Ένα από το κύρια μειονεκτήματα αρκετών υποψηφιοτήτων για το νέο πρόγραμμα του πολεμικού ναυτικού είναι η απουσία από το οπλοστάσιο των προτεινόμενων υποβρυχίων ενός πύραυλου κρουζ. Μία δυνατότητα που θα προσδώσει στρατηγικό χαρακτήρα στα νέα υπό απόκτηση υποβρύχια. Η πραγματικότητα είναι ότι γενικά τα πράγματα στον συγκεκριμένο τομέα είναι λίγο θολά για τις περισσότερες υποψηφιότητες με εξαίρεση το νοτιοκορεάτικο υποβρύχιο και υπό προϋποθέσεις τα γαλλικά υποβρύχια. Και αναφερόμαστε στα γαλλικά υποβρύχια ότι είναι υπό προϋποθέσεις γιατί τα μεν Scorpene δεν είναι σίγουρο ότι μπορούν να δεχθούν και να βάλουν τον γαλλικό MdCN (Scalp Naval) και το δεύτερο ότι ο συγκεκριμένος πύραυλος δεν είναι σήμερα σε παραγωγή. Ενώ στο μέλλον πρόκειται να αντικατασταθεί από τον ELSA.

Αντίστοιχα και οι υπόλοιπες υποψηφιότητες δεν έχουν να προσφέρουν κάποια συγκεκριμένη επιλογή, ενώ οι όποιες αναφορές στον αμερικάνικο Tomahawk Block V σκοντάφτει σε δύο σοβαρούς σκόπελους. Ο πρώτος είναι, η αμερικανική άδεια και ο δεύτερος είναι το γεγονός ότι η έκδοση του συγκεκριμένου πύραυλου με δυνατότητα εξαπόλυσης από τορπιλοσωλήνα δεν βρίσκεται πλέον σε παραγωγή.

Το πρόγραμμα ORKA των Ολλανδών

Στις 30 Σεπτεμβρίου του 2024 υπογράφτηκε μεταξύ της Naval Group και του ολλανδικού υπουργείου άμυνας το συμβόλαιο ναυπήγησης τεσσάρων υποβρυχίων συμβατικής πρόωσης βασισμένο στο γαλλικής σχεδίασης πυρηνοκίνητο υποβρύχιο επίθεσης SSN κλάσης Barracuda. Μία από τις βασικές προϋποθέσεις των ολλανδών ήταν η δυνατότητα μεταφοράς και βολής πυραύλων κρουζ. Το συγκεκριμένο υποβρύχιο είχε αποδεδιγμένα σε σύγκριση με τον ανταγωνισμό τη δυνατότητα αυτή μέσω των πυράλων MdCN. Όμως οι ολλανδοί είχαν ζητήσει την ενσωμάτωση του αμερικάνικου Tomahawk Block V. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, οι ολλανδοί είχαν την ατυχία ότι και οι δύο αυτοί πύραυλοι πρακτικά δεν ήταν διαθέσιμοι. Αντίστοιχα και οι υποψηφιότητες των σουηδών και των ισπανών με τους αμρικάνικους Tomahawk δεν είχαν να προσφέρουν στην ουσία κάτι ενώ οι γερμανοί στο νέας γενιάς U-212 CD δεν έχουν μέχρι σήμερα ενσωματωμένο ούτε πύραυλο κατά μονάδων επιφανείας.

Στο πλαίσιο αυτό οι ολλανδοί ξεκίνησαν συνεργασία με τους ισπανούς υπό την καθοδήγηση της νορβηγικής Kongsberg για την ανάπτυξη μιας υποβρυχίως εκτοξευόμενης έκδοσης του αεροεκτοξευόμενου πύραυλου κρουζ μεγάλης εμβέλειας JSM (joint Strike Missile) ο οποίος αναπτύσσεται για το F-35 JSF. Ο JSM με τη σειρά του είναι μια εξελιγμένη έκδοση του NSM με 50% μεγαλύτερη εμβέλεια και συνδυάζει τη δυνατότητα προσβολής τόσο χερσαίων όσο και ναυτικών στόχων σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. Σύμφωνα με τον κατασκευαστή η εμβέλεια υπερβαίνει τα 350 χιλιόμετρα για εκτόξευση από αέρα αν και υπάρχουν αναφορές ότι η εμβέλεια αυτή υπερβαίνει τα 550 χιλιόμετρα. Οι NSM και JSM είναι στην ουσία πύραυλοι της ίδιας οικογένειας και βρίσκονται ή πρόκειται να βρίσκονται στα οπλοστάσια πολλών ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων τα αμέσως επόμενα χρόνια είτε με την αεροπορία (JSM) είτε με τον ναυτικό (NSM) και ο JSM SL πρόκειται να συμπληρώσει την οικογένεια αυτή στην Τρίτη διάσταση. Με τον τρόπο αυτό η συγκερκιμένη οικογένεια πρόκειται να γίνει πανευρωπαϊκή καλύπτοντας εμβέλειες έως τα 350 χιλιόμετρα.

JSM SL και U-212 CD

Μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει κάποια αναφορά για την πιστοποίηση του JSM SL στο γερμανο-νορβηγικό υποβρύχιο τύπου U-212 CD. Τα μοναδικά όπλα που είναι ενσωματωμένα στο συγκεκριμένο υποβρύχιο είναι οι τορπίλες DM2A4 και μελλοντικά A5, το σύστημα IDAS και νάρκες. Όπως φαίνεται ο συγκεκριμένος τύπος υποβρυχίου μειονεκτεί όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς και βολής κάποιου πύραυλου κατά πλοίων επιφανείας όπως είναι ο Exocet και ο Harpoon πόσο μάλλον για έναν πύραυλο κρουζ. Το παράδοξο είναι ότι τόσο το γερμανικό ναυτικό όσο και η αεροπορία είναι χρήστες των NSM και JSM, όμως το γερμανικό ναυτικό προς το  παρόν δε φαίνεται να το ενδιαφέρει κάποια τέτοια δυνατότητα για τα δικά του υποβρύχια. Όμως ο νορβηγός εταίρος του προγράμματος και η νορβηγική Kongsberg είναι πολύ πιθανόν να εντάξουν τον συγκεκριμένο πύραυλο στα δικά τους υποβρύχια και με αποτέλεσμα αυτός να ενσωματωθεί στο CMS ORCCA του υποβρυχίου.

Μια τέτοια πιθανότητα θα είχε πολλαπλό ενδιαφέρον για το ελληνικό πολεμικό ναυτικό. Πρώτον θα έδινε τεράστια ώθηση στην γερμανική υποψηφιότητα για το νέο υποβρύχιο μιας και αυτά θα αποκτούσαν δυνατότητα πλήγματος ακριβείας σε θάλασσα και ξηρά. Όμως το δεύτερο και ακόμη πιο ενδιαφέρον θα ήταν η δυαντότητα και μεταφοράς του πύραυλου από τα Τ-214 ΗΝ μετά την αναβάθμισή τους. Μιας και το νέο CMS θα είναι το ORCCA που φοράνε και τα U-212 CD. Σήμερα τα συγκεριμένα υποβρύχια φέρουν τον UGM-84D Harpoon ο οποίο όμως θεωρείται πια παλαιάς τεχνολογίας. Η δυνατότητα μεταφοράς του JSM SL από τα αναβαθμισμένα Τ-214 ΗΝ θα πολλαπλασίαζε τις επιχειρησιακές τους δυνατότητες.

Είναι ο JSM SL φόβητρο για τις γαλλικές υποψηφιότητες;

Ίσως και όχι. Πρώτον οι γάλλοι με το Barracuda προσφέρουν ένα υποβρύχιο όχι μόνο με πολλαπλές δυνατότητες επιλογής οπλισμού αλλά και μεγάλου όγκου μεταφερόμενων όπλων. Ο αεροεκτοξευόμενος JSM έχει εμβέλεια κατά τον κατασκευαστή γύρω στα 350 χιλιόμετρα όταν ο υποβρυχίως εκτοξευόμενος MCdN υπερβαίνει τα 1000 χιλιόμετρα. Αν και η γραμμή παραγωγής έχει σταματήσει οι γάλλοι έχουν πάντα τη δυνατότητα να προσφέρουν πύραυλους από τα δικά τους αποθέματα μέχρι να μπει σε παραγωγή ο ELSA, στον οποίο σύμφωνα με δηλώσεις του έλληνα ΥΠΕΘΑ κ. Νίκου Δένδια, προτιθέμεθα να συμμετέχουμε ως χώρα από τη φάση της ανάπτυξης. Ένας πύραυλος οποίος θα έχει θέση και στις ελληνικές FDI.

Το πιο όμως σημαντικό είναι ότι στην ανάπτυξη του JSM SL συμμετέχουν οι ολλανδοί για να εντάξουν τον συγκεκριμένο πύραυλο στα δικά τους blacksword barracuda ώστε να καλύψουν την απαίτηση του ναυτικού τους για ένα υποβρυχίως εκτοξευόμενο πύραυλο κρουζ. Όμως τα συγκεκριμένα υποβρύχια φοράνε για CMS μια έκδοση του SYCOBS της Naval Group που εξοπλίζει τα γαλλικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια νέας γενιάς κλάσης Suffren. Επομένως, πιστεύουμε ότι ο συγκεκριμένος πύραυλος πολύ εύκολα θα μπορεί να προσφερθεί και για τα ελληνικά Barracuda ανεξαρτητα από τον όποιο MCdN ή ELSA.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Ο νέος πύραυλος Κρούζ υποβρύχιας εκτόξευσης JSM-SL που προτείνεται για το Πολεμικό Ναυτικό και πώς μπορεί να επηρεάσει το πρόγραμμα υποβρυχίων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η ικανότητα ενός συμβατικού υποβρυχίου να παραμένει σε κατάδυση για μεγάλα χρονικά διαστήματα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιβιωσιμότητας και επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας. Τα κλασικά συστήματα diesel–electric βασίζονται σε συσσωρευτές μολύβδου-οξέος, οι οποίοι παρουσιάζουν χαμηλή ενεργειακή πυκνότητα και περιορισμένη αυτονομία. Η ανάγκη περιοδικής χρήσης αναπνευστήρα (snorkel) για φόρτιση των μπαταριών αυξάνει σημαντικά το ακουστικό και ρανταρικό ίχνος του υποβρυχίου.

Η τεχνολογία Air Independent Propulsion (AIP) αναπτύχθηκε για να καλύψει αυτό το κενό, επιτρέποντας παραγωγή ισχύος σε πλήρη κατάδυση χωρίς πρόσβαση σε ατμοσφαιρικό αέρα. Μεταξύ των διαφόρων τεχνολογιών AIP, ο κινητήρας Stirling αποτελεί μία από τις πλέον ώριμες και επιχειρησιακά αποδεδειγμένες λύσεις.

Ο κινητήρας Stirling, πατενταρισμένος το 1816, είναι κινητήρας εξωτερικής καύσης κλειστού κύκλου. Παρά το υψηλό θεωρητικό θερμοδυναμικό του όριο, η πρακτική του εφαρμογή περιορίστηκε για δεκαετίες λόγω τεχνολογικών περιορισμών. Το ενδιαφέρον αναβίωσε τον 20ό αιώνα, ιδιαίτερα σε εφαρμογές χαμηλού θορύβου.

Στη Σουηδία, όπου η πυρηνική πρόωση δεν αποτέλεσε πολιτικά ή στρατηγικά αποδεκτή λύση, η Kockums Marine AB (KMAB) ανέπτυξε ένα ολοκληρωμένο σύστημα Stirling AIP για συμβατικά υποβρύχια. Το σύστημα δοκιμάστηκε αρχικά σε αυτόνομο πλωτό τμήμα και στη συνέχεια ενσωματώθηκε επιχειρησιακά στο υποβρύχιο HSwMS Nacken της κλάσης Α14 Nacken, αποδεικνύοντας δραστική αύξηση της υποβρύχιας αυτονομίας από ημέρες σε εβδομάδες. Έκτοτε το σύστημα της Kockums τοποθετήθηκε στα νεότερα υποβρύχια κλάσης Α19 Gotland του σουηδικού ναυτικού, ενσωματώθηκε μέσω προγράμματος αναβάθμισης στα τέσσερα υποβρύχια κλάσης Α17 Vastergotland, έχει τοποθετηθεί στα δέκα ιαπωνικής σχεδίασης και κατασκευής υποβρύχια κλάσης Soryu ενώ η εξελιγμένη εκδοχή του συστήματος πρόκειται να τοποθετηθεί στα νέας γενιάς υποβρύχια του σουηδικού και πολωνικού ναυτικού κλάσης A26 Blekinge, τα οποία αναμένεται να αρχίσουν να παραδίδονται από το 2031 και μετά.

Αρχή λειτουργίας του κινητήρα Stirling

Ο κινητήρας Stirling είναι ένας εξωτερικά θερμαινόμενος κινητήρας με κλειστό κύκλο λειτουργίας. Όσον αφορά τη συμπίεση και την εκτόνωση, λειτουργεί παρόμοια με έναν συμβατικό κινητήρα εσωτερικής καύσης, αλλά διαφέρει με δύο βασικούς τρόπους: τα έμβολα ισχύος λειτουργούν σε ένα κλειστό σύστημα αερίου εργασίας ηλίου (ή υδρογόνου) και η θερμότητα μεταφέρεται συνεχώς στον κύκλο μέσω ενός εναλλάκτη θερμότητας.

Το απλούστερο περιγραφικό μοντέλο της διαδικασίας Stirling αποτελείται από δύο έμβολα. Eνα που λειτουργεί σε κρύο και ένα σε θερμό χώρο, τα οποία κινούνται με τη βοήθεια θερμικής εκτόνωσης ενός αερίου. Το αέριο «εργασίας», το οποίο περικλείεται μεταξύ των εμβόλων, κινείται συνεχώς μπρος-πίσω μεταξύ του θερμού και του ψυχρού χώρου και θερμαίνεται ή ψύχεται συνεχώς. Το αέριο διέρχεται από έναν αναγεννητή, ο οποίος αποθηκεύει θερμότητα όταν το αέριο κινείται από τη θερμή στην ψυχρή πλευρά και εκπέμπει θερμότητα όταν το αέριο κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Τα δύο έμβολα συνδέονται μηχανικά μεταξύ τους για να επιτευχθεί η σωστή μεταβολή του όγκου.

