποτε αποστολή της ζητηθεί εφόσον το επιβάλλουν οι καταστάσεις». Το πλέον ενδιαφέρον σημείο στην ομιλία του Διοικητή της 117 Πτέρυγας Μάχης είναι η ενσωμάτωση και ολοκλήρωση δυνατοτήτων (εν μέρει) δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων στα μαχητικά F-4E Phantom II της Πολεμικής Αεροπορίας.

Από εκεί και πέρα το Phantom ήταν και παραμένει ένας μεγάλος ευδιάκριτος στόχος. Το ηλεκτρομαγνητικό του ίχνος (RCS-Radar Cross Section) είναι τεράστιο. Το ίδιο «τεράστιο» όμως είναι και το υπέρυθρο ίχνος του. Με τους κινητήρες J79 να λειτουργούν στο idle, η θερμοκρασία εξαγωγής καυσαερίων (EGT-Exhaust Gas Temperature) φτάνει τους 200 βαθμούς Κελσίου. Σε λειτουργία με πλήρη στοιχεία αλλά χωρίς μετάκαυση (mil power), η θερμοκρασία εξαγωγής καυσαερίων ανεβαίνει στους 580 βαθμούς Κελσίου. Τέλος, με τους μετακαυστήρες σε λειτουργία, το EGT εκτοξεύεται στους 1.670 βαθμούς, καθιστώντας το αεροπλάνο ιδανικό στόχο για όλους τους πυραύλους IR νέας γενιάς.

Μόνο στο Βιετνάμ οι Αμερικανοί είχαν χάσει 528 από αυτά τα “θρυλικά” μαχητικά. Από την αντιεροπορική άμυνα των Βιετκόνγκ στην πλειοψηφία τους. Εμείς συνεχίσαμε να τα διατηρούμε σε υπηρεσία ακόμα και μετά την κατάρριψη του τουρκικού RF-4E από την Συριακή αεράμυνα το καλοκαίρι του 2012… Έστω και σε μικρότερους (μειούμενους με την πάροδο του χρόνου) αριθμούς. Ένα ακόμη ζήτημα υποστήριξης των Phantom της ΠΑ είναι η κατανάλωση καυσίμου: Η κατανάλωση καυσίμου του Phantom είναι από μόνη της ένα σημαντικό θέμα. Με τις μανέτες σε θέση idle ανέρχεται σε 65 περίπου λίβρες (29,5 κιλά) ανά λεπτό για κάθε κινητήρα. Στον αέρα η μέση κατανάλωση φτάνει τις 100 λίβρες (45,35 κιλά) ανά λεπτό για κάθε κινητήρα χωριστά! Με τις μανέτες σε θέση Mil Power σε μέσα και μεγάλα ύψη, η κατανάλωση για κάθε κινητήρα κυμαίνεται μεταξύ 7.500 λιβρών και 9000 λιβρών. Δηλαδή μεταξύ 3.400 κιλών και 4.100 κιλών ανά ώρα ή μεταξύ 57 κιλών και 68 κιλών ανά λεπτό για κάθε κινητήρα! Σε επιχειρήσεις όπου το αεροσκάφος θα χρειαστεί να πετάξει χαμηλά, ακόμη και με μέγιστο φορτίο καυσίμου (7550 λίτρα ή 13.559 λίβρες ή 6.150 κιλά εσωτερικά και 5070 λίτρα ή 9.105 λίβρες ή 4.130 κιλά εξωτερικά), η αυτονομία του υπό προϋποθέσεις ξεπερνά τις 1,5 ώρες! Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο γράφαμε ότι η Μοίρα των Phantom AUP καταναλώνει καύσιμο όσο 2,5 Μοίρες F-16 σε μηνιαία βάση.

Το άρθρο Οι νέες δυνατότητες που προστέθηκαν στα F-4E Phantom II της Πολεμικής Αεροπορίας και τα εγγενή μειονεκτήματα δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Στην επετειακή εκδήλωση για τη συμπλήρωση 50 ετών του μαχητικού αεροσκάφους F-4 στην υπηρεσία της Πολεμικής Αεροπορίας, που πραγματοποιήθηκε στην 117 Πτέρυγα Μάχης (117 ΠΜ), στην αεροπορική βάση της Ανδραβίδας, παρέστη ο Yπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για «μια μέρα σημαντική για την Πολεμική μας Αεροπορία. Παράλληλα, δηλώνοντας ότι «το F-4 έχει ολοκληρώσει με απόλυτη επιτυχία την αποστολή του», ο κ. Δένδιας γνωστοποίησε ότι «θα συνεχίσει, να προσφέρει με άλλους τρόπους: Καταρχήν, παρέχοντας όπλα του σε νέες, νεότερες αεροπορικές πλατφόρμες». Η συγκεκριμένη αναφορά του Υπουργού Εθνικής Άμυνας οφείλει να προβληματίσει τους ιθύνοντες στο Πεντάγωνο αναφορικά με τις δυσμενείς εξελίξεις στα προγράμματα απόκτησης νέων όπλων για τη Πολεμική Αεροπορία αφού ουδεμία πρόοδος υπάρχει στη προμήθεια νέας γενιάς αμερικανικών όπλων για τον στόλο των F-16 καθώς και των F-35. Ειδικά για τη περίπτωση των F-35 στην αμερικανική LoA (Letter of Acceptance) την οποία υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση δεν περιλαμβάνεται η παραμικρή μέριμνα για την απόκτηση νέων όπλων. Απορίας άξιο είναι το γεγονός γιατί η ελληνική κυβέρνηση δεν αποστέλλει επίσημη επιστολή στην αμερικανική κυβέρνηση, η οποία αναφέρεται ως ενημέρωση τιμών και διαθεσιμότητας (Price & Availability) προκειμένου να ενημερωθεί επισήμως για την αποδέσμευση και τα κόστη των νέων όπλων που επίμονα ζητά η ΠΑ τα τελευταία χρόνια. Την ίδια στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, εκκρεμεί η απόκτηση των ισραηλινής προέλευσης νέων όπλων για τα F-16 της ΠΑ και ειδικότερα των συλλογών SPICE 1000/ SPICE 2000 καθώς και των βλημάτων stand off τύπου Rampage.