Αρχή λειτουργίας του συστήματος Stirling AIP

Η παραγωγή θερμότητας και η μετατροπή της σε μηχανικό έργο είναι πλήρως διαχωρισμένες μέσω εναλλάκτη θερμότητας. Στο υποβρύχιο σύστημα AIP:

• Η καύση γίνεται σε υπερπιεσμένο θάλαμο, χρησιμοποιώντας συμβατικό καύσιμο (diesel) και υγρό οξυγόνο το οποίο βρίσκεται αποθηκευμένο σε δεξαμενή. Η πίεση καύσης είναι σταθερή και ρυθμισμένη στα 20-30 bar, επιτρέποντας τη λειτουργία έως και 200-300 m χωρίς τη χρήση συμπιεστή καυσαερίων.
• Η θερμότητα μεταφέρεται μέσω εναλλάκτη στον κύκλο Stirling και το εργαζόμενο αέριο (συνήθως ήλιο) εκτελεί κλειστό θερμοδυναμικό κύκλο. Για τον έλεγχο της πεπιεσμένης καύσης ντίζελ χρησιμοποιώντας καθαρό οξυγόνο, το οποίο παράγει θερμοκρασία φλόγας 4000 °C, χρησιμοποιείται ανακυκλοφορία καυσαερίων για τη μείωση της θερμοκρασίας της φλόγας σε αποδεκτό επίπεδο κάτω των 2000 °C. Ένας μικροεπεξεργαστής παρακολουθεί τον κινητήρα και τις μεταβλητές επεξεργασίας στις βασικές λειτουργίες.
• Η μηχανική ισχύς μετατρέπεται σε ηλεκτρική μέσω γεννήτριας για να δώσει κίνηση στο υποβρύχιο.
• Τα προϊόντα καύσης είναι νερό και διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο διαλύεται εύκολα στο νερό του περιβάλλοντος. Τα καυσαέρια (κυρίως CO₂) αποβάλλονται απευθείας στη θάλασσα χωρίς ανάγκη συμπιεστή, επιτρέποντας λειτουργία σε μεγάλο βάθος. Η ψύξη των καυσαερίων επιτρέπει στα προϊόντα καύσης να εγκαταλείπουν το όχημα σε πολύ χαμηλή θερμοκρασία, ελαχιστοποιώντας την υπέρυθρη ακτινοβολία.
• Οι πιέσεις στον κύκλο Stirling μεταβάλλονται ομαλά, γεγονός που οδηγεί σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα κραδασμών και θορύβου.
• Η ρύθμιση της θερμοκρασίας καύσης επιτυγχάνεται με ανακυκλοφορία καυσαερίων χωρίς απώλεια απόδοσης.

Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα με ελάχιστο ακουστικό, θερμικό και μαγνητικό ίχνος, ιδανικό για ελαχιστοποίηση της πιθανότητας εντοπισμού του υποβρυχίου. Η απουσία εσωτερικών εκρήξεων μέσα στους κυλίνδρους κατά τη διάρκεια της καύσης τον κάνουν έναν σχετικά αθόρυβο κινητήρα. Οι μετρήσεις θορύβου που έγιναν από το US Navy πριν από περίπου 25 χρόνια έδειξαν ότι ο κινητήρας stirling είναι δεκαπέντε φορές πιο αθόρυβος σε σύγκριση με έναν κοινό κινητήρα εσωτερικής καύσης.

Σήμερα η SAAB προσφέρει στο νέας γενιάς υποβρύχιο Α26 τον νεότερης γενιάς κινητήρα Kockum V4 275R MkV Stirling που θα έχει καλύτερη απόδοση σε σύγκριση με το προηγούμενο μοντέλο. Συγκριτικά θα έχει μικρότερη κατανάλωση και θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μεγαλύτερα βάθη, έως 250 μέτρα ενώ το χωροταξικό αποτύπωμα μέσα στο υποβρύχιο θα είναι μικρότερο ελευθερώνοντας χώρο εσωτερικά. Το υποβρύχιο εκτός του κηνητήρα V4 275R MkV Stirling θα διαθέτει και τρεις ηλεκτρομηχανές, μια έκδοση του κινητήρα ντίζελ Scania DSI14, καθώς και συστοιχίες μπαταριών που συμπληρώνουν τους διατιθέμενους τρόπους πρόωσης. Οι μπαταρίες διατίθενται σε δύο συστοιχίες και με επιλογή του πελάτη μπορεί να είναι είτε οι παλαιότερες και δοκιμασμένες μπαταρίες μολύβδου-οξέως είτε οι νεότερες ιόντων λιθίου. Η μέγιστη ταχύτητα του Α26 σε κατάδυση είναι 20 κόμβοι και 6 κόμβοι με χρήση ΑΙΡ. Σε πλεύση με αναπνευστήρα η ταχύτητα είναι μεγαλύτερη των 12 κόμβων. Με χρήση του συστήματος ΑΙΡ το υποβρύχιο μπορεί να πλεύσει 18 ημέρες ενώ η μέγιστη διάρκεια αποστολής είναι 45 ημέρες.

Το άρθρο V4-275R Mk.5 Stirling: Το σύστημα αναερόβιας πρόωσης των Σουηδικών υποβρυχίων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σύμφωνα με πληροφορίες η σουηδική εταιρεία Saab Kockums αναδείχθηκε νικητής στο πολωνικό πρόγραμμα ναυπήγησης νέων υποβρυχίων. Οι κύριοι διεκδικητές του πολωνικού προγράμματος ήταν η γερμανική Thyssenkrupp Marine Systems με το Type-212 CD, η σουηδική SAAB Kockums με το A26 Blekinge, η ιταλική Fincantieri με το U-212 NFS, η γαλλική Naval Group με το Scorpene, η ισπανική Navantia με το S-80 Plus και η νοτιοκορεάτικη Hnawha Ocean με το KSS-III.

Οι κύριες επιχειρησιακές απαιτήσεις του πολωνικού προγράμματος αναφέρονται σε ένα υποβρύχιο με:

1. Επιχειρησιακή απόδοση σε ρηχά νερά: Το Βαλτικό περιβάλλον απαιτεί μικρότερα, ευέλικτα και αθόρυβα υποβρύχια για ανθυποβρυχιακές και αποτρεπτικές αποστολές.
2. Δυνατότητα πολλαπών αποστολών: Χρήση τορπιλών, ναρκοθέτηση ή εκτόξευση πυραύλων κατά πλοίων για έλεγχο θαλασσίων περιοχών και αποτροπή.
3. Βιομηχανική συνεργασία και μεταφορά τεχνογνωσίας: Απαίτηση για συναρμολόγηση και συντήρηση εντός Πολωνίας, με συμμετοχή της PGZ για ενίσχυση της εθνικής αυτονομίας.
4. Ταχεία απόκτηση και διαλειτουργικότητα: Η Πολωνία χρειάζεται γρήγορη επιχειρησιακή ετοιμότητα και πλήρη ενσωμάτωση στα δίκτυα του ΝΑΤΟ.
5. Ισορροπία κόστους–απόδοσης: Με στόλο μόλις τριών σκαφών, η Πολωνία απαιτεί μέγιστη αποδοτικότητα ανά μονάδα και ελαχιστοποίηση κόστους εκπαίδευσης και υποδομών.

Το άρθρο Η Saab Kockums νικητής στο Πολωνικό πρόγραμμα ναυπήγησης νέων υποβρυχίων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Μια από τις ισχυρότερες υποψηφιότητες νέων υποβρυχίων, για το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ), είναι τα γερμανικά Type-212CD (Common Design) της TKMS (ThyssenKrupp Marine Systems). Το ισχυρό της υποψηφιότητας δεν αφορά μόνο στις ικανότητες και δυνατότητες των υποβρυχίων, αλλά και από τη μακροχρόνια παράδοση του ΠΝ στα γερμανικά υποβρύχια, πρώτα με τα Type-209 και στη συνέχεια με τα Type-214. To Type-212CD σχεδιάστηκε για να καλύψει τις ανάγκες σε νέα υποβρύχια για το Νορβηγικό και το Γερμανικό Ναυτικό (ήδη έχουν παραγγελθεί 10 υποβρύχια, έξι για την Γερμανία και τέσσερα για την Νορβηγία). Σε Γερμανία και Νορβηγία τα Type-212CD θα αντικαταστήσουν τα εν υπηρεσία U-212A και «Ula» αντίστοιχα. Τον Ιούλιο του 2021, οι δύο χώρες υπέγραψαν σύμβαση με την TKMS, ύψους € 5,5 δισεκατομμυρίων για την απόκτηση έξι Type-212CD, δύο για τη Γερμανία και τέσσερα για τη Νορβηγία, ενώ τον Δεκεμβρίου του 2024 το γερμανικό κοινοβούλιο ενέκρινε την απόκτηση ακόμη τεσσάρων υποβρυχίων με κόστος € 4,7 δισεκατομμυρίων περίπου.

Αντίστοιχα και η νορβηγική πλευρά δήλωσε, τον Ιούνιο του 2024, την ανάγκη επέκτασης της παραγγελίας κατά δύο ακόμη υποβρύχια, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει υπογραφεί κάποια σύμβαση. Η κατασκευή του πρώτου υποβρυχίου ξεκίνησε το 2023 και αναμένεται να παραδοθεί στη Νορβηγία το 2029. Η Γερμανία θα παραλάβει τα δύο πρώτα υποβρύχια το 2032 και το 2034 αντίστοιχα. Η κατασκευή όλων των υποβρυχίων θα γίνει στις εγκαταστάσεις της TKMS στο Κίελο, αλλά είναι αξιοσημείωτο να αναφέρουμε ότι η βάση υποστήριξης των υποβρυχίων θα είναι στη νότιο Νορβηγία όπου και θα ναυλοχεί το σύνολο των υποβρυχίων και των δύο χωρών. Το Type-212CD έχει μήκος περί τα 73 μέτρα, πλάτος 10 μέτρα, ύψος 13 μέτρα και εκτόπισμα στην επιφάνεια που φτάνει τους 2.500 τόνους (3.000 τόνους σε κατάδυση). Το πλήρωμα θα αποτελείται από 28 άτομα, ενώ το υποβρύχιο θα μπορεί να υποστηρίξει και ομάδα ειδικών δυνάμεων. Το υλικό κατασκευής του υποβρυχίου είναι ο αμαγνητικός χάλυβας (Non-Magnetic Steel). Η επιλογή του συγκεκριμένου υλικού προσφέρει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα, αλλά και μειονεκτήματα.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι προσφέρει στο υποβρύχιο ασφάλεια έναντι μαγνητικών ναρκών ενώ το βασικό μειονέκτημα είναι ότι προσφέρει σχετικά μικρό μέγιστο επιχειρησιακό βάθος. Να σημειωθεί ότι το Type-212CD, όπως και το U-212A, είναι υποβρύχια τα οποία ο κύριος χώρος επιχειρήσεων είναι η Βαλτική Θάλασσα και ο βόρειος Ατλαντικός Ωκεανός. Στην Βαλτική Θάλασσα το μέσο βάθος είναι 55 μέτρα και το μέγιστο 459 μέτρα, ενώ υπάρχουν χιλιάδες νάρκες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου που δεν έχουν ανασυρθεί ακόμη. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο επιλέχθηκε ο αμαγνητικός χάλυβας. Το κύριο σχεδιαστικό χαρακτηριστικό είναι ότι ο κατασκευαστής έχει υιοθετήσει μία γάστρα σχήματος διαμαντιού η οποία, σύμφωνα με την TKMS, θα έχει εξαιρετικές ικανότητες απόκρυψης ίχνους (Stealth). Υπάρχουν δύο βασικές απειλές από εχθρικά σόναρ που θα κληθεί να αντιμετωπίσει το υποβρύχιο. Από τη μια, τα ενεργά σόναρ εκπέμπουν θορύβους και λαμβάνουν τα σήματα από τις ηχώ όταν επιστρέφουν από το υποβρύχιο. Από την άλλη, τα παθητικά σόναρ απλώς λαμβάνουν τυχόν επιστροφές από ήχους που εκπέμπονται από το υποβρύχιο, όπως αντλίες, κινητήρες, ακόμη και τη ροή του νερού πάνω από την επιφάνεια (το παθητικό σόναρ δεν εκπέμπει, άρα δεν αποκαλύπτει τη θέση του υποβρυχίου).

Ωστόσο, καθώς τα υποβρύχια έχουν γίνει πολύ πιο αθόρυβα, η αποτελεσματικότητα του παθητικού σόναρ έχει μειωθεί και για την ανίχνευση τους μπορεί να χρειαστεί η χρήση του ενεργού σόναρ. Ένα κυλινδρικό κύτος υποβρυχίου αντανακλά τα εισερχόμενα κύματα σόναρ σχεδόν από κάθε κατεύθυνση. Ωστόσο, μια επίπεδη επιφάνεια, αντανακλά τον ήχο προς μία διαφορετική κατεύθυνση από εκείνη της πηγής (η αρχή αυτή χρησιμοποιείται και στα αεροσκάφη). Το σύστημα πρόωσης των Type-212CD είναι συνδυασμός ηλεκτρογεννητριών, συστήματος AIP και συσσωρευτών. Ο συνδυασμός αυτός δίνει στο υποβρύχιο την ικανότητα μεγάλης παραμονής σε κατάδυση χωρίς την ανάγκη ανάδυσης σε βάθος περισκοπίου για επαναφόρτιση των συσσωρευτών. Το σύστημα πρόωσης των υποβρυχίων αποτελείται από έναν ηλεκτροκινητήρα Permasyn της Siemens, τελευταίας γενιάς, δύο ηλεκτρογεννήτριες πετρελαίου της MTU, σύστημα ΑΙΡ με κυψέλες καυσίμου ΡΕΜ υδρογόνου 4^ης γενιάς, επίσης της Siemens, και συστοιχίες συσσωρευτών (μπορεί να εφοδιαστεί και με συσσωρευτές νέας γενιάς Ιόντων-Λιθίου).

Το σύστημα διεύθυνσης είναι τύπου «Χ», ιδανικό για ρηχά και περιορισμένης έκτασης ύδατα, ενώ τα πτερύγια κατάδυσης είναι τοποθετημένα στον πύργο. Το σύστημα διαχείρισης μάχης των υποβρυχίων είναι το ORCCA, της κοινοπραξίας KTA Naval Systems (Kongsberg, TKMS και STN Atlas Elektronik). Σύμφωνα με την KTA Naval System, το ORCCA είναι ένα νέο σύστημα διαχείρισης μάχης 4^ης γενιάς το οποίο είναι πλήρως ψηφιακό και ενσωματώνει όλες τις κύριες λειτουργίες του υποβρυχίου. Αποτελείται από σταθμούς εργασίας με οθόνες των 32 ιντσών και ανάλυση 4K, με πλήρως εναλλάξιμες λειτουργίες, έτσι ώστε από κάθε σταθμό εργασίας το πλήρωμα να μπορεί να διατελέσει όλες τις λειτουργίες που απαιτούνται για το υποβρύχιο: Επίγνωση της τακτικής κατάστασης, διαχείριση πολλαπλών ιχνών, ανάλυση των κινήσεων του στόχου, έλεγχος των όπλων, επισκόπηση του συστήματος μάχης, επικοινωνίες, πλοήγηση, ταξινόμηση και εγγραφή/επανάληψη και εκπαίδευση.