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, συνοδευόμενος από τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτριο Χούπη και τον Αρχηγό ΓΕΑ Αντιπτέραρχο (Ι) Δημοσθένη Γρηγοριάδη, παρέστη σήμερα Τετάρτη 28 Αυγούστου 2024, στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στην 117 Πτέρυγα Μάχης (117 ΠΜ), στην Ανδραβίδα, για τη συμπλήρωση 50 ετών του Μαχητικού Αεροσκάφους F-4 στην υπηρεσία της Πολεμικής Αεροπορίας. Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας παρακολούθησε τη Δοξολογία και την Επιμνημόσυνη Δέηση, καθώς και ιστορικό βίντεο που προβλήθηκε με εκπαιδευτικές και επιχειρησιακές δραστηριότητες των θρυλικών Μαχητικών Αεροσκαφών F-4. Στη συνέχεια, ο Νίκος Δένδιας είχε την ευκαιρία να περιηγηθεί στους χώρους της 338Μ. Στον χαιρετισμό που απηύθυνε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας επεσήμανε τα εξής: «Κυρίες και κύριοι, Είναι για μένα ιδιαίτερη τιμή που βρίσκομαι σήμερα εδώ στην 117 Πτέρυγα Μάχης στην Ανδραβίδα. Μια μέρα σημαντική για την Πολεμικής μας Αεροπορία. Σηματοδοτεί τον εορτασμό μισού αιώνα υπηρεσίας των αεροσκαφών F-4 Phantom, ενός θρύλου των αιθέρων που υπηρέτησε αποτελεσματικά την Πολεμική Αεροπορία της Πατρίδας μας. Προέβαλε και ενίσχυσε τις δυνατότητές μας, την αποτρεπτική μας ισχύ. Σήμερα όμως γιορτάζουμε και κάτι άλλο, εξίσου σημαντικό. Το πέρασμα σε μια νέα εποχή, την εποχή των F-35, της πιο σύγχρονης αεροπορικής πλατφόρμας σήμερα στον πλανήτη. Η πλατφόρμα αυτή του F-35 θα διασφαλίσει ότι και στο μέλλον η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία θα εξακολουθήσει να συγκαταλέγεται στις πιο σύγχρονες αεροπορίες του κόσμου. Και ότι θα μπορεί, όπως και στο παρελθόν, έτσι και στο μέλλον να υπερασπίζεται αποτελεσματικά την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Κυρίες και κύριοι, Βρισκόμαστε εδώ για να θυμίσουμε κατ’ αρχήν, πώς ξεκίνησαν όλα την Παρασκευή 5 Απρίλιου 1974, όταν τα πρώτα έξι F-4 Phantom προσγειώθηκαν εδώ, στην 117 Πτέρυγα Μάχης. Και να φέρουμε πάλι στη μνήμη των νεότερων όλες εκείνες τις στιγμές που άνθρωποι και μηχανήματα έγιναν ένα για την προστασία της Πατρίδας, καταγράφοντας άπειρες ώρες πτήσεων και να τιμήσουμε όλους εκείνους που προσέφεραν σε αυτήν την προσπάθεια. Θα ήθελα να κάνω μια ειδική αναφορά στον αρχαιότερο ζώντα διοικητή της 117 Πτέρυγας Μάχης, τον Αντιπτέραρχο εν αποστρατεία, τον κ. Βασίλειο Τσαούση. Όπως επίσης να κάνω και μια αναφορά στο σημερινό διοικητή, τον Σμήναρχο Χρήστο Σπυρόπουλο, αλλά να αναφερθώ -έστω και δεν μπορώ λόγω χρόνου να επαναλάβω όλα τα ονόματα- στο προσωπικό, στις εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, που υπηρέτησαν όλα αυτά τα χρόνια στα F-4 στην Ανδραβίδα. Και βέβαια η σκέψη μας πάντα στρέφεται σε αυτούς που δεν είναι πια μαζί μας. Στους 24 πεσόντες πιλότους των οποίων τα ονόματα στο προσκλητήριο εκφωνήθηκαν και οι οποίο θυσίασαν τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι την Πατρίδα μας και δημιουργούν για εμάς όλους μια κιβωτό ιερής παρακαταθήκης. Υπόμνηση της υποχρέωσης όλων μας ανεξαρτήτως, να διαφυλάξουμε ό,τι μάς παραδόθηκε και ό,τι δημιουργήσαμε, δηλαδή το σύνολο της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Πατρίδας μας, σύμφωνα με το Σύνταγμα και τις παραδόσεις μας.

Όμως κυρίες και κύριοι, θέλω να επανέλθω στο μέλλον, γιατί η σημερινή εκδήλωση δεν αποτελεί μόνο μια ανάκληση αναμνήσεων, αλλά αποτελεί κάτι παραπάνω, μία δήλωση αισιοδοξίας και αυτοπεποίθησης για το μέλλον. Ένα στέρεο βήμα στην «Ατζέντα 2030», δηλαδή την προσπάθεια να δημιουργήσουμε τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις στην Ιστορία του Ελληνισμού. Το σχέδιο στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030» προβλέπει η Πολεμική Αεροπορία μας να διαθέτει διακόσια σύγχρονα αεροσκάφη 4ης και μισής και 5ης γενεάς τριών τύπων: F-16 Viper, Rafale και F-35, αντικαθιστώντας σταδιακά τα αεροσκάφη 3ης και 4ης γενιάς. Με την απόκτηση των F-35, που θα φιλοξενηθούν εδώ στην Αεροπορική Βάση της Ανδραβίδας, οι εγκαταστάσεις της οποίας θα αναβαθμιστούν ριζικά, κάνουμε ένα στέρεο βήμα προς το μέλλον το οποίο χρηματοδοτείται από το υστέρημα του ελληνικού λαού, κάθε Ελληνίδας και κάθε Έλληνα. Αντιλαμβάνομαι, ως μέλος της Κυβέρνησης, πλήρως τις επιφυλάξεις που εξέφρασαν ορισμένοι για το υψηλό κόστος της αγοράς του αεροσκάφους F-35. Όμως, κυρίες και κύριοι, το κόστος της Εθνικής Ανεξαρτησίας, το κόστος της προστασίας της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων, στο τέλος της μέρας το κόστος της ελευθερίας, δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο σε χρήματα και δεν μπορεί να υπάρξει ανάπτυξη και ευημερία αν η χώρα δεν είναι ασφαλής, εάν δεν έχει την δυνατότητα να υπερασπίσει τον εαυτό της. Νομίζω ότι αν παρακολουθούμε την επικαιρότητα των τελευταίων ημερών και την αγωνιώδη προσπάθεια άλλων χωρών της περιοχής μας, όχι κατ’ ανάγκη χωρών που δεν έχουν διεκδικήσεις απέναντι στην Ελλάδα, να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα των F-35, αντιλαμβανόμαστε όλοι πόσο σωστή ήταν η απόφαση της Κυβέρνησης να προχωρήσει στην αγορά αυτής της υπερσύγχρονης πλατφόρμας. Μίας πλατφόρμας που δίνει στην Πατρίδα μας ένα πλεονέκτημα, μία ποιοτική υπεροχή στη διαρκή, διαχρονική προσπάθεια να διασφαλίσουμε την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Κυρίες και κύριοι, το F-4 έχει ολοκληρώσει με απόλυτη επιτυχία την αποστολή του. Θα συνεχίσει, όμως, να προσφέρει με άλλους τρόπους. Καταρχήν παρέχοντας όπλα του, σύγχρονα όπλα του, σε νέες, νεότερες αεροπορικές πλατφόρμες. Ακόμα, δίνοντάς μας την δυνατότητα να αξιοποιήσουμε το έμπειρο ανθρώπινο δυναμικό του σε άλλες θέσεις καλύπτοντας επιχειρησιακές ανάγκες, σύμφωνα με τις εισηγήσεις του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας. Δηλαδή επιτυγχάνοντας μεγάλη εξοικονόμηση σε ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους. Θα εξοικονομηθούν κονδύλια περίπου 30 εκατομμυρίων ετησίως και θα χρησιμοποιήσουμε για τις ανάγκες μας 228 τεχνικούς και 17 χειριστές, προσωπικό πολύτιμο και απολύτως απαραίτητο.