Η νορβηγική Kongsberg επιλέχθηκε για το σύστημα πλοήγησης και αποφυγής ναρκών. Το πακέτο της Kongsberg περιλαμβάνει το σύστημα SA-9510S Mk.2 MANS (Mine Avoidance and Navigation Sonars) και ένα υποβρύχιο σύστημα πλοήγησης που περιέχει ηχώ πολλαπλής δέσμης EM-2040 MIL καθώς και μια σουίτα Echo Sounder EA-640. Το τμήμα οπτικών της HENSOLDT έχει αναλάβει την παροχή του ηλεκτροπτικού ιστού (με σύστημα οπτικών OMS-150, σύστημα OMS-300 και σύστημα πανοραμικής επιτήρησης i360°OS). Ο συνδυασμός OMS-150 και OMS 300 τίθεται σε υπηρεσία για πρώτη φορά με τα Type-212CD. Το OMS-150, στην πολυφασματική του έκδοση, θα χρησιμοποιηθεί ως οπτικός ιστός έρευνας και επιτήρησης. Το OMS-300 θα αναλαμβάνει τη λεγόμενη λειτουργία επίθεσης. Το Type-212CD θα διαθέτει ραντάρ ζώνης «X» της Indra, ραντάρ διπλού συνεχούς κύματος, που περιλαμβάνει παλμό ανίχνευσης υψηλής ακρίβειας και χαμηλής πιθανότητας υποκλοπής. Είναι ένα ψηφιοποιημένο σύστημα στερεάς κατάστασης με ευελιξία και εύρος ζώνης υψηλής συχνότητας, ικανό να ανιχνεύει στόχους με χαμηλή διατομή ραντάρ στις χειρότερες συνθήκες ηλεκτρομαγνητικού θορύβου περιβάλλοντος και να αντιστέκεται σε προσπάθειες παρεμβολής από αντίπαλα συστήματα.

Τα κύρια όπλα του Type-212CD είναι οι βαριές τορπίλες των 533 χιλιοστών οι οποίες βάλλονται από έξι τορπιλοσωλήνες. Το ιδιαίτερο στη διάταξη των τορπιλοσωλήνων είναι ότι είναι όλες τοποθετημένες στην αριστερή πλευρά της πλώρης σε δύο σειρές των τριών. Το σύνολο των μεταφερόμενων όπλων είναι από 13 έως 15 (τορπίλες, πύραυλοι κατά πλοίων και αντιαεροπορικοί πύραυλοι του συστήματος IDAS). To IDAS (Interactive Defense & Attack System), το οποίο αναπτύσσεται από τις TKMS και Diehl Defense, χρησιμοποιεί έναν πύραυλο στερεού καυσίμου με βεληνεκές που υπερβαίνει τα 15 χιλιόμετρα και είναι εξοπλισμένος με υπέρυθρο ανιχνευτή και σύνδεση δεδομένων οπτικών ινών που επιτρέπει στον χειριστή να εξάγει δεδομένα και να επιλέγει στόχους. Το IDAS μπορεί να εμπλέξει χαμηλά ιπτάμενα αεροσκάφη και ελικόπτερα, πλοία και χερσαίους στόχους. Αριθμός πυραύλων IDAS είναι τοποθετημένοι σε μονό φορέα. Η διάταξη χρησιμοποιεί έναν από τους υπάρχοντες σωλήνες τορπιλών των 533 χιλιοστών του υποβρυχίου. Η ανάπτυξη του συγκεκριμένου συστήματος έχει τελειώσει και δοκιμές αποδοχής έχουν πραγματοποιηθεί σε υποβρύχιο U-212A του Γερμανικού Ναυτικού.

Το άρθρο Η νέα γενιά των γερμανικών υποβρυχίων που προτείνεται για το Πολεμικό Ναυτικό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Με το ελληνικό πρόγραμμα απόκτησης νέων υποβρυχίων για την ανανέωση του στόλου και τη διατήρηση της ισχύος να μπαίνει σιγά σιγά σε μία τροχιά είναι σκόπιμο να εξεταστεί ο αντίστοιχος προγραμματισμός τριών νατοϊκών ναυτικών που τρέχει αυτό το διάστημα. Τρεις ναυτικές δυνάμεις με τόσο διαφορετικές επιχειρησιακές ανάγκες. Ως τρία κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ με διαφορετική γεωγραφία, θαλάσσιες προτεραιότητες και βιομηχανική βάση, η Ολλανδία, ο Καναδάς και η Πολωνία αντιμετωπίζουν διαφορετικές, αλλά εν μέρει αλληλεπικαλυπτόμενες, επιχειρησιακές απαιτήσεις ως προς την απόκτηση νέων υποβρυχίων.

Η επιτυχής προμήθεια απαιτεί τη μετατροπή των στρατηγικών αναγκών (άμυνα ακτών, συνεισφορά στο ΝΑΤΟ, κυριαρχία στην Αρκτική, προβολή ισχύος) σε συγκεκριμένες απαιτήσεις για τη σχεδίαση, την πρόωση, την αυτονομία, τους αισθητήρες, τα οπλικά συστήματα, την υποστήριξη και την εκπαίδευση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του DefenceReview.gr, η Διεύθυνση Εξοπλισμών του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού βρίσκεται σε φάση σύνταξης όλων των νέων επιχειρησιακών απαιτήσεων και τεχνικών προδιαγραφών προκειμένου το Πολεμικό Ναυτικό να μπορεί να αξιολογήσει όλες τις προτεινόμενες νέες σχεδιάσεις υποβρυχίων που προσφέρονται από Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Νότια Κόρεα, Σουήδια και Ισπανία. Δεδομένου ότι τρια Ναυτικά βρίσκονται σε φάση απόκτησης νέων υποβρυχίων αποφασίσαμε να κάνουμε μια πρώτη ανασκόπηση των απαιτήσεων νέων υποβρυχίων των Ναυτικών του Καναδά, της Ολλανδίας και της Πολωνίας.

Ολλανδία

Το Βασιλικό Ολλανδικό Ναυτικό αντικαθιστά τα υποβρύχια κλάσης Walrus ώστε να διατηρήσει τις ικανότητες του ΝΑΤΟ σε επιχειρήσεις στη Βόρεια Θάλασσα, τη Βαλτική και πέραν αυτών. Η ολλανδική κυβέρνηση έχει επιλέξει τη Naval Group ως κύριο βιομηχανικό εταίρο για την κατασκευή των νέων συμβατικών υποβρυχίων. Η Naval Group (Γαλλία) επιλέχθηκε από το ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας για το πρόγραμμα, με βάση μια συμβατική παραλλαγή του σχεδιασμού υποβρυχίων της οικογένειας Barracuda. ​​Οι άλλες κύριες υποψηφιότητες ήταν Το C718 μια ωκεάνια παραλαγή του σουηδικού A26 Blekinge το οποίο προσέφερε η Saab Kockums σε συνεργασία με τον εγχώριο ναυπηγικό κολοσσό Damen καθώς και η γερμανική Thyssenkrupp Marine Systems η οποία προσέφερε μια «εκστρατευτική» παραλλαγή του νέας σχεδίασης Type 212CD.

Οι κύριες επιχειρησιακές απαιτήσεις του ολλανδικού προγράμματος αναφέρονταν σε ένα υποβρύχιο με:

1. Επιχειρησιακή ικανότητα σε ρηχά και βαθιά ύδατα: Τα νέα υποβρύχια πρέπει να είναι ευέλικτα και ικανά να επιχειρούν στη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική, αλλά και να συμμετέχουν σε αποστολές μεγάλης ακτίνας μαζί με ναυτικές δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Καθώς η κύρια απειλή του ΝΑΤΟ στη βόρεια θάλασσα είναι το ρώσικο ναυτικό και η αποκοπή της εξόδου του στον Ατλαντικό ωκεανό.
2. Συμβατική πρόωση με χαμηλό ακουστικό ίχνος: Πρόωση ντίζελ-ηλεκτρική (με σύστημα AIP ή προηγμένες μπαταρίες), βελτιστοποιημένη για αθόρυβη λειτουργία κοντά σε περιοχές με αυξημένη ναυτιλιακή κίνηση.
3. Σύγχρονοι αισθητήρες και συστήματα C4ISR: Πλευρικές και ρυμουλκούμενες συστοιχίες σόναρ, οπτικοί ιστός, και ασφαλείς συνδέσεις δεδομένων με τα δίκτυα του ΝΑΤΟ.
4. Ευελιξία οπλισμού και ειδικών επιχειρήσεων: Ικανότητα χρήσης τορπιλών βαρέως τύπου, πυραύλων κρούσης (εφόσον εγκριθεί πολιτικά), καθώς και δυνατότητα μεταφοράς/εξόδου ομάδων ειδικών δυνάμεων.
5. Βιομηχανική συμμετοχή: Ισχυρή απαίτηση για συμμετοχή ολλανδικών ναυπηγείων και εταιρειών στη συντήρηση, εκπαίδευση και μελλοντικές αναβαθμίσεις — καθοριστικός παράγοντας για πολιτική έγκριση.

Πολωνία

Το πρόγραμμα ORKA της Πολωνίας στοχεύει στην ανασυγκρότηση μιας αξιόπιστης υποβρύχιας δύναμης (τρεις μονάδες προγραμματισμένες) μετά από δεκαετίες χωρίς εγχώρια ναυπήγηση υποβρυχίων. Η Βαρσοβία αναζητά διεθνή εταίρο με στόχο τη γρήγορη ανάπτυξη επιχειρησιακής ικανότητας στο ιδιαίτερα κρίσιμο περιβάλλον της Βαλτικής Θάλασσας με το βλέμα στην αυξανόμενη απειλή της Ρωσίας μετά και την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Είναι ένα κομμάτι της συνολικής αύξησης της στρατιωτικής δύναμης και αποτρεπτικής ισχύος της Πολωνίας, μίας μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας με επιταχυνόμενη ανάπτυξη που ενδέχεται να παίξει καίριο ρόλο στην Ευρωπαϊκή ήπειρο τα επόμενα χρόνια. Οι κύριοι διεκδικητές του πολωνικού προγράμματος είναι η γερμανική Thyssenkrupp Marine Systems με το T-212 CD, η σουηδική SAAB Kockums με το A26 Blekinge, η ιταλική Fincantieri με το U-212 NFS, η γαλλική Naval Group με το Scorpene, η ισπανική Navantia με το S-80 Plus και η νοτιοκορεάτικη Hnawha Ocean με το KSS-III.

Οι κύριες επιχειρησιακές απαιτήσεις του πολωνικού προγράμματος αναφέρονται σε ένα υποβρύχιο με:

1. Επιχειρησιακή απόδοση σε ρηχά νερά: Το Βαλτικό περιβάλλον απαιτεί μικρότερα, ευέλικτα και αθόρυβα υποβρύχια για ανθυποβρυχιακές και αποτρεπτικές αποστολές.
2. Δυνατότητα πολλαπών αποστολών: Χρήση τορπιλών, ναρκοθέτηση ή εκτόξευση πυραύλων κατά πλοίων για έλεγχο θαλασσίων περιοχών και αποτροπή.
3. Βιομηχανική συνεργασία και μεταφορά τεχνογνωσίας: Απαίτηση για συναρμολόγηση και συντήρηση εντός Πολωνίας, με συμμετοχή της PGZ για ενίσχυση της εθνικής αυτονομίας.
4. Ταχεία απόκτηση και διαλειτουργικότητα: Η Πολωνία χρειάζεται γρήγορη επιχειρησιακή ετοιμότητα και πλήρη ενσωμάτωση στα δίκτυα του ΝΑΤΟ.
5. Ισορροπία κόστους–απόδοσης: Με στόλο μόλις τριών σκαφών, η Πολωνία απαιτεί μέγιστη αποδοτικότητα ανά μονάδα και ελαχιστοποίηση κόστους εκπαίδευσης και υποδομών.

Καναδάς

Ο Καναδάς έχει ξεκινήσει το πρόγραμμα Canadian Patrol Submarine Project (CPSP) για την αντικατάσταση των γερασμένων υποβρυχίων κλάσης Victoria με στόλο έως και 12 νέων, συμβατικών υποβρυχίων. Ο κύριος σκοπός είναι η ενίσχυση της κυριαρχίας στον Αρκτικό κύκλο, η υποστήριξη της άμυνας της ηπείρου και η ενίσχυση των αποστολών επιτήρησης μεγάλης ακτίνας. Το καναδικό ναυτικό έχει την επιχειρησιακή ανάγκη να καλύψει μεγάλες θαλάσσιες εκτάσεις τριών ωκεανών του Ειρηνικού, του Ατλαντικού και του Βόρειου παγωμένου ωκεανού αντιμετωπίζοντας την πρόκληση δύο υπερδυνάμεων, της αναδυόμενης Κίνας και της Ρωσίας καθώς και της υπεράσπισης των συμφερόντων του Καναδά στον Αρκτικό κύκλο.

Το πρόγραμμα απόκτησης νέων υποβρυχίων έχει περάσει στη δεύτερη φάση όπου η short list αποτελείται από δύο σχεδιάσης, του γερμανικού T-212 CD της Thyssenkrupp Marine Systems και του νοτιοκορεάτικου KSS-III της Hnawha Ocean, εκ των οποίων η μία θα είναι ο νικητής. Στην όλη διαδικασία σημετείχαν επίσης αλλά δεν προκρίθηκαν η έκδοση Blackfin/Barracuda της Naval Group, η έκδοση εκτεταμένης εμβέλειας του A26 Blekinge της SAAB Kockums και το S-80 Plus της Navantia.

Οι κύριες επιχειρησιακές απαιτήσεις του καναδικού ναυτικού είναι:

1. Ικανότητα επιχειρήσεων κάτω από πάγο: Ενισχυμένο κύτος και πύργος για διέλευση κάτω από πάγο και δυνατότητα ανάδυσης μέσω λεπτών στρωμάτων πάγου. Το CPSP δίνει προτεραιότητα στην αρκτική επιχειρησιακή ικανότητα.
2. Μεγάλη αυτονομία και εργονομία: Αποστολές μακράς διάρκειας απαιτούν επαρκή αποθέματα καυσίμου, ενέργειας και χώρους διαβίωσης για πληρώματα που θα επιχειρούν απομονωμένα επί εβδομάδες.
3. Μεγάλος στόλος: Ο σχεδιασμός για έως 12 μονάδες επιβάλλει αυστηρό προγραμματισμό ναυπήγησης, συμμετοχή καναδικής βιομηχανίας και ικανότητα υποστήριξης σε εθνικό επίπεδο.
4. Αισθητήρες επιτήρησης και ASW: Έμφαση σε συστήματα κατά υποβρυχίων απειλών και συλλογής πληροφοριών σε αρκτικά και παράκτια περιβάλλοντα, με ασφαλείς συνδέσεις δεδομένων προς το NORAD και το ΝΑΤΟ.
5. Χαμηλό ρίσκο προμήθειας και βιωσιμότητα: Λόγω της γήρανσης των Victoria, ο Καναδάς δίνει βαρύτητα σε ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα παράδοσης και προβλέψιμο κόστος κύκλου ζωής.

Κοινές απαιτήσεις των τριών προγραμμάτων

Παρ’ ότι τα τρία αυτά ναυτικά έχουν τελίως διαφορετικές επιχειρησιακές ανάγκες, παρ ‘όλ αυτά όσον αφορά τα κύρια τεχνικά χαρακτηριστικά των υποβρυχίων υπάρχουν κοινές συνισταμένες για τις απαιτήσεις του οπλισμού και του εξοπλισμού των υποβρυχίων.

1. Ακουστική απόκρυψη και επιβιωσιμότητα: Χρήση ελαχιστοποιημένων κραδασμών, ειδικών επικαλύψεων και αθόρυβης πρόωσης για επιβίωση σε περιβάλλοντα υψηλής απειλής.
2. Προηγμένα συστήματα σόναρ: Συνδυασμός κύριου, πλευρικού και ρυμουλκούμενου σόναρ για κάλυψη όλων των ακουστικών περιοχών.
3. Ενεργειακά συστήματα – AIP ή μπαταρίες λιθίου: Το AIP εξασφαλίζει μακρά παραμονή σε κατάδυση σε χαμηλές ταχύτητες ενώ οι νέες μπαταρίες ιόντων λιθίου προσφέρουν καλύτερες επιδόσεις αλλά με αυξημένο κόστος.
4. Αρθρωτή σχεδίαση και δυνατότητα αναβάθμισης: Ανοικτή αρχιτεκτονική συστήματος μάχης για μελλοντική προσθήκη όπλων ή μη επανδρωμένων συστημάτων.
5. Ενσωμάτωση μη επανδρωμένων συστημάτων (UUV/AUV): Οι πλατφόρμες πρέπει να μπορούν να εκτοξεύουν και να ανακτούν υποβρύχια drones για αποστολές αναγνώρισης ή ναρκοπολέμου.
6. Επικοινωνίες και ασφαλή δίκτυα: Απαιτούνται αναδυόμενες κεραίες, δορυφορικές συνδέσεις και ασφαλείς πρωτόκολλοι για διαμοιρασμό δεδομένων με συμμαχικές δυνάμεις.
7. Οπλισμός: Τορπίλες βαρέως τύπου, πύραυλοι κατά πλοίων ή/και δυνατότητα για κρούση ξηράς. ανάλογα με την πολιτική απόφαση και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε κράτους.
8. Εκπαίδευση και υποστήριξη εδάφους: Προσομοιωτές υψηλής πιστότητας, εκπαιδευτικά κέντρα και εγκαταστάσεις συντήρησης είναι αναπόσπαστο μέρος της επιχειρησιακής ετοιμότητας.
9. Συντήρηση και εθνική συμμετοχή: Ανάπτυξη τοπικών υποδομών, αποθήκευση ανταλλακτικών και εκπαίδευση τεχνικού προσωπικού για ταχεία επιχειρησιακή διαθεσιμότητα.
10. Διαλειτουργικότητα με ΝΑΤΟ: Εξασφάλιση πλήρους συμβατότητας με δίκτυα δεδομένων και διαδικασίες ASW της Συμμαχίας.
11. Βιομηχανικά και τεχνολογικά αντισταθμιστικά: Καθορισμός συγκεκριμένων στόχων για μεταφορά τεχνολογίας, πνευματικά δικαιώματα και δημιουργία θέσεων εργασίας.

Εν κατακλείδι, καταλαβαίνουμε ότι παρ’ όλες τις μικρές ή μεγάλες διαφορές στις επιχειρησιακές απαιτήσεις του κάθε ναυτικού κάποια κύρια δεδομένα παραμένουν τα ίδια. Σημαντικός παράγοντας είναι πάντα το κόστος και οι οικονομικές δυνατότητες της κάθε χώρας. Αν και στην προκειμένη περίπτωση αναφερόμαστε σε τρεις «πλούσιες» χώρες με δυνατότητα πολλαπλών επιλογών. Όσον αφορά το ελληνικό πρόγραμμα, θεωρούμε ότι όλες οι παραπάνω υποψηφιότητες θα κονταροχτυπηθούν για μία θέση στην τελική short list και θα είναι προς όφελος του ναυτικού και των οικονομικών του προγράμματος η εκκίνηση μιας διαδικασίας διαγωνισμού η οποία θα αναδείξει την καλύτερη υποψηφιότητα και θα βοηθήσει στην όσο το δυνατόν μείωση του κόστους του προγράμματος.

Αξίζει επίσης να διαβάσετε την ανάλυση μας με τίτλο: «Πολεμικό Ναυτικό: Συγκριτική ανάλυση και αξιολόγηση υποψηφίων σχεδιάσεων νέων Υποβρυχίων» η οποία δημοσιεύτηκε από τον γράφων, συντάκτη του DefenceReview.gr και Ναυπηγό Μηχ. Μηχανικό Αναστάσιο Παπανδρέου, το προηγούμενο Σάββατο 1η Νοεμβρίου 2025 (https://defencereview.gr/hellenic-navy-new-submarines-program/)

Τα βασικά χαρακτηριστικά ενός υποβρυχίου τα οποία αποτελούν τη βάση σύγκρισης μεταξύ διαφόρων τύπων και κλάσεων είναι:

• Η τεχνολογία πρόωσης – Αυτονομία
• Σχεδίαση – Ακουστική υπογραφή
• Οπλισμός
• Ηλεκτρονικά

Ως εκ τούτων, οδεύοντας σε λίγο καιρό σε ένα πρόγραμμα αξιολόγησης νέων υποβρυχίων, οι κατασκευαστές θα μπούνε στη μάχη της επικράτησης επιδεικνύοντας τις αρετές των σχεδιάσεων τους μαζί με προτάσεις τοπικής ναυπήγησης και αντίστοιχα σχήματα αποπληρωμής των οικονομικών υποχρεώσεων του προγράμματος. Θεωρούμε δε ότι όλοι οι κατασκευαστές σύγχρονων υποβρυχίων συμβατικής πρόωσης κυρίως από τη Γηραιά Ήπειρο θα προστρέξουν σε ένα νέο πρόγραμμα αρκετών δισεκατομυρίων ευρώ.

Τεχνολογία Πρόωσης και Αυτονομία

Τα τελευταία 25 χρόνια έχουν γίνει μεγάλες προσπάθειες έτσι ώστε τα υποβρύχια συμβατικής πρόωσης να αποκτήσουν μεγάλη αυτονομία σε κατάδυση. Μέχρι την εμφάνιση των συστημάτων «Αναερόβιας Πρόωσης» η αυτονομία σε κατάδυση των παλαιότερων υποβρυχίων εξαρτιόταν μόνο από τις μπαταρίες. Κάτι που έδινε αυτονομία για λίγες μέρες της τάξης των τριών-τεσσάρων ημερών. Η επανάσταση έγινε με την τοποθέτηση των συστημάτων αναερόβιας πρόωσης η οποία σε μερικές περιπτώσεις ανέβασε την αυτονομία σε κατάδυση στο εκπληκτικό νούμερο των τριών περίπου εβδομάδων. Οι τρεις αρχικές τεχνολογίες που εφαρμόστηκαν ήταν τα Fuel Cells στα γερμανικά υποβρύχια, το MESMA στα γαλλικά υποβρύχια και το Stirling στα σουηδικά υποβρύχια. Όλες με διαφορετική αρχή λειτουργίας. Αναλυτική παρουσίαση των συστημάτων μπορείται να διαβάσετε ΕΔΩ.

Η δεύτερη επανάστση στην πρόωση των συμβατικών υποβρυχίων ήταν η εμφάνιση τα τελευταία πέντε περίπου χρόνια των νέων μπαταριών ιόντων λιθίου που όπως φαίνεται έχουν αρχίσει να κερδίζουν κατά κράτος την αγορά και προσφέρονται πια σε όλες τις νέες σχεδιάσεις. Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου σε σύγκριση πάντα με τις παλαιότερες τεχνολογίας Μολύβδου οξέος, προσφέρουν μεγαλύτερη ενεργειακή πυκνότητα και επομένως περισσότερο αποθηκευμένο φορτίο και γρηγορότερη φόρτηση. Αυτό δίνει στο υποβρύχιο τη δυνατότητα πλεύσης με μπαταρία κατά 40% περισσότερο χρόνο σε σύγκριση με τις υπάρχουσες μπαταρίες. Τα δύο βασικά μειονεκτήματα των μπαταριών ιόντων λιθίου είναι ευαισθησία σε θερμική και φυσική καταπόνηση οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν ανάφλεξη. Όμως η τεχνολογία έχει προχωρήσει και οι μπαταρίες θα πρέπει να θεωρούνται αρκετά ασφαλής για να τοποθετηθούν σε ένα υποβρύχιο. Έιναι τέτοια η εμπιστοσύνη αλλά και οι επιδόσεις των νέων μπαταριών που οι Γάλλοι προσφέρουν τα δικά τους υποβρύχια συμβατικής πρόωσης Scorpene και Baracuda μόνο με μπαταρίες ιόντων λιθίου και optional το σύστημα MESMA.

Έτσι έχουμε τα γαλλικά υποβρύχια Scorpene Evolved και Baracuda όπως αναφέραμε και παραπάνω κυρίως με μπαταρίες ιόντων λιθίου, τα γερμανικά υποβρύχια Type 214NG & Type 212 CD με μπαταρίες ιόντων λιθίου και σύστημα αναερόβιας πρόωσης Fuel Cells τέταρτης γενιάς (4GFC) του συστήματος PEMFC, το ιταλικό U-212NFS επίσης με μπαταρίες ιόντων λιθίου ιταλικής τεχνολογίας και κατασκευής μαζί με σύστημα αναερόβιας πρόωσης Fuel Cells και το νοτιοκορεάτικο KSS-III μπαταρίες ιόντων λιθίου και σύστημα αναερόβιας πρόωσης Fuel Cells. Επίσης το σουηδικό Α26 θα φέρει μπαταρίες ιόντων λιθίου και σύστημα αναερόβιας πρόωσης κινητήρα Stirling νέας γενιάς και το ισπανικό S-80 μπαταρίες ιόντων λιθίου και σύστημα αναερόβιας πρόωσης BEST.

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, το Scorpene έχει περίπου 12 ημέρες αυτονομία σε κατάδυση, το Α26 περίπου 18 ημέρες το Type 214 21 ημέρες, το S-80 21 ημέρες και το KSS-III 21 ημέρες, ενώ δεν υπάρχουν πληροφορίες για το γερμανο-νορβηγικό Type 212 CD και το ιταλικό U-212NFS, εικάζουμε όμως ότι θα είναι και αυτά γύρω στις 20 ημέρες μιας και πλην των γαλλικών, σουηδικών και ισπανικών όλα τα υπόλοιπα μοιράζονται την ίδια τεχνολογία πρόωσης.

Σχεδίαση – Ακουστική υπογραφή

Η ακουστική υπογραφή ενός υποβρυχίου είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την επιβίωση του και ένας αέναος πόλεμος μεταξύ της μείωσης της ακουστικής υπογραφής και της βελτίωσης των ηλεκτρονικών μέσων έρευνας των κυνηγών υποβρυχίων. Η μείωση της ακουστικής υπογραφής ενός υποβρυχίου εξαρτάται από τρεις βασικές παραμέτρους. Ο πρώτος είναι η σχεδίαση της γάστρας, δηλαδή κατά πόσον ομαλοποιείται η ροή του νερού γύρω από το σώμα του υποβρυχίου χωρίς να δημιουργεί θόρυβο και επίσης κατά πόσον μπορεί να ανακλάσει ενεργητικά σήματα εντοπισμού μακριά από την πηγή. Ο δεύτερος είναι, κατα πόσο αθόρυβο είναι το σύστημα πρόωσης. Δηλαδή ο κινητήρας πρόωσης και η προπέλα. Και ο τρίτος κατά πόσο έχουν χρησιμοποιηθεί υλικά απορρόφησης ενεργητικών κυμάτων. Όλα τα νέα υποβρύχια άλλα λιγότερο και άλλα περισσότερο έχουν υιοθετήσει πρακτικές μείωσης του θορύβου.

Τα γαλλικά (αναφερόμαστε στα Scorpene) αν και παλαιότερη σχεδίαση, η γάστρα προέρχεται από τα γαλλικα πυρηνικά υποβρύχια κλάσης Amethyste που θεωρούνται από τα πιο αθόρυβα στον κόσμο. Το γερμανικό Type 214 είναι μέχρι σήμερα αποδεδειγμένα ίσως το πιο αθόρυβο συμβατικό υποβρύχιο όμως και αυτό είναι μια σχεδίαση 25ετίας. Σήμερα έχουν βγει στο προσκήνιο νέες σχεδιάσεις όπως το Type 212 CD, το U-212NFS και το KSS-III τα οποία έχουν βελτιστοποιηθεί ακόμη περισσότερο. Χαρακτηριστικό είναι το Type 212 CD όπου ο κατασκευαστής έχει υιοθετήσει μία γάστρα σχήματος diamond η οποία σύμφωνα με την ThyssenKrupp θα έχει απαρράμιλες stealth ικανότητες. Για χρόνια το παθητικό σόναρ θεωρούνταν ο βασιλιάς του υποβρυχιακού πολέμου επειδή δεν προδίδει τη θέση του υποβρυχίου. Καθώς όμως τα υποβρύχια έχουν γίνει πολύ πιο αθόρυβα, η αποτελεσματικότητα του παθητικού σόναρ έχει μειωθεί. Για την ανίχνευση των πιο αθόρυβων υποβρυχίων, μπορεί να χρειαστεί η χρήση του ενεργού σόναρ.