Κυρίες και κύριοι, Η Ανδραβίδα περνάει σήμερα σε μία νέα εποχή, σε μία εποχή αναδιοργάνωσης και μεγάλης αναβάθμισης των νέων εγκαταστάσεων, των προϋποθέσεων για το F-35, το πιο σύγχρονο αεροσκάφος, όπως σας είπα, 5ης γενεάς στον πλανήτη. Διασφαλίζουμε έτσι όχι μόνο το μέλλον της Βάσης, της Μοίρας, αλλά κάτι πολύ ευρύτερο, σημαντικότερο: ότι η Ελλάδα θα παραμείνει ισχυρή, δυνατή, ένας σταθερός και αξιόπιστος παράγοντας ειρήνης στην περιοχή, ένας παράγοντας που προάγει στην ασφάλεια στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Όλοι αναγνωρίζουμε ότι η αποστολή των πληρωμάτων όλα αυτά τα χρόνια ήταν δύσκολη. Χρειάστηκε γενναιότητα, χρειάστηκε επαγγελματισμός και αυταπάρνηση πολλές φορές για να συντηρούνται αυτά τα μέσα για μισό αιώνα, για να μπορέσουμε να έχουμε την απαραίτητη μέγιστη επιχειρησιακή διαθεσιμότητα. Θέλω λοιπόν, και έχω υποχρέωση να το κάνω εκ μέρους της Κυβέρνησης, θέλω να συγχαρώ αλλά και να ευχαριστήσω όλους όσους διετέλεσαν διοικητές για την προσφορά τους στην Πατρίδα. Αλλά και όλο το ιπτάμενο και το τεχνικό προσωπικό της 117 Πτέρυγας Μάχης για την αδιάκοπη ανταπόκριση με επάρκεια στα υψηλά καθήκοντα. Συνέβαλαν καθοριστικά στην προάσπιση των εθνικών δικαίων, της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Ελλάδας. Σας ευχαριστώ πολύ».

Το άρθρο Εξήρε τα όπλα των F-4 ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας αλλά ουδεμία εξέλιξη υπάρχει με τα όπλα των F-35 και των F-16 Viper της Πολεμικής Αεροπορίας δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Την οροφή μαχητικών με χρονικό ορίζοντα τη δεκαετία 2030 – 2040 ανακοίνωσε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ) Νίκος Δένδιας μιλώντας στη χθεσινή τελετή από την Αεροπορική Βάση της Ανδραβίδας για τη συμπλήρωση 50 ετών του μαχητικού αεροσκάφους F-4 στην υπηρεσία της Πολεμικής Αεροπορίας. Ο ΥΕΘΑ εξήγγειλε οροφή δυνάμεων των 200 μαχητικών αεροσκαφών αποτελούμενη από μαχητικά 4^ης και μισής και 5ης γενεάς τριών τύπων: F-16 Viper, Rafale και F-35. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε: «Όμως κυρίες και κύριοι, θέλω να επανέλθω στο μέλλον, γιατί η σημερινή εκδήλωση δεν αποτελεί μόνο μια ανάκληση αναμνήσεων, αλλά αποτελεί κάτι παραπάνω, μία δήλωση αισιοδοξίας και αυτοπεποίθησης για το μέλλον. Ένα στέρεο βήμα στην «Ατζέντα 2030», δηλαδή την προσπάθεια να δημιουργήσουμε τις ισχυρότερες Ένοπλες Δυνάμεις στην Ιστορία του Ελληνισμού. Το σχέδιο στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030» προβλέπει η Πολεμική Αεροπορία μας να διαθέτει διακόσια σύγχρονα αεροσκάφη 4ης και μισής και 5ης γενεάς τριών τύπων: F-16 Viper, Rafale και F-35, αντικαθιστώντας σταδιακά τα αεροσκάφη 3ης και 4ης γενιάς». Ο εκσυγχρονισμός των F-16 της ΠΑ συνεπάγεται την διατήρηση σε υπηρεσία 84 υπερσύγχρονων μαχητικών ενώ εκκρεμεί η απόκτηση σύγχρονων όπλων και ατρακτιδίων για το σύνολο του στόλου των μαχητικών. Στόχος του ΓΕΑ είναι η απόκτηση επιπρόσθετων Rafale προκειμένου να συγκροτηθεί μια δύναμη 30 μαχητικών αεροσκαφών. Επιπροσθέτως, η απόκτηση των F-35A θα προσδώσει μια οροφή επιπλέον 20 μαχητικών με ακόμη 20 αεροσκάφη στην επόμενη δεκαετία. Την ίδια στιγμή εξακολουθεί και εκκρεμεί το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των F-16 Block 50 της ΠΑ ενώ τα F-16 Block 30 μολονότι έχουν υποστεί προγράμματα δομικής αναβάθμισης οδηγούνται στην απαξίωση και την απόσυρση.

Τα μαχητικά αυτά έχουν υποστεί προγράμματα δομικής αναβάθμισης Falcon Up και Falcon STAR. To Falcon UP πρόγραμμα υλοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της ΕΑΒ, όταν από την πλευρά του κατασκευαστεί επιβλήθηκε ως αναγκαίο για την εξασφάλιση ωφέλιμης ζωής, 8000 ωρών πτήσης (αυτό ήταν αρχικό νούμερο που υπόσχονταν η General Dynamics για να αποκαλυφθεί ότι το πραγματικό όριο δεν ξεπερνούσε τις 5.500 ώρες!). Ακολούθησε και Falcon STAR (STructural Augmentation Roadmap). Έχουμε δηλαδή, όπως και άλλες αεροπορικές δυνάμεις, πληρώσει εκατομμύρια δολάρια για δύο δομικές αναβαθμίσεις μόνο και μόνο για να διασφαλίσουμε το όριο των 8000 ωρών πτήσης, που ήταν το όριο δομικής ζωής που αρχικά υπόσχονταν ο κατασκευαστής και τώρα θέλουμε να πουλήσουμε τα αεροπλάνα; Και μάλιστα σε μία περίοδο που δεν μπορούμε να τα αντικαταστήσουμε; Έχουμε πολύ μεγάλη ανάγκη από την διατήρηση των 155 F-16 πραγματικά αξιόμαχων, με όπλα και συστήματα που θα τους επιτρέψουν να επιβιώσουν και να επικρατήσουν. Η πραγματικότητα επιβάλλει τον εκσυγχρονισμό των 32 F-16 Block 30 σε επίπεδο Block 50+. Ακόμα και τώρα… Τα μαχητικά του τύπου έχουν υποστεί δύο δομικές αναβαθμίσεις και μπορούν να παραμείνουν σε υπηρεσία για πολλά ακόμα χρόνια. Σε πρακτικό επίπεδο ο στόχος των 200 μαχητικών που ανέφερε ο ΥΕΘΑ δύναται να επιτυχθεί μόνον μέσα από τη διατήρηση όλων των F-16 σε υπηρεσία πλήρως εκσυγχρονισμένων και ταυτόχρονα η αξιοποίηση των Rafale συνδυαστικά με την έλευση των F-35.

Φωτογραφία: Εκδήλωση στην 117 Πτέρυγα Μάχης (117 ΠΜ), στην Ανδραβίδα, για τη συμπλήρωση 50 ετών του Μαχητικού Αεροσκάφους F-4 στην υπηρεσία της Πολεμικής Αεροπορίας. Τετάρτη 28 Αυγούστου 2024 (ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΥΡΟΥΝΗΣ/ILIALIVE.GR/EUROKINISSI)

Το άρθρο Οροφή 200 μαχητικών για τη Πολεμική Αεροπορία του 2030 ανακοίνωσε επισήμως ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Τη στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ) Νίκος Δένδιας καθυστερούν χαρακτηριστικά να υπογράφουν τις συμβάσεις προμήθειας των ισραηλινών όπλων SPICE και Rampage για τον στόλο των F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας, σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφονται εξαιρετικά σημαντικές εξελίξεις με νέα οπλικά συστήματα για τα μαχητικά αεροσκάφη. Συγκεκριμένα, η Ισραηλινή ΙΑΙ παρουσίασε από το Βερολίνο και τη φέτινη έκθεση αμυντικών και αεροδιαστημικών θεμάτων ILA 2024 τα εξής νέα πυραυλικά συστήματα: τον πύραυλο cruise Wind Demon με μέγιστο βεληνεκές 200 χιλιομέτρων, μια νέα έκδοση του γνωστού βαλλιστικού LORA με τη διαφορά πως θα εξοπλίζει μαχητικά αεροσκάφη καθώς και το ICE BREAKER από πλευράς Rafael Systems. Ο Sea Breaker παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2021, ενώ ο Ice Breaker το 2022. Και οι δύο πύραυλοι επιτυγχάνουν μέγιστο βεληνεκές 300 χιλιόμετρα, έχουν μήκος τέσσερα μέτρα και ζυγίζουν περί τα 400 κιλά, εκ των οποίων τα 110 κιλά είναι το βάρος της πολεμικής κεφαλής. Οι πύραυλοι είναι σχεδιασμένοι με χαρακτηριστικά απόκρυψης του ίχνους (Stealth) και ενσωματώνουν σύστημα καθοδήγησης GPS καθώς και σύστημα ανάγλυφου του εδάφους (TERCOM), για περιπτώσεις άρνησης σήματος GPS. Αδιαμφισβήτητα, το μεγαλύτερο ελληνικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει η έκδοση του αερομεταφερόμενου πυραύλου LORA ο οποίος σύμφωνα με την ΙΑΙ είναι πλήρως λειτουργικός με τα F-16. Θα επανέλθουμε με νεότερη ανάλυση μας.

Το άρθρο «ILA 2024»: Ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν με πολλές και νέες επιλογές όπλων κρούσης για τον στόλο των F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ολοκληρώνεται η τελική προτεραιοποίηση των εξοπλιστικών προγραμμάτων των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Οι σχετικές διεργασίες πραγματοποιούνται σε επίπεδο ΓΕΕΘΑ και ΥΠΕΘΑ κατόπιν των εισηγήσεων των Γενικών Επιτελείων Στρατού, Ναυτικού και Αεροπορίας. Οι τελικές εισηγήσεις θα παρουσιαστούν στη πολιτική ηγεσία και τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ) Νίκο Δένδια κατά το προσεχές χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με πληροφορίες, το εξοπλιστικό πρόγραμμα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων αποτελείται από δυο βασικές ενότητες εξοπλιστικών με τη πρώτη να αφορά τις άμεσες ανάγκες και την υλοποίηση τους σε βραχυπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα ενώ η δεύτερη τις εξοπλιστικές προτεραιότητες σε μεσοπρόθεσμο χρόνο. Η πρώτη ενότητα αφορά δαπάνες ύψους 7.5 δισεκατομμυρίων ευρώ ενώ η δεύτερη έχει προϋπολογισμό της τάξης των 12 δισεκατομμυρίων ευρώ και όπως προαναφέραμε αφορά εξοπλιστικές δαπάνες της επόμενης δεκαετίας.