Επομένως, το να είσαι αόρατος στο ενεργό σόναρ μπορεί να προσφέρει ένα τακτικό πλεονέκτημα. Ένα κανονικό κύτος υποβρυχίου με κυλινδρική διατομή αντανακλά τα εισερχόμενα κύματα σόναρ σχεδόν από κάθε κατεύθυνση. Ωστόσο, μια επίπεδη επιφάνεια, θα αντανακλά τον ήχο προς μία διαφορετική κατεύθυνση από εκείνη της πηγής. Αυτή είναι η ίδια βασική αρχή που χρησιμοποιείται στα αεροσκάφη stealth. Το U-212NFS από την άλλη έχει επανασχεδιασμένη πλώρη ενώ υπάρχει και βελτίωση της υδροδυναμικής της γάστρας του θα επωφεληθεί από την υιοθέτηση ενός Propeller Boss Cap Fins (PBCF) και ενός νέου σχήματος των ουραίων πηδαλίων έτσι ώστε το νερό που ρέει κατά μήκος της γάστρας να τίθεται σε κίνηση («προστροβιλίζεται») πριν φτάσει στα πτερύγια της έλικας προκειμένου να μειωθεί ο θόρυβος που δημιουργείται από τη σπηλαίωση. Το νοτιοκορεάτικο KSS-III είναι κατασκευασμένο από χάλυβα υψηλής σκληρότητας ΗΥ-100 για την επίτευξη μεγάλου βάθους κατάδυσης. Επίσης έχει γίνει βελτιστοποίηση στο σκάφος και έχουν γίνει επιστρώσεις με ειδικά υλικά για περαιτέρω μείωση του ακουστικού ίχνους σε σύγκριση με τα υπάρχοντα υποβρύχια του ναυτικού της Νότιας Κορέας

Οπλισμός

Η νέα τάση στο οπλισμό των υποβρυχίων είναι η ενσωμάτωση στρατηγικών πυραύλων κρουζ μεγάλης εμβέλειας στα υποβρύχια συμβατικής πρόωσης. Ένα όπλο το οποίο πριν από είκοσι χρόνια θεωρούνταν εξωτικό ακόμη και για μεσαίας κλίμακας ναυτικές δυνάμεις, σήμερα προσφέρεται από τους κατασκυαστές. Βέβαια μεγάλο ρόλο σε αυτό παίζει και η ανάπτυξη αντίστοιχων ευρωπαϊκών και άλλων χωρών όπλων τα οποία μπορούν να ενσωματωθούν στα υποβρύχια και να προσφερθούν στον πελάτη, παρακάμπτοντας το μονοπώλειο και την άρνηση πρόσβασης σε τέτοια όπλα από τη μεριά των ΗΠΑ. Επίσης μεγάλο ρόλο παίζει και ο αριθμός των μεταφερόμενων όπλων.

Σήμερα σχεδόν όλα τα νέα υποβρύχια προσφέρονται με όπλα κρουζ είτε τους ευρωπαϊκούς MdCN και στο μέλλον τους ELSA, είτε τους αμερικάνικους Tomahawk είτε τους νοτιοκορεάτικους Chonryong.

Το Type 214 φέρει στην πλώρη οχτώ τορπιλοσωλήνες των 533 χιλ τοποθετημένους σε διάταξη διπλού L και σε συνδυασμό 16 τορπίλες και υποβρυχίως εκτοξευόμενους πυραύλους κατά πλοίων. Το Scorpene μπορεί να φέρει και να εξαπολύσει από τους έξι τορπιλοσωλήνες στο σύνολο συνδυασμό 18 τορπιλών ή πυραύλων είτε σε αποστολές ναρκοθέτησης μέχρι 30 ναρκών. Οι τορπίλες βαρέως τύπου 533mm που είναι ενσωματωμένες στο σύστημα του πλοίου είναι οι γαλλικές F21 και οι ιταλικές BlackShark. Επίσης οι υποβρυχίως εκτοξευόμενοι πύραυλοι κατά πλοίων επιφανείας είναι βέβαια οι γαλλικοί SM39 Exocet. Τέλος η Naval Group έχει ενσωματώσει και προσφέρει στους διεθνείς πελάτες της και τον πύραυλο πλεύσης μακράς εμβέλειας Scalp Naval.

To Barracuda έχει την ικανότητα να φέρει μεγάλο αριθμό όπλων τόσο σε απόλυτο αριθμο (30) όσο και σε ποικιλία. Όπως οι γαλλικές τορπίλες F21, οι πύραυλοι κατά πλοίων ΑΜ-39 Β2 Exocet, πύραυλοι κρουζ Scalp Naval, νάρκες και στο μέλλον υποβρυχίως εκτοξευόμενα μή επανδρωμένα οχήματα τύπου UAV & UUV.

Τα κύρια όπλα του Type 212 CD είναι οι βαριές τορπίλες των 533 χιλιοστών οι οποίες βάλονται από έξι στο σύνολο τορπιλοσωλήνες. Το ιδιαίτερο στη διάταξη των τορπιλοσωλήνων είναι ότι είναι όλες τοποθετημένες στην αριστερή πλευρά της πλώρης σε δύο σειρές των τριών. Το σύνολο των μεταφερόμενων όπλων είναι επτασφράγιστο μυστικό από την εταιρία ενώ στο μέλλον θα μπορεί εκτός των τορπιλών να βάλει και υποβρυχίως εκτοξευόμενους πυραύλους το οποίο στο μέλλον θα είναι προφανώς κάποια υποβρυχίως εκτοξευόμενη έκδοση του αντιπλοϊκού πυραυλου NSM της Kongsberg καθώς και του συστήματος IDAS (Interactive Defense & Attack System) για άμυνα και επίθεση του υποβρυχίου.

Το κύριο νέο χαρακτηριστικό αυτής της νέας κλάσης νοτιοκορεάτικων υποβρυχίων είναι η ύπαρξη ενός κάθετου εκτοξευτή (VLS) για βολή βαλλιστικών πυραύλων τύπου Hyunmoo 4-4. Ο λόγος της αύξησης του μήκους του υποβρυχίου στο δεύτερο Batch είναι λόγω της αύξησης των κάθετων κελιών από τα έξι στα δέκα. Ο βαλλιστικός πύραυλος Hyunmoo 4-4 είναι ουσιαστικά η υποβρυχίως εκτοξευόμενη έκδοση του Hyunmoo 2Β, ενός SRBM με συμβατική κεφαλή και βεληνεκές της τάξης των 500 χιλιομέτρων και βάρος κεφαλής ενός τόνου. Επίσης από τους κάθετους εκτοξευτές τα υποβρύχια αυτά θα έχουν τη δυνατότητα στο μέλλον να εκτοξεύουν και τον πύραυλο κρουζ Chonryong με βεληνεκές επίσης στς 500 χιλιόμετρα. Πέραν του συστήματος VLS, τα υποβρύχια είναι επίσης εξοπλισμένα με έξι τορπιλοσωλήνες με δυνατότητα βολής βαρέων τορπιλών K761 Tiger Shark, αντιπλοϊκούς πυραύλους και νάρκες.

Ηλεκτρονικά

Όλα τα υποβρύχια ενσωματώνουν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας όσον αφορά τις συσκευές ανίχνευσης και στοχοποίησης, τις επικοινωνίες και τα συστήματα μάχης. Τα γερμανικά υποβρύχια θα ενσωματώνουν το νέο σύστημα μάχης ORCCA το οποίο αναπτύχθηκε από την κοινοπραξία KTA Naval Systems η οποία είναι μία σύμπραξη των εταιριών Kongsberg, TKMS και STN Atlas Elektronik. Σύμφωνα με την KTA Naval System το ORCCA είναι ένα νέο σύστημα διαχειρισης μάχης τέταρτης γενιάς το οποίο είναι πλήρως ψηφιακό και ενσωματώνει όλες τις κύριες λειτουργίες του υποβρυχίου. Αποτελείται από σταθμούς εργασίας με οθόνες των 32 ιντσών και ανάλυση 4K, με πλήρως εναλάξιμες λειτουργίες έτσι ώστε από κάθε σταθμό εργασίας το πλήρωμα να μπορεί να διατελέσει όλες τις λειτουργίες του υποβρυχίου. Θεωρούμε ότι το σύστημα αυτό θα μπει και στα ελληνικά Type 214 πρώτης γενιάς κατά το επικείμενο πρόγραμμα αναβάθμισης. Από κει και πέρα τα νέα γερμανικά υποβρύχια ενσωματώνουν την τελευταία γενιά ιστών τύπου optronic της Hendsoldt καθώς και εξελιγμένα συστήματα σοναρ.    

Μεγάλο μέρος της τεχνολογίας που χρησιμοποιείται στα υποβρύχια Scorpène προέρχεται από τα πυρηνικά υποβρύχια κλάσης Le Triomphant και Baracuda, όπως το αυτοματοποιημένο σύστημα ελέγχου υποβρυχίων και το Submarine Tactical Integrated Combat System (SUBTICS). Τα ηλεκτρονικά συστήματα του σκάφους είναι ενσωματωμένα με το (SUBTICS) το οποίο ελέγχεται από έξι πολυλειτουργικές κονσόλες Colibri Mk II COTS με δύο οθόνες 19 ιντσών. To σόναρ που μπορεί να φέρει το υποβρύχιο είναι είτε το TSM 2233 Mk II είτε το S-Cube Integrated and Modular Submarine Sonar Suite. Το S-Cube μπορεί να περιλαμβάνει συστοιχίες πλώρης, πρύμνης, πλευρικές, κατανεμημένη, ρυμουλκούμενη, αναχαίτισης και ενεργή συστοιχία, παρακολούθηση αυτοθορύβου, τρισδιάστατο MOAS, καθώς και σχετικές λειτουργίες.

Το σύστημα πληροφοριών μάχης του Type 212 NFS είναι το Athena Mk2/U της ιταλικής Leonardo. Το σύστημα αποτελείται από κάθετες οθόνες πολλαπλής αφής, οι κονσόλες διαφέρουν από αυτές που είναι εγκατεστημένες στις επίγειες μονάδες, καθώς πρέπει να ταιριάζουν στους περιορισμούς του υποθαλάσσιου περιβάλλοντος (π.χ. μειωμένος χώρος, απαιτήσεις χαμηλού επιπέδου θορύβου, ανάγκη περιορισμού της κατανάλωσης ενέργειας κ.λπ.). Όλοι οι περιορισμοί που αποτελούν τη βάση της αρχιτεκτονικής για το υλικό του CMS. Στην πραγματικότητα, οι κονσόλες είναι υδρόψυκτες για μείωση του θορύβου και είναι κατασκευασμένες από ειδική ίνα άνθρακα για να συμμορφώνονται με τις προαναφερθείσες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.

Όσον αφορά τα ηλεκτρονικά το KSS-III, διαθέτει πλήρη σουίτα ανθυποβρυχιακού πολέμου η οποία περιλαμβάνει πλευρικές διατάξεις (FAS), συρώμενη διάταξη, παθητική και ενεργή διάταξη όλα της εταιρίας LIG Nex1 καθώς και σόναρ αποφυγής ναρκών της Tkales. Διαθέτει σύστημα ανάλυσης και μείωσης αυτοθορύβου επίσης της LIG Nex1. Το σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου είναι το RESM Pegaso της Indra και το σύστημα μάχης του υποβρυχίου έχει αναπτυχθεί από τη νοτιοκορεάτικη Hanhwa. Τέλος διαθέτει τον οπτρονικό ιστό αναζήτησης-επίθεσης Series 30 ΑΟΜ/SOM της γαλλικής Safran.

Εν κατακλείδι, το πρόγραμμα των νέων υποβρυχίων μόλις ξεκινάει για το πολεμικό ναυτικό. Οι λύσεις είναι πολλές και για δυνατούς λύτες. Μεγάλο ρόλο θα παίξει σίγουρα το κόστος και ο τρόπος αποπληρωμής αλλά και οι δυνατότητες μεταφοράς νέων όπλων. Το σίγουρο είναι ότι τα Type 214 πρώτης γενιάς θα αναβαθμιστούν από τη γερμανική TKMS με τα αντιστοιχα ηλεκτρονικά γερμανικής κυρίως προέλευσης. Θα συνεχίσει την παράδοση το πολεμικό ναυτικό διαλέγοντας πάλι ένα γερμανικής σχεδίασης υποβρύχιο ανάμεσα στο Type 214NG και το Type 212CD ή θα προτιμήσει νέες σχεδιάσεις με μεγαλύτερη γκάμα ηλεκτρονικών και όπλων άγνωστα στην απέναντι πλευρά;

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Οι σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές απόκτησης νέων υποβρυχίων και το ελληνικό πρόγραμμα υποβρυχίων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται οι σχετικές διαβουλεύσεις σε επίπεδο Γενικού Επιτελείου Ναυτικού καθώς και Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας προκειμένου να δρομολογηθούν τα προγράμματα υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού. Πρωταρχική απαίτηση είναι η έγκαιρη υλοποίηση του προγράμματος εκσυγχρονισμού των υποβρυχίων τύπου «214» ενώ σε δεύτερο χρόνο αναμένεται η έναρξη του προγράμματος πρόσκτησης νέων υποβρυχίων για την αντικατάσταση των γερασμένων υποβρυχίων τύπου «209». Σύμφωνα με πληροφορίες ως τα τέλη του έτους, η Διεύθυνση Εξοπλισμών του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού αναμένεται να οριστικοποιήσει τις νέες τεχνικές απαιτήσεις και προδιαγραφές προκειμένου να εξεταστούν οι δυνητικές επιλογές νέων υποβρυχίων για το Πολεμικό Ναυτικό.

Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των υποβρυχίων τύπου «214» έχει προϋπολογισμό περί τα 1.2 δισεκατομμύρια ευρώ δεδομένων των τιμών που έχουν δώσει οι Γερμανοί της TKMS ενώ επιπλέον 4 δισεκατομμύρια ευρώ απαιτούνται για τη ναυπήγηση τεσσάρων νέων υποβρυχίων. Επιπρόσθετα κονδύλια απαιτούνται για τα όπλα τους (τορπίλες, πύραυλοι) ενώ το κόστος αυξάνεται περαιτέρω εάν ζητηθούν και πύραυλοι cruise από τους υποψήφιους αναδόχους του προγράμματος. Τόσο η πολιτική ηγεσία όσο και η στρατιωτική έχουν θέσει ψηλά στις νέες επιχειρησιακές απαιτήσεις, την απόκτηση πυραύλων μακρού πλήγματος προκειμένου τα νέα ελληνικά υποβρύχια να διαθέτουν όπλα στρατηγικής κρούσης.

Όλα τα παραπάνω συμπεριλαμβάνονται στον 12ετή Μεσοπρόθεσμο Προγραμματισμό Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ) ο οποίος έχει εγκριθεί από τη πολιτική ηγεσία. Το ζητούμενο είναι βέβαια η έγκαιρη εύρεση των απαραιτήτων κονδυλίων ενώ σύμφωνα με πληροφορίες εξετάζεται σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο η αξιοποίηση πόρων για τα προγράμματα των νέων υποβρυχίων μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοδότησης εξοπλιστικών δαπανών, ο οποίος αναφέρεται ως «SAFE». Μια ακόμη πρόκληση για το Πολεμικό Ναυτικό είναι οι χρόνοι ναυπήγησης και παράδοσης των νέων υποβρυχίων οι οποίοι υπολογίζονται σε 7 και πλέον έτη. Πρόκειται για το χρονικό διάστημα από την ημέρα της υπογραφής των συμβάσεων ως την ημέρα της επίσημης ένταξης στον ελληνικό στόλο.  