Στις κορυφαίες προτεραιότητες ύψους 7.5 δισεκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνεται η πρόσκτηση 35 νέων ελικοπτέρων UH-60M Blackhawk ύψους 1.1 δισεκατομμυρίων ευρώ, το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των τεσσάρων φρεγατών ΜΕΚΟ 200 ΗΝ κόστους 800 εκατομμυρίων ευρώ, ο εκσυγχρονισμός των πολλαπλών εκτοξευτών πυραύλων Μ-270 MLRS κόστους 600 εκατομμυρίων ευρώ σε πρώτη φάση (έχει μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των εκτοξευτών που θα εκσυγχρονιστούν κατά το ήμισυ, δεδομένου πως το πρόγραμμα θα χωριστεί σε δυο φάσεις) ενώ στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται και μεγάλος αριθμός συμβάσεων τεχνικής υποστήριξης όπως η FOS των Rafale ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ, η FOS των ΑΣΕΠΕ καθώς και το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού τους κόστους 700 εκατομμυρίων ευρώ. Επισημαίνεται επίσης, πως περιλαμβάνεται το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των F-16 Block 50 στο κορυφαίο επίπεδο F-16 Viper με προϋπολογισμό 700 εκατομμύρια ευρώ. Επιμέρους μικρότερα προγράμματα όπως η αναβάθμιση των ΤΟΜΠ Μ-113 του Στρατού Ξηράς μελετώνται ενώ άλλα ιδιαίτερα σημαντικά όπως ο εκσυγχρονισμός του αρματικού δυναμικού δύναται να προστεθούν. Ένα ακόμη πρόγραμμα αυτής της κατηγορίας είναι η απόκτηση των C-130J καθώς και ο εκσυγχρονισμός των C-27J Spartan. Η εξοπλιστική λίστα συμπληρώνεται από τα νέα ελικόπτερα έρευνας – διάσωσης AW139 με προβλεπόμενη δαπάνη ύψους 450 εκατομμυρίων ευρώ.

Στη δεύτερη ενότητα των εξοπλιστικών προγραμμάτων συνολικού ύψους 12 δισεκατομμυρίων ευρώ περιλαμβάνονται προγράμματα όπως η απόκτηση των 5^ης γενιάς μαχητικών F-35 (συγκρότηση μιας Μοίρας μαχητικών συμπεριλαμβανομένων δαπανών για υποδομές και αρχική τεχνική υποστήριξη), η ναυπήγηση των φρεγατών της κλάσης Constellation, η απόκτηση νέων ΤΟΜΑ για τον Στρατό Ξηράς, το μείζον πρόγραμμα αντικατάστασης των ρωσικής προέλευσης αντιαεροπορικών συστημάτων Στρατού και Αεροπορίας. Εκτιμάται πως για την απόκτηση των 5^ης γενιάς μαχητικών F-35 θα απαιτηθούν τουλάχιστον 3.5 με 4 δισεκατομμύρια ευρώ.

Από πλευράς Γενικού Επιτελείου Ναυτικού καταβάλλονται προσπάθειες ώστε το πρόγραμμα ναυπήγησης νέων κορβετών να ενταχθεί και πάλι στις άμεσες εξοπλιστικές προτεραιότητες ως την απόφαση για προμήθεια των φρεγατών της κλάσης Constellation. Σημειώνεται πως η ναυπήγηση των φρεγατών της κλάσης Constellation για το Πολεμικό Ναυτικό έχει αβέβαιο προς το παρόν χρονοδιάγραμμα και κόστος. Συνεπώς, κύριες εισηγήσεις του Αρχηγού ΓΕΝ και της ηγεσίας του Πολεμικού Ναυτικού είναι η ενεργοποίηση του προγράμματος ναυπήγησης νέων κορβετών, η απόκτηση της 4^ης γαλλικής FDI HN, ο εκσυγχρονισμός των φρεγατών ΜΕΚΟ ή έστω τριών εξ αυτών, ο εκσυγχρονισμός των ΤΠΚ SUPER VITA καθώς και των υποβρυχίων τύπου «214». Σημαντικές προσπάθειες καταβάλλονται από πλευράς ΓΕΝ να ενταχθούν και άλλα προγράμματα ύψιστης σημασίας όπως αυτό της ναυπήγησης τουλάχιστον δυο έως τεσσάρων νέων υποβρυχίων προς αντικατάσταση μέρος των γερασμένων υποβρυχίων τύπου «209». Αξίζει να τονιστεί πως η ηγεσία του ΓΕΕΘΑ συμμερίζεται τους προβληματισμούς του ΓΕΝ πως η απόκτηση των αμερικανικών φρεγατών της κλάσης Constellation είναι ένα ζήτημα εξαιρετικά πρόωρο δίχως σαφές χρονοδιάγραμμα και κόστος. Συνεπώς, η ναυπήγηση των κορβετών (3+1) είναι μονόδρομος ώστε να καλυφθούν οι άμεσες ανάγκες για την ανανέωση του Στόλου.

Την ίδια στιγμή καθίσταται σαφές από πλευράς ηγεσίας ΓΕΑ και Αρχηγού ΓΕΑ πως μαζικές και ταυτόχρονες αποσύρσεις ή πωλήσεις μαχητικών δεν γίνεται να πραγματοποιηθούν. Στη κατεύθυνση αυτή μελετώνται λύσεις όπως η απόκτηση αριθμού νέων Rafale για τη κάλυψη της απόσυρσης των Mirage 2000-5 Mk2 σε βάθος χρόνου και εφόσον το επιτρέπουν οι σχετικές δημοσιονομικές δυνατότητες. Την ίδια στιγμή, το ΓΕΑ ζητά τη δρομολόγηση προμήθειας νέων όπλων για τα F-16 της ΠΑ με κορυφαία προτεραιότητα στη συμβασιοποίηση των Spice και Rampage. Το επόμενο χρονικό διάστημα εντός της Άνοιξης, η πολιτική ηγεσία αναμένεται να οριστικοποιήσει τις τελικές επιλογές των εξοπλιστικών προγραμμάτων σε συνεργασία με την ηγεσία του ΓΕΕΘΑ και τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Δημήτριο Χούπη.

Το άρθρο Ο νέος οδικός χάρτης των ελληνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ο εκσυγχρονισμός 83 ελληνικών F-16 Blk52+ σε επίπεδο Viper και η αγορά 24 Rafale, προκαλούν μια τάση ανακατανομής της Αεροπορικής Ισχύος υπέρ της Ελλάδας. Ακόμη και η απόκτηση των γαλλικών φρεγατών Belhara, συντείνει ώστε το ισοζύγιο Αεροπορικής Ισχύος να κλίνει θετικά υπέρ μας, δεδομένων των εξαιρετικών αντιαεροπορικών τους δυνατοτήτων. Ωστόσο, η εν λόγω τάση για να παγιωθεί ως κατάσταση, πρέπει να συνοδευτεί από επιμέρους κινήσεις που σχετίζονται με το υπάρχον αεροπορικό δυναμικό. Δεδομένης της τουρκικής πρόθεσης για ενίσχυση του αεροπορικού στόλου και οπλοστασίου, εάν αυτό δε συμβεί μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας, η τάση θα αντιστραφεί, με κίνδυνο το ισοζύγιο Αεροπορικής Ισχύος να ανατραπεί υπέρ της Τουρκίας.

Γράφει ο Επισμηναγός (Ι) ε.α Στέφανος Καραβίδας*

Η ανατροπή αυτή σχετίζεται με επιμέρους δείκτες Ισχύος, όπως ο συνολικός αριθμός αεροσκαφών κάθε χώρας, η δυνατότητά τους να επιχειρούν δικτυοκεντρικά, τα διαθέσιμα ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης στα αεροσκάφη του στόλου, τα όπλα αέρος-αέρος και αέρος-εδάφους, το Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου και φυσικά η Αεράμυνα. Για λόγους οικονομίας του χώρου θα εστιάσουμε στα τακτικά μαχητικά αεροσκάφη και τα όπλα τους, αφήνοντας εκτός εξίσωσης σημαντικά προγράμματα τουρκικής εγχώριας κατασκευής, που αφορούν επανδρωμένες και μη επανδρωμένες εναέριες πλατφόρμες, όπλα, βαλλιστικούς πυραύλους και αντιαεροπορικά συστήματα, που θα έκαναν την εξίσωση δραματικά δυσκολότερη για την ελληνική πλευρά.

Εφόσον το τουρκικό εξοπλιστικό πρόγραμμα υλοποιηθεί όπως ανακοινώθηκε, δίχως η ελλαδική πλευρά να προβεί σε αντισταθμιστικές ενέργειες, η κατάσταση θα έχει διαμορφωθεί στο τέλος της δεκαετίας ως εξής: Η Ελλάδα μετά την απόσυρση 33 F-4, θα διαθέτει ένα σύνολο 201 αεροσκαφών (32 F-16Blk30, 38 F-16Blk50, 83 F16 Viper, 24 M2000-5 και 24 Rafale). Από αυτά, πλήρεις δικτυοκεντρικές δυνατότητες και ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης θα έχουν μόνο 107 αεροσκάφη (83 F-16Viper και 24 Rafale). Αντίστοιχα, η Τουρκία θα διατηρεί 271 αεροσκάφη F-16 (36 Blk30, 116 Advanced, 119 Viper), από τα οποία 235 θα διαθέτουν δικτυοκεντρικές δυνατότητες και 119 ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης. Πρόθεση της τουρκικής πλευράς είναι και τα εναπομείναντα F-16Blk30 για τα οποία διαθέτει πηγαίο κώδικα, να αποκτήσουν ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης εγχώριας σχεδίασης. Προβληματισμό μάλιστα προκαλεί το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί το μεγάλο απόθεμα ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης, τερματικών Link16 και υπολογιστών αποστολής που περιλαμβάνει η νέα τουρκική παραγγελία, προκειμένου να φτάσουν και τα τουρκικά Blk30 κοντά ή στο επίπεδο του Viper, ανεξάρτητα από την επιτυχία της εγχώριας προσπάθειας.

Συνολικά λοιπόν, εάν το χειρότερο σενάριο υλοποιηθεί, η τουρκική πλευρά θα διαθέτει μία υπεροπλία 70 αεροσκαφών εν συνόλω, ενώ με τον εκσυγχρονισμό και των F-16Βlk30, θα υπερτερεί συνδυαστικά σε δικτυοκεντρικές δυνατότητες και σε διαθέσιμα ραντάρ ηλεκτρονικής σάρωσης. Το τουρκικό πρόγραμμα αναμένεται εάν λάβει την τελική αμερικανική έγκριση, να υλοποιηθεί γρήγορα και σαφώς εντός της τρέχουσας δεκαετίας, βάσει της συνολικής ικανότητας της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και της τεχνογνωσίας της Τουρκικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΤUSAS), από τη συμπαραγωγή των τουρκικών F-16 στις εγκαταστάσεις της στην Τουρκία. Άλλωστε, η Τουρκία ήδη ζήτησε να μην παραλάβει έτοιμα τα 40 νέα αεροσκάφη, αλλά να προχωρήσει εκ νέου σε συμπαραγωγή στις εγκαταστάσεις της TUSAS.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό, να γίνει αντιληπτό ότι τα 70 ελληνικά F-16Blk30&50 στην παρούσα διαμόρφωση, δεν έχουν σοβαρές πιθανότητες επιβίωσης απέναντι όχι μόνο στα τουρκικά Viper αλλά ούτε καν στα δικτυοκεντρικά Αdvanced, καθώς το ραντάρ των τελευταίων παρότι συμβατικής τεχνολογίας, υπερτερεί δραματικά αυτού των ελληνικών μη αναβαθμισμένων F-16. Αναφορικά με τα M2000-5, οι εξαιρετικές αρετές τους στην εναέρια μάχη τόσο σε κοντινές αποστάσεις όσο και πέραν του ορίζοντα, ψαλιδίζονται σημαντικά από τη μη τοποθέτηση εδώ και 20 χρόνια τερματικών Link-16 και σκοπευτικού επί κάσκας. Θα μπορούσαμε για αποφυγή πολυτυπίας να διαπραγματευτούμε αντί εκσυγχρονισμού των M2000-5, την απόκτηση 2ης Μοίρας Rafale με ταυτόχρονη πώληση τους. Ινδία, Αίγυπτος και Μαρόκο αποτελούν δυνητικούς αγοραστές, ενώ επιτέλους και η Κύπρος οφείλει να εξετάσει τη δημιουργία αεροπορικού βραχίονα, με τα ελληνικά Μ2000-5 να αποτελούν μία πολύ βολική επιλογή, εφόσον ένα τέτοιο σενάριο προχωρήσει.

Σε ότι αφορά τα όπλα των αεροσκαφών, η Τουρκία δείχνει να προετοιμάζεται μεθοδικά για να εξαπολύσει αεροπορικό «Αρμαγεδώνα», παραγγέλνοντας σχεδόν 1000 βλήματα ΑΙΜ-120C8 που αποτελεί το «αντίπαλο δέος» του METEOR και 400 ΑΙΜ-9Χ, αντίστοιχο του IRIS -T των ελληνικών F-16. Tα υπό παραγγελία βλήματα είναι περίπου μιάμιση φορά περισσότερα από το υπάρχον τουρκικό απόθεμα σύγχρονων όπλων αέρος-αέρος. Σοβαρότατη απειλή, συνιστά επίσης η παραγγελία μεγάλου αριθμού όπλων-συλλογών ακριβείας και μακρού πλήγματος αέρος-εδάφους, χωρίς καν να συνυπολογίσουμε τα αντίστοιχα τουρκικής κατασκευής, τα οποία μπορούν να εξαπολυθούν και από τα δικινητήρια τουρκικά μη επανδρωμένα. Εάν δεν προσαρμοστεί η ελληνική Αεράμυνα με απόκτηση συστημάτων (C-RAM) τα οποία εμπλέκουν όχι πλέον τις πλατφόρμες, αλλά τα όπλα τους, όπως και περιφερόμενα πυρομαχικά, βλήματα πυροβολικού και βαλλιστικά, τα νησιά μας θα κινδυνεύσουν θανάσιμα.