Ήδη το κατώφλι της Διεύθυνσης Εξοπλισμών του ΓΕΝ έχουν διαβεί οι Γάλλοι της NAVAL GROUP, οι Γερμανοί της ThyssenKrupp Marine Systems, οι Σουηδοί της SAAB, οι Ιταλοί της Ficantieri καθώς και οι Νοτιοκορεάτες της HD Hyundai Heavy Industries.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Αναζητούνται € 5,5 δις για τα προγράμματα των υποβρυχίων δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Η υποθαλάσσια διάσταση της ναυτικής ισχύος αποτελούσε ανέκαθεν κρίσιμο παράγοντα στρατηγικής στον ανταγωνισμό Ελλάδας – Τουρκίας. Με την είσοδο τεχνολογιών αναερόβιας πρόωσης (AIP), τα συμβατικά υποβρύχια της τελευταίας γενιάς έχουν αναδειχθεί σε δομικό στοιχείο ισορροπίας δυνάμεων στο Αιγαίο και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Έχοντας ήδη καλύψει λεπτομερώς το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό σε προηγούμενο δημοσίευμα, προχωρούμε εδώ σε πλήρη επανεξέταση, με έμφαση σε τρέχουσες εξελίξεις και νέες προκλήσεις. Από τις αρχές του 1970 και τα δύο ναυτικά έχουν επενδύσει όπως και πολλές άλλες χώρες στη γερμανική υποβρύχια τεχνολογία που έχει αποδώσει μια σειρά από πολύ επιτυχημένες σχεδιάσεις υποβρυχίων. Τα γερμανικά υποβρύχια προσφέρουν υψηλές αποδόσεις στο υποβρύχιο πεδίο επιχειρήσεων λόγω των εξελιγμένων ηλεκτρονικών συστημάτων τους, της πολύ χαμηλής ακουστικής υπογραφής και της υψηλής απόδοσης του συστήματος ΑΙΡ κάνοντάς τα επικίνδυνους θηρευτές εφάμιλλους των εξελιγμένων αλλά πολύ ακριβότερων επιθετικών υποβρυχίων πυρηνικής πρόωσης.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

Το ελληνικό πολεμικό ναυτικό ήταν ο πρώτος πελάτης των υποβρυχίων Τ-209 στις αρχές του 1970 και έχει παραλάβει τέσσερα υποβρύχια Τ-209/1100 το 1971-72 από τα οποία ένα μόλις παραμένει σε υπηρεσία σήμερα μετά και τον παροπλισμό του υποβρυχίου «Τρίτων» στις 15 Μαίου 2025. Ακολούθως παρέλαβε και τέσσερα υποβρύχια Τ-209/1200 το 1979-80 από τα οποία μόλις ένα, το υποβρύχιο «Ωκεανός» αναβαθμίστηκε στα πρότυπα των νέων τότε υποβρυχίων Τ-214 με νέα ηλεκτρονικά και σύστημα αναερόβιας πρόωσης επεκτείνοντας την επιχειρησιακή του ζωή για τουλάχιστον15 έτη.

Ο εκσυγχρονισμός περιλάμβανε:

• Εγκατάσταση συστήματος αναερόβιας πρόωσης με την εισαγωγή ενός νέου τμήματος μήκους περίπου 4,5μ που περιείχε τις δύο μονάδες PEMFC τύπου ΒΖΜ120 ισχύος 120 kw η καθεμία, την δεξαμενή υγρού οξυγόνου LOX καθώς και τα περιφεριακά υποσυστήματα στου συστήματος ΑΙΡ.
• Εγκατάσταση του νέας τεχνολογίας ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης μάχης ISUS 90-46 με δυνατότητα βολής κατευθυνόμενων βλημάτων Sub Harpoon.
• Εγκατάσταση Συστήματος Βολής Βλήματος (WES) με δυνατότητα βολής κατευθυνόμενων βλημάτων Sub Harpoon.
• Εγκατάσταση ολοκληρομένου συστήματος σόναρ CSU 90 που περιλαμβάνει το σόναρ πλευρικής διάταξης FAS 90, κυλινδρικές διατάξεις παθητικής και ενεργητικής λειτουργίας, αναλυτή ιδίου θορύβου, σόναρ αποστασιομέτρησης και σόναρ αποφυγής ναρκών.
• Αντικατάσταση του ραντάρ επιφανείας.
• Αντικατάσταση των υπάρχοντων ηλεκτρονικών μέσων υποστήριξης (ESM) από το νεότερο UME-100HN.
• Αντικατάσταση του περισκοπίου έρευνας από το OMS 100EO.
• Εγκατάσταση ιστού SATCOM.
• Eκσυγχρονισμός του επικοινωνιακού συστήματος και αντικατάσταση του ιστού επικοινωνιών.
• Εγκατάσταση δύο συστήματων εκτόξευσης παραπλανητικών δολωμάτων (decoys) τύπου Circe.
• Εγκατάσταση τακτικής ζεύξης δεδομένων Link-11Β.
• Aντικατάσταση της έλικας με νεότερη αθόρυβης λειτουργίας.
• Μετασκευή θυρίδων καθόδου για την υποδοχή βαθυσκάφους διάσωσης.
• Λήψη μέτρων μείωσης θορύβου.

Τα ελληνικά Type 214 αποτελούν υποδειγματικό συνδυασμό προηγμένης τεχνολογίας και AIP, από το 2016 υπάρχουν τέσσερα πλήρως επιχειρησιακά σκάφη με τυπικά τεχνικά χαρακτηριστικά – Μήκος 65,3 μ, διάμετρο ανθεκτικού κύτους 6,3 μ, εκτόπισμα επιφάνειας 1730 τόνους και 1904 τόνους σε κατάδυση, και επιτυγχάνουν μέγιστη ταχύτητα έως 21 κόμβους σε κατάδυση ή 6,5 κόμβους με χρήση AIP. Διαθέτουν ολοκληρωμένο σύστημα μάχης ISUS 90-15, εξελιγμένο sonar CSU 90 (παθητική & ενεργητική πλευρική διάταξη, αναλυτή θορύβου, σόναρ ναρκών), σύγχρονους αισθητήρες οπτικών και θερμικών σημάτων (OMS‑100EO, SERO 400EO), ραντάρ ναυτιλίας χαμηλής ανίχνευσης, σύστημα ESM TIMNEX II και δυνατότητα βολής τορπιλών και Sub-Harpoon. Το σύνολο τους παρέχει αποδεδειγμένη εμπειρία επιχειρήσεων και αθόρυβης λειτουργίας και είναι ένας πραγματικός πολλαπλασιαστής ισχύος για το πολεμικό ναυτικό.

Το μέλλον του ελληνικού υποβρύχιου στόλου.

Η πιο σημαντική εξέλιξη μέχρι σήμερα είναι η σταδιακή παραλαβή των υπερσύγχρονων γερμανικών τορπιλών DM2A4 με το πλέον εξελιγμένο λογισμικό οι οποίες θα ξεκλιδώσουν όλες τις επιθετικές αρετές των υποβρυχίων Τ-214. Ήδη βρίσκονται υπό παράδοση 44 όπλα ενώ έχει αποφασισθεί να ασκηθεί η προαίρεση για την αγορά επιπλέον 38 τορπιλών, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των όπλων (εφόσον ασκηθεί η προαίρεση) στα 82 όπλα. Αρκετά για εξοπλίσουν πλήρως τα πέντε υποβρύχια με σύστημα AIP που έχουν δυνατότητα βολής τους.

Το επόμενο βήμα που έχει εξαγγελθεί από τα πλέον επίσημα χείλη είναι η αναβάθμιση μέσης ζωής των υποβρυχίων τύπου Τ-214, εκτιμώμενου ύψους πέρι το 1δις ευρώ. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει κυρίως αντικατάσταση των ηλεκτρονικών και ηλεκτροπτικών του υποβρυχίου καθώς και του συστήματος μάχης από το νέας γενιάς ORCCA το οποίο προσφέρεται σε όλα τα γερμανικά υποβρύχια νέας κατασκευής. Με το πρόγραμμα αυτό τα πιο σύγχρονα ελληνικά υποβρύχια θα συνεχίσουν να είναι στην αιχμή της τεχνολογίας προσφέροντας τις πολύτιμες υπηρεσίες τους στο μέλλον. Περισσότερες λεπτομέριες δεν έχουν γίνει γνωστές αν και οι άνθρωποι του πολεμικού ναυτικού εργάζονται πυρετωδώς ως προς την εκπόνηση ενός άρτιου προγράμματος το οποίο θα βοηθήσει τα ελληνικά Τ-214 να συνεχίσουν ως μηχανές και οπλικά συστήματα να αποτελούν θανάσιμο κίνδυνο για πολλά χρόνια ακόμη.

Η Τρίτη πτυχή της αναβάθμισης του ελληνικού υποβρύχιου στόλου είναι η απόκτηση 2+2 νέων υποβρυχίων με αυξημένες δυνατότητες και ειδικότερα με δυνατότητα βολής πυραύλων κρουζ μεγάλης εμβέλειας. Στο πρόγραμμα το οποίο αναμένεται να τρέξει μέσα στην επόμενη δεκαετία κύριοι διεκδικητές είναι η Naval Group με τα υποβρύχια Scorpene και Barracuda, η TKMS με τα υποβρύχια T-214NG και T-209NG και η σουηδική SAAB με το νέας γενιάς υποβρύχιο A26. Βέβαια δεν μπορούμε να αποκλείσουμε άλλες εταιρίες που μπορεί να θέσουν και εκείνες υποψηφιότητα όταν εκκινήσει το πρόγραμμα. Να υπογραμμίσουμε εδώ ότι όσον αφορά την απαίτηση για μεταφορά και βολή πυραύλων κρουζ μεγάλης εμβέλειας, μόνο η υποψηφιότητα του Baraccuda την καλύπτει πλήρως με τον πύραυλο MdcN. Μένει να δούμε πόση βαρύτητα έχει αυτή η απαίτηση στην τελική επιλογή αλλά και το τελικό κόστος σε σχέση με τα διατηθέμενα κονδύλια. Πάντως οι έλληνες επιτελείς θα έχουν να λύσουν μια δύσκολη εξίσωση για την επιλογή του νέου ελληνικού υποβρυχίου από τη στιγμή που όλες οι προτεινόμενες σχεδιάσεις διαθέτουν πλεονεκτήματα και η σύγκριση θα είναι αρκετά δύσκολη.

Τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό

Το τουρκικό πολεμικό ναυτικό ακολούθησε το παράδειγμα του ελληνικού πολεμικού ναυτικού λίγα χρόνια αργότερα παραγγέλνοντας έξι Τ-209/1200 της κλάσης TCG Atilah, τα οποία παραδόθηκαν μεταξύ των ετών 1975 και 1989, τα τρία πρώτα κατασκευάστηκαν από την HDW στο Κίελο και παραδόθηκαν μέχρι το 1978 και τα υπόλοιπα τρία κατασκευάστηκαν μεταξύ 1981-1989 στα ναυπηγεία Golcuk στην Κωνσταντινούπολη. Από τα έξι υποβρύχια σήμερα βρίσκονται σε υπηρεσία τα τέσσερα τα οποία και πρόκειται να αντικατασταθούν σταδιακά από τα νέα Τ-214 της κλάσης Reis.

Με την παράδοση του τελευταίου υποβρυχίου Τ-209/1200 το τουρκικό πολεμικό ναυτικό είχε ήδη αποφασίσει τη συνέχιση του ναυπηγικού προγράμματος με την ναυπήγηση των νεότερων πιο σύγχρονων και ικανότερων Τ-209/1400 κλάσης TCG Preveze, που παραδόθηκαν μεταξύ 1994 και 1999. Σκοπός της κίνησης αυτής ήταν να αντικατασταθούν τα τελευταία αμερικάνικα υποβρύχια σε υπηρεσία. Μόλις τέσσερα χρόνια αργότερα το τουρκικό πολεμικό ναυτικό ξεκίνησε να παραλαμβάνει τα τέσσερα βελτιωμένα Τ-209/1400mod κλάσης TCG Gur τα οποία παραδόθηκαν μεταξύ των ετών 2003-2008.

Σήμερα ένα νέο ναυπηγικό πρόγραμμα βρίσκεται σε εξέλιξη με την παραγγελία των έξι υποβρυχίων Τ-214 της κλάσης TCG REeis, που ενσωματώνουν όλες τις τελευταίες εξελίξεις στα ηλεκτρονικά ενώ έχουν θεραπευθεί και όλες οι παιδικές ασθένειες που ταλάνισαν το αντίστοιχο ελληνικό πρόγραμμα κατά την παραλαβή του πρώτου υποβρυχίου της κλάσης. Η ναυπήγηση του πρώτου υποβρύχιου TCG Reis διήρκεσε επτά χρόνια και παραδόθηκε πριν ένα χρόνο ακριβώς στις 24 Αυγούστου 2023, ενώ το δεύτερο και το τρίτο υποβρύχιο της κλάσης βρίσκονται σε περίοδο θαλάσσιων δοκιμών.

Παράλληλα όλα τα υποβρύχια των κλάσεων T-209/1400 TCG Preveze και T-209/1400Mod TCG Gur περνάνε από προγράμματα αναβάθμισης με ενσωμάτωση τουρκικών συστημάτων. Τα T-209/1400 TCG Preveze κατά τη διάρκεια του προγράμματος θα αποκτήσουν νέο αδρανειακό σύστημα INS, μετρητικά βάθους, αλατότητας και πυκνότητας του θαλασσινού νερού, νέα περισκόπια επίθεσης, νέα τηλεσκοπική δορυφορική κεραία, σύστημα φιλτραρίσματος του αέρα, σύστημα τηλεπικοινωνιών ανάγκης και αντικατάσταση του παλαιού συστήματος διαχείρισης μάχης ISUS 83/2 από το τουρκικής σχεδίασης ADVENT MUREN με πέντε κονσόλες χειριστών. Το πρόγραμμα θα διαρκέσει μέχρι το 2027 και κύριοι ανάδοχοι είναι οι STM, ASELSAN και HAVELSAN. Στις 19 Φεβρουαρίου 2024 η STM ανακοίνωσε την υπογραφή συμβολαίου με την SSB για το πρόγραμμα αναβάθμισης μέσης ζωής των υποβρυχίων T-209/1400Mod TCG Gur. Το πρόγραμμα θα διαρκέσει έξι χρόνια και συμμετέχουν ως κοινοπραξία εκτός της STM οι ASELSAN, ASFAT και HAVELSAN.

Πέραν των παραπάνω προγραμμάτων η Τουρκία με την πολυετή εμπειρία στην κατασκευή υποβρυχίων, την μεταφορά τεχνογνωσίας, την εξέλιξη της τουρκικής ναυπηγικής τεχνογνωσίας και των ηλεκτρονικών και των όπλων έχει ξεκινήσει την εξολοκλήρου σχεδίαση και κατασκευή νέων υποβρυχίων με ενσωμάτωση τουρκικών όπλων και ηλεκτρονικών. Το 2022 ξεκίνησε η πρώτη φάση παραγωγής των νέων μίνι υποβρυχίων STM500 με μήκος 42 μέτρα και εκτόπισμα σε κατάδυση γύρω στους 540 τόνους. Θα έχουν πλήρωμα 18 ατόμων μέγιστη ταχύτητα σε κατάδυση 18 κόμβων και αυτονομία 30 ημερών. Το σύστημα θα είναι diesel-electric με μπαταρίες νέας γενιάς ιόντων λιθίου. Τα ηλεκτρονικά θα είναι τουρκικής κατασκευής ενώ θα έχει τέσσερις τορπιλοσωλήνες και θα μεταφέρει συνδυασμό οκτώ όπλων, βαρέων τορπιλών AKYA και υποβρυχίως εκτοξευόμενους πυραύλους ATMACA. Το επόμενο εξελικτικό βήμα είναι η σχεδίαση μιας νέας κλάσης υποβρυχίων εκτοπίσματος 2500-3000 τόνων του πρόγραμματος MILDEN με τουρκικής σχεδίασης συστήματος AIP.

Το επόμενο βήμα για τον τουρκικό υποβρύχιο στόλο είναι η κατασκευή του πρώτου μεγάλου μεγέθους τουρκικής σχεδίασης υποβρυχίου MILDEN το οποίο ενσωματώνει σε μεγάλο ποσοστό τουρκικής σχεδιάσης συστήματα, ηλεκτρονικά και όπλα. Με αυτόν τον τρόπο η Τουρκία αποκτάει αυτοδυναμία και στην σχεδίαση και κατασκευή σύγχρονων υποβρυχίων. Επόμενο μεγάλο πρότζεκτ που αναγγέλθηκε από την τουρκική προεδρία είναι η απόκτηση υποβρυχίων πυρηνικής πρόωσης. Αν και μπορεί να ακούγεται ουτοπικό, μην ξεχνάμε ότι η Τουρκία είναι μια μεγάλη χώρα η οποία έχει βλέψεις περιφεριακής δύναμης και η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ότι όσον αφορά τους εξοπλισμούς, οι εξαγγελίες πάντα γίνονται πράξη.

Δυστυχώς ο συσχετισμός δυνάμεων μέχρι το τέλος της δεκαετίας αναμένεται δυσοίωνος για το ελληνικό πολεμικό ναυτικό ακόμη και εάν σήμερα υπογράψουμε για τη ναυπήγηση τεσσάρων νέων υποβρυχίων. Επίσης, είναι άγνωστο εάν θα υπάρξουν στο άμεσο μέλλον σχεδιάσεις που μπορεί να ενταχθούν ως ενδιάμεση λύση αφού από την υπογραφή του συμβολαίο μέχρι την παράδοση ενός νέου υποβρυχίου χρειάζονται έξι με επτά χρόνια. Επίσης το κόστος είναι αρκετά υψηλό αγγίζοντας τα 600 εκατομύρια για ένα νέο Τ-214. Με τις σημερινές προβλέψεις το 2030 η Ελλάδα θα διαθέτει πέντε υποβρύχια με σύστημα AIP, εκ των οποίων το ένα πενήντα ετών, και ίσως κάποια μικρής επιχειρησιακής αξίας μη αναβαθμισμένα Τ-209/1200. Την ώρα που η Τουρκία θα διαθέτει 14 νέα ή πλήρως αναβαθμισμένα υποβρύχια με μέση ηλικία 20 ετών ενώ θα έχει αρχίσει να παραλαμβάνει και τα πρώτα μίνι υποβρύχια. Μια αναλογία 1 προς 3, τη χειρότερη όλων των εποχών.

Το άρθρο Συσχετισμός Υποβρυχίων στο Αιγαίο: Οι τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά τα υποβρύχια των δύο χωρών δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Στις 20/01/2022 η γερμανική ThyssenKrupp και το ισραηλινό ναυτικό ήρθαν σε συμφωνία μετά από εκτεταμένες διαπραγματεύσεις για τη σχεδίαση και κατασκευή μιας νέας σειράς υποβρυχίων με ορίζοντα παράδοσης μετά το 2031. Η νέα κλάση θα ονομαστεί Dakar προς τιμή στο αδικοχαμένο πρώην βρετανικό υποβρύχιο INS Dakar το οποίο χάθηκε το 1968 κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του από τη Μεγάλη Βρετανία προς το Ισραήλ. Τα τρία υποβρύχια που θα κατασκευαστούν πρόκειται να αντικαταστήσουν τα εν ενεργεία υποβρύχια Dolphin I. Η νέα αυτή σχεδίαση όπως και όλες οι προηγούμενες καλύπτεται από ένα πέπλο μυστηρίου αφού πολύ λίγα πράγματα είναι γνωστά και όλες οι πηγές αναφέρονται στο τρισδιάστατο γραφικό του υποβρυχίου που έδωσε στη δημοσιότητα η γερμανική εταιρία.

Από τα λίγα πράγματα τα οποία είναι γνωστά, είναι το μήκος το οποίο αναμένεται γύρω στα 74 μέτρα, κάνοντας το νέο υποβρύχιο κατά πεντέμιση μέτρα τουλάχιστον μακρύτερο σε σύγκριση με τα νεότερα υποβρύχια κλάσης Dolphin II. Ετούτο αυτομάτως ανεβάζει αντίστοιχα και το εκτόπισμα του υποβρυχίου. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το 68,6 μέτρων Dolphin II έχει 2050 τόνους εκτόπισμα στην επιφάνεια και 2600 τόνους σε κατάδυση, όπως επίσης ότι το μελλοντικό Type 212 CD με μήκος επίσης 74 μέτρων έχει εκτόπισμα 2600 τόνους στην επιφάνεια και περίπου 3000 τόνους σε κατάδυση, θα πρέπει να αναμένουμε το νέο ισραηλινό υποβρύχιο να έχει εκτόπισμα 2800-3000 τόνους σε κατάδυση. Το επόμενο γνωστό στοιχείο είναι ότι ο πύργος των νέων υποβρυχίων θα έχει μεγαλύτερο μήκος απ’ ότι συνηθίζεται. Στο στοιχείο αυτό έχουν γίνει πολλές εικασίες όπως η μεταφορά και άφεση UUV/UAV, ειδικό διαμέρισμα δυτών και διαμέρισμα κάθετα εκτοξευόμενων όπλων με επικρατέστερη εκδοχή αυτή των SLBM με συμβατική ή πυρηνική κεφαλή. Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι τα υποβρύχια κλάσης Dolphin I/ΙΙ έχουν τη δυνατότητα μεταφοράς και βολής SLCM από τέσσερις τορπιλοσωλήνες.

Τα υποβρύχια αυτά είναι εξοπλισμένα με έξι κλασικούς τορπιλοσωλήνες των 533 χιλιοστών για βολή βαρέων τορπιλών, αντιπλοϊκών πυραύλων και ναρκών και με τέσσερις τορπιλοσωλήνες των 650 χιλιοστών. Από αυτούς βάλλεται ο ισραηλινής σχεδίασης πύραυλος κρουζ Popeye Turbo με εμβέλεια τουλάχιστον 1500 χιλιομέτρων. Ο πύραυλος αυτός έχει τη δυνατότητα να φέρει είτε συμβατική είτε πυρηνική κεφαλή μετατρέποντας τα υπάρχοντα υποβρύχια του ισραηλινού ναυτικού σε μονάδες πυρηνικής κρούσης. Τα μελλοντικά υποβρύχια κλάσης Dakar εικάζεται ότι στον επιμηκυμένο πύργο θα υπάρχουν τέσσερα έως οκτώ κελιά VLS με ικανότητα βολής είτε SLBM είτε SLCM. Σίγουρα το νέο υποβρύχιο ακολουθεί το μελλοντικό αποτρεπτικό δόγμα του κράτους του Ισραήλ και οι πραγματική χρήση του χώρου αυτού και/ή των όπλων που φέρει είναι επτασφράγιστο μυστικό.

Όσον αφορά το προωστήριο σκεύος αυτό αποτελείται από συνδυασμό ηλεκτρογεννητριών ντίζελ, συστήματος ΑΙΡ ΡΕΜ fuel Cells και μπαταρίες. Το κλασσικό γερμανικό τρίπτυχο που απαντάται σε όλα τα νέας γενιάς γερμανικά υποβρύχια. Εδώ αναμένουμε να τοποθετηθούν όλες οι νεότερες εκδόσεις των συστημάτων αυτών όπως ο νέας γενιάς ηλεκτροκινητήρας Permasyn, το τέταρτης γενιάς σύστημα κυψελών υδρογόνου ΑΙΡ και μπαταρίες ιόντων λιθίου. Αυτό μαζί με την αυξημένη όπως δείχνει αποθήκευση υδρογόνου θα μπορεί να δώσει επιπλέον μέρες αθέατης πλεύσης στο νέο υποβρύχιο. Επίσης το σύστημα διεύθυνσης φαίνεται να είναι διαφορετικό με εκείνο του Dolphin II το οποίο είναι αρκετά ιδιαίτερο με ολοκινούμενα πτερύγια σε σχήμα Χ και σταθερά σε σχήμα σταυρού όπως φαίνεται και στην παρακάτω φωτογραφία.

Απο κει και πέρα τα ηλεκτρονικά συστήματα και οι επικοινωνίες θα είναι λογικά η τελευταία λέξη της τεχνολογίας από τις γερμανικές και τις ισραηλινές εταιρίες. Παραδείγματος χάριν, η κλάση Dolphin χρησιμοποιεί το σύστημα ελέγχου όπλων ISUS 90-1 TCS που παρέχεται από την STN Atlas Elektronik, για αυτόματη διαχείριση αισθητήρων, έλεγχο πυρός, πλοήγηση και επιχειρήσεις. Ο εγκατεστημένος δέκτης προειδοποίησης ραντάρ είναι ένα ηλεκτρονικό σύστημα υποστήριξης μετρήσεων 4CH(V)2 Timnex της Elbit, που σαρώνει από ζώνες συχνοτήτων 5 GHz έως 20 GHz και είναι ικανό να εντοπίζει θέσεις ραντάρ με ακρίβεια μεταξύ 5 και 10 μοιρών γωνίας (ανάλογα με τη συχνότητα). Το ραντάρ επιφανείας είναι μια μονάδα της Elta που λειτουργεί στη ζώνη I. Η σουίτα σόναρ περιλαμβάνει το προηγμένο σόναρ παθητικής και ενεργητικής αναζήτησης και επίθεσης Atlas Elektronik CSU 90 που είναι τοποθετημένο στο κύτος. Το σόναρ παθητικής εμβέλειας PRS-3 Elektronik και η πλευρική διάταξη είναι ένα σόναρ παθητικής αναζήτησης FAS-3 που παρέχεται επίσης από την Atlas. Επομένως και ο ηλεκτρονικός εξοπλισμός των νέων υποβρύχίων θα ακολουθήσει την ίδια περίπου λογική. Σε αυτό να προσθέσουμε ότι, γνωρίζοντας ότι το νέο CMS ORCCA της ΚΤΑ Naval Systems πρόκειται να εγκατασταθεί σε όλα τα υποβρύχια κατασκευής της TKMS, αναμένουμε ότι και τα νέα αυτά υποβρύχια θα έχουν εγκατεστημένη τη νέα αυτή ολοκληρωμένη σουίτα διοίκησης και έλεγχου.

Το άρθρο Νέα Υποβρύχια για το Πολεμικό Ναυτικό: Θα κάνουν οι Γερμανοί την υπέρβαση προσφέροντας τη κορυφαία κλάση νέας γενιάς Υποβρυχίων της κλάσης Dakar; δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Ένα ακόμη Υποβρύχιο τύπου «209», το Υποβρύχιο «Τρίτων» της κλάσης Γλάυκος 209/1100 αποσύρθηκε από τη δύναμη Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού. Το Υποβρύχιο «Τρίτων» συμπλήρωσε 53 συνεχόμενα έτη υπηρεσίας στο Πολεμικό Ναυτικό. Το Υ/Β ΤΡΙΤΩΝ (S-112) είναι υποβρύχιο τ. 209/1100 του Πολεμικού Ναυτικού. Παραγγέλθηκε το 1967 από το Πολεμικό Ναυτικό στα Ναυπηγεία HDW του Κιέλου της Γερμανίας. Παραλήφθηκε στις 8 Αυγούστου 1972 και κατέπλευσε στην Ελλάδα στις 11 Νοεμβρίου 1972. Είναι το πρώτο υποβρύχιο τ. ΓΛΑΥΚΟΣ που εντάχθηκε στο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των υποβρυχίων NEPTUNE I και από τον Αύγουστο του 1991 έως τον Αύγουστο του 1993 έλαβαν χώρα εργασίες εκσυγχρονισμού στις εγκαταστάσεις της εταιρείας HDW στο Κίελο της Γερμανίας, για την επιχειρησιακή και τεχνολογική του αναβάθμιση. Σημειώνεται πως η σημερινή δύναμη Υποβρυχίων του Πολεμικού Ναυτικού ανέρχεται σε 9 μονάδες κρούσης.

Από την χθεσινή τελετή υποστολής σημαίας του υποβρυχίου «ΤΡΙΤΩΝ» [S-112] στο Ναύσταθμο Σαλαμίνας Υστερα από 53 χρόνια υπηρεσίας στην Πατρίδα … pic.twitter.com/DSiNNVsfW6

— Basilios Melikidis (@melikidisb218) May 16, 2025

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Υποστολή σημαίας στο Υποβρύχιο «ΤΡΙΤΩΝ»-Μια ακόμη απόσυρση Υποβρυχίου «209» δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.