Η κατάσταση για την ελληνική πλευρά θα βελτιώνεται σταδιακά μετά το 2030, εφόσον το πρόγραμμα απόκτησης F-35 αρχίσει να υλοποιείται. Και σε αυτή την περίπτωση ωστόσο, η «ψαλίδα» στον αριθμό αεροσκαφών με δικτυοκεντρικές δυνατότητες παραμένει μεγάλη. Το πραγματικό όμως «χειρότερο σενάριο» έχει να κάνει με την πιθανότητα μελλοντικής αποδέσμευσης των F-35 στην Τουρκία. Ο γράφων συστηματικά τα τελευταία τρία έτη και εμφατικά σε πρόσφατες δημόσιες παρεμβάσεις, αναφέρει το σενάριο παραχώρησης των τουρκικών S-400 στο Αζερμπαϊτζάν, στη λογική του «Bir Halk Iki Devlet» (ένας λαός, δύο κράτη) ή σε άλλη σύμμαχο χώρα σε συνεννόηση με τη Ρωσία, κατά το πρότυπο της μετακίνησης των κυπριακών S-300 στην Κρήτη. Εάν καθ’ οιονδήποτε τρόπο και παρά τους όποιους αστερίσκους, επιτευχθεί η τουρκική απαγκίστρωση από τα S-400, τα τουρκικά F-35 δε θα αργήσουν να «πλαισιώσουν» τα ελληνικά, στο αεροπορικό ισοζύγιο. Δυστυχώς, η Υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτώρια Νούλαντ, επιβεβαίωσε το φόβο ενός τέτοιου σεναρίου ως απόλυτα βάσιμο.

Το ερώτημα λοιπόν είναι εάν πραγματικά προετοιμαζόμαστε για το χειρότερο σενάριο, απέναντι σε μία Τουρκία που σχεδιάζει και υλοποιεί κατά τρόπο ολιστικό το εξοπλιστικό της πρόγραμμα, ή προχωρούμε σε αποσπασματικές και ασύνδετες παραγγελίες, απαξιώνοντας διαρκώς τα υπάρχοντα πανάκριβα μέσα. Εάν το απευκταίο σενάριο πραγματοποιηθεί δίχως ελληνική αντίδραση, η Τουρκία πριν την απόκτηση F-35 θα έχει καταφέρει να ομοιογενοποιήσει τεχνολογικά έναν τεράστιο στόλο 271 αεροσκαφών με σύγχρονα ραντάρ και δικτυοκεντρικές δυνατότητες, ενώ η Ελλάδα απαξιώνοντας μία δύναμη 94 παλαιών F-16 και Μ2000-5 θα διαθέτει μόνο 107, στερώντας επίσης στο σύνολο του στόλου επαρκείς ποσότητες όπλων μακρού πλήγματος όλων των κατηγοριών. Χρόνος υπάρχει. Αναζητείται λογική και Όραμα για να συνεχίσει να υπάρχει και Πατρίδα.

Επισμηναγός (Ι) ε.α Στέφανος Καραβίδας

*ΜΑ Διεθνών Σχέσεων

Υπ. Δρ Γεωπολιτικής της Αεροπορικής Ισχύος ΕΚΠΑ

Το άρθρο Το ελληνοτουρκικό ισοζύγιο αεροπορικής ισχύος το 2030 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Τα νέα εκσυγχρονισμένα F-16 Viper της Πολεμικής Αεροπορίας επιδείχθηκαν για πρώτη φορά κατά τη σημερινή παρέλαση στον αθηναϊκό ουρανό. Συγκεκριμένα πραγματοποίησε διέλευση αριθμός F-16 Viper της ΠΑ.

Οι αναβαθμίσεις των F-16 πραγματοποιούνται στην ΕΑΒ υπό τη στενή τεχνική καθοδήγηση από τις ομάδες της Lockheed Martin, που βρίσκονται τόσο στην ΕΑΒ όσο και στις ΗΠΑ. Το προσωπικό της ΕΑΒ που εργάζεται στο πρόγραμμα F-16 Viper αποτελείται από μια κεντρική ομάδα περισσότερων των 21 έμπειρων υπαλλήλων ενώ έχουν προσληφθεί και εκπαιδευτεί μέχρι στιγμής δεκάδες νέοι υπάλληλοι στη διάρκεια τεσσάρων διαφορετικών φάσεων. Οι αναβαθμίσεις των F-16 σε Viper έχουν φέρει πολύτιμες θέσεις εργασίας και επενδύσεις στην Ελλάδα.. Τα προγράμματα της Lockheed Martin οδήγησαν σε περισσότερες από 350 νέες προσλήψεις στην ΕΑΒ από το 2021, περισσότερες από όσες έχουν πραγματοποιηθεί σε μια ολόκληρη δεκαετία.

Tο πρώτο προς αναβάθμιση F-16 εντάχθηκε στην ΕΑΒ τον Φεβρουάριο του 2020 και ήταν έτοιμο για δοκιμαστικές πτήσεις στις αρχές του 2021. Το αεροσκάφος στη συνέχεια πέταξε στις ΗΠΑ για περισσότερες πτητικές και επί εδάφους δοκιμές, που πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2021. Το Μάρτιο και Απρίλιο του 2021 εντάχθηκαν και άλλα αεροσκάφη, τα οποία ολοκλήρωσαν τις πτητικές δοκιμές αυτό το καλοκαίρι. Οι παραδόσεις στην ΕΑΒ συνεχίζονται, όπου οι 12 θέσεις στο υπόστεγο είναι κατειλημμένες με αεροσκάφη και εργασίες αναβάθμισης. Η αναβάθμιση και των 84 αεροσκαφών σε Viper είναι προγραμματισμένη να ολοκληρωθεί στο τέλος του 2027.

Η συνεργασία της Ελλάδας για τα F-16 ξεκίνησε το Νοέμβριο του 1984, όταν η ελληνική κυβέρνηση εκδήλωσε ενδιαφέρον για την απόκτηση 34 μονοθέσιων αεροσκαφών F-16C και έξι διθέσιων F-16D ως αντικατάσταση των απαρχαιωμένων αεροσκαφών F-5A/B Freedom Fighter. Η πρώτη σύμβαση του προγράμματος με την ονομασία Peace Xenia I υπεγράφη τον Ιανουάριο του 1987. Τα πρώτα αεροσκάφη άρχισαν να καταφθάνουν το 1989. Έκτοτε, η Πολεμική Αεροπορία έχει αποκτήσει συνολικά 170 F-16.
Το πρόγραμμα αναβάθμισης των F-16 της ΠΑ σε Viper επικυρώθηκε μέσω διακρατικής συμφωνίας (FMS) που τέθηκε σε ισχύ στις 30 Απριλίου 2018.Το κόστος της αναβάθμισης προϋπολογίστηκε σε 1,528 δισ. δολάρια συνολικά.