Όπως έχουμε πολλάκις αναφέρει μέσα από το Defencereview.gr, το Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται μπροστά σε μία καμπή όπου μεγάλος αριθμός μονάδων κρούσης (φρεγάτες, ΤΠΚ και υποβρύχια) χρήζουν αντικατάστασης. Με εξαίρεση την απόκτηση των 3+1 φρεγατών FDI HN καθώς και με τα όσα έχει εξαγγείλει ο ΥΕΘΑ Νίκος Δένδιας με τον εκσυγχρονισμό των φρεγατών ΜΕΚΟ ΗΝ και την απόκτηση στο μέλλον αριθμού αμερικάνικων φρεγατών τύπου Constellation, ο υποβρύχιος στόλος χρειάζεται επίσης πλήρη ανανέωση. Σε επίπεδο ΓΕΝ η Διεύθυνση Εξοπλισμών εργάζεται προς τη κατεύθυνση σύνταξης των τεχνικών προδιαγραφών και επιχειρησιακών απαιτήσεων των νέων υποβρυχίων ενώ η πολιτική ηγεσία έχει αναφέρει πως το ΠΝ βρίσκεται σε φάση πρόσκτησης νεών υποβρυχίων.

Όπως έχουμε αναφέρει και στο παρελθόν τα ελληνικά υποβρύχια Type 209 1100 & 1200 είναι παρωχημένα και μεγάλης ηλικίας και χωρίς ουσιαστική επιχειρησιακή αξία στο σύγχρονο ναυτικό περιβάλλον απένταντι σε νέας γενιάς συσκευές ηχοεντοπισμού και ανθυποβρυχιακά όπλα. Ως εκ τούτου, είναι αδήρητη ανάγκη ο ελληνικός υποβρύχιος στόλος να παραμένει σε ικανούς αριθμούς (κατ’ ελάχιστον 10 Υποβρύχια) αλλά και να διατηρεί την ποιοτική υπεροχή ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει τους υπέρτερους αριθμούς της απειλής. Δεν είναι τυχαίο ότι το Πολεμικό Ναυτικό έχει ζητήσει την ύπαρξη 10-12 υποβρυχίων στον στόλο ώστε να μπορεί να φέρει σε πέρας την αποστολή του. Προς το πάρον όμως και χωρίς να έχει υπάρξει κάποια χειροπιαστή απόδειξη ο στόλος βαίνει μειώμενος προς τα 4+1 υποβρύχια. Το 4+1 δηλώνει ουστιαστικά ότι αναφερόμαστε σε τέσσερα σύγχρονα υποβρύχια Type 214 HN για τα οποία έχει εξαγγελθεί πρόγραμμα αναβάθμισης και ένα παλαιό αλλά αναβαθμισμένο υποβρύχιο Type 209/1200 το οποίο όμως τη δεκαετία του 2030 θα είναι πλέον και αυτό 50 ετών.

Είναι γεγονός ότι πρέπει να παραγγελθούν νέα υποβρύχια για καλύψουν την αριθμητική διαφορά μεταξύ του πραγματικού αριθμού και του επιθυμητού. Σε αυτή την περίπτωση, λογικά οι εταιρίες που θα δηλώσουν παρόν θα είναι η Naval Group με το εξαιρετικό Scorpene, η TKMS με τα T-209/1400 mod ή T-214 νέας γενιάς, η Saab με το Α70 και η Fincantieri με το νέο U-212 NFS. Δεν αποκλείεται βέβαια να δηλώσει το παρόν και η Navantia με κάποιο έκδοχο του δικού της S-80. Ένα τέτοιο πρόγραμμα εκτός του ότι θα είναι κόστους περίπου 3,5-4,2 δις ευρώ για τέσσερα υποβρύχια, σημαίνει ότι το πρώτο υποβρύχιο θα μπει σε ελληνική υπηρεσία το νωρίτερο έξι έτη μετά την κοπή του πρώτου μετάλλου. Αυτό σημαίνει ότι εάν η παραγγελία γίνει το 2030 τότε το πρώτο υποβρύχιο θα βρίσκεται στον προβλήτα της Δ.Υ. το νωρίτερο το 2036-2037 και με ορίζοντα ολοκλήρωσης του προγράμματος το 2040. Και όλα αυτά στην καλύτερη των περιπτώσεων. Επίσης, αν και οι αξιωματικοί του πολεμικού ναυτικού γνωρίζουν πολύ καλύτερα, θέλουμε να πιστεύουμε ότι τα γερμανικά T-209/1400 mod που προσφέρει η TKMS θα είναι μια λύση ανάγκης, εφόσον ουσιαστικά δεν προσφέρουν κάποιο ποιοτικό πλεονέκτημα συγκρινόμενα με νέας σχεδίασης υποβρύχια.

Όπως είναι φανερό για να καλυφθεί η απαίτηση ενός στόλου 10-12 υποβρυχίων είτε θα χρειαστεί να παραγγελθούν επιπλέον μονάδες είτε θα πρέπει να στραφούμε στη λύση απόκτησης νεότερης γενιάς μεταχειρισμένων μονάδων εάν φυσικά είναι διαθέσιμα. Όπως και στην περίπτωση των σκαφών επιφανείας, οι προτεινόμενες λύσεις είναι πάρα πολύ λίγες και ίσως και όχι άμεσα διαθέσιμες. Η πιο ενδιαφέρουσα προοπτική είναι η απόκτηση αριθμού από τα U-212A του γερμανικού ναυτικού και ίσως και του ιταλικού εάν και εφόσον είναι και αυτά διαθέσιμα. Στις 19 Δεκεμβρίου το γερμανικό πολεμικό ναυτικό ανακοίνωσε την απόκτηση ακόμη τεσσάρων υποβρυχίων U-212 CD, ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό των προς απόκτηση υποβρυχίων στα έξι. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα οι παραδόσεις των υποβρυχίων θα ξεκινήσουν το 2027 με το πρώτο υποβρύχιο του τύπου να παραδίδεται στο νορβηγικό ναυτικό τον εταίρο του προγράμματος ενώ τα δύο πρώτα υποβρύχια για το γερμανικό ναυτικό αναμένεται να παραδοθούν το 2031 και 2034 αντίστοιχα, με τα τέσσερα τελευταία να έπονται. Τα U-212 CD έρχονται προς αντικατάσταση των έξι υποβρυχίων U-212Α Batch I & II, επομένως από το 2030 και έπειτα θα υπάρχουν διαθέσιμα προς πώληση στο εξωτερικό. Από την άλλη τα αντιστοιχα τέσσερα υποβρύχια U-212Α του ιταλικού ναυτικού αναμένεται να αντικατασταθούν τη δεκαετία του 2040 και θα περάσουν από πρόγραμμα αναβάθμισης για επαύξηση των ικανοτήτων τους και αύξηση της ομοιοτυπίας με τα νεότερα U-212 NFS. Τα γερμανικά υποβρύχια της κλάσης έχουν παραδοθεί, τα τέσσερα του Batch I  μεταξύ των ετών 2005 και 2007 και τα δύο του Batch IΙ τα έτη 2015 και 2016 αντίστοιχα. Το οποίο σημαίνει ότι τα συστήματά τους είναι αν όχι τα ίδια, τουλάχιστον ίδια τεχνολογικά με τα αντίστοιχα συστήματα που μπήκαν στα ελληνικά Τ-214ΗΝ την εποχή εκείνη. Συν τοις άλλοις, τα U-212Α παρουσιάζουν υπέρτερες επιδόσεις χαμηλής ακουστικής και είναι κατασκευασμένα από αμαγνητικό χάλυβα. Εξ άλλου, όπως είναι γνωστό τα Τ-214ΗΝ είναι ένας σχεδιαστικός συγκερασμός των κλάσεων Τ-209 και U-212.

Συνεπώς όταν ξεκινήσει το πρόγραμμα απόκτησης νέων υποβρυχίων το οποίο ελπίζουμε ότι θα γίνει μέσα από μια διαγωνιστική διαδικασία και όχι μέσα από άλλη μία απεύθειας ανάθεση όπως έχει γίνει με όλα τα μεγάλα προγράμματα τα τελευταία χρόνια. Και το τονίζουμε και το ξανά επισημαίνουμε αυτό, γιατί μέσα από μια διαγωνιστική διαδικασία ο μόνος κερδισμένος είναι το ελληνικό κράτος και οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, από τη στιγμή που πετυχαίνεται η καλύτερη τιμή και τα μεγαλύτερα οφέλη. Μέσα από συγκεκριμένες διαγωνιστικές διαδικασίες όπου η κάθε σχεδίαση θα πρέπει να αποδείξει ότι πληροί τους όρους του διαγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, η γερμανική πλευρά θα μπορούσε να προσφέρει με μικρό κόστος τα αποσυρθέντα U-212A τα οποία αν και τριάντα ετών τον καιρό εκείνο θα έδειναν μια πολύτιμη ανάσα στον προυπολογισμό του Π.Ν. για μια δεκαετία τουλάχιστον συμπληρώνοντας παράλληλα τους απαραίτητους αριθμούς. Αντίστοιχα, και η ιταλική πλευρά θα μπορούσε να προσφέρει κάτι αντίστοιχο και ίσως και πιο δελεαστικό από τη στιγμή που τα ιταλικά υποβρύχια του τύπου θα έχουν περάσει και από πρόγραμμα αναβάθμισης μέσης ζωής. Δύσκολο ναι, αδύνατο όχι από τη στιγμή που το ιταλικό επιχειρείν έχει αποδείξει και στο παρελθόν με τις φρεγάτες FREMM στην Αίγυπτο ότι είναι σε θέση να το πράξει αν είναι προς το συμφέρον της ιταλικής βιομηχανίας.

U-212Α

Τη δεκαετία του 1990 το γερμανικό ναυτικό έψαχνε τον αντικαστάτη των υποβρυχίων Τ-206 που βρίσκονταν σε υπηρεσία. Η σύμπραξη με την Ιταλία δημιούργησε το U-212A ένα υποβρύχιο ικανό να επιχειρεί τόσο στο στενό περιβάλλον της Βαλτικής όσο και στα βαθιά ύδατα της Μεσογείου. Ένα σύνολο δέκα μονάδων κατασκευάστηκε μεταξύ του 2005-2017 για τα δύο ναυτικά, έξι μονάδες για το Kriegsmarine και τέσσερις μονάδες για το Marina Militare. Τα κύρια χαρακτηριστικά του υποβρυχίου είναι: ολικό μήκος 56-57,15μ, μέγιστη διάμετρος 7μ, ύψος 11,87μ, εκτόπισμα στην επιφάνεια 1509 τόνους και εκτόπισμα κατάδυσης 1720 τόνους. Έχει μέγιστη ταχύτητα στην επιφάνεια 12 κόμβους και σε κατάδυση 16 κόμβους ενώ η εμβέλεια με ταχύτητα 8 κόμβων αγγίζει τα 8000 ν.μ. Το μέγιστο επιχειρησιακό βάθος είναι τα 250 μέτρα. Το πλήρωμα αποτελείται από 27 άτομα, 9 αξιωματικούς και 15+3 υπαξωματικούς.

Το σκάφος είναι κατασκευασμένο από μη μαγνητικό χάλυβα και χωρίζεται σε δύο καταστρώματα και πέντε κύρια τμήματα. Στην πλώρη βρίσκεται το τμήμα των τορπιλοσωλήνων όπου βρίσκονται οι έξι τορπιλοσωλήνες των 533 χιλιοστών, ακολουθεί το τμήμα των ενδιαιτήσεων του πληρώματος, στο μέσο βρίσκεται το κέντρο διεύθυνσης του σκάφους και το κέντρο πληροφοριών μάχης, ακολουθεί το μηχανοστάσιο με τις κυψέλες καυσίμου και την ηλεκτρομηχανή και τέλος τον ηλεκτροκινητήρα permasyn και το σύστημα χειρισμού των ουραίων πηδαλίων. Η διαμόρφωση των ουραίων πιδαλίων είναι τύπου Χ επιτρέποντας στο σκάφος να κάνει κινήσεις ακριβείας ζήτημα πρωταρχικό σε κλειστές αβαθείς θάλασσες όπως η Βαλτική όπου το μέσο βύθισμα είναι στα 51 μέτρα. Επίσης επιτρέπει στο υποβρύχιο την ομαλή επικάθηση στον πυθμένα της θάλασσας εάν αυτό χρειαστεί κατά τη διάρκεια απόκρυψης του υποβρυχίου από εχθρικά υποβρύχια και σκάφη επιφανείας.

Ο μηχανολογικός εξοπλισμός του Τ-212Α αποτελείται από μία ηλεκτρομηχανή τύπου MTU 396 16V ισχύος 1060 kw, 2 συστοιχίες μπαταριών μολύβδου οξέος και το σύστημα ΑΙΡ PEMFC που αποτελείται από εννέα κυψέλες των 34kw έκαστη. Τα παραπάνω συστήματα κινούν έναν ηλεκτροκινητήρα Permasyn της Siemens τύπου FR6439 των 2850 kw που είναι συνδεδεμένος με μία επτάφτερη προπέλα. Το υποβρύχιο είναι εξοπλισμένο με ενσωματωμένο σύστημα σόναρ DBQS-40FTC, το οποίο διαθέτει κυλινδρική διάταξη για παθητική ανίχνευση μέσης συχνότητας, σόναρ ρυμουλκούμενης συστοιχίας χαμηλής συχνότητας TAS-3, σόναρ πλευρικής διάταξης FAS-3-1 για ανίχνευση χαμηλής / μεσαίας συχνότητας, παθητικό σόναρ μέτρησης απόστασης PRS 3-15. Το ενεργό σόναρ ανίχνευσης ναρκών υψηλής συχνότητας είναι το Atlas Elektronik MOA 3070.

Επίσης, το υποβρύχιο εξοπλίζεται με περισκόπιο της Zeiss Optronik SERO 14 με οπτικό αποστασιόμετρο, θερμικό σύστημα απεικόνισης και παγκόσμιο σύστημα εντοπισμού θέσης. Το περισκόπιο επίθεσης είναι το Zeiss SERO 15 και είναι εξοπλισμένο με αποστασιόμετρο λέιζερ. Το ραντάρ ναυτιλίας είναι το Type 1007 της Kelvin Hughes και το σύστημα ESM είναι το FL 1800U της EADS μία έκδοση του αντίστοιχου συστήματος ESM των φρεγατών τύπου Brandenburg και Bremen. Το υποβρύχιο φέρει επίσης τέσσερις εκτοξευτές αντιμέτρων κατά τορπιλών τύπου TAU 2000 των δέκα αντιμέτων (δολωμάτων παραπλάνησης απειλών – decoys) της Atlas Electronics. Το σύστημα διαχείρισης μάχης είναι το ISUS 90-20. Ο οπλισμός του αποτελείται από 12 τορπίλες DM2A4 ή BlackShark.

Το άρθρο Πολεμικό Ναυτικό: Σύγχρονα μεταχειρισμένα υποβρύχια-Η ενδιαφέρουσα περίπτωση των U-212A δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Defence Review.