Το ζητούμενο βέβαια παραμένει εκτός του προγράμματος εκσυγχρονισμού των μαχητικών F-16 στο κορυφαίο επίπεδο Block 70 Viper να αποκτηθούν επιτέλους και τα κατάλληλα όπλα τα οποία θα επιτρέπουν στα Viper να αξιοποιούν πλήρως τις προηγμένες τεχνολογικές δυνατότητες των ηλεκτρονικών και αισθητήρων που διαθέτουν. Χαρακτηρηστικό είναι το παράδειγμα του εξαιρετικά σύγχρονου ραντάρ AESA των Viper της ΠΑ το οποίο στην εναέρια μάχη εντοπίζει στόχους σε πολύ μεγαλύτερες αποστάεις έναντι του υφιστάμενου APG-68 V9 πλην όμως οι βολές εκτελούνται σε αποστάσεις που το επιτρέπουν οι AIM-120 AMRAAM C7. Συνεπώς μπορεί οι στόχοι να εντοπίζονται σε μεγάλες αποστάσεις αλλά για τη διενέργεια βολών υπάρχουν σαφείς περιορισμοί.

Ως εκ τούτων απαιτείται η απόκτηση των νέων ΑΙΜ-120D AMRAAM ώστε οι στόχοι να βάλονται στις κατάλληλες αποστάσεις συνδυαστικά με το ραντάρ AESA. Ακόμα μεγαλύτερες είναι οι παθογένειες στα όπλα κρούσης κατά χερσαίων και ναυτικών στόχων για τα F-16 της ΠΑ. Θα τονίσουμε κάτι που συνεχίζουμε να γράφουμε διαρκώς ακόμη και εάν έχουμε γίνει κουραστικοί: όσο σύγχρονη και να είναι μια πλατφόρμα είτε εναέρια είτε ναυτική εάν δεν συνοδεύεται από τα κατάλληλα όπλα τότε η ισχύς πυρός που παράγει είναι κλάσμα των συνολικών της δυνατότητων συγκριτικώς με το εάν διέθετε και τα ενδεδειγμένα όπλα.

Ο εκσυγχρονισμός των αεροσκαφών από μόνος του ή η απόκτηση μαχητικών 5^ης γενιάς από μόνος του εάν δεν συνοδεύεται από τα κατάλληλα όπλα δεν αρκεί ώστε να μεγιστοποιηθεί η ελληνική αποτροπή. Οι πλατφόρμες από μόνες τους δεν παράγουν ούτε διασφαλίζουν αποτροπή. Αντιθέτως οι πλατφόρμες που φέρουν τα κατάλληλα όπλα είναι αυτές που κάνουν τη διαφορά και προσδίδουν στις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις τα εχέγγυα για την αποτροπή. Το ίδιο φυσικά εκτός από όπλα ισχύει και για τα ατρακτίδια στόχευσης/ ναυτιλίας και λοιπά ατρακτίδια πχ ηλεκτρονικού πολέμου.

Τέλος για τη διατήρηση οροφών μαχητικών της ΠΑ είναι αδήριτη ανάγκη ο εκσυγχρονισμός των F-16 Block 50 και 30 σε επίπεδο αντίστοιχο των F-16 Block 52+ Advanced.

Το άρθρο Μεγαλειώδης παρέλαση με παρουσίαση για πρώτη φορά των F-16 Viper της Πολεμικής Αεροπορίας – Τα όπλα όμως παραμένουν το βασικό ζητούμενο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Έπειτα από καθυστερήσεις τουλάχιστον τριών ετών απεστάλη από την ελληνική κυβέρνηση και το αρμόδιο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) η επιστολή με την οποία ζητείται επισήμως η αναβάθμιση των μαχητικών F-16 Block 50 της Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ). Το πρόγραμμα είναι ύψους 700 εκατομμυρίων δολαρίων και περιλαμβάνει και πακέτο ατρακτιδίων στόχευσης Sniper καθώς και τερματικών διασύνδεσης Link 16. Συνολικά προβλέπεται ο εκσυγχρονισμός 38 μαχητικών F-16 Block 50 αξιοποιώντας απάρτια από τα F-16 Block 52+ που εκσυγχρονίζονται στο επίπεδο F-16 Block 70 Viper.

Κύριο επιχειρησιακό πλεονέκτημα είναι η πλήρης διασύνδεση των 38 μαχητικών F-16 Block 50 με Link 16 τόσο με το Σύστημα Αεροπορικού Ελέγχου (ΣΑΕ) όσο και με τον άλλο στόλο των F-16 Block 70 Viper της ΠΑ καθώς και τα νεοαποκτηθέντα Rafale. Όπως έχουμε τονίσει κατ’ επανάληψη η δικτύωση είναι βασικό ζητούμενο για τη ΠΑ. Επιπροσθέτως για μια ακόμη φορά θα τονίσουμε και την αναγκαιότητα αναβάθμισης αντίστοιχης με των F-16 Block 50 και για τα F-16 Block 30 της ΠΑ δεδομένου πως έχουν ορίζοντα επιχειρησιακής εκμετάλλευσης από τη ΠΑ απόρροια δυο διαφορετικών προγραμμάτων δομικής αναβάθμισης των αεροσκαφών.

Περιττό να τονιστεί πως η πολυετής αδράνεια για την μη εγκατάσταση τερματικών Link 16 στα Mirage 2000-5 Mk2 είναι ανεξήγητη δεδομένου πως τα αεροσκάφη είναι εξαιρετικά πολύτιμα και αναγκαία.

Η αναβάθμιση και των F-16 Block 30 σε συνδυασμό με τα F-16 Block 70 Viper, τα F-16 Block 50+ Advanced καθώς και τα Rafale θα δώσουν στη ΠΑ τη διατήρηση ικανοποιητικών οροφών δομής δυνάμεων. Παραμένει φυσικά η μέγιστη προτεραιότητα ο στόλος των F-16 να εμπλουτιστεί με νέα όπλα όπως αυτά έχουν εγκριθεί από τη Βουλή των Ελλήνων (Spice, Rampage, AGM-88E AARGM, Harpoon).

Το άρθρο Πολεμική Αεροπορία: Επιτέλους αποστολή της LoR στις ΗΠΑ για την αναβάθμιση των F-16 Block 50 δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.